Система Orphus

Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: C:\Users\User\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\3f1e5773-6b02-4960-b95f-1d1eec7edf9e\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

1999-жылдын 17-июну № 59

Жаныбарлар дүйнөсү тууралуу

(КР 2002-жылдын 24-январындагы № 13, 2003-жылдын 24-июнундагы № 112, 2014-жылдын 13-мартындагы № 45,
2015-жылдын 2-июлундагы № 142, 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

(Преамбула КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

I бөлүм
Жалпы жоболор

 

1-статья. Бул Мыйзамда колдонулуучу негизги түшүнүктөр

Жаныбарлар дүйнөсүнүн биологиялык ар түрдүүлүгү - экологиялык тутумдардагы түрлөр ортосундагы жана бир түргө кирүүчү жаныбарлар дүйнөсүнүн көп түрдүүлүгү:

Биотехнология - тирүү организмдерди же алардан өндүрүлгөн организмдерди биологиялык тутумдарда пайдалануу менен байланышкан технология түрү.

Түр - тукум куучулук белгилери тукумуна өтө турган, бир-бирине окшоштугу бар жаныбарлар тобу.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн мамлекеттик мониторинги - жаныбарлардын физикалык абалын, санын, көбөйүшүн, турпатын, жашоо чөйрөсүнүн сапатын бир тартипте көзөмөлгө алган тутум.

Генетикалык көрөңгө - генетикалык коддогу тукум куучулук маалымат.

Жаныбарлар дүйнөсү - мыйзам менен коргоого алынган табигый эркиндик абалындагы экологиялык, экономикалык жана маданий-саламаттык сактоо иш-аракетин аткаруучу курт-кумурскалар, сойлоочулар, айбанаттар, куштар, балык ж.б. суу жаныбарларын камтыган табияттын объектиси.

Кызыл китеп - ага киргизилген сейрек кездешүүчү, жоголуп бараткан же жок болуу коркунучу алдында турган жаныбарлар менен өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объекттеринин жана козу карындардын биологиясы, таралышы жана жашоо чөйрөсүнүн абалы, аларды сактап калуу, калыбына келтирүү жана туруктуу пайдалануу боюнча көрүлүп жаткан жана сунушталуучу чаралар жөнүндө маалыматтардын жыйындысы.

Лимит - республиканын мергенчилик кылуучу жерлеринин бардык аймагында же белгилүү бир мергенчилик кылуу жерлеринде белгиленүүчү популяциялардын туруктуу жашоосун жана көбөйүү жөндөмдүүлүгүн эске алуу менен табигый чөйрөдөн алуу максаттарына карабастан алууга жол берилген айырмаланган түрлөрүнүн чектелген саны.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери - жапайы сүт эмүүчүлөр, куштар, сойлоочулар, кургакта да, сууда жашоочулар, курт-кумурскалар, балыктар, суу жаныбарлары жана өсүшүнүн стадияларындагы (жумурткасы, пилласы, курту, төлү, личинкасы ж.б.) сууда жашоочу омурткасыздар, бул жаныбарлардын бир бөлүгү, дагы башка продукциясы.

Жаныбарлар дүйнөсүн коргоо - биологиялык ар түрдүүлүктү сактоого жана жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин туруктуу (омоктуу) абалда жан сактоосун жана көбөйтүлүшүн сактоого багытталган иш;

Жаныбарлар байырлаган чөйрөнү коргоо - жаныбарлар дүйнөсүнүн үзгүлтүксүз абалда жан сакташына жана көбөйүшүнө зарыл шарттарды сактоого же калыбына келтирүүгө багытталган иш;

Аңчылык - олжолоо максатында мергенчилер тарабынан издөөнү, аңдууну, артынан түшүүнү жүзөгө ашыруу процессин жана табигый эркиндик абалындагы, же жарым-жартылай эркин шарттардагы жапайы айбанаттарды жана канаттууларды иш жүзүндө олжолоонун (кармап алуу же атып алуу жолу менен) өзүн билдирген жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин пайдалануунун түрү.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин керектөө - жаныбарлар дүйнөсүнүн байырлаган чөйрөсүнөн же башка жерден адамдын материалдык же рухий муктаждыктарын канагаттандыруу үчүн же башка жол менен аталган объекттерден пайда табуу.

Сейрек кездешүүчү жана жоголуу коркунучунда турган жаныбарлар - табийгый шарттарда өзүн-өзү сактап калгыдай жана сактагыдай сан-эсеби жетишсиз жоголуу коркунучунда турган айбанат түрлөрү.

Жаныбарлардын тиричилик аракетинин продукту - байырлаган чөйрөсүнөн чыгаша кылбай туруп, жаныбарлардын коомдун өз муктаждыктарына пайдалануучу тыянагынын тиричилик аракетинин натыйжасы.

Жаныбарлардын жашоо чөйрөсү - жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери табийгый эркиндик абалында жашаган табият чөйрөсү;

Штамм - микроорганизмдердин же вирустардын так ажыратылган жана жакшы изилденген бир эле түрдөгү башка культуралардан бир катар физиология-биохимиялык касиеттери менен айырмаланган таза культурасы.

Эпизоотия - жаныбарлардын бир же көп түрлөрүнүн көптөгөн санында оорунун бир маалда жайылышы.

(КР 2003-жылдын 24-июнундагы № 112, 2014-жылдын 13-мартындагы № 45 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

11-статья. Ушул Мыйзамдын жөнгө салуу предмети

Ушул Мыйзам жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жагындагы укуктук мамилелерди белгилейт.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

2-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоону, пайдаланууну жана көбөйтүүнү укуктук жөнгө салуу

Кыргыз Республикасынын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жагындагы мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясынан, ушул Мыйзамдан жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларынан, ошондой эле Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерден турат.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

3-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жаатындагы негизги талаптар жана принциптер

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине таасир кылышы мүмкүн иштерди жүргүзгөндө жана долбоорлогондо төмөндөгүдөй негизги талаптардын жана принциптердин камсыз болушу зарыл:

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу жана коргоо иштерине мамлекеттик контроль, көзөмөл жүргүзүү менен жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу боюнча ишти бирге алып барууга жол берилбестиги;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу укугунан жерди жана башка жаратылыш ресурстарын пайдалануу укугун бөлүү;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу үчүн акы төлөнүшү;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине келтирилген зыяндын ордун толтуруу жана бул каражаттарды келтирилген зыяндын ордун толтуруу үчүн пайдалануу;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин жер которуу жолдорун жана көбөйүү шарттарын коргоо жана байырлаган чөйрөсүн жакшыртуу;

жаныбарлар дүйнөсүнүн табигый чөйрөсүнүн бүтүндүгүн сактоо;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоого багытталган ишке мамлекеттик көмөк;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдаланууда илимий жактан негизделген ченемдердин жана лимиттердин сакталышы;

калктын ден соолугун, мамлекеттик жана жеке менчикти коргоо жана табиятка зыян келтирбөө максатында жаныбарлардын санын жөнгө салуу;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин абалына таасир этүү мүмкүнчүлүгү бар объектилер боюнча экологиялык экспертизанын чыгарган тыянагын сактоо;

Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана калыбына келтирүү жагындагы эл аралык келишимдерди сактоо.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

4-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери

Бул Мыйзамга ылайык табийгый шартта жаныбарлар дүйнөсүнүн төмөнкүдөй объектилери коргоолууга жана туура пайдаланылууга тийиш:

Кыргыз Республикасынын аймагын такай же убактылуу байырлаган бардык түрдөгү жапайы айбанаттар;

республиканын аймагындагы аталган жаныбарлардын жаныбарлар түркүмүнүн таралышы;

жапайы жаныбарлардын продуктулары, жумурткалары, бөлүктөрү жана эмбриондору;

уялар, ийиндер, түнөктөр, кумурска уялары, куш-чымчык башпааналары, жаныбарлардын жашоочу жайлары;

канаттуулардын үйгүшкөн, уя салган, кыштаган, түлөгөн жерлери, келгин куштардын жолдо тыным алып, жем жеген жана дайыма же жыл мезгилине жараша топтолгон жерлери;

жаныбарлардын жатагы, "төрөт жай", дагы башка чогулчу жерлери.

5-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине мамлекеттик жана жеке менчик укугу

Кыргыз Республикасынын аймагынын чегинде жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери-мамлекеттин менчиги.

Кыргыз Республикасында жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин менчиктөө укугу Кыргыз Республикасынын Конституциясы, ушул Мыйзам, дагы башка ченемдик-укуктук актылар менен аныкталат.

Өзгөчө жаратылыштык коргоодо турган, илимий жана эстетикалык баалуулуктагы жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Кызыл китебине киргизилген (бул жаныбарлар капаста тукумдатуу жолу менен алынган же жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү чөйрөсүндөгү мыйзамдарда белгиленген тартипте Кыргыз Республикасынан сырткары жерден менчикке сатылып алынган жана жаратылыш чөйрөсүнөн алып салынган учурлардан тышкары) жаныбарлардын түрлөрү жеке менчикке берилүүсү мүмкүн эмес.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн Кыргыз Республикасынын Кызыл китебине же болбосо сейрек кездешүүчү же жоголуу коркунучу алдында турган жаныбарлардын тизмегине киргизилген объектилери Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте зоопарктардын, цирк мекемелеринин жеке менчигинде болушу мүмкүн.

Жаныбарлар дүйнөсүн мамлекеттик менчиктөө укугун кандайдыр бир жол менен буза турган аракеттерге (аракетсиздикке) тыюу салынат.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

6-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн айрым объектилерине жеке менчик укугу

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

7-статья. Жеке жана юридикалык жактардын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жагындагы укуктары жана милдеттери

Жеке жана юридикалык жактар төмөнкүлөргө укуктуу:

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин жалпы жана атайын пайдаланууга;

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жаныбарлар дүйнөсүнүн айрым объектилерин жеке менчикте күтүүгө;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо жана сарамжалдуу пайдалануу жагындагы программаларды ишке ашырууга көмөктөшүүгө;

коомдук экологиялык экспертиза жүргүзүүгө;

коомдук экологиялык көзөмөл жүргүзүүгө.

Жеке жана юридикалык жактар төмөнкүлөргө милдеттүү:

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин сактоого жана коргоого;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери байырлаган чөйрөнүн бузулушуна жана начарлашына жол бербөөгө;

жаныбарлар дүйнөсүн пайдаланууда табигый байырлаган чөйрөнүн бүтүндүгүн бузбаган ыкмаларды колдонууга;

өсүп келе жаткан муунга экологиялык тарбия берүүгө көмөктөшүүгө;

ушул Мыйзамды жана жаныбарлар дүйнөсүн коргоо чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларын сактоого.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

II бөлүм
Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жагындагы мамлекеттик башкаруу

8-статья. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жагындагы компетенциялары

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жагында төмөнкү ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат:

Кыргыз Республикасынын аймагында жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдаланууну жөнгө салуу маселелерин жүргүзөт жана жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жана алардын байырлаган чөйрөсү жагында көзөмөлдөө тартибин белгилейт;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жана алардын байырлаган чөйрөсү жагында мамлекеттик саясатты аныктайт;

мамлекеттик программаларды бекитет жана аларды ишке ашырууну уюштурат;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин атайын пайдалануу үчүн акы алуу ченемдерин жана тартибин бекитет;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин мамлекеттик кадастрын жана эсебин алууну жүргүзүү тартибин бекитет;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин, анын ичинде балык корлорун жана суу омурткасыздарын коргоо жана көбөйтүү боюнча иш-чаралардын жүргүзүүнү жүзөгө ашырат жана көзөмөлдөйт, ошондой эле аларды олжолоо жана кармоо мөөнөттөрүн жана ченемдерин жөнгө салат;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине мамлекеттик мониторинг жүргүзүү тартибин белгилейт;

алгыр куштарды багуу эрежелерин белгилейт;

генетикалык ресурстардын, ошондой эле микроорганизмдердин жаңы штаммдарын, биологиялык активдүү заттарды өндүрүүнүн жана пайдалануунун маалыматтар базасын түзүү тартибин бекитет;

генетикалык жактан өзгөргөн организмдердин чыгарылышын, биоценоздорго, айлана-чөйрөгө жана адамдын ден соолугуна зыян келтирүүчү биотехнологиянын башка продуктыларынын өндүрүлүшүн көзөмөлдөйт;

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

9-статья. Кыргыз Республикасынын жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин пайдалануу, көбөйтүү жана коргоо жагындагы атайын дайындалган мамлекеттик органдардын кызмат укугу

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

10-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жагынан жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын компетенциясы

Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары аларга мамлекеттик ыйгарым укуктар берилген учурларда:

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү боюнча мамлекеттик көзөмөлдү айлана-чөйрөнү коргоонун аймактык органдары аркылуу жүргүзөт жана уюштурат;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү иштерин жүзөгө ашыруучу уюмдар менен ишканалардын ишин башкарат;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жагындагы аймактык программаларды бекитет жана иштеп чыгат, ошондой эле алардын жүзөгө ашырылышын камсыз кылат;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин мамлекеттик кадастрын жана мамлекеттик мониторингин жүргүзүүгө көмөктөшөт;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү жана сактап калуу боюнча иш жүргүзөт;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жагындагы дагы башка иштерди Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жараша жүргүзөт.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү жагындагы ыйгарым укуктарды жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына өткөрүп берүү жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына айрым мамлекеттик ыйгарым укуктарды берүүнүн тартиби жөнүндө мыйзамдарга ылайык жүзөгө ашырылат.

(КР 2015-жылдын 2-июлундагы № 142, 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

III бөлүм
Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин мониторинги, мамлекеттик эсеби жана кадастры

 

11-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин мамлекеттик мониторинги

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин мамлекеттик мониторинги, жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин таралыш чөйрөлөрүн, сан-эсебин билүү, өзгөрүшүнө баа берүү, терс таасирлер менен көрүнүштөрдүн кесепетинин алдын алуу жана четтетүү, биологиялык ар түрдүүлүктү сактоо, аталган объекттерге омоктуу абалды камсыз кылуу, аларды илимий негизге таянып пайдалануу максатында жүргүзүлөт.

(Экинчи бөлүк КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(КР 2014-жылдын 13-мартындагы № 45, 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

12-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин мамлекеттик эсеби жана кадастры

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, коргоо, пайдалануу иштерин камсыз кылуу максатында жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин мамлекеттик кадастры жана эсеби жүргүзүлөт.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин абалын божомолдоо жана мамлекеттик эсебин алуу иштерин жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча атайын укугу бар мамлекеттик органдар жүзөгө ашырат.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн пайдалануучулары жыл сайын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин эсебин алып, аларды чыгымдоо көлөмүн тактап, алынган маалыматтарды жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча атайын укугу бар мамлекеттик органга тапшырууга милдеттүү.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин мамлекеттик кадастры жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин географиялык жайгашуусу, сапаты жөнүндө, ошондой эле жашоо чөйрөсүнүн мүнөздөмөсү, аларды чарбалык, дагы башка максатта пайдалануу багытындагы маалыматтарды камтыйт.

(Бешинчи бөлүк КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(Алтынчы бөлүк КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(КР 2014-жылдын 13-мартындагы № 45, 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

IV бөлүм
Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагындагы көзөмөл

 

13-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, коргоо жа на пайдалануу жагындагы мамлекеттик көзөмөл

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагындагы мамлекеттик көзөмөлдүн милдети-жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талабынын бардык юридикалык жана жеке жактар тарабынан аткарылышын камсыз кылуу.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагындагы мамлекеттик көзөмөл тартибин Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекитет.

14-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагын ченемге салуу

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагын ченемге салуу ушул Мыйзамга, Кыргыз Республикасынын ченемдик-укуктук, дагы башка актыларына жараша жүргүзүлөт, анын мазмуну төмөндөгүдөй:

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу лимитин чектөө;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагындагы эрежелерди, ченемдерди жана стандарттарды чектеп көрсөтүү.

V бөлүм
Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо

 

15-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоону камсыз кылуу боюнча чаралар

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери төмөнкү иш-аракеттер менен корголот:

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча эрежелерди, ченемдерди ж.б. талаптарды аныктоо;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин көбөйтүүгө жана пайдаланууга тыюу салуу жана чектөө;

объекттерди куруунун долбоорлорунда, аймактарды ыңгайлаштыруунун долбоорлорунда, геологиялык чалгындоо жана казып алуу иштерин жүргүзүүдө, иштин башка түрлөрүн уюштурууда каралган жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо боюнча чараларды жүзөгө ашыруу;

жаныбарлар дүйнөсүнүн жер которуу жолдорун жана көбөйүү шарттарын, жашоо чөйрөсүн жакшыртууну жана коргоону жүзөгө ашыруу;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине келтирилген зыяндын ордун толтуруу жана жазапул төлөтүү;

өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарын түзүү;

Кыргыз Республикасынын Кызыл китебине кирген жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине өзгөчө коргоо тартибин аныктоо;

жаныбарлар дүйнөсүнүн жоголуп бараткан жана сейрек кездешүүчү объектилерин капаста же жарым-жартылай капаста көбөйтүү, ошондой эле тукум куучулук (генетикалык) материалы сакталып калгыдай борборлорду ачуу;

табийгый биоценозго терс таасир тийгизчү жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин алып келүүгө тыюу салуу;

жаныбарлар дүйнөсүнүн айрым объектилеринин көбөйүшүнө жана жан сакташына шарт түзүү жана бузулган жерлерди кайра жандандыруу;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине илимий жактан негизделген ченемдерди жана лимиттерди жана аларды кармоо каражаттарына тиешелүү талаптарды коюу;

жаныбарлар ылаңдап калган учурларда, табият кырсыктарынын маалында коркунуч келсе, же башка бир себептер болсо, аларга жардам көрсөтүү;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоону негиздөөгө багытталган илимий изилдөө чараларын жүргүзүү;

калкка экологиялык тарбия берүү;

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо боюнча дагы башка иш-чараларды жүргүзүп, дагы башка талаптарды коюу.

16-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдаланууга чектөө коюу жана тыюу салуу

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү жана сактоо максатында атайын пайдалануу ушул Мыйзамга, Кыргыз Республикасынын дагы башка ченемдик-укуктук актыларында каралган тартипте чектелиши, токтото турулушу же толугу менен тыюу салынышы мүмкүн.

17-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин жер которуу жолдорун, көбөйүү шарттарын, байырлоо чөйрөсүн жакшыртуу жана коргоо боюнча чаралар

Калкконуш, ишкана, курулма ж.б. объектилерди курууда, долбоорлоодо жана жайгаштырууда, мурдагы технологияларды талапка ылайыкташтырууда жана жаңы технологиялык процесстерди киргизүүдө, чарба ишине дың, саздак, көл жээгиндеги жана бадал басып кеткен жерлерди пайдаланууда, жерлерди сугарууда, токойду пайдаланууну жана токой чарба чараларын жүзөгө ашырууда, геологиялык чарба иштерин, пайдалуу кендерди казуу иштерин жүргүзүүдө, айыл чарба малын айдап өтүүнү жана жайытын чектеп берүүдө эс алуучу жерлерди уюштурууда жана туристтик маршруттарды иштеп чыгууда, дагы башка чарба иштерин жүзөгө ашырууда жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин көбөйүү шарттарын жана байырлоо чөйрөсүн коргоо боюнча чаралар көрүлүп, алдын ала эске алынышы керек.

Байланыш жана электр линияларын, темир жол, шоссе, труба жана башка транспорт магистралдарын, аэродромдорду курууда, долбоорлоодо жана жайгаштырууда, ошондой эле каналдарды, көтөрмө арыктарды жана башка гидротехникалык курулуштарды, жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин жер которуу жолдорун жана алардын такай топтолгон жерлерин кыштоо жана көбөйүү маалында сактап калууну камсыз кылуучу чаралар жүзөгө ашырылып, иштелип чыгышы керек.

Жаныбарлар түрлөрүнүн жоголуу коркунучундагы жана сейрек кездешүүчү өзгөчө баалуу чөйрөсү катары эсептелген айрым аймактардын экологиялык сапатын (абалын) жакшыртуу жана сактап калуу максатында, жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин жашоо циклин бузса, айрым чарба иштеринин түрлөрүнө тыюу салынат же андай иштерди жүргүзүү технологиялары жана мөөнөттөрү тартипке салынат.

Суу объекттеринде гидротехникалык, дагы башка курулмаларды, орнотмолорду иштетүү, гидрология жана сууну пайдалануу тартибин орнотуу жана башка иштер жапайы жаныбарлар, балыктар байырлаган чөйрөнүн абалына таасир этсе, же таасир этиши мүмкүн болсо, жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин коргоо боюнча талаптарды, аңчылык жана балык чарбасынын кызыкчылыгын эске алуу менен жүзөгө ашырылышы керек.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн айрым объектилерин коргоо боюнча чаралар башка жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине жана табият чөйрөсүнө зыян келтирбеши керек.

18-статья. Мамлекеттик экологиялык калыс баа

Мамлекеттик экологиялык калысбаа жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин сөзсүз коргоо чарасы болуп саналат, ал Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык ишке ашырылат жана жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерине таасир берүүгө жөндөмдүү аткаруучу бийлик органдары кабыл алуучу чарбалык чечимден мурда жүргүзүлөт.

Өсүмдүктөрдү өстүрчү биостимуляторлорду, пестициддерди, жер семирткичтерди пайдаланууга байланыштуу ишти уюштуруу боюнча, ошондой эле аларды акклиматизация (шартка көндүрүү) жана гибриддөө иштерин жүргүзүү документациясы мамлекеттик экологиялык калысбаадан өткөрүлүүгө тийиш.

Курулуштардын долбоорлоруна жана ишкана, курулма, дагы башка объекттердин реконструкциясына (кеңейтүүгө, техникалык кайра жабдууга), калысбаа жүргүзгөндө, жаңы техниканы, технологияны, материалдарды жана нерселерди өндүрүшкө кийиргенде, алардын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин абалына (сапатына), жер которуу жолдоруна, көбөйүү шарттарына тийгизген таасири эске алынат.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин абалына таасир этүүчү ишканаларды, курулуштарды жана башка объектилер жайгаштырылчу жерлер, ошондой эле жаңы техниканы, технологияны, материалдарды жана заттарды кийирүү маселеси Кыргыз Республикасынын айлана-чөйрөнү коргоо боюнча мамлекеттик органы менен макулдашылат.

Мамлекеттик экологиялык калысбааны өткөрүү тартиби Кыргыз Республикасынын экологиялык калысбаа тууралу ченемдик-укуктук актыларда көрсөтүлөт.

(КР 2014-жылдын 13-мартындагы № 45 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

19-статья. Юридикалык жана жеке жактар тарабынан чарбалык, дагы башка иштер жүргүзүү учурунда жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин илдеттерге жана өлүмгө кабылышынын алдын алуу

Юридикалык жана жеке жактар чарба жана башка ишмердүүлүктү жүзөгө ашырууда жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин өлүмгө жана илдетке кириптер кылбоо үчүн чара көрүүгө милдеттүү.

Юридикалык жана жеке жактар чарбалык, дагы башка ишти жүргүзүүдөгү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

20-статья. Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарында жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо

Мамлекеттик жаратылыш коруктарынын, мамлекеттик жаратылыш парктарынын аймактарында жана башка өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарында жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо Кыргыз Республикасынын өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактары жөнүндө мыйзамдарында жана башка ченемдик укук актыларында аныкталчу ушундай аймактардагы өзгөчө кайтаруу режимине ылайык жүзөгө ашырылат.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

21-статья. Сейрек кездешүүчү жана жоголуу коркунучу алдында турган жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү

Сейрек кездешүүчү жана жоголуу коркунучу алдында турган жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери өзгөчө корголууга жатат жана Кыргыз Республикасынын Кызыл китебине киргизилет. Кыргыз Республикасынын Кызыл китеби жөнүндө жобо Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

Кыргыз Республикасынын Кызыл китебине киргизилген популяциялардын санынын жана түзүмүнүн өнүгүүсүнүн терс тенденциясына, популяцияларды сактоого терс таасирин тийгизүүгө же сейрек кездешүүчү жана жоголуу коркунучу алдында турган жаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн таралуу ареалынын кыскарышына алып келүүчү аракеттерге же алардын уяларын, жумурткаларын, турган жайларын, башка курулмаларын жок кылууга же мындай жаныбарлардын же өсүмдүктөрдүн байырлаган чөйрөсүн бузууга же болбосо мындай жаныбарларды жана өсүмдүктөрдү олжолоого тыюу салынат.

Кыргыз Республикасынын Кызыл китебине киргизилген жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин олжолоого аларды алып салуунун көлөмү өзгөчө чектелгенде гана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген тартипте жол берилет.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

22-статья. Зоологиялык коллекциялар

Жаныбарлар дүйнөсүнүн айрым объектилерин табият чөйрөсүнөн чыгымдан алуу атайын зоологиялык коллекцияларды (зоологиялык илимий мекемелердин, музейлердин фонддук илимий коллекциялары, ошондой эле айрым жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин катырган түспөлдөрүнүн (чучело) препараттардын, бөлүктөрдүн жана калдыктардын жыйнагы, питомниктердин, цирктердин, зоопарктардын тирүү коллекциялары ж.б.) толуктоо жана түзүү максатында Кыргыз Республикасынын мыйзамында белгиленген тартипте өздөрүнүн иш-аракетин жүргүзгөн юридикалык жана жеке жактар тарабынан жүзөгө ашырылат.

Илимий, маданий, билим берүүчүлүк, окуу-тарбиялык жана эстетикалык баалуулукту (наркты) түзүүчү зоологиялык коллекциялар, айрым мыкты коллекциялык экспонаттар менчиктин формасына карабастан мамлекеттик эсепке алынат.

(КР 2003-жылдын 24-июнундагы № 112 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

23-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин санын жөнгө салуу

Жаныбарлар дүйнөсүнүн айрым объектилеринин саны терс таасир тийгизүүчү чекке көбөйүп кеткен учурларда жана эпизоотия пайда болгондо калктын ден соолугун, мамлекеттик жана жеке менчикти, ошондой эле экосистеманы (биоценозду) коргоо максатында алардын санын жөнгө салуу чаралары жүргүзүлүшү керек.

Айрым жаныбарлар дүйнөсүнө таандык объектилердин сан-эсеби башка жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине терс таасирин тийгизбегендей ыкма менен жөнгө салынат.

Саны жөнгө салынууга жаткан жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери, ошондой эле тиешелүү иш-чараларды жүргүзүү тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

24-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин аргындаштыруу, акклиматизациялоо (жаңы шартка көндүрүү) жана көчүрүү

Жаныбарларды жаңы жерлерге көчүрүү, Кыргыз Республикасынын фаунасы үчүн жаныбарларды акклиматизация, ошондой эле аларды аргындаштыруу тиешелүү атайын илимий уюмдардын чечими болгондо гана жол берилет.

Жаныбарларды уруксатсыз аргындаштырууга, акклиматизациялоого жана көчүрүүгө тыюу салынат.

Юридикалык жана жеке жактардын капаста же жарым жартылай капаста кармаган жапайы айбанаттары, ошондой эле үй айбанаттары жапайы айбанаттар менен аргындашып кетип, аларга зыян келтире турган болсо, аталган жактар бул айбанаттарды табият чөйрөсүнө чыгарбаш үчүн чара көрүүгө милдеттүү.

25-статья. Ылаңдар, табигый кырсык жана экологиялык өзгөчө кырсык жаныбарлардын өлүмгө учурашына коркунуч туудурса, алардын объектилерин жардам көрсөтүү

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин пайдалануучулар жапайы айбанаттарга коркунуч келтирүүчү өзгөчө экологиялык учурлар жана табигый кырсыктар болгон учурларда жардам көрсөтүүгө, бул тууралуу жаныбарларды көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагындагы атайын укугу бар мамлекеттик органдарга токтоосуз кабар берүүгө милдеттүү.

Жабыр тарткан жаныбарларды кармоого жана пайдаланууга тыюу салынат.

26-статья. Минералдык жер семирткичтерди жана башка препараттарды, өсүмдүктөрдү коргоо каражаттарын, алардын өсүшүнө түрткү бергичтерди ташуу, сактоо жана колдонуу учурунда жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин коргоо

Жеке жана юридикалык жактар чарбалык же дагы башка иштерди жүргүзгөндө пайдаланылуучу минералдык жер семирткичтерди жана башка препараттарды, өсүмдүктөрдү коргоо каражаттарын, алардын өсүшүнө зарыл стимуляторун ташууда, сактоодо жана колдонууда жаныбарларды коргоо боюнча талаптарды эске алышы керек, ошондой эле алардын өлүмүн жана оорусун алдын алуу боюнча чараларды көрүүгө милдеттүү.

Айлана-чөйрөгө зыяндуулугу чектүү концентрациясы жок химиялык препараттарды колдонууга тыюу салынат.

(Үчүнчү бөлүк КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

Жеке жана юридикалык жактар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жараша жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине келтирилген зыяндын жана химиялык препараттарды колдонуудан улам алынбай калган кирешенин ордун толтурууга милдеттүү.

27-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин биотехнологиялык продуктылардын зыяндуу таасирлеринен коргоо

Генетикалык ресурстардын маалыматтар базасын түзүүгө, ошондой эле микроорганизмдердин жаңы штаммдарын, биологиялык активдүү заттарды өндүрүүгө жана пайдаланууга, генетикалык жактан өзгөргөн организмдерди чыгарууга, биоценоздорго, айлана-чөйрөгө жана адамдын ден соолугуна зыян келтирүүчү биотехнологиянын башка продуктыларын өндүрүүгө, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган тартипте мамлекеттик экологиялык экспертизанын корутундусусуз тыюу салынат.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

VI бөлүм
Жаныбарлар дүйнөсүн пайдалануу

 

28-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин пайдалануучулар

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

29-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин пайдалануучулардын милдеттери жана укуктары

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин пайдалануучулар буларга укуктуу:

бекитилген ченемдердин жана лимиттердин чегинде жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдаланууга;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин мыйзам ченемдүү жол менен алынган менчикте күтүүгө;

жеке жана юридикалык жактар менен жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин экинчи жолу пайдалануу келишимин түзүүгө;

тапкан продукцияны реализациялоого жана иштеп чыгууга;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине өлүм алып келип жана абалын начарлаткандыгы үчүн юридикалык жана жеке жактарга мыйзамдар менен бекитилген тартипте келтирилген зыяны үчүн доо коюуга, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен бекитилген тартипте мамлекеттик органдардын жана кызмат адамдарынын алардын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу укугун бузуучу чечимдерине даттанууга;

жаныбарлар дүйнөсүнүн байырлоо чөйрөсүн жакшыртуу боюнча жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча иш мамлекеттик органдардын, илимий уюмдардын жана мекемелердин, жер пайдалануучулардын макулдугу боюнча иш чараларды жүзөгө ашырууга укугу бар.

Жаныбарлар дүйнөсүн пайдалануучулар:

аларга уруксат берилген гана жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануунун көрсөтүлгөн түрлөрүн гана жүзөгө ашырууга;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу жана коргоо боюнча көрсөтүлгөн эреже, ченем, милдет, мөөнөт дагы башка талаптарды карманууга;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери менен табигый биоценозду бузууга жол бербеген ыкмаларды пайдаланууга;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери реализация кылынуучу, кайра иштелүүчү жерлерге жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча мамлекеттик көзөмөлдү жүзөгө ашыруучу мамлекеттик органдардын кызмат кишилерин токтоосуз текшерүү үчүн жол берүүгө, ошондой эле берилген буйрукту өз убагында аткарууга;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу үчүн чектелген акыны өз убагында төлөөгө;

жаныбарлар дүйнөсүн пайдаланууда гумандуу ыкмаларды колдонууга;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине келтирилген зыяндын ордун толтурууга;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин туура пайдаланууга, алар байырлаган чөйрөнүн экологиялык абалынын начарлашына жол бербөөгө, өндүрүштүк процесстерди жүзөгө ашырууда табиятты коргоо технологияларын колдонууга;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин санын жана аларды пайдаланууну эске алууга, алардын жайыттарынын мүнөздөмөсүн жана абалын изилдөөгө, көрсөтүлгөн тартипте бул маалыматты жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин жана аларды пайдалануу ишин жүргүзүүчү органдарга берүүгө;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүүгө, анын ичинде жасалма жол менен да көбөйтүүгө багытталган комплекстик чара көрүүгө;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо маселелери боюнча мамлекеттик, региондук жана жергиликтүү экологиялык программаларды аткарууга кызмат кылуучу чараларды жүзөгө ашырууга;

айлана-чөйрөнү коргоо боюнча мамлекеттик органдарга, ветеринардык, санитардык-эпидемиологиялык кызматтарга маалымат берип, жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилериндеги билинген ылаңдардын айбанаттардын абалынын начарлашы, өлүмү жана жоюлуу коркунучу пайда болгон учурларды токтоосуз билдирип, ылаңдарга каршы күрөшүү жана профилактика боюнча комплекстик чараларды жүзөгө ашырууга;

Кыргыз Республикасынын Кызыл китебине кирген жана Кыргыз Республикасынын Кызыл китебине кирүүгө тийиш болгон айбанат түрлөрүнүн Тизмесиндеги жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо тартибин сактоого;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин абалы начарлаган, көбөйүү мүмкүнчүлүгүн төмөндөткөн жана жоюлуу коркунучу пайда болгон учурларда аларды пайдаланууну өз алдынча токтотууга, ошондой эле жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине тийип жаткан терс таасирлерди жоюуга токтоосуз чара көрүүгө.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануучулар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган ж.б. объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча башка да талаптарды аткарууга милдеттүү.

Аңчылык жаныбарларын пайдалануучулардын укуктары жана милдеттери Кыргыз Республикасынын аңчылык жана мергенчилик чарбасы жөнүндө мыйзамдары менен жөнгө салынат.

(КР 2014-жылдын 13-мартындагы № 45, 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

30-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин жалпы жана атайын пайдалануу

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу жеке жана юридикалык жактар тарабынан жалпы жана атайын пайдалануу түрүндө аткарылат.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин жалпы пайдалануу аны табият чөйрөсүнөн ажыратпастан акысыз жүзөгө ашырылат да, ал үчүн эч кандай атайын уруксат талап кылынбайт.

Эгер жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин башка пайдалануучулардын укугун бузбаса, жаныбарлар байырлаган чөйрөгө зыян келтирбесе, мындай пайдаланууга тыюу салынгандан тышкары учурларда жаныбарлар дүйнөсүн илимий, маданий-таалим тарбиялык, эстетикалык ж.б. максаттарда (ар түрдүү байкоо жүргүзүү аркылуу, белгилөө, сүрөткө тартуу ж.б.) жалпы пайдаланууга жол берилет.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин жалпы пайдаланууну жүзөгө ашырууда жаныбарларды жок кылууга, алардын жашаган жерлерин (уяларын, үңкүрлөрүн, кумурска уяларын ж.б.у.с.), жаныбарлар байырлаган чөйрөнү бузууга жана алардын көбөйүү шарттарын начарлатууга тыюу салынат.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин атайын пайдалануу акы төлөөнүн негизинде табият чөйрөсүнөн чыгашалоо менен (улоо, чогултуу менен ж.б.у.с.) жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү пайдалануу жана коргоо жагындагы мамлекеттик органдардын уруксаты боюнча ишке ашырылат.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин атайын пайдалануу, көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча чаралар системасынын комплексинде жана бекитилген стандарттарды, эрежелерди, лимиттерди жана ченемдерди сактоо менен аткарылат.

Мергенчилик чарбасын жүргүзүүдө жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин атайын пайдалануу юридикалык жактарга белгилүү бир аңчылык жерлерге мергенчилик чарбасынын иштерин жүргүзүү укугун берүү менен, балык чарбасын жүргүзүүдө - юридикалык жана жеке жактарга балык чарбаларынын көлмөлөрүн пайдалануу укугун берүү менен жүзөгө ашырылат.

Бир эле аймакта, эгер бири-бирине жолтоо болбосо, жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин атайын пайдалануунун бир нече түрүнө жол берилет.

(КР 2014-жылдын 13-мартындагы № 45 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

31-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануунун түрлөрү

Мыйзамдарда каралган талаптарды сактоо менен жеке жана юридикалык жактар жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануунун төмөндөгүдөй түрлөрүн жүзөгө ашырууга укугу бар.

Алар:

- аңчылык;

- балыкчылык, суу омурткасыздарына аңчылык кылууну кошкондо;

- аңчылык жана балыкчылык объектилерине кирбеген жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине аңчылык кылуу;

- жаныбарлар дүйнөсүн байырлаган чөйрөсүнөн ажыратпастан жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин илимий, маданий, таалим-тарбиялык, рекреациялык, эстетикалык ж.б. максаттарга пайдалануу;

- жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин продуктуларын алуу;

- кыртыш жаратуучу жаныбарлар, айлана-чөйрөнүн табигый санитарлары, өсүмдүктөрдү чаңдатуучулар, биофильтраторлор дагы башкалардын тиричилик аракетинин пайдалуу сапаттарын колдонуу;

- жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин капаста же чала капас шарттарында чарбалык, коммерциялык ж.б. максаттар үчүн өстүрүү жана багуу максатында кармоо.

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануунун башка түрлөрү да каралышы мүмкүн.

32-статья. Аңчылык

Аңчылык Кыргыз Республикасынын аңчылык жана мергенчилик чарбасы жөнүндө мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

33-статья. Аңчылык жайыттарды пайдаланууга берүү

(КР 2014-жылдын 13-мартындагы № 45 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

34-статья. Балыкчылык

Балыкты жана суу омурткасыздарын чарбалык уулоо жолу менен, ошондой эле балык чарбаларындагы көлмөлөрдө ышкыбоздук жана спорт балыкчылыгы аркылуу жүзөгө ашырылат.

Балыкчылык жагындагы мамилелер суу омурткасыздарын жана балык корун коргоо айлана-чөйрөнү коргоо жана балык чарбасы жөнүндө мыйзамдар менен жөнгө салынат.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

35-статья. Аңчылык жана балыкчылык объектилерине кирбеген жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин улоо

Аңчылык жана балыкчылык объектилерине кирбеген жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин улоо тартиби ушул Мыйзам, Кыргыз Республикасынын дагы башка ченемдик-укуктук актылары менен чектелет.

(КР 2003-жылдын 24-июнундагы № 112 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

36-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин илимий, маданий, таалим-тарбиялык, рекреациялык жана эстетикалык максаттарда пайдалануу

Эгер табигый эркиндик абалында жүрүүчү жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин илимий, маданий, таалим-тарбиялык, рекреациялык жана эстетикалык максаттарда (байкоо жүргүзүүнүн ар түркүн формасы аркылуу, белги салуу, фотого тартуу ж.б. ыкмалар) табият чөйрөсүнөн ажыратпастан пайдалануу ыкмасы жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине зыян келтирбесе жана жерди пайдалануучу менен ж.б. пайдалануучулардын укугун, ошондой эле башка табият ресурстарын пайдалануучулардын укугун бузбаса, акысыз уруксат берилет.

Капаста же чала капас шартындагы жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин илимий, маданий, таалим-тарбиялык, рекреациялык жана эстетикалык максаттарда жаныбарларды байырлоо чөйрөсүнөн ажыратпастан акы төлөө менен жүргүзүлөт.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин табият чөйрөсүнөн илимий, маданий, таалим-тарбиялык, рекреациялык жана эстетикалык максаттарда кармап алууга Кыргыз Республикасынын айлана-чөйрөнү коргоо боюнча республикалык мамлекеттик органы тарабынан берилүүчү уруксат боюнча гана чектелген акы төлөө менен же акысыз жол берилет.

(КР 2014-жылдын 13-мартындагы № 45 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

37-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин жашоо-тиричилик аракеттеринин пайдалуу касиеттерин пайдалануу

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин жашоо-тиричилик аракеттеринин пайдалуу касиеттерин (кыртыш түзгүчтөрдү, өсүмдүктөрдү чаңдатуучуларды, чөйрөнүн табигый санитарларын жана башкаларды) пайдаланууга аларды алуусуз жана жок кылуусуз, алар байырлаган чөйрөнү начарлатуусуз жана жаныбарлар дүйнөсүнүн башка объектилерине башка зыяндарды келтирүүсүз, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген эрежелерди сактоодо гана жол берилет.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

38-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин жашоо-тиричилигинен продукт алуу

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин жашоо-тиричилигинен продукт (жапайы аарылардын балы, мому ж.б.) алуу, аларды жашоо чөйрөсүнөн ажыратпастан жана аларга жок болуу коркунучун келтирбестен гана жүргүзүлөт.

Алардын жашоо-тиричилик аракеттеринен продуктыларды алуу максатында жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу эрежелери Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

39-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин ээлик кылуу жана күтүү тартиби

Белгиленген тартипте жаратылыш чөйрөсүнөн алынган жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери юридикалык жана жеке жактардын менчиги болуп саналат.

Юридикалык жана жеке жактар капаста же жарым-жартылай капаста белгиленген тартипти сактабастан жаратылыш чөйрөсүнөн олжолонгон жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери, ошондой эле байырлаган чөйрөсүнөн бөлүнгөн зоологиялык коллекциялар (аңчылык олжо, кеп ж.б.) мыйзамга сыйбаган жол менен алынган деп эсептелет.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин алууга уруксат берүүчү документтери жок же аларды алгандыгы тууралуу документтери жок юридикалык жана жеке жактардан жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин сатып алууга жана сатууга тыюу салынат.

(КР 2014-жылдын 13-мартындагы № 45 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

40-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин капаста, жарым-жартылай капас шартында жана жасалма байырлоо чөйрөсүндө багуу жана көбөйтүү

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин капас, жарым-жартылай капас шартында жана жасалма байырлоо чөйрөсүндө багуу жана өстүрүү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

Сейрек кездешүүчү жана жоголуу коркунучундагы жаныбарларды капаста көбөйтүүгө, коргоого жана сактоого, ошондой эле илимий-изилдөө максатында өстүрүүгө, эгер буга табигый шарттарда жетишүүгө мүмкүнчүлүк болбогон учурларда гана жол берилет

Жаныбарлар дүйнөсүнүн жоголуу коркунучундагы жана сейрек кездешүүчү объектилерине таандык генетикалык фонддун сакталышын камсыз кылуу үчүн илимий мекемелер жана уюмдар жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин жасалма жол менен өстүрүү боюнча изилдөө жүргүзүшү жана генетикалык материалды сактоо борборлорун түзүшү зарыл.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин Тизмеси капаста жана жарым-жартылай капас шарттарында багуу жана өстүрүүгө уруксат берилген, ошондой эле аларды багууга, коргоо жана пайдалануу шартына байланыштуу талаптар Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

(Бешинчи бөлүк КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(КР 2003-жылдын 24-июнундагы № 112, 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

41-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин атайын пайдалануу укугун токтотуунун тартиби жана негиздери

(КР 2003-жылдын 24-июнундагы № 112 Мыйзамына ылайык алынып салынды)

42-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин продукциясын өндүрүшкө даярдоо, кайра иштетүү, кабыл алуу жана сатуу иштерин лицензиялоо

(КР 2002-жылдын 24-январындагы № 13 Мыйзамына ылайык алынып салынды)

VII бөлүм
Кыргыз Республикасынын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү боюнча атайын укук берилген мамлекеттик органдардын кызмат адамдарынын укук статусу

 

43-статья. Кыргыз Республикасынын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү боюнча атайын укук берилген мамлекеттик органдардын кызмат адамдары

Кыргыз Республикасынын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү боюнча атайын укук берилген мамлекеттик органдардын кызмат адамдары милдетин аткарууда, мамлекеттик бийликтин өкүлдөрү деп саналат жана мамлекеттин коргоосунда болот.

Кыргыз Республикасынын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү боюнча атайын укук берилген мамлекеттик органдардын ишмердүүлүгүнө ар кандай формаларда мыйзамсыз кийлигишүүгө жол берилбейт жана андай учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке тартылат.

Кыргыз Республикасынын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү боюнча атайын укук берилген мамлекеттик органдардын кызмат адамдары атайын форма кийишет. Кийимдин формасын Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктайт. Форма кийим бекер берилет.

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

44-статья. Кыргыз Республикасынын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү боюнча атайын укук берилген мамлекеттик органдардын кызмат адамдарынын милдеттери жана укуктары

(КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

 

VIII бөлүм
Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү иштерин экономикалык жөнгө салуу

 

45-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү иштерин экономикалык жөнгө салуунун максаты жана милдеттери

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин, коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү иштерин экономикалык жөнгө салууда булар каралат:

мамлекет менен жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануучулардын, ошондой эле табият ресурстарынын башка түрлөрүн пайдалануучулардын ортосунда экономикалык мамилелерди түзүү жана жөнгө салуу;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу үчүн акы төлөө тартибин жана жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоонун экономикалык туруктуу негизин түзүү;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануучуларды жана мамлекеттик кызыкчылыкты экономикалык жактан коргоо.

46-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоо, пайдалануу жана көбөйтүү иштеринин экономикалык жөнгө салынышы

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо иштерин экономикалык жөнгө салуу төмөнкүлөрдү өзүнө камтыйт:

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин эсеби жана экономикалык баалуулугу (наркы);

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануу үчүн экономикалык жактан негизделген акы төлөө тартиби;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү жана коргоо боюнча чараларды бюджеттен, дагы башка булактардан (юридикалык жана жеке жактардын ыктыярдуу кошумча ж.б.) каржыланышы;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузгандык үчүн доолордун жана айыптардын экономикалык жактан негизделген тартиби;

мыйзамсыз жол менен олжолонгон жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин, анын ичинде сүзүүчү жана транспорт каражаттарын конфискация кылып, ал продукцияны Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте аукциондо сатуудан түшкөн каражаттарды максаттуу пайдалануу.

47-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин атайын пайдалануу үчүн төлөмдөр тутуму

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин атайын пайдалануу үчүн төлөмдөр тутумуна булар камтылат:

атайын пайдалануу үчүн төлөм;

лимиттен тышкары пайдаланылгандыгы үчүн жазапул төлөө.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери атайын пайдаланылгандыгы үчүн каражаттар мамлекеттик жана аймактык программаларды, жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин комплекстүү пайдалануу, коргоо көбөйтүү боюнча иш-чараларды жүзөгө ашыруу, илимий-изилдөө иштери жана жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу, коргоо жумуштарына тиешелүү дагы башка максаттарга жумшалат.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин атайын пайдалануу үчүн акы төлөө жаратылышты пайдалануучуну жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча чараларды аткаруудан жана алар келтирген зыяндын ордун толтуруудан бошотпойт.

IХ бөлүм
Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузгандык үчүн жоопкерчилик

 

48-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузгандык үчүн жоопкерчилик

Юридикалык жана жеке жактар төмөнкүлөр үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленгендей тартипте жана өлчөмдө тартиптик, жарандык-укуктук, администрациялык жана жазык жоопкерчилигин тартышат:

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин өз эркинче атайын пайдаланганы;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин байырлоо чөйрөсүн жана жер көтөрүү жолдорун коргоо эрежелерин бузгандык;

зоологиялык коллекцияларды түзүүнүн жана аларды, ошондой эле жаныбарлар дүйнөсүнүн айрым объектилерин сатуунун эрежесин бузганы;

жаныбарлардын байырлаган жерин өз алдынча которуштурганы, акклиматизациялаганы жана аргындаштырганы;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин жана алардын продукциясын Кыргыз Республикасынын мыйзамынын талаптарын бузуу менен алып киргени жана чыгарып кеткени;

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарын бузуу менен сейрек кездешүүчү жана жоголуу коркунучундагы жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин жок кылганы;

аңчылык, балыкчылык жана жаныбарлар дүйнөсүнүн башка объектилеринин түрлөрүн пайдалануу эрежелерин бузганы;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине катаал мамиле кылганы;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилеринин кадастрын жүргүзүү эрежелерин бузганы;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо көзөмөлүн жүргүзгөн органдардын токтомун жана милдеттенмени аткарбаганы;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин жана алардын продукцияларын, ошондой эле алардан жасалган мех буюмдарды сатып алуунун, ташуунун, кабыл алуунун жана сатуунун белгиленген тартибин бузуу;

чарбалык аңчылыктын объектилери болгон териси баалуу жапайы айбандардын атайын тамга басылбаган терилерин, ошондой эле алардын терисинен жасалган мех буюмдарды сатып алганы, сатканы жана иштеткени;

териси баалуу айбандардын терилерин жана жасалгаларын даярдоо, сатып алуу, алмаштыруу, иштетүү, сактоо, реализациялоо, алып кирүү жана чыгарып кетүү тартибин бузганы;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин мыйзамсыз алгандыгы жана жапайы айбандардын бөлүктөрүн жана продукциясын өз алдынча даярдаганы;

жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин табият чөйрөсүнө кое берүү, пайдалануу, өстүрүү, багуу, реализациялоо жана алуу тартибин бузгандыгы үчүн.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагындагы башка тартип бузгандык үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчилик белгилениши мүмкүн.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине зыян келтирген юридикалык жана жеке жактар зыяндын ордун өз эрки менен толтурат же соттун чечими боюнча зыянды эсептөө методикасына жана белгиленген өлчөмүнө жараша төлөйт, алар жок болсо, жаныбарлар дүйнөсү объектилери анык келтирилген зыяндын ордун толтурууга кеткен чыгымды жана чыгымдын айынан алынбай калган кирешени эске алуу менен эсептелет.

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин пайдалануучуларына өздөрүнө бекитилген аймактарда жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерине тийчү зыяндын алдын алуу же азайтуу боюнча чара көрбөгөндүгү үчүн да зыяндын ордун толтуруу милдети жүктөлүшү мүмкүн.

Кыргыз Республикасына жана эл аралык макулдашууну ушул эрежелерди бузуу менен четтен киргизилген же чыгарып кетүүгө даярдалган жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын негизинде алып коюлат.

Мыйзам эрежелерин бузуу менен олжолонгон жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилери алынган учурда аларды сактап калуу жана табият чөйрөсүнө кайтаруу үчүн чаралар көрүлүш керек. Эгер жаныбарлардын абалы аны табият чөйрөсүнө кайтарууга мүмкүнчүлүк бербесе, жаныбарлар дүйнөсүнө келтирилген зыяндын ордун толтуруу менен макулдашуу боюнча кызыкдар жактарга (реабилитациялык борборлорго, питомниктерге, зоопарктарга жана башкаларга) акысыз өткөрүп берүүгө же жок кылууга жатат.

Эгерде мамлекеттик органдар мыйзам чегинде ишке ашырылуучу жаныбарлар дүйнөсүнүн объекттерин алып коюу менен пайдалануучулардын укуктарын негизсиз чектеп жана өзүлөрүнүн укукка жат иштери менен юридикалык жана жеке жактарга зыян келтирсе, бул органдар келтирилген зыяндарды, анын ичинде алынбай калган пайдаларды эске алуу менен алардын ордун толтурууга милдеттүү.

(КР 2002-жылдын 24-январындагы № 13, 2003-жылдын 24-июнундагы № 112, 2014-жылдын 13-мартындагы № 45 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

49-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча талаш-тартыш маселелерди чечүү

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо боюнча талаш-тартыш маселелер Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте сот аркылуу чечилет.

50-статья. Кыргыз Республикасынын жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагындагы мыйзамды бузуу менен жасалган бүтүмдөрдүн жараксыздыгы

Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин коргоого, пайдаланууга жана көбөйтүүгө тийиштүү ченемдик мыйзамдарды жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларын бузган бардык бүтүмдөр жараксыз деп эсептелет.

51-статья. Жаныбарлар дүйнөсүнүн мыйзамсыз олжолонгон объектилерин жана аларды олжо кылуу куралын алып коюу

Жаныбарлар дүйнөсүнүн мыйзамсыз олжолонгон объектилери, алардан жасалган продукция, ошондой эле мыйзамсыз олжо кылуу куралдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте алынат, аларды алууга мүмкүнчүлүк жок болсо, күнөөлүү адамдардан алардын толук наркы өндүрүлөт.

X бөлүм
Жаныбарлар дүйнөсүнүн объектилерин көбөйтүү, пайдалануу жана коргоо жагындагы Кыргыз Республикасынын эл аралык мамилелери

(Бөлүм КР 2016-жылдын 22-мартындагы № 23 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

XI бөлүм
Корутунду жоболор

 

53-статья. Бул Мыйзамды ишке киргизүү жөнүндө

Бул Мыйзам жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

Төмөндөгүлөр күчүн жоготту деп табылсын:

- "Жаныбарлар дүйнөсүн коргоо жана пайдалануу жөнүндө" Кыргыз ССРинин Закону (Кыргыз ССР Жогорку Советинин Ведомосттери, 1981-ж., № 12, 98-ст.);

- "Жаныбарлар дүйнөсүн коргоо жана пайдалануу жөнүндө" Кыргыз ССРинин Законун ишке киргизүүнүн тартиби тууралу" Кыргыз ССР Жогорку Советинин Токтому (Кыргыз ССР Жогорку Советинин Ведомосттери, 1981-ж., № 12, 99-ст.);

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

 

Кыргыз Республикасынын

            Президенти

 

А.Акаев