Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Маалым дарек Шилтеме документтер
Редакция:      кыргызча  |  на русском

Описание: C:\Users\User\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\363d192d-a279-43e5-9aa1-6700b93df179\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

2009-жылдын 29-июну № 198

Мектепке чейинки билим берүү жөнүндө

(КР 2011-жылдын 8-августундагы № 150, 2014-жылдын 30-майындагы № 82
Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

Ушул Мыйзам мектепке чейинки билим берүү жана балдарды өстүрүү жаатындагы мамлекеттик саясаттын негизги принциптерин, Кыргыз Республикасында мектепке чейинки билим берүү системасынын иштешинин укуктук, уюштуруучулук жана финансылык негиздерин аныктайт.

 

1-глава
Жалпы жоболор

 

1-берене. Негизги түшүнүктөр

 

Кыргыз Республикасынын "Мектепке чейинки билим берүү жана балдарды багуу" мамлекеттик стандарты (мындан ары - Мектепке чейинки билим берүүнүн мамстандарты) - мектепке чейинки билим берүүгө жана балдарды багууга коюлуучу бирдиктүү талаптарды белгилеген нормативдик документ.

Атайын муктаждыгы бар балдар - дене-күч, психикалык, социалдык, когнитивдик өсүшү жактан жетилишине эртелеп кийлигишүүгө өзгөчө муктаждыктары бар жана социалдык жардамга, реабилитациялоого, ошондой эле үй-бүлөнүн, адистердин жана коомдун өзгөчө көңүл буруусуна муктаж балдар.

Мектепке чейинки курак - баланын төрөлгөндөн 7 жашка чейин инсан катары дене-күч, психикалык жана социалдык жактан телчигүүсүнүн мезгили.

Мектепке чейинки билим берүү уюму - 6 айдан 7 жашка чейинки балдар үчүн арналган, баланы багуу, аны окутуу, тарбиялоо, өстүрүү жана мектепке даярдоо үчүн мамлекеттин заказын, үй-бүлөнүн жана коомдун суроо-талаптарын жана муктаждыктарын канааттандыруу максатында түзүлүүчү уюм.

Мектепке чейинки билим берүү программасы (негизги) - өсүүсүнүн курактык жана жеке өзгөчөлүктөрүнө ылайык мектепке чейинки тарбиялоо жана окутуу мазмунунун милдеттүү минимумун белгилөөчү нормативдик документ.

Инклюзия - атайын муктаждыктары бар балдар менен иштөө процесси.

Инклюзивдик билим берүү - балдардын аялуу катмарлары, анын ичинде аларды окутуу үчүн шарттарды түзүүнү эсепке алып, балдардын аялуу категориялары үчүн анын жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуучу билим берүү.

Интеграцияланган сабактар - мектепке чейинки билим берүүнүн негизги жана кошумча программаларынын өз ара байланышын тематикалык жана аңдап билүүнүн негизинде окутуу.

Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын педагогикалык кызматкерле- ринин педагогикалык жүктөмү - окуу-тарбия процессин жүзөгө ашырууга арналган убакыт.

Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын кызматкерлери - жетекчилер (директорлор), методисттер, тарбиячылар, бардык адистиктеги мугалимдер, психологдор, логопеддер, музыка жетекчилери.

Мектепке чейинки билим берүү системасы - мектепке чейинки билим берүүнүн, негизги жана кошумча мамлекеттик программалардын, ошондой эле мектепке чейин билим берүү уюмдарынын жана ошол мамлекеттик стандарттар менен программаларды жүзөгө ашырган адамдардын, билим берүү жана ведомстволук жактан баш ийген уюмдардын эриш-аркак иштөөсүнүн мамлекеттик стандарттарынын жыйындысы.

Туруктуу өнүгүү - коомдогу бардык чектелүү ресурстарды (табийгый, адамдык жана экономикалык) натыйжалуу пайдаланууга негизделген, адамдардын муктаждыктарынын экономикалык жана социалдык аспекттеринин жана алардын турмушунун сапатын жакшыртуунун комплекстүү проблемаларын камтыган түшүнүк.

 

2-берене. Мектепке чейинки билим берүү жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары

 

Мектепке чейинки билим берүү жана мектепке чейинки курактагы балдарды өстүрүү жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары Конституцияга, "Билим берүү жөнундө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына, ушул Мыйзамга жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларына, ошондой эле Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, Кыргыз Республикасынын Мыйзамында белгилеген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерге жана макулдашууларга негизделет.

 

3-берене. Мектепке чейинки билим берүү жаатындагы мамлекеттик саясаттын принциптери

 

Мектепке чейинки билим берүү жана мектепке чейинки курактагы балдарды өстүрүү жаатындагы мамлекеттик саясаттын негизги принциптери болуп төмөнкүлөр саналат:

- туруктуу өнүгүү үчүн мектепке чейинки билим берүү системасы тарабынан кызмат көрсөтүүнүн жеткиликтүүлүгү жана жогорку сапаты;

- балдарды тарбиялоонун, окутуунун, ден соолугун чыңдоонун, өстүрүүнүн жана аларды багуунун биримдиги;

- мектепке чейинки жана башталгыч жалпы билим берүүнүн жолун жолдоочулугу жана үзгүлтүксүздүгү;

- ар бир баланын сезиминдеги көрөңгөнү, шык-жөндөмдү, табият берген зээнди ар тараптан өстүрүү үчүн шарттардын бирдейлиги;

- мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын жана программаларынын көп түрдүүлүгү;

- туулгандан тартып мектепке киргенге чейин бала үчүн жоопкерчилик тартуучу мектепке чейинки курактагы балдардын ата-энелеринин (мыйзамдуу өкүлдөрүнүн) ролун күчөтүү;

- окутуунун жана тарбиялоонун диний эмес мүнөзү;

- балдарды мектепке милдеттүү түрдө даярдоо.

 

4-берене. Мектепке чейинки билим берүүнүн милдеттери

 

Мектепке чейинки курактагы балдарга мектепке чейинки билим берүүнүн жана өстүрүүнүн негизги милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат:

- мектепке чейинки билим алууга ар бир баланын укугун камсыз кылуу;

- баланын дене-күч, психикалык жана руханий ден соолугун сактоо;

- жарандуулукка, атуулдукка, мамлекеттик символдорго, мамлекеттик, расмий жана эне тилге урматтоо менен мамиле кылууга, ар кайсы маданиятка жана айлана-чөйрөгө сый мамиле жасоого тарбиялоо;

- баланын жаш курагына, интеллектуалдык жана дене-күч жактан мүмкүнчүлүктөрүнө ылайык, анын чыгармачылык жөндөмүн өстүрүү;

- мектепке чейинки курактагы балдардын, дене-күч, социалдык, эмоциялык, психологиялык, руханий, адеп-ахлактык, интеллектуалдык жана эстетикалык өсүшүн кошкондо, шайкеш өнүгүшүн камсыз кылуу, ошондой эле эмгекке тарбиялоо;

- баланын социалдык жактан жатыгуусун камсыз кылуу жана анын билимин улантууга даярдыгын калыптандыруу;

- үй-бүлөнүн социалдык-педагогикалык патронатын жүзөгө ашыруу;

- баланын өсүүсүндө жеке муктаждыктарын эртелеп аныктоо, ага тиешелүү атайын же инклюзивдик билимди жана аны менен байланышкан кызмат көрсөтүүлөрдү берүү;

- балдарды мектепке даярдоо;

- мектепке чейинки билим берүү уюмунда болгон учурунда баланын коопсуздугун камсыз кылуу;

- ата-энелерге (мыйзамдуу өкүлдөргө) консультациялык жардам жана балдарды окутуу жана багуу боюнча маалымат берүү.

 

5-берене. Мектепке чейинки билим алуу

 

1. Кыргыз Республикасынын жарандары болуп саналган мектепке чейинки курактагы балдар ата-энелеринин расалык таандыктыгына, саясий, диний жана башка ынанымдарына, жынысына, этностук жана социалдык тегине, мүлктүк абалына, жашаган жерине, тилине же дагы башка белгилерине карабастан, мектепке чейинки билим берүү уюмдарында мектепке чейинки билим алууда бирдей укуктарга ээ.

2. Мектепке чейинки билим берүү уюмдары Мектепке чейинки билим берүүнүн мамстандартынын талаптарынын аткарылышын камсыз кылат.

3. Эгерде Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарында башкача каралбаса, чет өлкөлүктөрдүн же жарандыгы жок адамдардын балдары Кыргыз Республикасынын жарандары үчүн белгиленген тартипте мектепке чейинки билимди алышат.

4. Бала мектепке чейинки билимди мектепке чейинки билим берүү уюмдарында же ата-энелеринин (мыйзамдуу өкүлдөрүнүн) каалоосу боюнча үй-бүлөдө ала алат.

5. Балдарды мектепке чейинки билим берүү уюмдарына кабыл алуу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

 

6-берене. Мектепке чейинки билим берүү программаларынын түрлөрү жана милдеттери

 

1. Мектепке чейинки билим берүү программалары төмөнкүлөргө бөлүнөт:

- негизги программалар, мектепке чейинки билим берүүнүн мамстандартына ылайык алар мектепке чейинки тарбиялоону жана окутууну өзүнө камтыйт;

- баланы өстүрүүдө бир же бир нече багытты камтыган кошумча программалар, баланын Мектепке чейинки билим берүүнүн мамстандартынын милдеттүү талаптарынан тышкары өсүшүн камсыз кылат.

2. Мектепке чейинки билим берүү программалары төмөнкүлөрдү камсыз кылат:

- баланы аңдап билүү жана интеллектуалдык жактан өстүрүүнү;

- баланын эмоциялык бакыбаттуулугун;

- баланын текши өнүгүшүн камсыз кылуу үчүн үй-бүлө менен өз ара иштешүүнү;

- балдарды жалпы адамзаттык дөөлөттөргө, элдик адаттарга жана салттарга аралаштырууну;

- баланы социалдык жактан жатыктырууну;

- атайын муктаждыгы бар балдар менен педагогикалык-түзөтүү жана медицина-психологиялык иш жүргүзүүнү;

- балдарды мектепке даярдоону.

3. Мектепке чейинки билим берүү программалары төмөндөгүлөрдү карайт:

- окутуунун атайын уюштурулган формасы катары өтүлүүчү сабактарды;

- тарбиялоону, баланы өстүрүүнү жана багууну;

- ойнотуу ишин;

- балдардын жеке жана биргелешип иштешин оптималдуу айкалыштырууну.

 

2-глава
Мектепке чейинки билим берүүчү уюмдар, алардын түрлөрү, статусу жана милдеттери

 

7-берене. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын түрлөрү

 

1. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын төмөндөгүдөй түрлөрү болушу мүмкүн:

- 6 айдан 3 жашка чейинки балдар үчүн ясли, мында ушул курактагы балдарды багуу, окутуу, тарбиялоо жана өстүрүү камсыз кылынат;

- 6 айдан 7 жашка чейинки балдардын ясли-бакчасы, мында ушул курактагы балдарды багуу, окутуу, тарбиялоо жана өстүрүү камсыз кылынат;

- 3 жаштан 7 жашка чейинки балдардын бала бакчасы, мында ушул курактагы балдарды багуу, окутуу, тарбиялоо жана өстүрүү камсыз кылынат;

- ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген (сөз сүйлөөсү, интеллектуалдык өсүшү, көрүүсү, угуусу, таяныч-кыймылдоо аппараты бузулган) балдар үчүн адистешкен атайын бала бакча;

- балдар үйү - жетим балдар жана ата-энеден кароосуз калган балдар (3төн 18 жашка чейинки) үчүн билим берүү, тарбиялоо уюму, мында окутуу жана тарбиялоо толугу менен мамлекеттин эсебинен жүзөгө ашырылат;

- бөбөктөр үйү - жетим балдарды жана ата-энесинин камкордугунан ажыраган балдарды, ошондой эле мамлекеттин эсебинен күтүлгөн 3 жашка чейинки атайын муктаждыктары бар балдарды медицина-социалдык жактан коргоочу саламаттык сактоо системасынын мектепке чейинки билим берүү уюму;

- балдарды өстүрүү борбору, мында балдардын дене-күч жана психикалык өсүүсү, баланын өсүүсүндө жекече керектөөлөрүн эртелеп табуу, диагностикалоо жана атайын билимди жана аны менен байланышкан кызматтарды көрсөтүү камсыз кылынат, ошондой эле башка окуу жайларында же тарбиялоо үйлөрүндө тарбияланышкан балдардын ден соолугун чыңдоо жүзөгө ашырылат;

- үй-бүлөлүк балдар үйү, мында 2ден 18 жашка чейинки курактагы жетим балдар жана ата-энесинин кароосунан ажыраган балдар тарбияланат;

- прогимназия - инновациялык мектептерде: гимназияларда, лицейлерде ж.б. окутуу үчүн баланы ар тараптан өстүрүүнү камсыз кылуучу мектепке чейинки билим берүү уюмунун түрү;

- эне мектеби - бала бакчаларга барбаган, балдарды жана чоңдорду интерактивдүү окутууну камтыган кыска мөөнөттүү жана толук күн бара турган мектепке чейинки билим берүүнүн түрү;

- жамааттык бала бакча - 6 айдан 7 жашка чейинки курактагы балдарга арналган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын структуралык бөлүмү, ар кандай убакытта бара турган балдарды (толук, толук эмес күн) багууну, тарбиялоону, окутууну камсыз кылат.

- кыска мөөнөткө (күнүнө 3-5 саат) баруучу балдар үйү - ресурстарды оптималдуу пайдалануу жана мектепке чейинки билим берүү программалары менен балдардын камтылышын көбөйтүү максатында түзүлүүчү мектепке чейинки билим берүү уюмунун кошумча модели жана түрү.

2. Жарандардын мектепке чейинки билим берүүнүн кызмат көрсөтүүлөрүнө болгон керектөөлөрүн канааттандыруу үчүн менчигинин түрүнө карабастан мекемелердин, уюмдардын карамагында балдардын мектепке чейинки билим берүү уюмдары түзүлүшү мүмкүн.

 

8-берене. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын милдеттери

 

1. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын милдеттерине төмөнкүлөр кирет:

- мектепке чейинки билим берүүнүн сапатын Мектепке чейинки билим берүүнүн мамстандартынын талаптарына ылайык келишин камсыз кылуу;

- балдардын мектепке чейинки билим алууга болгон керектөөлөрүн канааттандыруу;

- балдарды тарбиялоо, окутуу жана өстүрүү, алардын дене-күч жактан өсүшү жана ден соолугун чыңдашы үчүн санитардык-гигиеналык талаптарга ылайык коопсуз шарттарды түзүү жана ушул талаптарды сактоо;

- балдарда сергек жашоо ыңгайынын гигиеналык көндүмдөрүн жана негиздерин, коопсуз жүрүм-турумдун ченемдерин калыптандыруу;

- балдардын ден соолугун коргоого жана чыңдоого көмөк көрсөтүү;

- балдарды багууну жүзөгө ашырууну;

- балдарды курагына жана азык-заттарды керектөөсүнүн физиологиялык ченемдерине ылайык тамак-аш менен камсыз кылуу;

- ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) менен өз ара байланышты жүзөгө ашыруу;

- ата-энелердин арасында мектепке чейинки курактагы балдарды өстүрүүнүн өзгөчөлүктөрү жөнүндө психологиялык-педагогикалык билимдерди жайылтуу;

- мектепке чейинки билим берүү уюмдарында балдардын топторун Мектепке чейинки билим берүүнүн мамстандартына ылайык комплекттөөнү жүргүзүү;

- финансылык тартипти сактоо, материалдык-техникалык базаны сактоо.

2. Мектепке чейинки билим берүүнүн ишине жана натыйжаларына мониторинг жана контроль жүргүзүүнүн тартиби Мектепке чейинки билим берүүнүн мамстандартына ылайык аныкталат.

Мектепке чейинки билим берүү жаатында билим берүү кызматтарын көрсөтүү боюнча иш Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларда иштин лицензиялоочу түрү болуп эсептелет.

3. Менчиктин жекече формасына негизделген мектепке чейинки билим берүү уюму мыйзамдарда белгиленген тартипте мектепке чейинки билим берүү жаатында билим берүү кызматтарын көрсөтүү укугуна берилген лицензиясы бар болгондо өзүнүн ишин жүзөгө ашырат.

4. Мектепке чейинки билим берүү уюмунун иштөө режими, анда балдардын болушунун узактыгы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык белгиленет.

Мектепке чейинки билим берүү уюмдары иштин ийкемдүү режимин белгилеши мүмкүн, анда балдардын узак убакыт жана сутка бою болушу жагынан ар кандай топторду түзүү, ошондой эле дем алыш, жумуш эмес жана майрам күндөрү нөөмөтчү топтору каралат.

Мамлекеттик мектепке чейинки билим берүү уюмдары үчүн иштөө режими, балдардын тамактануусунун акчалай ченемдери, топтордун толукталышы, балдардын болуу убактысы Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте бекитилет.

Мамлекеттик мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын штаттары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгиленген тартипте бекитилген типтүү штаттарга ылайык аныкталат.

 

9-берене. Мектепке чейинки билим берүү уюмунун статусу, аны түзүү, кайра уюштуруу жана жоюу

 

1. Мектепке чейинки билим берүү уюму юридикалык жак формасында уюштурулат;

2. Мектепке чейинки билим берүү уюмдары жөнүндө типтүү жобо Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

Мектепке чейинки билим берүү уюмунун уюштуруучусу (ээси) баш ийүүсүнө, менчигинин формасына жана тибине карабастан мектепке чейинки билим берүү уюмдары жөнүндө Типтүү жобонун негизинде устав иштеп чыгат.

3. Мектепке чейинки билим берүү уюму мамлекеттик, муниципалдык жана жеке менчиктин формасынын негизинде түзүлүшү мүмкүн;

4. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарын түзүү, кайра уюштуруу жана жоюу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат;

5. Мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки билим берүү уюмдары коммерциялык эмес уюмдар катары уюштурулат.

Жеке менчик мектепке чейинки билим берүү уюмдары коммерциялык жана коммерциялык эмес уюмдар катары уюштурулушу мүмкүн.

6. Мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын имараттары менчиктештирилүүгө, сатылууга жана кайра профилдештирилүүгө тийиш эмес.

 

3-глава
Мектепке чейинки билим берүү системасын башкаруу

 

10-берене. Мектепке чейинки билим берүү системасын башкаруу органдары

 

1. Мектепке чейинки билим берүү системасын башкаруу Кыргыз Республикасынын билим берүүнү башкаруунун ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан жүзөгө ашырылат.

2. Мектепке чейинки мамлекеттик жана муниципалдык билим берүү уюмдарынын жетекчилери (директорлор) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган тартипте дайындалат жана бошотулат.

3. Мектепке чейинки мамлекеттик жана муниципалдык билим берүү уюмдарынын педагогикалык жана башка кызматкерлерин кызмат ордуна Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте эмгек келишиминин негизинде анын жетекчиси кабыл алат жана бошотот.

4. Жеке менчик мектепке чейинки билим берүү уюмунун жетекчиси, педагогикалык жана башка кызматкерлери уюмдун уставы менен белгиленген тартипте кабыл алынат жана бошотулат.

5. Мектепке чейинки билим берүү уюмунун туруктуу иштөөчү коллегиялуу башкаруучу органы болуп педагогикалык кеңеш эсептелет. Педагогикалык кеңеш 3төн кем эмес педагогикалык кызматкер болгон учурда бардык мектепке чейинки билим берүү уюмдарында түзүлөт.

6. Мектепке чейинки билим берүү уюмунда мектепке чейинки билим берүү уюмдарын коомдук башкаруу үчүн көзөмөлдүк кеңеш түзүлүшү мүмкүн, анын иши мыйзамда аныкталат.

(КР 2014-жылдын 30-майындагы № 82 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

11-берене. Мектепке чейинки билим берүү системасын башкаруунун мамлекеттик органдарынын негизги милдеттери

 

Мектепке чейинки билим берүү системасын башкаруунун мамлекеттик органдарынын негизги милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат:

- мектепке чейинки билим берүү чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруу;

- мектепке чейинки билим берүү системасында өзүнүн ыйгарым укуктарынын чегинде мамилелерди ченемдик укуктук жактан жөнгө салууну жүзөгө ашыруу;

- балдарды финансылык, материалдык жактан камсыз кылуунун жана мектепке чейинки билим берүү уюмун материалдык-техникалык жактан жабдуунун мамлекеттик ченемдерин иштеп чыгуу жана белгиленген тартипте бекитүү;

- Мектепке чейинки билим берүүнүн мамстандартына ылайык мектепке чейинки билим берүүнүн ишине жана натыйжаларына мониторинг жүргүзүү;

- мектепке чейинки билим берүүнү илимий-методикалык жактан камсыз кылууну уюштуруу, илимдин, алдыңкы тажрыйбанын, эң жаңы педагогикалык технологиялардын жетишкендиктерин практикага киргизүү;

- мектепке чейинки билим берүүчү уюмдардын мектепке чейинки билим берүү чөйрөсүндөгү мыйзамдарды жана ченемдик укуктук актыларды сакташын камсыз кылуу;

- мектепке чейинки курактагы балдардын эсебин алуу;

- мектепке чейинки билим берүү системасында Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте эл аралык кызматташууну жүзөгө ашыруу;

- мектепке чейинки билим берүү уюмунун жетектөөчү жана педагогикалык кызматкерлерин даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу маселелери боюнча билим берүү кызматтарын көрсөтүү.

 

12-берене. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын ишине мамлекеттик контролдоо жүргүзүү

 

1. Мектепке чейинки билим берүү уюмунун ишине мамлекеттик контролдоо билим берүү чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашырууну камсыз кылуу максатында жүргүзүлөт.

2. Мектепке чейинки билим берүү уюмунун ишине мамлекеттик контролду Кыргыз Республикасынын билим берүүнү башкаруунун ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы жана башка ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар жүзөгө ашырат.

3. Мектепке чейинки билим берүү уюмунун ишин мамлекеттик контролдоонун негизги формасы болуп Мектепке чейинки билим берүүнүн мамстандартына ылайык билим берүү ишине жана натыйжаларына мониторинг жүргүзүү саналат.

 

4-глава
Мектепке чейинки билим берүү уюмунда педагогикалык процессти уюштуруу жана мектепке чейинки
билим берүү системасын илимий-методикалык жактан камсыз кылуу

 

13-берене. Мектепке чейинки билим берүү уюмунун ишин пландаштыруу

 

1. Мектепке чейинки билим берүү уюмдары баш ийүүсүнө жана менчигинин формасына карабастан окуу жылына иш-план түзүүгө милдеттүү.

2. Мектепке чейинки билим берүү уюмунун иш планы тиешелүү деңгээлдеги билим берүүнү башкаруунун ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы менен макулдашылат.

 

14-берене. Мектепке чейинки билим берүү чөйрөсүндөгү кызматчылардын педагогикалык жүктөмү

 

Мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын тарбиячыларынын (педагогдорунун) педагогикалык жүктөмү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген типтүү нормативдер, ал эми жеке менчик мектепке чейин билим берүү уюмдарында - ушул уюмдун уставы менен аныкталат.

 

15-берене. Мектепке чейинки билим берүү системасын илимий-методикалык жактан камсыз кылуу

 

Мектепке чейинки билим берүү системасын илимий-методикалык жактан камсыз кылууну билим берүүнү башкаруунун ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы, ага баш ийген илимий-усулдук мекемелер жана педагогикалык профилдеги жогорку окуу жайлары жүзөгө ашырат.

 

16-берене. Мектепке чейинки билим берүү системасын илимий-методикалык жактан камсыз кылуунун милдеттери

 

Мектепке чейинки билим берүү системасын илимий-методикалык жактан камсыз кылуунун милдеттери төмөнкүлөр болуп саналат:

- мектепке чейинки билим берүүнүн программалык-методикалык базасын, мамлекеттик стандарттарды иштеп чыгуу жана киргизүү;

- тиешелүү билим берүү программаларына ылайык окуу-методикалык жана окуу-көрсөтмө куралдарды түзүү;

- педагогикалык алдыңкы тажрыйбаны жалпылоо жана жайылтуу;

- программалык-методикалык жактан камсыз кылуунун натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын башка окуу жайлар менен кызматташуусун уюштуруу;

- мектепке чейинки билим берүүнүн милдеттерине ылайык билим берүү ишинин абалына жана баланын өнүгүү деңгээлине мониторинг жана талдоо жүргүзүү;

- мектепке чейинки билим берүү системасынын педагогикалык кызматкерлерин даярдоо, кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу (менчигинин формасына карабастан, мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын бардык түрлөрү үчүн милдеттүү);

- жалпыга маалымдоо каражаттарында мектепке чейинки билим берүү маселелери боюнча агартуучулук иш жүргүзүү.

 

5-глава
Мектепке чейинки билим берүү системасынын педагогикалык процессинин катышуучулары.
Алардын укуктары, милдеттери, социалдык жактан корголушу

 

17-берене. Педагогикалык процесстин катышуучулары

 

Мектепке чейинки билим берүү чөйрөсүндөгү педагогикалык процесстин катышуучулары төмөнкүлөр болуп саналат:

- мектепке чейинки курактагы балдар;

- мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын педагогикалык кызматкерлери;

- балдар үйлөрүндөгү, ясли жана ясли-бакчалардагы жана башка мектепке чейинки билим берүү уюмдарындагы тарбиячылардын жардамчылары жана нянялар;

- мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын медицина кызматкерлери;

- ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөрү);

- үй-бүлө тибиндеги балдар үйлөрүнүн ата-эне-тарбиячылары;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте мектепке чейинки билим берүү чөйрөсүндө билим берүү кызматтарын көрсөтүүчү жеке адамдар.

 

18-берене. Мектепке чейинки билим берүү чөйрөсүндө баланын укуктары

 

Бала мамлекет тарабынан кепилдик берилген төмөндөгүдөй укуктарга ээ:

- мектепке чейинки билим алууга;

- баланы багуунун, окутуунун, тарбиялоонун, өстүрүүнүн жана кароонун анын ден соолугунун шарттарынын коопсуз болушуна;

- анын ден соолугуна, моралдык жана руханий жактан өсүүсүнө зыян келтирүүчү маалыматтан, пропагандадан жана үгүттөн корголууга;

- мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки билим берүү уюмунда акысыз медициналык тейленүүгө;

- эксплуатациялоонун ар кандай формасынан жана баланын ден соолугуна залал келтирүүчү аракеттерден, ошондой эле дене-күч жана психологиялык жактан зордук-зомбулукка учуроодон, ар-намысын басынтуудан корголууга.

 

19-берене. Мектепке чейинки курактагы балдарды социалдык жактан коргоо

 

1. Мамлекет мектепке чейинки курактагы балдарды, жетим балдарды жана ата-энесинин камкордугунан ажыраган, өзгөчө муктаждыгы бар балдарды, ошондой эле аз камсыз болгон үй-бүлөнүн балдарын социалдык жактан коргоону жана колдоону камсыз кылат.

2. Жетим балдарга жана ата-энесинин камкордугунан ажыраган балдарга туугандык мамилелерин сактоо, мамлекеттик, муниципалдык, жеке менчик жана башка формадагы мектепке чейинки уюмдарда акысыз багуу укугуна, ошондой эле алардын жеке, мүлктүк укуктарын коргоого Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык кепилдик берилет.

3. Өзгөчө муктаждыгы бар балдарга ийкемдүү иш режими бар мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки билим берүү уюмдарына баруу жана аларда мамлекеттин эсебинен багуу жана билим берүү укугуна кепилдик берилет.

4. Өзгөчө муктаждыгы бар балдар Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте багууда, окутууда жана өстүрүүдө өздөрүнүн муктаждыктарын канааттандыруу үчүн зарыл каражаттар жана социалдык кызмат көрсөтүүлөр менен камсыз кылынат.

5. Мектепке чейинки билим берүү уюмунун тарбиялануучуларын ата-энелеринин (мыйзамдуу өкүлдөрүнүн) макулдугусуз Мектепке чейин билим берүүнүн мамстандартында каралбаган тест жүргүзүүгө жана изилдөөлөрдүн ар кандай түрүн жүргүзүүгө жол берилбейт.

6. Жалпы билим берүүчү уюмга кирген учурда мектепке чейинки курактагы балдарды тесттен өткөрүүгө жол берилбейт.

 

20-берене. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын кызматчыларын социалдык жактан коргоо

 

1. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын педагогикалык кызматчыларынын статусу башталгыч билим берүү мугалимдерине теңештирилет.

2. (КР 2011-жылдын 8-августундагы № 150 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

3. Мектепке чейинки билим берүү системасынын кызматчыларына мамлекеттик дарылоо-профилактикалык мекемелерде ар жылы милдеттүү түрдө акысыз амбулаториялык-медициналык текшерүү жүргүзүлөт.

4. Айыл жерлеринде турган жана иштеген мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын педагогикалык кызматчылары дыйкан жана фермердик чарбалардын мүчөлөрү менен бирдей негизде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жер үлүшү, кыймылсыз мүлк жана башка мүлк менен камсыз кылынат.

5. Мектепке чейинки билим берүү уюмдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык камкордук кеңештер же коомдук уюмдар менен макулдашуу боюнча демөөрчүлүк каражаттарынан педагогикалык кызматчыларга кошумчаны жана кошумча акыны өз алдынча белгилей алат.

6. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары кошумчалардын, кошумча акылардын башка түрлөрүн белгилөөгө жана мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын кызматчыларын сыйлоого укуктуу.

(КР 2011-жылдын 8-августундагы № 150 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

 

21-берене. Мектепке чейинки билим берүү уюмунда балдарды медициналык жактан тейлөө

 

1. Мектепке чейинки билим берүү системасында акысыз медициналык тейлөөнү уюштуруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык саламаттык сактоонун тийиштүү деңгээлдеги ыйгарым укуктуу органынын мекемелери тарабынан жүзөгө ашырылат.

2. Мектепке чейинки билим берүү уюмунда балага акысыз негизде алгачкы медициналык жардам берилет, ал ушул мектепке чейинки уюмдун же тиешелүү саламаттык сактоо мекемелеринин штатына кирген медициналык кызматкерлер тарабынан Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте жүзөгө ашырылат.

3. Тиешелүү деңгээлдеги саламаттык сактоо органдары тиешелүү деңгээлдеги билим берүүнү башкаруу органдары менен бирдикте жыл сайын балдарды акысыз медициналык кароодон өткөрүүнү камсыз кылат жана мектепке чейинки билим берүү уюмдарында санитардык-гигиеналык ченемдердин сакталышын, дарылоо-алдын алуу иш-чараларынын өткөрүлүшүн контролдойт жана жоопкерчилик тартат.

 

22-берене. Мектепке чейинки билим берүү уюмунда балдардын тамактануусун уюштуруу

 

1. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарына баруучу балдар коопсуз сапаттуу тамак-аш азыктары менен камсыз кылынат.

2. Мектепке чейинки курактагы балдар үчүн тамак-аш азыктарынын накталай топтому Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

3. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарында балдардын тамактануусун уюштуруу жана ага жоопкерчилик мектепке чейинки билим берүү уюмунун жетекчисине, билим берүүнү жана саламаттык сактоону башкаруунун тиешелүү деңгээлдердеги ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарына, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына жүктөлөт.

4. Мектепке чейинки билим берүү уюмунда тамак-аштын сапатын контролдоо жана мамлекеттик көзөмөл саламаттык сактоону жана билим берүүнү башкаруунун тиешелүү органдарына жүктөлөт.

 

23-берене. Ата-энелердин (мыйзамдуу өкүлдөрдүн) укуктары жана милдеттери

 

1. Ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) төмөндөгүлөргө укуктуу:

- мектепке чейинки билим берүү уюмун жана баласынын мектепке чейинки билим алуу формасын тандоого;

- балдарын окутуу, тарбиялоо, өстүрүү жана багуу маселелери боюнча билим берүүнү башкаруунун тиешелүү органдарына кайрылууга;

- өз балдарынын мыйзамдуу кызыкчылыктарын жана укуктарын коргоого.

2. Ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) төмөндөгүлөргө милдеттүү:

- баланын дене-күч, интеллектуалдык, адеп-ахлактык жана социалдык жактан өсүүсүнүн негизин түптөөгө, балдардын мектепке чейинки билим алышына жоопкерчилик тартууга;

- кандай формада болбосун балдардын мектепке чейинки билим алышына шарттарды камсыз кылууга;

- балдардын дене-күч жактан ден соолугуна жана психикалык абалына кам көрүүгө, табигый көрөңгөсүн, шыгын жана жөндөмдөрүн өрчүтүшүнө тиешелүү шарттарды түзүүгө;

- баланы үй-бүлөдө тарбиялоого, окутууга жана өстүрүүгө;

- баланын кадыр-баркын сыйлоого;

- баланы эмгекчилдикке, жашы улууларга, мамлекеттик, расмий жана эне тилине, элдик салттарга жана адаттарга урматтоо менен мамиле жасоого тарбиялоого;

- мектепке чейинки билим берүү уюмдарын өнүктүрүүгө (кошо төлөөгө) катышууга.

 

6-глава
Мектепке чейинки билим берүү уюмунун финансылык-чарбалык иши

 

24-берене. Мектепке чейинки билим берүү уюмунун финансылык-чарбалык иши

 

1. Мамлекеттик, муниципалдык мектепке чейинки билим берүү уюмун каржылоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат.

2. Балдарды мектепке чейинки билим берүү уюмдарында багуу үчүн акы алуу жана аны эсептөө тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте бекитилет.

3. Мектепке чейинки билим берүү уюмдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган кошумча акы төлөнмө (стандарттан жогорку) жана ден соолукту чыңдоочу тейлөө кызматтарын көрсөтүүгө укугу бар.

4. Мектепке чейинки билим берүү уюмдары ийримдерди, клубдарды, спорттук жана башка бирикмелерди уюштурууга каражат бөлүп берүүгө укуктуу.

5. Мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын финансылык-чарбалык ишине контролдук кылуу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

 

7-глава
Мектепке чейинки билим берүү чөйрөсүндөгү жоопкерчилик

 

25-берене. Мектепке чейинки билим берүү жөнүндө мыйзамдарды бузгандык үчүн жоопкерчилик

 

1. Мектепке чейинки билим берүү жөнүндө мыйзамдардын бузулушуна күнөөлүү адамдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жоопкерчилик тартышат.

2. Мектепке чейинки билим берүү чөйрөсүндө билим берүүчү тейлөө кызматтарын көрсөтүүчү жеке менчик мектепке чейинки окуу уюмдары, юридикалык же жеке жактар тарабынан мектепке чейинки билим берүүнүн милдеттери аткарылбагандыгы аларды лицензиясынан ажыратууга негиз болот.

3. Лицензиядан ажыратуу мектепке чейинки билим берүү уюмунун жоюлушун же кайра уюштурулушун шарттайт.

 

8-глава
Корутунду жоболор

 

26-берене. Ушул Мыйзамдын күчүнө кириши

 

1. Ушул Мыйзам жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жыл ичинде өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

 

Кыргыз Республикасынын
          Президенти

 

К.Бакиев