Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Маалым дарек Шилтеме документтер
Редакция:      кыргызча  |  на русском

Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: C:\Users\User\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\38b45f57-540f-4121-b12c-0ccdd0410a26\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

2009-жылдын 24-июлу № 242

Коргоо жана Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү жөнүндө

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24, 2014-жылдын 29-ноябрындагы № 161, 2017-жылдын 18-мартындагы № 46
2017-жылдын 1-декабрындагы N 197 (2) Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

Ушул Мыйзам Кыргыз Республикасынын коргоо иштеринин негиздерин жана уюштурууну, мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын укуктарын жана милдеттерин; уюштуруу-укуктук формасына карабастан юридикалык жактардын милдеттерин; Кыргыз Республикасынын жарандарынын коргоо жаатындагы укуктарын жана милдеттерин; коргоо үчүн тартылуучу күчтөрдү жана каражаттарды; Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн курамын, түзүмүн жана арналышын; коргоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузгандыгы үчүн жоопкерчиликти аныктайт.

1-бөлүм
Жалпы жоболор

 

1-берене. Коргоонун негиздери

Коргоо улуттук коопсуздуктун элементи жана мамлекеттин эң маанилүү иш-милдеттеринин бири болуп саналат, мунун өзү куралдуу коргонууга даярдык боюнча саясий, экономикалык, аскердик, социалдык, укуктук жана башка чаралардын тутуму жана Кыргыз Республикасынын мамлекеттик эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, коомун жана жарандарын куралдуу коргоону түшүндүрөт.

Коргоо Кыргыз Республикасынын Конституциясына, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына, эл аралык укуктун негиз болуучу принциптерине жана ченемдерине, ошондой эле мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерге ылайык уюштурулат жана ишке ашырылат.

Куралдуу күрөштүн каражаттарын колдонуу менен коргоо максатында Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү (мындан ары - Куралдуу Күчтөр), башка аскердик түзүлүштөр, аскердик-экономикалык камсыздоонун бирдиктүү тутуму түзүлөт, Кыргыз Республикасынын жарандарынын аскердик милдеттери жана мамлекеттик органдардын, уюштуруу-укуктук формасына карабастан юридикалык жактардын, ошондой эле транспорттук каражаттардын ээлеринин аскердик-транспорттук милдеттери белгиленет.

Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн куралдары, аскердик техникалары жана мүлктөрү мамлекеттик менчик болуп саналат жана аларда чарба жүргүзүү же оперативдүү башкаруу укугунда болот.

 

2-берене. Коргоону уюштуруу

Коргоону уюштурууга төмөнкүлөр кирет:

1) согуш коркунучун жана согуш кооптуулугун болжолдоо, аныктоо жана баалоо;

2) коргоо жаатында бирдиктүү мамлекеттик саясатты түзүү жана ишке ашыруу;

3) коргоо жаатында укуктук жөнгө салуу;

3-1) коргоону жана Куралдуу Күчтөрдү, башка аскердик түзүлүштөрдү колдонууну пландоо;

4) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү аскердик коопсуздукту жана коргоону камсыз кылууга даярдыкта өнүктүрүү, даярдоо жана кармап туруу;

5) коргонууну камсыз кылуу боюнча маселелерди чечүүгө мамлекеттин жана мамлекеттик органдардын экономикасынын мобилизациялык даярдыгы;

6) мамлекеттик органдарды жана өлкөнүн экономикасын согуш мезгилинин шарттарында иштөөгө өткөрүүнү уюштуруу жана мобилизацияны пландаштыруу;

7) калкты, аскердик үйрөтүлгөн резервдерди жана Кыргыз Республикасынын аймагын коргоого даярдоо;

8) мамлекеттик чек араны кайтаруу жана коргоо, Кыргыз Республикасынын аймагын жана аба мейкиндигин коргоо;

9) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү курал-жарак, аскердик техника, ок-дарылар, аскердик-техникалык, буюмдук мүлк, азык-түлүк, күйүүчү-майлоочу материалдар жана башка материалдык-техникалык каражаттар менен тынчтык жана согуш мезгилдеринде камсыз кылуу;

10) мамлекеттик жана мобилизациялык резервдердин запастарын, мамлекеттик азайбас запастарды түзүү;

11) коргоо жаатындагы мамлекеттик сырды түзүүчү маалыматтарды сактоону камсыз кылуу;

12) аскердик илимди жана аскердик кадрларды даярдоо тутумун өнүктүрүү;

13) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү башкаруунун бирдиктүү тутумун түзүү жана өркүндөтүү, ошондой эле радиожыштык спектрин коргоо кызыкчылыктарында пайдаланууну пландоо;

14) аскердик иштерге байланыштуу айлана чөйрөнү коргоо боюнча иш-чараларды жүзөгө ашыруу;

15) Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын коргоо жаатындагы иштерин координациялоо;

16) аскер кызматчыларын жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн, ошондой эле аскер кызматынан бошонгон адамдарды социалдык коргоону камсыз кылуу;

17) жамааттык коопсуздук жана коргоо максатында эл аралык кызматташтык;

18) коргоо жаатындагы башка иш-чаралар.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

3-берене. Кыргыз Республикасынын коргоо жаатындагы мыйзамдары

Коргоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясына, эл аралык келишимдерге негизделинет жана коргоо жаатында өзүнө конституциялык мыйзамдарды, ушул Мыйзамды жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын камтыйт.

 

2-бөлүм
Куралдуу Күчтөр, алардын арналышы жана курамы

 

4-берене. Куралдуу Күчтөрдүн арналышы

Куралдуу Күчтөр - Кыргыз Республикасынын мамлекеттик эгемендигин, аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн, коомду жана жарандарды ишенимдүү коргоону камсыздоо жана эл аралык келишимдерге ылайык милдеттенмелерди аткаруу үчүн арналган мамлекеттик аскердик уюм.

 

5-берене. Куралдуу Күчтөрдү түзүүнүн принциптери

Куралдуу Күчтөрдү куруунун принциптери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) өзүн өзү коргоо жана коргонуунун жетиштүүлүгү;

2) аскердик жетекчиликти борбордоштуруу жана укуктук негиздеги бир башчылык;

3) Кыргыз Республикасынын Президентинин, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жана жарандык коомдун контролдугунда болуу;

4) Куралдуу Күчтөрдү өнүктүрүү жана алардын күжүрмөн даярдыгын жогорку деңгээлде кармоо;

5) башкаруунун натыйжалуулугу;

6) өздүк курамды тарбиялоонун, окутуунун жана кадрларды даярдоонун биримдиги;

7) жогорку деңгээлдеги кесипкөйлүк;

8) аскер кызматчыларынын укуктарын сактоо жана социалдык коргоо.

9) коргоону уюштурууга жана Куралдуу Күчтөрдү курууга көз караштардын биримдиги;

10) Куралдуу Күчтөрдү куруунун, өнүктүрүүнүн, даярдоонун жана колдонуунун теориясынын жана практикасынын улануучулугу;

11) Куралдуу Күчтөрдүн курамынын, уюштуруучулук-штаттык түзүмүнүн, санынын тынчтык мезгилинде аскердик коопсуздукту жана согуш мезгилинде куралдуу коргонууну камсыз кылуу милдеттерине ылайыктуулугу.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

6-берене. Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн курамы, милдеттери

1. Куралдуу Күчтөр төмөнкүлөрдөн турат:

1) аскердик башкаруу органдарынан;

2) жөө аскерлер бирикмелеринен, бөлүктөрдөн жана мекемелерден (уюмдардан);

3) Абадан кол салуудан коргоо күчтөрүнөн;

4) Улуттук гвардиядан;

5) Чек ара кызматынан.

Аскердик башкаруу органдары, бирикмелери, бөлүктөрү жана мекемелери юридикалык жактын укуктарына ээ.

Аскер комиссариаттары жергиликтүү аскердик башкаруу органдары болуп саналат.

2. Куралдуу Күчтөрдүн милдеттери төмөнкүлөр болуп саналат:

1) Кыргыз Республикасынын мамлекеттик эгемендүүлүгүн, көз карандысыздыгын жана аймактык бүтүндүгүн, конституциялык түзүлүшүн, коомду жана жарандарды баскынчылыктан куралдуу коргоо;

2) Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чек арасын, анын экономикалык кызыкчылыктарын куралдуу коргоо жана кайтаруу;

3) аймактык коргонууга катышуу;

4) өзгөчө жана согуштук абалдардын режимдерин кармоо;

5) мыйзамсыз куралдуу түзүлүштөрдү жана табигый, технотектүү мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу;

6) терроризмге жана экстремисттик иш-аракетке каршы күрөшүүгө катышуу;

7) эл аралык тынчтыкты жана коопсуздукту кармоо боюнча иш-аракеттерге катышуу;

8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык стратегиялык объекттерди кайтаруу;

9) ушул Мыйзамдын 10-беренесинин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн кризистик кырдаалдардын алдын алуу жана аларды жоюу боюнча иш-чараларга катышуу;

10) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жана аскердик коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү башка милдеттер.

3. Куралдуу күрөштүн каражаттарын колдонуу менен коргоого мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдардын аскердик түзүлүштөрү жана аймактык коргоо милдеттерин чечүү үчүн түзүлүүчү резервдик түзүлүштөр (башка аскердик түзүлүштөр) тартылат.

Башка аскердик түзүлүштөрдүн милдеттери Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен аныкталат, алардын катарына кризистик кырдаалдарды чечүү кирет.

Эскертүү. Ушул Мыйзамдын максаттары үчүн кризистик кырдаалдар дегенде куралдуу козголоң; этностор аралык чыр-чатактар; аларды бузууну кошуп алганда, республикалык маанидеги жолдорду жана стратегиялык объекттерди куралдуу тосмолоо, басып алуу, табигый жана технотектүү мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдар түшүнүлөт.

 (КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24, 2014-жылдын 29-ноябрындагы № 161, 2017-жылдын 1-декабрындагы N 197 (2) Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

7-берене. Куралдуу Күчтөргө жетекчилик

1. Кыргыз Республикасын коргоого жана Куралдуу Күчтөрүнө жогорку жетекчиликти Кыргыз Республикасынын Президенти - Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Башкы кол башчысы (мындан ары - Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысы) - Кыргыз Республикасынын Коопсуздук кеңешинин Төрагасы (мындан ары - Коргоо кеңеши) жүзөгө ашырат.

2. Коопсуздук кеңеши коргоо жана коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы бирдиктүү мамлекеттик саясатты жүргүзүүнү жүзөгө ашыруучу конституциялык консультативдик орган болуп саналат.

Коопсуздук кеңешинин иштөө тартиби Мыйзам менен белгиленет.

3. Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү даярдоого жана колдонууга түздөн-түз жетекчиликти Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Генералдык штабы (мындан ары - Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабы) жүзөгө ашырат, ал аскердик башкаруунун борбордук органы жана Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү ыкчам башкаруунун башкы органы болуп саналат.

Согуштук же өзгөчө абалды киргизүүдө же ушул Мыйзамдын 10-беренесинин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн кризистик кырдаалдар пайда болгондо Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабы ички иштер, улуттук коопсуздук, жарандык коргонуу органдарынын, өзүнүн компетенциясынын чектеринде улуттук коопсуздукту камсыз кылуу тутумуна тартылган Кыргыз Республикасынын башка мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын күчтөрүн жана каражаттарын ыкчам башкаруунун жана координациялоонун жогорку органы болуп саналат.

4. Куралдуу Күчтөрдө жана башка аскердик түзүлүштөрдө мамлекеттик аскердик саясатты ишке ашыруу маселелери боюнча жалпы жетекчиликти Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн түзүмүнө кирген, коргоо маселелерин алып баруучу мамлекеттик орган ишке ашырат, жетекчинин ыйгарым укугуна тиешелүү маселелер боюнча анын буйруктары, эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башка каралбаса, Куралдуу Күчтөр жана башка аскердик түзүлүштөр үчүн милдеттүү.

 (КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24, 2017-жылдын 18-мартындагы № 46, 2017-жылдын 1-декабрындагы N 197 (2) Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

8-берене. Куралдуу Күчтөрдү жайгаштыруу

1. Куралдуу Күчтөрдүн бирикмелерин, бөлүктөрүн жана мекемелерин жайгаштыруу Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысынын сунушу боюнча коргоо милдеттерине жана жайгашуу ордунун социалдык-экономикалык шарттарына ылайык Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысы тарабынан аныкталат.

2. Куралдуу Күчтөрдүн бирикмелерин, аскердик бөлүктөрүн жана бөлүкчөлөрүн (мекемелерин) Куралдуу Күчтөрдүн колдонуусуна берилген жерлердин чектеринде кайра жайгаштырууну Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысы жүзөгө ашырат.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

9-берене. Куралдуу Күчтөрдү комплекттөө

Куралдуу Күчтөр жана башка аскердик түзүлүштөр Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык контракт боюнча ыктыярдуу жана аскердик милдеттин негизинде жергиликтүү аскердик башкаруу органдары аркылуу комплекттелет.

 

10-берене. Куралдуу Күчтөрдү колдонуу

1. Куралдуу Күчтөр жарандардын, коомдун жана мамлекеттин коопсуздугун камсыз кылуу максатында Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысы тарабынан бекитилген аларды колдонуу, Кыргыз Республикасынын аскердик коопсуздугун камсыз кылуу, мобилизациялык жайгаштыруу жана аймактык коргоо пландары боюнча колдонулат.

2. Терроризмге каршы күрөшүү, куралданган мыйзамсыз түзүлүштөрдү, табигый жана технотектүү мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу, укук коргоо органдарынын, башка аскердик түзүлүштөрдүн күчтөрү жана каражаттары аларды чечүү үчүн жетишсиз болгон учурда адамдардын ден-соолугуна жана өмүрүнө, өлкөнүн конституциялык түзүлүшүнө, эгемендүүлүгүнө жана аймактык бүтүндүгүнө коркунуч туудуруу менен коштолгон кризистик кырдаалдын алдын алуу жана жоюу үчүн чараларды ыкчам кабыл алуу максатында Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысы өзгөчө абалды киргизүү жөнүндө сунуш менен Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысына токтоосуз баяндама жасап, Куралдуу Күчтөрдүн айрым аскердик бөлүктөрүн жана бөлүкчөлөрүн колдонуу жөнүндө чечим кабыл алышы мүмкүн.

3. Эл аралык келишимдерге ылайык милдеттерди аткаруу үчүн Куралдуу Күчтөрдү Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары колдонуу Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин чечими боюнча жүзөгө ашырылат.

4. Куралдуу Күчтөрдү ички мамлекеттик саясий максаттарга жетүү үчүн пайдаланууга тыюу салынат.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

3-бөлүм
Мамлекеттик органдардын коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары. Ишканалардын, мекемелердин, уюмдардын кызмат адамдарынын жана башка юридикалык жактардын коргоо жаатындагы милдеттери. Жарандардын коргоо жаатындагы укуктары жана милдеттери

 

11-берене. Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысынын - Кыргыз Республикасынын Президентинин ыйгарым укуктары

Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысы - Кыргыз Республикасынын Президенти:

1) Куралдуу Күчтөрдүн жогорку командалык курамын аныктайт, дайындайт жана бошотот;

2) жалпы же жарым-жартылай мобилизациялоону жарыялайт, Кыргыз Республикасына агрессия болгон же түздөн-түз агрессиянын коркунучу учурунда согуштук абалды жарыялайт жана бул маселени дароо Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизет;

3) өлкөнү коргоонун жана анын жарандарынын коопсуздугунун кызыкчылыктарында согуштук абалды жарыялайт жана бул маселени дароо Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизет;

4) согуштук абалдын киргизилиши менен Кыргыз Республикасын коргоону жетектейт;

5) согуш аракеттерин жүргүзүүгө Куралдуу Күчтөргө жана башка аскердик түзүлүштөргө директива чыгарат;

6) согуштук убактын ченемдик актыларын колдонууга киргизет жана алардын колдонулушун токтотот, согуштук убактын мамлекеттик органдарын түзөт жана жоет;

7) Коопсуздук кеңешин жетектейт, Коопсуздук кеңешинин катчылыгы жөнүндө жобону бекитет;

8) Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук концепциясын, аскердик доктринасын бекитет;

9) аскердик коопсуздукту камсыз кылуу, Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү колдонуу, коргоо кызыкчылыктарында Кыргыз Республикасынын аймагын даярдоо пландарын, Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү мобилизациялык жайгаштыруу схемасын бекитет;

10) Куралдуу Күчтөрдүн аракеттеринин кызыкчылыгында аскердик-өнөр жай комплексин өнүктүрүү, экономиканы, калкты, мамлекеттик органдарды жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын, аймактарды мобилизациялык даярдоо программаларын (пландарын) жана Кыргыз Республикасынын коргонуу жөндөмдүүлүгүн чыңдоо боюнча башка программаларды бекитет;

11) Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабы жөнүндө жобону жана аны башкаруу схемасын бекитет;

12) Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү, башка аскердик түзүлүштөрү жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдары үчүн аскердик кийимдердин формасын жана аларды кийип жүрүү эрежелерин аныктайт;

13) Куралдуу Күчтөрдүн күжүрмөн тууларынын жана желектеринин жоболорун жана сүрөттөлүшүн бекитет;

14) Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө, башка аскердик түзүлүштөрүндө жана мыйзам менен аскердик кызмат каралган мамлекеттик органдарында жогорку офицердик курамдын адамдары дайындалуучу кызмат орундардын тизмегин белгилейт;

15) жогорку аскердик наамдарды ыйгарат;

16) жарандарды аскердик жана альтернативдик кызматтарга чакыруу жөнүндө, мобилизациялоо боюнча жана аларды запаска бошотуу жөнүндө жарлыктарды чыгарат;

17) коргоо жана коопсуздук жаатында мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өз ара аракеттенүүсүн уюштурат;

18) тынчтыкты жана коопсуздукту колдоо боюнча мамлекеттер аралык келишимдик милдеттенмелерди аткаруу зарыл болгондо Куралдуу Күчтөрдү анын чегинен тышкары пайдалануу жөнүндө маселени Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизет;

19) Кыргыз Республикасынын коргоо жана аскердик коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен аныкталган башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

 (КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24, 2017-жылдын 18-мартындагы № 46, 2017-жылдын 1-декабрындагы N 197 (2) Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

12-берене. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши:

1) аскердик анттын текстин, Куралдуу Күчтөрдүн аскердик уставдарын бекитет;

2) Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети жөнүндө (тиешелүү жылга) Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык коргоого кеткен чыгашаларды карайт жана бекитет;

3) аскердик наамдарды белгилейт;

4) коргонуу, жамааттык коопсуздук жана аскердик-техникалык кызматташтык жаатындагы Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдерин ратификациялайт жана денонсациялайт;

5) тынчтыкты жана коопсуздукту колдоо боюнча эл аралык келишимдик милдеттенмелерди аткаруу зарыл болгондо Куралдуу Күчтөрдү Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары колдонуу жөнүндө маселелерди чечет;

6) согуш жана тынчтык маселелерин чечет; согуштук абалды киргизет, согуштук абалды жарыялайт, ушул маселелер боюнча Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыктарын бекитет же жокко чыгарат;

7) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жаатындагы башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

 

13-статья. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү:

1) мамлекеттик эгемендүүлүктү, аймактык бүтүндүктү сактоо, конституциялык түзүлүштү коргоо боюнча чараларды, ошондой эле коргонуу жөндөмдүүлүгүн, улуттук коопсуздукту жана укук тартибин чыңдоо боюнча чараларды ишке ашырууну камсыз кылат;

2) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн абалы жана комплектелиши үчүн жоопкерчилик тартат;

3) коргоо маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын аткарылышын камсыз кылат;

4) коргонуу чыгымдары боюнча тиешелүү жылга республикалык бюджет жөнүндө мыйзамдын долбоору боюнча сунуштарды Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине киргизет;

5) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү куралдар жана аскердик техникалар менен жабдууну, аларды материалдык каражаттар, ресурстар жана кызмат көрсөтүүлөр менен камсыз кылууну уюштурат;

6) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү өнүктүрүүнүн мамлекеттик программаларынын (пландарынын) аткарылышын, ошондой эле аскердик-каттоо адистиктери боюнча жарандарды даярдоону финансылык жана материалдык каражаттар менен камсыз кылат;

7) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн инфратүзүмүн өнүктүрүүнү камсыз кылат;

8) коргонуу өндүрүшүн өнүктүрүүнүн мамлекеттик программаларын, мобилизациялык пландарды жана тапшырмаларды, мобилизациялык жана мамлекеттик резервдерди (запастарды) топтоо пландарын иштеп чыгууну жана аткарууну уюштурат;

9) аскердик каттоо тартибин аныктайт жана аскердик кызматка, аскердик жыйындарга жана мобилизация боюнча чакырууга тийиштүү болгон Кыргыз Республикасынын жарандарынын контингенттери жөнүндө Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысына сунуштарды даярдайт;

10) мамлекеттик органдарды, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын, уюмдарды мобилизациялык даярдоого, ошондой эле транспортту, байланышты жана өлкөнүн калкын даярдоого жетекчиликти жүзөгө ашырат;

11) аскердик-транспорттук милдеттер, резервдик түзүлүштөр, чакыруу участокторуна жарандарды каттоону жүргүзүү, аскерге милдеттүүлөрдү жана чакырылуучуларды аскердик каттоо жөнүндө жоболорду бекитет;

12) мамлекеттик органдарды жана өлкөнүн экономикасын согуш мезгилиндеги (өзгөчө мезгилдеги) шарттарда иштөөгө өткөрүү пландарын иштеп чыгууну жана аткарууну уюштурат;

13) коргоо кызыкчылыктарында Кыргыз Республикасынын аймагын ыкчам жабдуу иш-чараларын пландайт, камсыз кылат жана өткөрөт;

14) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн муктаждыктары үчүн жерлерди, токойлорду, сууларды жана башка жаратылыш ресурстарын берүү жана пайдалануу тартибин аныктайт;

15) коргоо муктаждыктары үчүн алардын мүлктөрүн пайдалануу менен байланышкан Кыргыз Республикасынын юридикалык жактары жана жарандары тарткан чыгымдардын ордун толтуруу тартибин аныктайт;

16) аскердик продукцияны чыгаруучу мамлекеттик ишканаларды түзүү, кайра профилдештирүү жана жоюу жөнүндө чечимдерди кабыл алат;

17) Куралдуу Күчтөрдүн мобилизациялык керектөөлөрүнө ылайык жарандарды аскердик кызматка даярдоо маселелерин аныктайт;

18) Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзам менен белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде камтылган коргоо маселелери боюнча милдеттенмелерди аткарууну берилген ыйгарым укуктарынын чегинде уюштурат;

19) аскер кызматчыларын, аскердик кызматтан бошогон адамдарды жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн социалдык камсыз кылуу боюнча ишти уюштурат;

20) куралдарды жана аскердик техниканы, коргоо объекттерин жана башка аскердик-техникалык мүлктү өткөрүп берүү, ижарага тапшыруу, сатуу, жоюу жана эсептен чыгаруу тартибин белгилейт;

21) куралдардын жана аскердик техниканын, стратегиялык материалдардын, коргоо жаатындагы алдыңкы технологиялардын жана кош арналыштагы продукциянын экспортуна жана импортуна контролду уюштурат;

22) аскердик жана аскердик-техникалык маселелер боюнча эл аралык сүйлөшүүлөрдү жүргүзөт, мамлекеттер ортосундагы ишенимди бекемдөө, аскердик коркунучтун деңгээлин өз ара төмөндөтүү жана жамааттык коопсуздук тутумун түзүү боюнча чараларды аныктайт;

23) аймактык коргоонун муктаждыктары үчүн мамлекеттик финансылык жана материалдык резервдерди түзүүнү камсыз кылат;

24) аскердик кызматты өтөө тартибин аныктайт;

25) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын коргоо жана аскердик коопсуздугун камсыз кылуу жаатында башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

14-берене. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары

Мамлекеттик органдардын коргоо жаатындагы ыйгарым укуктары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан төмөнкү маселелерди чечүү үчүн белгиленет:

1) коргоо муктаждыктары үчүн зарыл болгон продукцияны өндүрүү жана берүү;

2) экономиканы мобилизациялык даярдоо, согуш мезгилинде анын туруктуу иштешин камсыз кылуу боюнча иш-чараларды жүзөгө ашыруу;

3) коргоо максатында Кыргыз Республикасынын аймагын ыкчам жабдуу боюнча иш-чараларды камсыз кылуу;

4) аймактык коргоо боюнча иш-чараларды камсыз кылуу;

5) Кыргыз Республикасын коргоону уюштурууга жана куралдуу коргоого катышуу;

6) Кыргыз Республикасынын жарандарын аскердик кызматка даярдоого катышуу;

7) Куралдуу Күчтөр менен бирдикте ыкчам жана мобилизациялык даярдоо;

8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жаатындагы башка милдеттер.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

15-берене. Коргоо маселесин тескеген мамлекеттик органдын негизги ыйгарым укуктары

Коргоо маселесин тескеген мамлекеттик орган:

1) аскердик саясатты иштеп чыгат жана ишке ашырат;

2) бирдиктүү аскердик-техникалык саясатты жүргүзөт, коргонуу өнөр жайын өнүктүрүүнүн мамлекеттик программасын иштеп чыгууга жана аткарууга катышат;

3) (КР 2014-жылдын 29-ноябрындагы № 161 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

4) аскер мыйзамдарын иштеп чыгат жана өркүндөтөт;

5) аскердик кадрларды даярдоону ишке ашырат;

5-1) аскер комиссариаттарынын иштерин, аскердик каттоону уюштурууну, жарандарды аскердик кызматка даярдоону, Кыргыз Республикасынын жарандарын аскердик, альтернативдик кызматка, аскердик (мобилизациялык) жыйындарга жана мобилизация боюнча чакырууну, Кыргыз Республикасынын жергиликтүү мамлекеттик администрациялары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен өз ара аракеттенүүдө аскердик-каттоо адистиктери боюнча аскердик-окутулган резервди түзүүнү жана топтоону камсыз кылат;

6) эл аралык аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтыкты уюштурат;

7) Куралдуу Күчтөрдүн аскер кызматчыларын, жарандык персоналын, аскердик кызматтан бошотулган адамдарды жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн, каза болгон (өлгөн) аскер кызматчыларынын үй-бүлөлөрүн социалдык жана укуктук коргоону камсыз кылат;

8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жана аскердик саясат чөйрөсүндөгү башка милдеттерди чечет.

2. Коргоо маселелерин тескеген мамлекеттик органдын жетекчиси:

1) Куралдуу Күчтөрдү куруунун, өнүктүрүүнүн пландарын (программаларын) иштеп чыгууну уюштурат жана өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде алардын жүзөгө ашырылышын контролдоону жүзөгө ашырат;

2) бюджетти жана мамлекеттик коргонуу тапшырыктарын түзүүдө коргоого жумшалуучу чыгымдар боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

3) Куралдуу Күчтөрдүн бирикмелерин, бөлүктөрүн жана мекемелерин финансылык жана материалдык-техникалык камсыз кылууну жүзөгө ашырат;

3-1) Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгынын жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтомунун негизинде жарандарды аскердик жана альтернативдик кызматка чакыруу, кызматтын белгиленген мөөнөтүн өтөп бүткөн чакыруу боюнча кызматтын аскер кызматчыларын жана альтернативдик кызматтын кызматчыларын Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн катарынан бошотуу жөнүндө буйрук чыгарат;

4) коргоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарды өркүндөтүү боюнча ишти уюштурат;

5) Куралдуу Күчтөр үчүн кадрларды даярдоону камсыз кылат;

6) эл аралык аскердик жана аскердик-техникалык кызматташууну ишке ашырат;

7) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипке ылайык коргоо маселелерин тескеген ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын башкармалыктарынын, бирикмелеринин, бөлүктөрүнүн жана мекемелеринин аскер кызматчыларына аскердик наамдарды ыйгарат;

8) резервдик түзүлүштөрдү даярдоону жана камсыз кылууну пландоого катышат;

9) Куралдуу Күчтөрдүн инфратүзүмдөрүн өнүктүрүү планын иштеп чыгат;

10) мамлекеттик органдарды жана өлкөнүн экономикасын аскердик убакыттын шарттарында (өзгөчө мезгилдин) иштөөгө которуу пландарын иштеп чыгууга жана аткарууга катышат;

11) коргонуу өндүрүшүн өнүктүрүүнүн мамлекеттик программасын иштеп чыгууга жана аткарууга катышат;

12) жерлерди, токойлорду, сууларды жапа башка жаратылыш ресурстарын Куралдуу Күчтөрдүн муктаждыгы үчүн берүү жана пайдалануу боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

13) Кыргыз Республикасынын юридикалык жактарынын жана жарандарынын коргонуу муктаждыгы үчүн пайдаланылган мүлктөрүнө байланыштуу алар тарткан чыгымдарды компенсациялоонун тартиби боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

14) коргоо чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруу үчүн контролду ишке ашырат;

15) Куралдуу Күчтөрдү мобилизациялоо муктаждыгына ылайык аскердик продукция чыгарган мамлекеттик ишканаларды түзүү, кайра түзүү жана жоюу боюнча, ошондой эле жарандарды аскер кызматына даярдоо маселеси боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

16) берилген ыйгарым укуктарынын чектеринде коргонуу маселеси боюнча Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдеринде камтылган милдеттенмелерди аткарууну уюштурат;

17) аскер кызматчыларын, аскер кызматынан бошотулган адамдарды жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн социалдык камсыз кылуу боюнча ишти уюштурат;

18) куралдарды жана аскер техникаларын, коргонуу объектилерин жана башка аскердик-техникалык мүлктү өткөрүп берүүнүн, ижарага берүүнүн, сатуунун, жоюунун жана эсептен чыгаруунун тартиби боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

19) ички аудит боюнча ишти уюштурат;

20) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде куралдарды жана аскер техникаларын, стратегиялык материалдарды, коргонуу чөйрөсүндөгү алдыңкы технологияларды жана кош арналыштагы продукцияларды экспорттоо жана импорттоо үчүн контролду уюштурат;

21) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде аскердик жана аскердик-техникалык маселелер боюнча, мамлекеттердин ортосундагы өз ара ишенимди бекемдөө, согуштук коркунучтун деңгээлин өз ара төмөндөтүү жана жамааттык коопсуздук тутумун түзүү боюнча чаралар жөнүндө эл аралык сүйлөшүүлөрдү жүргүзөт;

22) аскердик наамдарды ыйгаруунун тартиби боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

23) Куралдуу Күчтөр үчүн аскердик кийимдердин түрлөрүнүн бирдей стандарттарын жана аларды кийүүнүн эрежелерин белгилөө боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

24) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.

Коргоо маселесин тескеген мамлекеттик органдын жетекчисинин кызмат орду саясий мамлекеттик кызмат орду болуп саналат аны жарандык адам ээлеши мүмкүн.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24, 2014-жылдын 29-ноябрындагы № 161 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

15-1-берене. Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын ыйгарым укуктары

1. Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабы:

1) Куралдуу Күчтөрдүн, башка аскердик түзүлүштөрдүн башкаруу тутумун уюштурат жана Куралдуу Күчтөрдүн кошуундарын жана бөлүктөрүн түздөн-түз башкарат;

2) Куралдуу Күчтөрдү колдонуу, мобилизациялык жайгаштыруу, ыкчам, күжүрмөн жана мобилизациялык даярдоо пландарын; мамлекеттин аймагын коргоо кызыкчылыгында ыкчам жабдуу, аскерлерди жана аскердик объекттерди жайгаштыруу, Кыргыз Республикасынын аймагын коргоо жана Кыргыз Республикасынын аскердик коопсуздугун камсыздоо пландарын иштеп чыгат;

3) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү куруу, мобилизациялык жапа ыкчам жайгаштыруу, колдонуу, Кыргыз Республикасынын аймагын ыкчам жабдуу, аймактык коргоо жана аскердик коопсуздукту камсыз кылуу пландарына ылайык жүргүзүлүүчү иш-чараларды уюштурат жана камсыз кылат;

4) Куралдуу Күчтөрдү куруу жана өнүктүрүү пландарын (программаларын), улуттук коопсуздук концепциясын, аскердик доктринаны, Кыргыз Республикасынын экономикасынын мобилизациялык пландарын иштеп чыгууга катышат;

5) мамлекетти коргоого кетүүчү чыгымдар боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

6) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн ыкчам, күжүрмөн жана мобилизациялык даярдыгынын бирдиктүү тутумун уюштурат, алардын абалын контролдоону ишке ашырат;

7) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн курамы жана саны боюнча, ошондой эле аймактык коргоонун күчтөрү жана каражаттары боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

8) Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысынын жетекчилиги алдында биргелешкен аракеттер үчүн мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын штабдарын ыкчам даярдоону уюштурат;

9) аскердик кызматты өтөө тартибин аныктоочу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Куралдуу Күчтөрдөгү кадрдык саясатты ишке ашырат;

10) аскерлердин коалициялык (жамааттык) топторунун жана тынчтыкты орнотуучу күчтөрдүн курамындагы бөлүкчөлөрдүн курамы, саны, материалдык-техникалык камсыз кылуу жана каржылоо боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

11) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жана коопсуздук кызыкчылыгында чалгындоо ишин жүзөгө ашырат;

12) Кыргыз Республикасынын аба мейкиндигинин коопсуздугун, маанилүү мамлекеттик, аскердик жана башка объекттерди абадан кол салуудан калкалоону камсыз кылат;

13) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү колдонуу Планына ылайык, башкаруунун автоматташтырылган тутумдарын киргизүү аркылуу байланышты жана кабарлоону уюштурууну жетектейт;

14) Куралдуу Күчтөрдө жана башка аскердик түзүлүштөрдө маалыматтык, моралдык-психологиялык жактан камсыз кылуу боюнча иш-чараларды пландайт жана уюштурат, алардын натыйжалуу аткарылышын контролдоону жүзөгө ашырат;

15) маалыматтык коопсуздукту камсыз кылуу боюнча иштердин уюштурулушун пландайт жапа ишке ашырат, Куралдуу Күчтөрдө жана башка аскердик түзүлүштөрдө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мамлекеттик жана аскердик жашыруун сырды сактоо боюнча чараларды иштеп чыгат;

16) Куралдуу Күчтөрдү топографиялык камсыз кылууну ишке ашырат;

17) аскердик (мамлекеттик) авиациянын аба кемелеринин коопсуз учууларын камсыздайт; Кыргыз Республикасынын аймагында жана чет мамлекеттерде аскердик (мамлекеттик) авиациянын аба кемелери менен болгон авиациялык кырсыктарды жана авиациялык окуяларды иликтөөгө катышат;

18) Куралдуу Күчтөрдүн жана башка аскердик түзүлүштөрдүн куралдарынын, аскердик техникаларынын жана транспорт каражаттарынын коопсуз пайдаланылышын уюштурат;

19) коргоо маселелерин тескеген мамлекеттик органдар менен биргеликте эл аралык аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтыктын иш-чараларын жүзөгө ашырат;

20) терроризм менен күрөшүү жаатында Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык аймактык коргоону жана жарандык коргонууну уюштурууда Кыргыз Республикасынын башка мамлекеттик органдары менен өз ара аракеттенет;

21) мамлекеттик материалдык резервде ыкчам-стратегиялык корлорду түзүү боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

22) Куралдуу Күчтөрдүн, башка аскердик түзүлүштөрдүн аскер кызматчылары үчүн кийимдердин аскердик формасы жана аларды кийүүнүн эрежелери боюнча сунуштарды иштеп чыгат;

23) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чегинде кол алдындагы кошуундарга, бөлүктөргө жана мекемелерге финансылык, техникалык, ооруктук камсыз кылуунун башка түрлөрүн жана материалдык каражаттардын аскердик корлорун жана Куралдуу Күчтөрдүн инфратүзүмүн түзүүнү ишке ашырат;

24) өзүнүн компетенциясынын чегинде Куралдуу Күчтөрдүн жана ага баш ийген кошуундардын, бөлүктөрдүн жана мекемелердин муктаждыктарын камсыз кылууга багытталган чарбалык жана башка иштерди уюштурат жана жүргүзөт.

2. Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысы:

1) Куралдуу Күчтөрдүн Башкы кол башчысына Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү колдонуу, мобилизациялык жайгаштыруу пландарын; коргоо, аскерлерди жана аскердик объекттерди жайгаштыруу кызыкчылыгында мамлекеттин аймагын ыкчам жабдуу, Кыргыз Республикасынын аскер коопсуздугун камсыз кылуу пландарын берет;

2) Куралдуу Күчтөрдү жана башка аскердик түзүлүштөрдү даярдоо планын бекитет;

3) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган тартипке ылайык Куралдуу Күчтөрдүн башкаруу органдарынын, бирикмелеринин, бөлүктөрүнүн жана мекемелеринин аскер кызматчыларына аскердик наамдарды ыйгарат;

4) контракт боюнча аскердик кызматты өтөө тартибин аныктоочу ченемдик укуктук актыларга ылайык адамдарды кызмат ордуна дайындайт жана кызмат ордунан бошотот;

5) өзүнүн ыйгарым укуктарынын чектеринде аскердик жана аскердик-техникалык кызматташтык маселелери боюнча эл аралык сүйлөшүүлөрдү жүргүзөт;

6) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.

3. Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын чечимдери Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысынын ыйгарым укуктарынын чегинде анын буйруктары жана директивалары менен ишке ашырылат, алар ушул Мыйзамдын 10-беренесинин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн кризистик кырдаалдар пайда болгондо коргоого жана коопсуздукту камсыз кылууга тартылуучу Кыргыз Республикасынын бардык мамлекеттик органдары тарабынан аткарылууга милдеттүү.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

16-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын коргоо жаатындагы милдеттери

Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар өздөрүнүн ыйгарым укуктарынын жана аймагынын чегинде төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) коргоо жана аскер кызматчыларын, аскер кызматынан бошогон адамдарды жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүн социалдык-укуктук жактан коргоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана башка укуктук ченемдик актыларынын аткарылышын камсыз кылууга;

2) Куралдуу Күчтөрдүн кызыкчылыгында өздөрүнүн аймагынын жана коммуникацияларынын оперативдүү жабдуу планын иштеп чыгууга жана аны ишке ашырууга катышууга;

3) Кыргыз Республикасынын жарандарынын аскердик каттоосун жана аларды аскер кызматына даярдоону жана мобилизациялоону аларды аскер кызматына жана аскердик жыйымдарга чакырууну уюштурууга жана камсыз кылууга;

4) мобилизация учуруна жана согуш мезгилине мамлекеттик бийлик органдарында жана менчигинин формасына карабастан юридикалык жактарда иштегендердин арасынан Кыргыз Республикасынын жарандарын брондоону жүзөгө ашырууга;

5) коргоо муктаждыгы үчүн транспорттордун жана башка техникалык каражаттардын мобилизациялык даярдыгын камсыз кылууга;

6) Кыргыз Республикасынын жарандарына аскердик-патриоттук тарбия берүүнү уюштурууга жана жүзөгө ашырууга;

7) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын согуш мезгилиндеги жумушка которууну, ошондой эле мамлекеттик жана мобилизациялык резервдердин материалдык каражаттарынын топтолушунун пландарынын жана тапшырмаларынын аткарылышын камсыз кылууга;

8) өзүнүн аймагында аймактык коргоо жана жарандык коргонуу боюнча иш-чараларды пландаштырууга жана анын аткарылышын камсыз кылууга катышууга;

8-1) резервдик түзүлүштөргө аскерге милдеттүүлөрдү тандоого, каттоого катышуу, аларды даярдоону уюштуруу жана материалдык-техникалык камсыздоого;

9) жарандык коргонууну жана аймактык коргоону уюштурууну жакшыртуу боюнча сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө, Куралдуу Күчтөрдүн Генералдык штабына киргизүүгө;

10) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жаатындагы башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырууга.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

17-берене. Юридикалык жактардын коргоо жаатындагы милдеттери

Уюштуруу-укуктук түрүнө карабастан юридикалык жактардын кызмат адамдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана башка ченемдик укуктук актыларына ылайык:

1) келишимдик милдеттенмелерин аткарышат, ал эми согуш мезгилинде - курал-жарактарды жана аскердик техниканы, башка аскердик-техникалык мүлктү жана ресурстарды түзүү, өндүрүү, берүү жана оңдоо боюнча, Куралдуу Күчтөрдүн муктаждыктары үчүн келишим менен иштелүүчү жумуштар жана кызмат көрсөтүүлөр боюнча мамлекеттик заказдарды аткарышат;

2) жарандык коргонуу иш-чараларын уюштурушат жана өткөрүшөт;

3) эгерде мыйзамда башка жагдайлар белгиленбесе, келишимдик негизде мобилизациялык пландарда жана тапшырмаларда, мобилизациялык жана мамлекеттик резервдерди топтоо пландарында каралган иш-чараларды жүзөгө ашырышат;

4) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте аскердик-транспорттук милдетти аткарышат;

5) өздөрүнүн кызматкерлерине аскердик милдеттерин аткаруу үчүн керектүү шарттарды түзүп беришет;

6) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык кызматкерлердин аскердик каттоосун жүзөгө ашырышат, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте кеткен чыгашаларга андан ары компенсация алуу менен улуттук коопсуздукту (коргоону) камсыз кылуу максатында мекемелерди, курулмаларды, транспорттук каражаттарды жана алардын менчигинде болгон башка мүлктөрдү беришет;

7) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жаатындагы башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырышат.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

18-берене. Кыргыз Республикасынын жарандарынын коргоо жаатындагы милдеттери жана укуктары

Кыргыз Республикасынын жарандары аскердик жана альтернативдик кызмат өтөө жолу менен Ата Мекенди коргоо боюнча конституциялык парзды жана милдетти аткарат. Аскердик жана альтернативдик кызмат өтөөнүн тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жана башка ченемдик укуктук актылары менен белгиленет.

Кыргыз Республикасынын жарандары ушул Мыйзамга ылайык:

1) өтүү тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен аныкталган аскердик кызмат өтөөгө милдеттүү;

2) аймактык коргоо жана жарандык коргонуу иш-чараларына катышат;

3) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте кийин компенсация алуу менен мамлекеттик органдардын талабы боюнча улуттук коопсуздукту (коргоону) камсыз кылуу максатында имараттарды, курулмаларды, транспорт каражаттарын жана өздөрүнүн менчигинде болгон башка мүлктү беришет;

4) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык коргоо жаатындагы башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырышат.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

4-бөлүм
Согуштук (куралдуу жаңжал) абал. Аскердик абал. Жарандык коргонуу. Аймактык коргоо

 

(Бөлүмдун аталышы КР 2017-жылдын 1-декабрындагы N 197 (2) Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

19-берене. Согуштук (куралдуу жаңжал) абал

Согуш абалы Кыргыз Республикасына агрессия же агрессиянын түздөн-түз коркунучу болгон учурда Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан жарыяланат жана бул маселе дароо Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин кароосуна киргизилет.

Согуш жарыяланган же согуш аракеттери башталган учурдан тартып согуш мезгили башталат, ал согуш аракеттери токтотулгандыгы жөнүндө жарыялангандан кийин жана анык токтогондо бүтөт. Кыргыз Республикасына күтүлбөгөн жерден кол салган учурда Куралдуу Күчтөрдүн жетекчилиги жана аскер командачылыгы согушту жарыялоону күтпөстөн, агрессиянын мизин кайтаруу үчүн чара көрүүгө милдеттүү.

Куралдуу жаңжал курал-жарактарды жана аскердик техниканы колдонуу менен куралдуу чыр-чатак, аскердик акция жана чектелген масштабдагы аскердик башка кагылышуулар формасында болушу мүмкүн.

Куралдуу жаңжалда маселелерди чечүү үчүн Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан аскерлердин бириккен (ведомстволор аралык) топтору түзүлүшү мүмкүн.

(КР 2017-жылдын 1-декабрындагы N 197 (2) Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

20-берене. Аскердик абал

Согуштук абал Кыргыз Республикасынын бүткүл аймагына же анын айрым жерлерине киргизилет.

Согуштук абалдын режими Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамы менен аныкталат.

(КР 2017-жылдын 1-декабрындагы N 197 (2) Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

21-берене. Аймактык коргоо

Аймактык коргоо душмандын аракеттеринен, диверсиялык, террорчулук акттардан жана коркунучтардын башка түрлөрүнөн Кыргыз Республикасынын аймагындагы объекттерди жана коммуникацияларды коргоо максатында, ошондой эле согуштук абал режимин орнотуу жана сактоо максатында уюштурулат жана жүзөгө ашырылат.

Кыргыз Республикасын аймактык коргоого резервдик түзүлүштөр, Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн, Кыргыз Республикасынын башка аскердик түзүлүштөрүнүн жана укук коргоо органдарынын бирикмелери, бөлүктөрү, мекемелери, башка мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык тартылат.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү:

- Кыргыз Республикасынын аймагын ыкчам жабдуу боюнча жалпы жетекчиликти жүзөгө ашырат;

- аймактык коргонууну уюштуруу тартибин аныктайт.

 (КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24, 2017-жылдын 1-декабрындагы N 197 (2) Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

 

22-берене. Жарандык коргонуу

Жарандык коргонуу авария, кыйроо, табигый кырсык кесепеттеринен, ошондой эле күжүрмөн аракеттерди жүргүзүүдө жок кылуунун каражаттарынын таасир этүүсүнөн калкты жана экономиканын объекттерин коргоо максатында уюштурулат.

Жарандык коргонуунун милдеттери жана аны уюштуруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен аныкталат.

КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамы менен 22-статьянын расмий тилиндеги редакциясына өзгөртүүлөр киргизилди

 

5-бөлүм
Корутунду жоболор

 

23-берене. Коргоону каржылоо

Коргоону жана Куралдуу Күчтөрдү каржылоо Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бюджетинен жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка булактардан жүзөгө ашырылат.

(КР 2014-жылдын 3-февралындагы № 24 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

24-берене. Куралдуу Күчтөрдө коомдук жана башка уюмдар менен бирикмелердин ишмердигин чектөө

Куралдуу Күчтөрдө саясий максаттарды көздөгөн коомдук жана башка уюмдар менен бирикмелердин ишмердигине, ошондой эле алардын түзүмдөрүн түзүүгө жол берилбейт.

Ар кандай коомдук жана башка уюмдар менен бирикмелердин түзүмдөрүн түзүү жана алардын ишмердигин жүзөгө ашыруу үчүн Куралдуу Күчтөрдүн аскер кызматчыларын жана каржылык каражаттарын колдонууга жол берилбейт.

Уюштуруу-укуктук формасына жана менчигинин түрүнө карабастан, юридикалык жактардын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген учурлардан тышкары, аскердик бөлүктөрдүн жана мекемелердин аймагында ар кандай ишмердикти жүзөгө ашырууга жол берилбейт.

Аскер кызматчыларынын саясий партияларга мүчө болушуна, ошондой эле алардын кандайдыр бир саясий партияны колдоп чыгышына жол берилбейт.

Куралдуу Күчтөрдүн бирикмелеринин, бөлүктөрүнүн жана мекемелеринин ишмердигине ар кандай саясий пропагандалоону жана үгүттөөнү жүргүзүүгө, ошондой эле диний уюмдардын жана диний ырым-жырымдарды аткарган кызматкерлердин кийлигишүүсүнө жол берилбейт.

Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо мезгилинде, референдумдарды өткөрүү мезгилинде Куралдуу Күчтөрдүн бирикмелеринин, бөлүктөрүнүн жана мекемелеринин аймагында тиешелүү түшүндүрүү иштерин жүргүзүүгө жол берилет.

 

25-берене. Коргоо маселелери боюнча мыйзам бузууларга жоопкерчилик

Мамлекеттик органдардын, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, ведомстволук баш ийүүсүнө карабастан юридикалык жактардын коргоо боюнча жүктөлгөн милдеттерди аткарбаган же коргоо милдетин аткарууга тоскоолдук кылган кызмат адамдары жана жарандар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартышат.

 

26-берене. Куралдуу Күчтөрдө, башка аскердик түзүлүштөрдө жана мамлекеттик органдарда сот акыйкаттыгын жүзөгө ашыруу жана мыйзамдуулукту камсыз кылуу

Мыйзам менен аскердик кызмат каралган Куралдуу Күчтөрдө, башка аскердик түзүлүштөрдө жана мамлекеттик органдарда сот акыйкаттыгы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын соттору тарабынан жүзөгө ашырылат.

Мыйзам менен аскердик кызмат каралган Куралдуу Күчтөрдө, башка аскердик түзүлүштөрдө жана мамлекеттик органдарда кылмыштуулук жөнүндө иштерди иликтөө жана мыйзамдуулукту көзөмөлдөө Кыргыз Республикасынын прокуратура органдары тарабынан жүзөгө ашырылат.

 

27-берене. Ушул Мыйзамдын күчүнө кирүү тартиби

Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

Ушул Мыйзам күчүнө кирген күндөн тартып төмөнкүлөр күчүн жоготту деп табылсын:

- "Коргоо жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 1994-жылдын 13-апрелиндеги № 1462-XII Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ведомосттору, 1994-ж., № 6, 182-ст.);

- "Коргоо жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамын колдонууга киргизүүнүн тартиби жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 1994-жылдын 13-апрелиндеги № 1463-XII токтому (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ведомосттору, 1994-ж., № 6, 183-ст.);

- "Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы кабыл алынгандыгына байланыштуу Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 1997-жылдын 21-ноябрындагы № 82 Мыйзамынын 1-статьясынын 4-пункту (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ведомосттору, 1997-ж., № 12, 573-ст.);

- "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 2005-жылдын 3-январындагы № 2 Мыйзамынын 3-статьясы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2005-ж.,№ 3, 184-ст.).

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү үч айлык мөөнөттө өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

 

Кыргыз Республикасынын

Президенти

 

К.Бакиев