Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Маалым дарек Шилтеме документтер
Редакция:      кыргызча  |  на русском
Бишкек шаары
2008-жылдын 18-июлу № 152

                    КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

            "Мамлекеттик пенсиялык социалдык камсыздандыруу
         жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөр
                   жана толуктоолор киргизүү тууралу


 2008-жылдын 13-июнунда              Кыргыз Республикасынын Жогорку
                                     Кењеши тарабынан кабыл алынган
    

 1-берене.

     "Мамлекеттик пенсиялык социалдык  камсыздандыруу  жөнүндө"  Кыргыз
Республикасынын  Мыйзамына  (Кыргыз  Республикасынын  Жогорку Кењешинин
Жарчысы,  1997-жыл, № 8, 392-ст.) төмөнкүдөй өзгөртүүлөр жана толуктоо-
лор киргизилсин:
     1. 9-статья төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:
     "9-статья. Пенсия алуу үчүн зарыл курак жана стаж

     1. Курагы боюнча пенсияга 63 жашка толгон эркектер,  58 жашка тол-
гон аялдар укуктуу.
     Жалпы негиздерде курагы боюнча толук пенсия дайындоо үчүн  эсептик
камсыздандыруу  иш  стажы:  эркектер үчүн - 25 жылды,  аялдар үчүн - 20
жылды түзөт.
     Толук эсептик  камсыздандыруу  иш  стажы жок адамдарга пенсия ушул
Мыйзамдын 10-беренесине ылайык дайындалат.
     2. Курагы  боюнча  пенсияга,  акыркы  иштеген ордуна көзкарандысыз
түрдө, жењилдик берилүүчү шарттарда төмөнкү кызматкерлер укуктуу:
     а) жер  астындагы  жумуштарда,  эмгек шарттары өзгөчө зыяндуу жана
өзгөчө оор болгон жумуштарда толук жумуш күнүндө  иштегендер  -  Кыргыз
Республикасынын  Өкмөтү тарабынан бекитилүүчү,  жењилдетилген шарттарда
курагы боюнча (карылыгы боюнча) пенсияга чыгууга укук берүүчү,  жер ал-
дындагы жумуштарга,  эмгек шарттары өзгөчө зыяндуу жана өзгөчө оор бол-
гон жумуштарга тиешелүү өндүрүштөрдүн, жумуштардын, кесиптердин, кызмат
орундарынын  жана  көрсөткүчтөрдүн № 1 Тизмеси боюнча (мындан ары - N 1
Тизме):
     эркектер -  53 жашка толгон жана жалпы камсыздандыруу иш стажы ке-
минде 20 жыл болгон, анын ичинде талап кылынган камсыздандыруу стажынын
кеминде жарымын көрсөтүлгөн жумуштарда иштегендер;
     аялдар - 48 жашка толгон жана жалпы камсыздандыруу иш стажы 15 жыл
болгон,  анын ичинде талап кылынган камсыздандыруу стажынын кеминде жа-
рымын көрсөтүлгөн жумуштарда иштегендер.
     Иш стажы  № 1 Тизме боюнча талап кылынуучу камсыздандыруу стажынын
тењинен аз болгондо  ушул  берененин  1-пунктунда  каралган  жаш  курак
көрсөтүлгөн иштин ар бир толук жылы үчүн бир жылга кыскартылат.
     № 1 Тизме боюнча пенсия дайындоо жана төлөп берүү  социалдык  кам-
сыздандыруу каражаттарынын эсебинен Социалдык фонддун бөлүмдөрү тарабы-
нан жүргүзүлөт;
     б) эмгек  шарттары  зыяндуу жана оор болгон башка жумуштарда толук
жумуш күнүндө иштегендер - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан  бе-
китилүүчү,  жењилдетилген шарттарда жаш курагы боюнча (карылыгы боюнча)
пенсияга чыгууга укук  берүүчү,  эмгек  шарттары  өзгөчө  зыяндуу  жана
өзгөчө оор болгон өндүрүштөрдүн, жумуштардын, кесиптердин, кызмат орун-
дарынын жана көрсөткүчтөрдүн № 2 Тизмеси (мындан ары - № 2 Тизме) боюн-
ча:
     эркектер - 58 жашка толгон жана жалпы камсыздандыруу иш стажы  ке-
минде 25 жыл болгон, анын ичинде талап кылынган камсыздандыруу стажынын
кеминде жарымын көрсөтүлгөн жумуштарда иштегендер;
     аялдар - 53 жашка толгон жана жалпы камсыздандыруу иш стажы кемин-
де 20 жыл болгон,  анын ичинде талап кылынган  камсыздандыруу  стажынын
кеминде жарымын көрсөтүлгөн жумуштарда иштегендер;
     текстиль өндүрүштөрүнүн станоктордо жана машиналарда  иштеген  аял
кызматкерлери   Кыргыз  Республикасынын  Өкмөтү  тарабынан  бекитилүүчү
өндүрүштөрдүн жана кесиптердин тизмеси боюнча, - 53 жашка толгондо жана
көрсөтүлгөн жумуштардагы камсыздандыруу стажы кеминде 20 жыл болгондо.
     № 2 Тизме боюнча жана текстиль өндүрүштөрүнүн аял  кызматкерлерине
пенсия дайындоо жана төлөө иши жењилдиктүү иш стажынын көпчүлүк бөлүгүн
иштеп кеткен  жердеги  жумуш  берүүчү  тарабынан  жана  ушул  берененин
1-пунктуна ылайык, кызматкер жалпыга белгиленген пенсиялык куракка жет-
кенге чейин жумуш берүүчүнүн каражаттарынын эсебинен жүргүзүлөт.
     Ишкана жоюлган,  кайра  уюштурулган  учурда № 2 Тизме боюнча зарыл
болгон иш стажын иштеген адамдарга  жана  текстиль  өндүрүштөрүнүн  аял
кызматкерлерине  пенсия төлөө,  ал пенсияны төлөөгө арналган каражаттар
капиталдаштырылган жана өткөрүлүп берилген шартта Социалдык фонддун ор-
гандары тарабынан жүргүзүлөт.
     3. Чернобыль АЭСиндеги авариянын кесепеттерин жоюу  боюнча  жумуш-
тарга  калк  көчүрүлүп чыгарылган аймакта катышкан же болбосо ошол мез-
гилде Чернобыль АЭСин иштетүүдө  же  андагы  башка  жумуштарда  иштеген
адамдар  (анын  ичинде убактылуу жиберилген же иш сапарына жөнөтүлгөн),
ошондой эле,  жайгаштырылган жерине жана аткарган ишине көз  карандысыз
түрдө, ошол мезгилде атайын аскердик жыйындарга чакырылган жана аталган
авариянын кесепеттерин жоюуга байланышкан жумуштарды аткарууга  тартыл-
ган аскер кызматчылары жана аскерге милдеттүүлөр, ошондой эле, ички иш-
тер органдарынын,  өрткө каршы мамлекеттик кызматтын калк көчүрүлүп чы-
гарылган аймакта кызмат өтөгөн жетекчи жана катардагы курамындагы адам-
дар курагы боюнча пенсияга чыгууга укуктуу:
     а) 1986-1987-жылдардагы катышуучулар:
     эркектер - 53 жашка толгон жана калк көчүрүлүп чыгарылган аймакта-
гы жумуш иштөөсүнүн узактыгына көз карандысыз түрдө камсыздандыруу ста-
жы 20 жыл болгондор;
     аялдар -  48 жашка толгон жана калк көчүрүлүп чыгарылган аймактагы
жумуш иштөөсүнүн узактыгына көз карандысыз түрдө камсыздандыруу иш ста-
жы 15 жыл болгондор;
     б) 1988-1989-жылдардагы катышуучулар:
     эркектер - 58 жашка толгон жана калк көчүрүлүп чыгарылган аймакта-
гы жумуш иштөөсүнүн узактыгына көз карандысыз түрдө  камсыздандыруу  иш
стажы 25 жыл болгондор;
     аялдар - 53 жашка толгон жана калк көчүрүлүп чыгарылган  аймактагы
жумуш иштөөсүнүн узактыгына көз карандысыз түрдө камсыздандыруу иш ста-
жы 20 жыл болгондор.
     4. Гипофиздик  нанизм  дартына  чалдыккан адамдарга (лилипуттарга)
жана диспропорциялуу эргежээлдерге курагы боюнча пенсия мындайча белги-
ленет:
     эркектерге - 45 жашка толгон жана 20 жыл камсыздандыруу  иш  стажы
болгондорго;
     аялдарга - 40 жашка толгон жана 15  жыл  камсыздандыруу  иш  стажы
болгондорго.
     5. Бийик тоо шартында жашаган жана иштеген адамдарга (Кыргыз  Рес-
публикасынын  Жогорку  Кењеши  тарабынан бекитилүүчү бийик тоо шартында
жайгашкан калктуу конуштардын Тизмегине ылайык)  курагы  боюнча  пенсия
төмөнкүдөй учурларда белгиленет:
     а) 55 жашка толгон эркектерге,  50 жашка толгон  аялдарга,  эгерде
алар  бийик  тоо  шартында кеминде 20 календардык жыл иштесе жана жалпы
камсыздандыруу иш стажы тийиштүү түрдө 25 жана 20 жыл болсо;
     б) үч  жана  андан ашык бала төрөгөн жана аларды сегиз жашка чейин
тарбиялап чоњойткон аялдарга - алар 45 жашка толгондо жана  алардын  20
жыл  камсыздандыруу  иш стажы болгондо,  эгерде алар бийик тоо шартында
кеминде 15 календардык жыл иштесе.
     Ушул пунктта  көрсөтүлгөн  адамдардын  пенсияга  мөөнөтүнөн мурда,
жалпыга белгиленген пенсия курагына жеткенге чейин чыгуусуна  байланыш-
кан чыгымдар республикалык бюджеттен каржыланат.
     6. Алыскы жана барууга кыйын аймактарда жашаган жана иштеген адам-
дарга  (Кыргыз  Республикасынын  Жогорку  Кењеши  тарабынан бекитилүүчү
алыскы жана барууга кыйын аймактарда жайгашкан калктуу конуштардын Тиз-
месине ылайык) курагы боюнча пенсия 60 жашка толгон эркектерге, 55 жаш-
ка толгон аялдарга белгиленет,  эгерде алар алыскы жана  барууга  кыйын
аймактарда кеминде тиешелүү түрдө 25 жана 20 календардык жыл иштесе.
     Ушул пунктта көрсөтүлгөн  адамдардын  пенсияга  мөөнөтүнөн  мурда,
жалпыга  белгиленген пенсия курагына жеткенге чейин чыгуусуна байланыш-
кан чыгымдар республикалык бюджеттен каржыланат.
     7. Беш  жана  андан көп бала төрөгөн жана аларды сегиз жашка чейин
тарбиялап чоњойткон аялдар 53 жашка толгондо жана 15 жыл камсыздандыруу
иш стажы болгондо курагы боюнча пенсияга чыгууга укуктуу.
     Төрөлгөндөн тубаса майып балдары бар,  аларды  сегиз  жашка  чейин
тарбиялап  чоњойткон  аялдар  53  жашка толгондо жана камсыздандыруу иш
стажы 20 жыл болгондо курагы боюнча пенсияга чыгууга укуктуу.
     Ушул пунктта  көрсөтүлгөн  адамдардын  пенсияга  мөөнөтүнөн мурда,
жалпыга белгиленген пенсия курагына жеткенге чейин чыгуусуна  байланыш-
кан чыгымдар республикалык бюджеттен каржыланат.
     8. Ишканаларды, мекемелерди жана уюмдарды кайра уюштуруудан, жоюу-
дан  улам,  алардын штатынын санын кыскартуу боюнча иш-чараларды жүзөгө
ашыруудан улам жумуштан бошотулуп калган кызматкерлер пенсияга  чыгууга
укуктуу:
     эркектер - камсыздандыруу иш стажы 25 жыл болгон,  жумуштан  бошо-
тулган күнгө карата 61 жашка толгондор;
     аялдар - камсыздандыруу иш стажы 20 жыл болгон,  жумуштан бошотул-
ган күнгө карата 56 жашка толгондор.
     Бул пенсияларды дайындоо пенсияга чыгуунун жалпыга белгиленген ку-
рагына  жеткенге  чейин  жумуш  берүүчү тарабынан пенсия үчүн Социалдык
фондго каражат чегерилген шартта жүргүзүлөт.".
     2. Мыйзам төмөнкүдөй мазмундагы 9-1-берене менен толукталсын:
     
	"9-1-статья. Курагы боюнча мөөнөтүнөн мурда пенсия

     1. 9-статьянын 1-пунктунда каралган пенсия чектөө үчүн  талап  кы-
лынган стажга караганда дагы 15 жылдан ашык камсыздандыруу иш стажы бар
адамдар мөөнөтүнөн мурда пенсияга чыгууга укуктуу:  эркектер - 60  жаш-
тан, аялдар - 55 жаштан.
     Пенсия чектөө үчүн талап кылынган стажга караганда дагы 10  жылдан
ашык  камсыздандыруу иш стажы бар,  анын ичинде кеминде жарымы 9-стать-
янын 2-пунктунун "а-" пунктчасында, 3-пунктунун "а" пунктчасында карал-
ган  жењилдик  шарттарга  туура келген адамдар курагы боюнча мөөнөтүнөн
мурда пенсияга чыгууга укуктуу:  эркектер - 50 жаштан, аялдар - 45 жаш-
тан.
     Пенсия чектөө үчүн талап кылынган стажга караганда дагы 10  жылдан
ашык  камсыздандыруу иш стажы бар,  анын ичинде кеминде жарымы 9-стать-
янын 2-пунктунун "б" пунктчасында,  3-пунктунун "б"  пунктчасында  жана
7-пунктунда каралган жењилдик шарттарга туура келген адамдар мөөнөтүнөн
мурда пенсияга чыгууга укуктуу:  эркектер - 55 жаштан, аялдар - 50 жаш-
тан.
     2. 9-статьянын 1-пунктунда каралган пенсия чектөө үчүн  талап  кы-
лынган стаждан дагы 10 жылдан ашкан камсыздандыруу иш стажы бар адамдар
курагы боюнча пенсияга чыгууга укуктуу,  бирок жалпыга белгиленген пен-
сияга чыгуу курагына жеткенге чейин үч жылдан эрте эмес.
     Пенсия чектөө  үчүн талап кылынган стаждан дагы 5 жылдан ашык кам-
сыздандыруу иш  стажы  бар,  анын ичинде кеминде жарымы 9-статьянын 2-,
3- жана  7-пункттарында  каралган  жењилдетилген шарттарга туура келген
адамдар мөөнөтүнөн  мурда пенсияга чыгууга укуктуу, бирок жењилдетилген
шарттарда пенсияга чыгуу курагына жеткенге чейин үч жылдан эрте эмес.
     Ушул пунктта каралган,  курагы боюнча мөөнөтүнөн мурда пенсия ушул
Мыйзамдын 22-статьясында белгиленген тартипте,  ошол  адамдын  пенсияга
чыгуусуна  укук берген курагына чейин жетпеген ар бир ай үчүн пенсиянын
өлчөмүн 1,5 пайызга азайтуу менен,  тиешелүү негиздер боюнча  эсептелип
чыгарылат.
     Пенсияларды дайындалган өлчөмдөрдө төлөп берүү  тийиштүү  негиздер
боюнча каралган пенсияга чыгуу курагына жеткенге чейин жүргүзүлөт.
     Мөөнөтүнөн мурда пенсия дайындалган адам тийиштүү негиздер  боюнча
каралган  пенсияга чыгуу курагына жеткенде анын пенсиясынын өлчөмү ушул
Мыйзамдын 22-статьясына ылайык, мөөнөтүнөн мурда пенсияга төлөнгөн сум-
ма толук төлөнүп бүткөнгө чейин азайтылуу менен кайра каралат.  Сумманы
жоюу тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.".
     3. 12-статья төмөнкүдөй редакцияда баяндалсын:
     "12-статья. Эмгектин өзгөчө шарттары үчүн пенсиялар

     1. Эмгектин өзгөчө шарттарына байланыштуу курагы  боюнча  пенсияга
төмөнкүлөр укуктуу:
     а) учуу жана учуу-сыноо курамынын ушул кызматтарда иштөө  узактыгы
төмөндөгүдөй кызматкерлер:
     эркектер үчүн  - аталган мөөнөт 25 жылдан кем болбосо, аялдар үчүн
- 20 жылдан кем болбосо, муну аныктоо Кыргыз Республикасынын Өкмөтү та-
рабынан бекитилүүчү,  учуу,  учуу-сыноо, инженердик-техникалык курамдын
кызмат орундарынын жана аба кыймылын башкаруу жагындагы жумушу анын иш-
теген жылдары  үчүн пенсия дайындоого укук берүүчү кызматкерлердин Тиз-
мегине жана учуу, учуу-сыноо курамынын кызматкерлерине пенсияларды дай-
ындоо үчүн  иштеген жылдарынын мөөнөтүн эсептөөнүн Тартибине ылайык жү-
зөгө ашырылат;
     б) абада учуу кыймылын башкарууну жүзөгө ашырган жана диспетчердин
күбөлүгү бар кызматкерлер:
     эркектер - 58 жашка толгон жана жалпы иш  стажы  кеминде  25  жыл,
анын  ичинде  камсыздандыруу иш стажынын кеминде жарымы аба кемелеринин
учууларын тикелей башкарууга туура келгендер;
     аялдар - 53 жашка толгон жана жалпы иш стажы кеминде 20 жыл,  анын
ичинде камсыздандыруу иш стажынын кеминде жарымы аба кемелеринин  учуу-
ларын тикелей башкарууга туура келгендер;
     в) жарандык авиациянын инженердик-техникалык курамынын  кызматкер-
лери,  -  Кыргыз  Республикасынын  Өкмөтү тарабынан бекитилүүчү,  учуу,
учуу-сыноо,  инженердик-техникалык курамдын кызмат орундарынын жана аба
кыймылын башкаруу жагындагы жумушу анын иштеген жылдары үчүн пенсия да-
йындоого укук берүүчү кызматкерлердин Тизмегине жана  учуу,  учуу-сыноо
курамынын  кызматкерлерине пенсияларды дайындоо үчүн иштеген жылдарынын
мөөнөтүн эсептөөнүн Тартибине ылайык:
     эркектер -  58  жашка  толгон  жана жалпы иш стажы кеминде 25 жыл,
анын кеминде 20 жылы көрсөтүлгөн кызмат орундарына туура келгендер;
     аялдар - 53 жашка толгон жана жалпы иш стажы кеминде 20 жыл,  анын
ичинде кеминде 15 жылы көрсөтүлгөн кызмат орундарына туура келгендер;
     г) театрлардын жана башка театралдык оюн-зоок ишканалары менен жа-
мааттардын артистери,  - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан  беки-
тилүүчү,  театрлардын  жана башка театралдык оюн-зоок ишканалардын жана
жамааттардын эмгектин өзгөчө шарты үчүн пенсияга  чыгууга  укуктуу  ар-
тисттеринин  айрым категорияларынын Тизмегине ылайык пенсия алууга укук
берген чыгармачылык иштер боюнча 20 жыл стажы болсо.
     2. Ушул статьянын 1-пунктунда саналып кеткен кызматкерлерге пенси-
яларды дайындоо жана төлөп берүү алар жалпыга белгиленген пенсияга  чы-
гуу  курагына чыкканга чейин,  иштеген жењилдик стажына пропорцианалдуу
түрдө жумуш берүүчү тарабынан анын өз  каражаттарынын  эсебинен  жүзөгө
ашырылат.
     Мыйзамдарга ылайык ишканалар жоюлган, кайра түзүлгөн учурларда эм-
гектин өзгөчө шарттары үчүн пенсияга укуктуу адамдарга пенсия төлөө Со-
циалдык фонддун органдары тарабынан Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына
ылайык жүргүзүлөт.".
     4. Мыйзам төмөнкүдөй мазмундагы 12-1-статья менен толукталсын:
    
	 "12-1-статья. Эмгектин өзгөчө шарттары үчүн мөөнөтүнөн мурда
                   пенсия

     1. Эмгектин өзгөчө шарттары үчүн пенсия дайындоо үчүн талап кылын-
ган  иш стажынан дагы 10 жылдан ашык камсыздандыруу иш стажы бар,  анын
ичинде кеминде жарымынан көбү 12-статьянын "б"  жана  "в"  пункттарында
каралган  жењилдетилген шарттарга туура келген адамдар мөөнөтүнөн мурда
пенсияга чыгууга укуктуу: эркектер - 55 жаштан, аялдар - 50 жаштан.
     2. Эмгектин өзгөчө шарттары үчүн пенсия дайындоо үчүн талап кылын-
ган иш стажынан дагы 5 жылдан ашык камсыздандыруу иш  стажы  бар,  анын
ичинде  кеминде  жарымынан  көбү 12-статьянын "б" жана "в" пункттарында
каралган жењилдетилген шарттарга туура келген адамдар мөөнөтүнөн  мурда
пенсияга чыгууга укуктуу,  бирок жењилдетилген шарттарда пенсияга чыгуу
курагына жеткенге чейин үч жылдан эрте эмес.
     Ушул пунктта  каралган,  эмгектин  өзгөчө шарттары үчүн мөөнөтүнөн
мурда пенсиянын көлөмү ушул Мыйзамдын 22-статьясында  белгиленген  тар-
типте,  ошол адамдын пенсияга чыгуусуна укук берген курагына чейин жет-
пеген ар бир ай үчүн пенсиянын өлчөмүн 1,5 пайызга азайтуу менен,  тие-
шелүү негиздер боюнча эсептелип чыгарылат.
     Пенсияларды дайындалган өлчөмдөрдө төлөп берүү  тийиштүү  негиздер
боюнча каралган пенсияга чыгуу курагына жеткенге чейин жүргүзүлөт.
     Мөөнөтүнөн мурда пенсия дайындалган адам тийиштүү негиздер  боюнча
каралган  пенсияга чыгуу курагына жеткенде анын пенсиясынын өлчөмү ушул
Мыйзамдын 22-статьясына ылайык, мөөнөтүнөн мурда пенсияга төлөнгөн сум-
ма толук төлөнүп бүткөнгө чейин азайтылуу менен кайра каралат.  Сумманы
жоюу тартиби мамлекеттик  социалдык  камсыздандырууну  башкаруу  боюнча
Улуттук  кењештин сунушу боюнча Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан
аныкталат.
     3. Ушул  статьянын  1- жана 2-пункттарында саналган кызматкерлерге
пенсияларды дайындоо жана төлөп берүү иштелген жењилдик стажына пропор-
цианалдуу  түрдө  иш  берүүчүнүн  каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашыры-
лат.".
     5. 33-1-статьянын 2-бөлүгү төмөнкүдөй мазмундагы бешинчи абзац ме-
нен толукталсын:
     "2006-2007-жылдары дайындалган пенсиялар үчүн 2008-жылы.".

     2-берене.

     Ушул Мыйзам,  анын  1-беренесинин 2- жана 4-пункттарын кошпогондо,
кол коюлган  күндөн тартып күчүнө кирет. Бул Мыйзамдын 1-беренесинин 2-
жана 4-пункттары 2008-жылдын 1-октябрынан тартып күчүнө кирет.
     Кыргыз Республикасынын Өкмөтү өзүнүн ченемдик актыларын ушул  Мый-
замга ылайык келтирсин.

     Кыргыз Республикасынын Президенти                 К.Бакиев