Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Маалым дарек Шилтеме документтер
Редакция:      кыргызча  |  на русском

КР 2015-жылдын 2-апрелиндеги № 69 Мыйзамына ылайык
КҮЧҮН ЖОГОТОТ

Описание: C:\Users\User\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\64108bd4-c01f-467e-af59-08a0af9786b8\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

2013-жылдын 30-майы № 86

"Тамак-аш азыктарын маркалоо жөнүндө" техникалык регламент

1-глава. Жалпы жоболор

2-глава. Тамак-аш азыктарын маркалоого коюлган жалпы талаптар

3-глава. Тамак-аш азыктарынын топтору боюнча маркалоого коюлуучу

4-глава. Корутунду жана өткөөл жоболор

 

1-глава
Жалпы жоболор

 

1-берене. Ушул Мыйзамдын колдонуу чөйрөсү

 

1. Ушул Мыйзам жарандардын өмүрүн жана ден соолугун, тамак-аш азыктарын маркалоо процессинде пайда болгон аракеттерден керектөөчүлөрдүн укугун коргоо жана керектөөчүлөрдү адаштырууга алып барган иш-аракеттердин алдын алуу максатында колдонулат.

2. Ушул Мыйзам техникалык жөнгө салуунун объектилерин белгилейт, аларга карата маркалоо жөнүндө милдеттүү талаптар: техникалык жөнгө салуунун объектилерин идентификациялоонун эрежелери; техникалык жөнгө салуунун объектилерин маркалоого жана аны белгилөөнүн эрежелерине карата милдеттүү талаптар; техникалык жөнгө салуу объектилеринин ушул Мыйзамдын талаптарына ылайык келишине баа берүүнүн эрежелери жана формалары белгиленилет.

3. Ушул Мыйзамдын талаптары тамак-аш азыктарын өндүрүү (даярдоо) жана жүгүртүү боюнча иш жүргүзгөн, Кыргыз Республикасынын аймагында тамак-аш азыктарын чекене соодалоо чөйрөсүндө кызмат көрсөткөн бардык юридикалык жактар жана жеке ишкерлер үчүн, ошондой эле ушул Мыйзамдын талаптарын сактоого мамлекеттик көзөмөлдү жүргүзүүгө ыйгарым укуктуу кызмат адамдары үчүн милдеттүү болуп эсептелет.

4. Ушул Мыйзамдын талаптары чекене сатып өткөрүү үчүн оролуп таңгакталган тамак-аш азыктарын кошпогондо, коомдук тамак-аш уюмдары тарабынан жасалган тамак-аш азыктарына жайылтылбайт.

 

2-берене. Негизги түшүнүктөр

 

Ушул Мыйзамдын максаттары үчүн төмөнкүдөй негизги түшүнүктөр колдонулат:

антикычкылдандыргыч - майлуу тамак-аш азыктарынын кычкылданып кетүү процессин басаңдатууга арналган тамак-аш кошумчасы;

жыпар-жыт берүүчүлөр - жыпар-жыт берүүчү заттардын кошулмасынан турган, тамак-аш азыгынын жытын жана даамын жакшыртуу үчүн кошулуучу тамак-аш кошулмасы;

тамак-аш азыгынын коопсуздугу - адамга зыяндуу таасирине байланыштуу жол берилбеген тобокелдиктин жоктугу күбөлөндүрүлгөн тамак-аш азыгынын абалы;

биологиялык активдүү тамак-аш кошумчалары - витаминдерди, минералдарды жана башка табигый заттарды камтыган, ден-соолукту сактоого көмөк берүүчү азыктар;

генетикалык модификацияланган азыктар - гендик-инженердик-модификацияланган (трансгендик) өсүмдүктөрдөн жана жаныбарлардан өндүрүлгөн тамак-аш азыктары;

даярдоо датасы - Кыргыз Республикасынын аймагында жүгүртүүгө чыгарылган тамак-аш азыгын өндүрүүнүн технологиялык процесси бүткөн дата;

таңгактоо датасы (суюк продуктулар үчүн куюлган датасы) - тамак-аш азыгы керектөө идишине салынган (куюлган) датасы;

тамак-аш азыгынын өзгөчө белгилери тууралуу билдирүү - ушул тамак-аш азыгы ошол эле топтогу тамак-аш азыгынан айырмаланган, анын ичинде азыктык баалуулугу, кайра иштетүү ыкмалары, курамы, чыккан жери жана ден соолук үчүн пайдасы жагынан белгилүү касиетке ээ экендигин күбөлөндүргөн тамак-аш азыктарынын маркалоодо билдирилген маалымат;

идентификациялоо - тамак-аш азыгынын мүнөздөмөлөрүнүн анын олуттуу белгилери менен окшоштугун белгилөө;

INS - (International Numbering System) - эл аралык Алиментариус Кодекс Комиссиясынын (Codex Alimentarius) тамак-аш азыктары үчүн стандарттарга киргизилген тамак-аш кошумчаларынын эл аралык сандык кодификациялык системасы, ага ылайык ар бир кошумчага Е (Европада) тамгасынан кийин үч же төрт сандык номер берилген;

ингредиент (компонент) - жаныбар, өсүмдүк, микробиологиялык же минералдык тектеги зат, ошондой эле тамак-аш азыктарын өндүрүүдө колдонулуучу табигый же синтезделген тамак-аш кошумчалары;

кольеретка - продукция тууралуу кошумча маалыматты камтыган, бөтөлкөнүн жогору жагына чапталган ярлык (кармоо мөөнөтү, товардык белги ж.б.);

тамак-аш азыктарын маркалоо - керектөөчүлөр үчүн арналган, жазуулар, сүрөттөр, белгилер, символдор, башка белгилер жана (же) алардын комбинациялар түрүндөгү керектөө таңгагына, транспорт идишине түшүрүлгөн тамак-аш азыктары жөнүндө маалымат же таңгакка, идишке бекитилген же болбосо таңгакка, идишке жайгаштырылган, же болбосо таңгакка, идишке тиркелген башка түрдөгү маалыматтын түрү;

тамак-аш азыктарынын партиялары - окшош шарттарда өндүрүлгөн (даярдалган) жана (же) таңгакталган, анын коопсуздугун тастыктоочу бир документ менен коштолгон бир түрдөгү тамак-аш азыктарынын жыйындысы;

азыктык баалуулугу - адамдын күч-кубатка жана негизги тамак-аш азыктарына физиологиялык керектөөсүн камсыздоочу тамак-аш азыктарынын касиеттеринин комплекси;

тамак-аш азыгы - адамдын тамак-ашы үчүн арналган табигый же кайра иштетилген түрдөгү азык (анын ичинде балдар тамак-ашы, диетикалык тамак-аш азыктары);

тамак-аш азыгын жүгүртүү - азыктын даярдоочудан керектөөчүгө чейинки бардык процесстерди камтыган, ал өндүрүлгөндөн кийин өтүүчү жолу (сактоо, ташуу жана сатуу);

сатуучу - керектөөчүлөргө тамак-аш азыктарын сатуучу менчиктин ар кандай түрүндөгү жеке жана юридикалык жак;

керектөөчү - өзүнүн жеке керектөөсүн канааттандыруу максатында тамак-аш азыктарын сатып алуучу жана алуучу жеке же юридикалык жак;

балдардын тамак-аш азыгы - 14 жашка чейинки балдарды тамактандыруу үчүн арналган жана балдардын организминин физиологиялык керектөөлөрүнө жооп берген тамак-аш азыгы;

диетикалык тамак-аш азыгы - дарылоо жана профилактикалык тамактанууга арналган тамак-аш азыгы;

тамак-аш кошумчалары - тамак-аш азыктарына белгилүү бир касиеттерди берүү жана/же сапатын сактоо максатында аларды даярдоо процессинде азыктарга атайын кошулуучу табигый же жасалма заттар жана алардын бирикмелери;

сактоо мөөнөтү - сактоонун белгиленген шарттары сакталган учурда тамак-аш азыктарынын нормативдик же техникалык документтеринде көрсөтүлгөн касиети сакталган мезгил;

жарактуулук мөөнөтү - сактоонун белгилүү шарттарын кармоо менен саламаттыкты сактоо органдарынын макулдугу боюнча даярдоочу белгилеген мезгил, ал мезгил өткөндөн кийин тамак-аш азыгы максаты боюнча пайдалануу үчүн жараксыз деп эсептелинет;

идиш - тамак-аш азыгын толук же жарым-жартылай, жабып оролгон, өзүнчө буюм катары жеткирүү үчүн тамак-аш азыктарын таңгактоо. Идишке таңгактардын бир нечеси же түрлөрү салынышы мүмкүн;

товардык белги - товарды жана даярдоочуну (сатуучуну) индивидуалдаштыруу үчүн өнөр-жай же соода ишканасынын азыгынын таңгакчасында жайгаштырылган (жазылган) белги;

этикетка - маалымат булагы, ага керектөө таңгакчасына жана (же) товар бирдигине тиркелген же бекитилген азыктын же аны даярдоочунун жазуу жүзүндөгү ар кандай мүнөздөмөсү түшүрүлөт;

ярлык - таңгакчага бекитилген же тиркелген же таңгакчага чаптапган, маркалоону түшүрүү үчүн арналган таңгакталган тамак-аш азыгы тууралуу маалымат булагы.

 

3-берене. Тамак-аш азыктарын маркалоонун жалпы принциптери

 

1. Тамак-аш азыктарынын курамы, касиеттери, азыктык баалуулугу, чыгарылган жери, даярдоо жана керектөө ыкмасы, ошондой эле анын коопсуздугун түз же кыйыр түрдө мүнөздөөчү башка маалыматтары боюнча керектөөчүнү адаштырууга алып келүүнү алдын алуу максатында керектөөчү үчүн маалымат өтө түшүнүктүү, толук жана туура болууга тийиш.

2. Даярдоочу (сатуучу) керектөөчүгө алардын туура тандоо мүмкүндүгүн камсыз кылуу үчүн тамак-аш азыктары жөнүндө зарыл жана так маалыматты өз убагында берүүгө милдеттүү.

3. Керектөөчү үчүн маалымат керектөө идишиндеги текст, шарттуу белгилер жана сүрөттөр, тамак-аш азыктарынын айрым түрлөрү үчүн кабыл алынган ыкмадагы этикетка, контрэтикетка, кольеретка, ярлык, каттама-баракча түрүндө түздөн-түз тамак-аш азыгы менен бирге берилет.

4. Керектөөчү үчүн маалыматтын тексти мамлекеттик жана расмий тилдерде жазылат. Текст жана жазуулар чет тилдерде да кайталанып жазылышы мүмкүн. Текст жана жазуулар азык жөнүндө маалымат берилген ошол тилдин нормаларына дал келиши керек. Керектөөчү үчүн импорттук тамак-аш азыктарына маалымат мамлекеттик тилге которулууга тийиш.

 

2-глава
Тамак-аш азыктарын маркалоого коюлган жалпы талаптар

 

4-берене. Аны маркалоодо көрсөтүлүүчү тамак-аш азыктарынын аталышы

 

1. Маркалоодо көрсөтүлгөн тамак-аш азыгынын аталышы тамак-аш азыгын мүнөздөөчү жана керектөөчүгө башка тамак-аш азыгынан айырмалоого мүмкүндүк берүүчү так маалыматты камтууга тийиш.

2. Тамак-аш азыгынын аталышын көрсөткөндө тамак-аш азыктарынын түрлөрүнүн техникалык регламенттеринин тийиштүү талабы сакталышы керек.

3. Тамак-аш азыктарынын айрым түрлөрүнүн техникалык регламенттери жок болсо, тамак-аш азыктарынын аталышы тийиштүү стандартташтыруу боюнча нормативдик документтерге ылайык көрсөтүлүшү керек.

4. Тамак-аш азыгынын айырмалоочу жагдайлары жана атайын иштетилгендиги жөнүндө маалыматтар ("концентирленген", "калыбына келтирилген", "кургак", "майдаланган", "ышталган", "буулап тазаланган", "иштетилген", "муздатылган", "тоңдурулган", "генетикалык модификацияланган", "иондоштуруп нурланган" жана башкалар) тамак-аш азыгынын аталышына кошулат.

5. Тамак-аш азыктарын маркалоодо төмөнкүлөргө жол берилбейт:

1) тамак-аш азыктарынын аталышындагы, эгерде аны кайра иштетүүдө ошол компоненттер же продуктылар тамак-аш азыгынын курамына кирбесе, компоненттерди көрсөтүүгө;

2) ар кандай тамак-аш азыктарына бир аталыш берүүгө.

6. Ошол азыкта жок компоненттердин бар экенин жымсалдаган жыпар-жыт берүүчүлөр кошулса, тамак-аш азыгынын аталышы "даамдуу", "жыпар-жыттуу", "жыпар-жыт берүүчүлөр" деген же ушуга окшош сөздөр менен толукталышы керек.

7. Жогоруда баяндалган талаптарга ылайык түшүрүлгөн азыктын аталышы фирмалык аталыш, анын ичинде латын алфавитинин тамгасындагы жазылуу менен даярдалган жери, азыкты даярдоочунун аталышы жана башка фирмалык марка (белги) түшүрүлүп, толукталышы мүмкүн.

8. Тамак-аш азыктарынын айрым түрлөрүнүн техникалык регламенттери тамак-аш азыгынын аталышына кошумча талаптарды белгилеши мүмкүн.

 

5-берене. Тамак-аш азыгында гендик-инженердик-модификацияланган

организмдерден же аларды пайдалануудан алынган

ингредиенттердин болушу жөнүндө маалымат

 

Өзүнүн курамында 0,9 пайыздан ашкан гендик-инженердик-модификацияланган организмдерден же аларды пайдалануудан алынган ингредиенттери бар тамак-аш азыктары мындай тамак-аш азыктарын даярдоо жана жүгүртүү чөйрөсүндөгү мыйзамдарга ылайык маркаланат.

 

6-берене. Тамак-аш азыгын маркалоодо көрсөтүлүүчү даярдоочунун

аталышы жана турган жери

 

1. Тамак-аш азыктарынын аты жана аны даярдоочунун жайгашкан жери Кыргыз Республикасынын аймагында же анын чегинен тышкары жерде чыгарылгандыгына карабастан тамак-аш азыктарынын маркалоосунда көрсөтүлөт. Тамак-аш азыктарын даярдоочунун жайгашкан жери юридикалык катталган жери менен аныкталат. Эгерде тамак-аш азыктары даярдоочу уюмдун филиалы тарабынан чыгарылса, ошол тамак-аш азыгын даярдоочу болуп филиал эсептелет. Мындай учурда анын жайгашкан жери көрсөтүлөт.

2. Импорттук тамак-аш азыктарын даярдоочунун юридикалык дареги ал жайгашкан өлкөнүн тилинде латын алфавитинин тамгасы менен, ал эми өлкөнүн аталышы мамлекеттик тилде көрсөтүлөт.

 

7-берене. Тамак-аш азыгын маркалоодо көрсөтүлүүчү неттонун массасы

же көлөмү

 

1. Бөлүштүрүлгөн суюк тамак-аш азыктары үчүн көлөм, башка азыктар үчүн нетто көрсөтүлөт.

2. Азыктын нетто массасы грамм же килограмм менен, көлөмү - литр же миллилитр, куб. сантиметр же дециметр менен көрсөтүлөт.

3. Негизги компоненти суюктуктан турган азыктар үчүн (шире, тузлук, маринад, рассол, жашылча-жемиш ширеси, бульон ж.б.) жалпы номиналдык массасы менен катар негизги компоненттин номиналдык нетто массасы көрсөтүлүүгө тийиш.

4. Сактоодо нетто массасы же көлөмү азайып (кургап) кетүүчү таңгакталган (оролгон) тамак-аш азыктары үчүн нетто массасы же көлөмү азыктын касиетине жараша жол берилүүчү четтөө тууралуу белги менен кошо көрсөтүлөт.

5. Бирден же "таразалап" сатылуучу таңгакталган (оролгон) тамак-аш азыктары үчүн нетто массасы же көлөмү көрсөтүлбөйт.

 

8-берене. Тамак-аш азыгын маркалоодо көрсөтүлүүчү тамак-аш

азыгынын курамы

 

1. Тамак-аш азыгынын курамына кирген компоненттер, эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башкача белгиленбесе, тамак-аш азыгы даярдалган учурдагы салмактык үлүшүнүн азаюу тартибинде көрсөтүлөт. Кошулмалардын курамы тизме боюнча декларацияланат.

2. Тамак-аш азыгынын курамына кирген ингредиенттерди көрсөтүү үчүн ушул Мыйзамдын 4-беренесинин 4-бөлүгүнө карама каршы келбеген жоболорго ылайык конкреттүү аталыш берилет.

Эгерде жалпы аталышы маалыматтык болуп саналбаса, ушул Мыйзамдын 2-тиркемесинде саналган класстардын аталышын колдонуу зарыл.

Даяр тамак-аш азыгында курамдык ингредиенттин массалык үлүшү 2 пайыздан аз болсо, көрсөтүлгөн тизмеде анын ингредиенттерин түзүүчүлөрдү санап өтпөөгө жол берилет.

3. Өтө таасир этүүнү жаратуучу төмөндөгүдөй тамак-аш азыктары жана ингредиенттер милдеттүү декларацияланууга тийиш:

1) курамында клейковина бар дан азыктары, башкача айтканда буудай, кара буудай, арпа, сулу, толук бышкан дан же алардын гибриддик түрлөрү жана алардан жасалган азыктар;

2) рак сымалдар жана алардан жасалган азыктар;

3) балык жана балык азыктары;

4) арахис жана алардан жасалган азыктар;

5) сүт жана сүт азыктары (лактозаны кошо алганда);

6) дарак жаңгагы жана жаңгактан алынган азыктар;

7) 10 мг/кг жана андан жогору концентрацияланган сульфит;

8) аспартам жана аспартам-ацесульфама тузу (курамында фенилаланин бар);

9) соя жана анын кайра иштетилген азыктары;

10) жумуртка жана анын кайра иштетилген азыктары.

Азыктын рецептурасына кирген суу, ал калыбына келтирилген азыктардын курамдык бөлүгү болуп саналган учурларды кошпогондо, ошондой эле рассол, маринад, шире, бульон, тузлук жана башка ингредиенттердин тизмесинде өз аталыштары менен эскертилген ингредиенттер ингредиенттердин тизмесинде көрсөтүлүүгө тийиш.

4. Тамак-аш азыктарынын жана ушул берененин 3-бөлүгүндө көрсөтүлгөн заттардын аллергендик касиеттери жана мындай тамак-аш азыктарын колдонууга байланышкан тескери таасирлер жөнүндөгү маалыматтарды маркалоодо көрсөтүү талап кылынбайт, тамак-аш азыгынын курамы көрсөтүлгөндөн кийин кошумча "фенилаланини булагы бар" деген жазуу жайгаштырылууга тийиш болгон аспартам жана аспартамацесульфама тузу буга кирбейт.

5. Кыргыз Республикасынын улуттук стандарттары же стандартташтырылган терминдер бар белгилүү азыктарды ингредиенттер катары пайдаланууда кабыл алынган аталыштар колдонулат.

6. Тамак-аш азыгын даярдоодо жана колдонулган сырьедо тамак-аш кошумчаларын, биологиялык активдүү кошумчаларды, ароматтарды, иондоштуруп нурландырылган белок компоненттерин кошуу менен салттуу эмес курамдагы тамак-аш азыктарын колдонуу жөнүндө маалыматты милдеттүү түрдө түшүрүү.

7. Генетикалык модификацияланган булактардан алынуучу генетикалык модификацияланган тамак-аш азыктары же генетикалык модификацияланган булактардын компоненттерин камтуучу тамак-аш азыктары жөнүндө сөзсүз маалымат түшүрүү.

8. Генетикалык модификацияланган булактардан алынган же генетикалык модификацияланган булактарды камтуучу тамак-аш азыктары жөнүндө керектөөчү үчүн маалымат төмөнкүдөй жазуулар менен этикеткага түшүрүлөт: "генетикалык модификацияланган... (азыктын аталышы)...", же "... (азыктын аталышы) ... генетикалык модификацияланган булактардын негизинде алынган", же "... (азыктын аталышы)... генетикалык модификацияланган булактардан алынган компоненттерди камтыйт".

9. Тамак-аш азыктарынын курамында тамак-аш азыктарынын кошумчалары бар болгондо (кычкылдаткычтын регулятору, стабилизаторлор, эмульгаторлор, башка технологиялык аталыштар) алардын технологиялык колдонушу көрсөтүлүүсү керек.

10. Тамак-аш кошумчаларын пайдалануу менен тамак-аш азыктарын өндүрүүдө бул азыктарды маркалоодо эл аралык санарип системасынын индекси (INS) же тамак-аш кошумчаларынын аталышы топтук аталыштардан кийин алардын функционалдык шайкештигинен жараша төмөнкүчө көрсөтүлөт:

Е 100 - Е 182 - боегучтар;

Е 200 - Е 299 - консерванттар;

Е 300 - Е 399 - антикычкылдандыргычтар (антиоксиданттар);

Е 400 - Е 499 - стабилизаторлор;

Е 500 - Е 599 - кычкылдаткыч регуляторлору, көбүртүүлөр;

Е 600 - Е 699 - даамын жана жытын күчөткүчтөр;

Е 700 - Е 800 - мүмкүн болгон башка маалымат үчүн запастык индекстер;

Е 900 жана андан ары - антифламинги, таттуулагычтар, көбүккө каршы заттар;

Е 1000 жана андан ары - глазурлоочу агенттер, канты жана тузду томолоктошуп калуудан сактоочу кошумчалар, ошондой эле унду, крахмалды иштетүүчү кошумчалар ж.б.

11. Жыпар-жыт берүүчүлөр үчүн төмөнкүлөр көрсөтүлөт: "накта", "нактага тете" же "жасалма".

12. Адамдын организмин кубаттандыруучу, гормон сымал жана ткандарды өстүрүүчү биологиялык активдүү кошулмалар, бул кошулмаларды камтуучу тамак-аш азыктары, ошондой эле аларга мүнөздүү эмес белоктук табиятынын компоненттерин кошуу менен салттуу эмес курамдагы тамак-аш азыктары жана алардын кошулмалары жөнүндө маалымат оорунун айрым түрлөрүнө колдонгондо терс көрсөткүчтөрү жөнүндө билдирүүнү камтууга тийиш.

13. Оорунун айрым түрлөрүнө колдонгондо терс көрсөткүчтөрү жөнүндө маалымат ар бир таңгакчага тиркелген каттама-баракчада, этикеткада, контрэтикеткада, ярлыкта, этикеткага чапталуучу маркалоодо жазылып, керектөөчүгө билдирилет.

14. Атайын азыктандыруучу касиеттер, азыктын дарылоо, диетикалык же профилактикалык багыты, анда биологиялык активдүү заттардын болушу, зыяндуу заттардын жоктугу же ошол сыяктуу башкалар жөнүндө мүнөздөмөлөр тууралуу маалымат ал тастыкталганда гана этикеткага түшүрүлөт.

 

9-берене. Тамак-аш азыгын маркалоодо көрсөтүлүүчү азыктык

баалуулук

 

1. Тамак-аштын азыктык баалуулугу тууралуу маалымат төмөнкү көрсөткүчтөрдү камтыйт:

1) энергетикалык баалуулугу (калориясы);

2) белоктордун, майлардын жана углеводдордун саны;

3) минералдык заттардын жана витаминдердин саны.

2. Чайдын, кофенин, уксустун, минералдык суунун, татымалдардын, аштык туздун, сагыздын, тамак-аш кошумчаларынын, жыпар жыт берүүчүлөрдүн, чийки тамак-аш азыктарынын түрүнө (малдын эттери жана куштун эттери, балыктар, жашылчалар, мөмө жана жер жемиштер, козу карындар ж.б.) азыктык баалуулугу тууралуу маалыматтын белгиленилишинин, эгерде тамак-аш азыктарынын айрым түрлөрүнө техникалык регламенттерде башкалар белгиленбесе, кажети жок.

3. Тамак-аш азыктарынын азыктык баалуулугу 100 грамм, же 100 миллилитр өлчөмүндө жана (же) маркалоодо тамак-аш азыгы бир порция (мындан ары - бир порция) катары көрсөтүлгөн тамак-аш азыгынын тийиштүү саны милдеттүү түрдө ошол порциянын көлөмүндө көрсөтүлүүгө тийиш.

4. Азыктык заттарды камтуунун маалыматтык (эсептик) көрсөткүчтөрү азыктын 100 грамм, же 100 миллилитр, же 100 куб. сантиметр жей турган бөлүгүндөгү кычкылтектердин, белоктордун, май, макро- жана микроэлементтердин, ал эми азыктын калориялуулук/кубаттуулук баалуулугу - 100 грамм, же 100 миллилитр, же 100 куб. сантиметр менен эсептегенде килокалорияларда жана/же килоджоульда масса катары көрсөтүлөт.

5. Эгерде алардын мааниси 100 грамм, миллилитр, куб. сантиметр тамак-аш азыктарында сунушталган суткалык керектөөнүн кеминде 2ден кем эмес пайызын, ал эми минералдык заттар менен витаминдер кеминде 5тен кем эмес пайызын түзсө, белокторду, майды, углеводду жана энергетикалык кубаттуулукту (калориялуулукту) камтышы жөнүндө маалымат келтирилет.

 

10-берене. Тамак-аш азыктарынын маркалоодо көрсөтүлүүчү анын

айырмалануучу белгилери тууралуу билдирүү

 

1. Тамак-аш азыгынын айырмалануучу белгилери тууралуу даярдоочунун билдирүүсү өз алдынча же үчүнчү тарапты тартуу менен алган далилдер аркылуу тастыкталууга тийиш. Айырмалануучу белгилеринин бар экендиги тууралуу далилдик материалдар тамак-аш азыктарын жүгүртүүгө чыгарган даярдоочуда сакталат жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларда таанышуу үчүн көрсөтүлөт.

2. Тамак-аш азыгын маркалоодо анын азыктык баалуулугун аныктоочу тамак-аш заттары боюнча анын айырмалуу белгилери жөнүндө билдирүү бар болсо, тамак-аш азыгынын маркалоодо мындай заттардын саны тууралуу маалымат болууга тийиш.

 

11-берене. Тамак-аш азыктарын маркалоодо көрсөтүлүүчү аны даярдоо

боюнча сунуштар

 

1. Тамак-аш азыктарын даярдоо боюнча сунуштар, эгерде аларды туура колдонуу мындай маалыматтарсыз кыйынчылык туудурган, ал эми аларды туура эмес даярдоо жана/же пайдалануу керектөөчүнүн ден-соолугуна зыян келтириши же азыктын бузулушуна же азыкты сарамжалсыз пайдаланууга алып келиши мүмкүн болгон учурда гана көрсөтүлөт.

2. Ошондой эле этикеткада тамак-аш азыгын туура колдонууну камсыз кылуучу ыкма да көрсөтүлөт.

 

12-берене. Маркалоодо көрсөтүлүүчү тамак-аш азыгынын даярдалган

датасы

 

1. Тамак-аш азыгынын маркалоодо көрсөтүлгөн аны даярдоо датасы төмөнкүдөй сөздөрдү пайдалануу менен ишке ашырылат:

1) жарактуулук мөөнөтү 72 саатка чейинки мөөнөттө - сааты, күнү, айы көрсөтүлгөн "даярдалган датасы";

2) жарактуулук мөөнөтү 72 сааттан 3 айга чейинки мөөнөттө - күнү, айы көрсөтүлгөн "даярдалган датасы";

3) жарактуулук мөөнөтү 3 ай же андан ашканда - айы, жылы же айынын көрсөтүлгөн "даярдалган датасы".

2. Эгерде таңгактоочу бир эле учурда даярдоочу (өндүрүүчү) болуп саналган шартта даярдоонун (өндүрүүнүн) жана таңгактоонун датасы төмөнкүчө көрсөтүлөт: "даярдалган (өндүрүлгөн) жана таңгакталган (датасы)".

3. Шарап, алкоголдук жана алкоголдук эмес ичимдиктер, пивонун, минералдык суулардын куюлган датасы бир эле учурда даярдоо жана таңгактоо датасы болуп саналат.

4. Жумурткаларды сорттоо датасы бир эле учурда таңгактоо датасы болуп саналат. Таңгактоо датасы күндү, айды жана жылды билдирген эки сандык түрүндө жазылат.

 

13-берене. Тамак-аш азыктарын маркалоодо көрсөтүлүүчү аларды

сактоонун шарттары

 

1. Атайын сактоо шарттарын талап кылган азыкты маркалоодо температура, нымдуулук, жарык берүү жана башка режимдерди көрсөтүү зарыл.

2. Консерваланган азыктар үчүн таңгагын ачкандан кийин сактоо шарттары кошумча көрсөтүлөт.

 

14-берене. Тамак-аш азыгын маркалоодо көрсөтүлүүчү алардын

жарактуулук мөөнөтү

 

1. Тамак-аш азыгын маркалоодо анын жарактуулук мөөнөтүн көрсөтүү төмөнкүдөй сөздөрдү пайдалануу менен жүзөгө ашырылат:

1) сактоо мөөнөтү 72 саатка чейин - "чейин жарактуу" деп сааты, күнү, айы көрсөтүлөт;

2) сактоо мөөнөтү 72 сааттан 3 айга чейин - "чейин жарактуу" деп күнү, айы көрсөтүлөт;

3) сактоо мөөнөтү 3 ай же андан ашканда - "чейин жарактуу" деп айы, жылы көрсөтүлөт же "чейин жарактуу" деп күнү, айы жана жылы көрсөтүлөт.

2. Азыктын (товардын) жарактуулук мөөнөтүн аны сактоо шарттарын милдеттүү көрсөтүү жана Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында жана стандартташтыруу боюнча ченемдик актыларда каралган талаптарды эске алуу менен даярдоочу (өндүрүүчү) белгилейт.

 

15-берене. Тамак-аш азыктарын маркалоодо көрсөтүлүүчү тамак-аш

азыктарын идентификациялоо

 

Этикеткада азык ошого ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин (стандарттын, техникалык регламенттин ж.б.) аталышы жазылат.

 

16-берене. Маркалоодо көрсөтүлүүчү тамак-аш азыгынын саны

 

1. Азыкты маркалоодо таңгактанган тамак-аш азыгынын саны көлөм бирдиктеринде (литр, миллилитр) же массада (килограмм, грамм), же болбосо дааналап көрсөтүлөт. Мында бирдиктеринин кыскартылган аталыштарын пайдаланууга жол берилет. Дааналап сатылган жумурткалардын, жемиштердин жана жашылчалардын массасын же көлөмүн көрсөтпөөгө жол берилет.

2. Эгерде даярдоочу тарабынан өз өзүнчө сатуу үчүн арналбаган сатып алынуучу тамак-аш азыгы эки же андан ашык керектөө таңгагына салынса, керектөө таңгактарынын санын жана ар бир керектөө таңгагындагы тамак-аштын санын же тамак-аш азыгынын жалпы санын көрсөтүү зарыл.

3. Ташуу идишине жайгаштырылган тамак-аш азыгынын саны көлөм бирдиктеринде (литр, миллилитр), же массада (килограмм, грамм), же транспорттук идиштеги керектөө таңгактарынын бирдиктеринин санын белгилөө жолу менен ар бир керектөө таңгагына жайгаштырылган тамак-аш азыгынын саны көрсөтүлөт. Мында бирдиктердин кыскартылган аталыштарын пайдаланууга жол берилет.

4. Тамак-аш азыгы суюктукка (суу, туздун сууга аралашмалары, туздалган суу, тамак-аш кычкылдарынын суу аралашмалары, уксус, канттын же башка таттуу заттардын эритиндилери, жемиш же жашылча ширелери жана башкалар) жайгаштырылган учурда, тамак-аш азыгынын жалпы массасын же жалпы көлөмүн көрсөтүү менен бирге суюктукка жайгаштырылган тамак-аш азыгынын массасы же көлөмү көрсөтүлүүгө тийиш. Мындай талап тоңдурулган ушул сыяктуу эле азыкка да таралат.

 

17-берене. Аны маркалоо бөлүгүндө тамак-аш азыгынын ылайык

келүүсүн баалоо эрежелери жана формалары

 

1. Аны маркалоо бөлүгүндө тамак-аш азыгынын ушул Мыйзамдын талаптарына ылайык келүүсүн баалоо аталган талаптардын аткарылышына мамлекеттик көзөмөл формасында жүргүзүлөт.

2. Аны маркалоо бөлүгүндө тамак-аш азыгынын ушул Мыйзамдын талаптарына ылайык келишин мамлекеттик көзөмөлдөө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык калкты санитардык-эпидемиологиялык бакубаттыгын камсыз кылуучу жана керектөөчүлөрдүн укугун коргоо чөйрөсүндө көзөмөлдү жана контролдоону жүргүзүүчү мамлекеттик бийликтин ыйгарым укуктуу органдары тарабынан жүргүзүлөт.

3. Аны маркалоо бөлүгүндө тамак-аш азыгынын ушул Мыйзамдын талаптарына ылайык келүүсүн баалоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте бекитилген эрежелерди, методдорду (сыноолорду) жана өлчөөлөрдү пайдалануу жолу менен ушул Мыйзамдын талаптары, ошондой эле тамак-аш азыгын маркалоого Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген кошумча талаптар менен тамак-аш азыктарын маркировкалоону салыштыруу жолу аркылуу ишке ашырылат.

4. Керектөөчүлөрдү адаштыруучу аракеттердин алдын алуу максатында тамак-аш азыгын маркалоонун аныктыгын текшерүү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте бекитилген эрежелерди жана методдорду (сыноолорду), өлчөөлөрдү пайдалануу менен жүзөгө ашырылат.

5. Ылайык келиши техникалык регламенттин талаптары менен ырасталган тамак-аш азыгы техникалык регламенттерге ылайык келгендиги тууралуу белги менен маркаланат. Ылайык келүү белгиси Кыргыз Республикасынын аймагында таанылган тамак-аш азыгы техникалык регламенттерге ылайык келүү белгиси менен кошумча маркаланбайт. Техникалык регламентке ылайык келүү белгисинин графикалык сүрөтү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

6. Техникалык регламенттерге ылайык келүү белгиси менен маркалоо ушул берененин 5-бөлүгүнө ылайык арыз ээси тарабынан өз алдынча жүргүзүлөт.

7. Техникалык регламенттердин талаптарына ылайык келгендиги ырасталбаган тамак-аш азыгын техникалык регламенттерге ылайык келүү белгиси менен маркалоого жол берилбейт.

8. Техникалык регламенттердин талаптарына жооп бербеген тамак-аш азыгына техникалык регламенттерге ылайык келүү белгиси менен маркалоого жол берген адамдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке тартылат.

 

18-берене. Тамак-аш азыгын маркалоодо маалыматты жайгаштыруу

 

1. Тамак-аш азыгын маркалоодо маалымат керектөө идишинин ар биринде окууга ыңгайлуу болгон жерде жайгаштырылат. Түзсүз керектөө идишине куюлуучу түзсүз тунук суюк азыктарынын куюлуу датасы этикетканын артына жазылышы мүмкүн.

2. Эгерде керектөө идишине тамак-аш азыктарын мүнөздөөчү маалыматтарды жазуу мүмкүн болбосо, тамак-аш азыгын, анын ичинде балдардын тамак-ашын мүнөздөөчү маалыматты жеке же топтук керектөө идишинин ар бирине тиркелүүчү каттама-баракчага жайгаштырууга жол берилет.

3. Сатып алуучунун көзүнчө оролуп берилүүчү тамак-аш азыктарын керектөөчүгө сатуу үчүн ушул Мыйзамдын талаптарында каралган маалымат сатуучунун каалоосу боюнча керектөө идишинин (таңгакчасынын) ар бирине тиркелүүчү каттама-баракчаларга же соода залындагы тамак-аш азыгынан алыс эмес жердеги баасы жазылган баракчага жайгаштырылат.

4. Маалымат ар кандай ыкмада жазылышы мүмкүн, ал так жана оңой окулууга тийиш.

5. Тамак-аш азыгына жазылган маалымат берүү каражаттары тамак-аш азыгынын коопсуздугуна таасирин тийгизбеши керек, аны сактоодо, ташууда, сатууда маркалоонун туруктуулугун камсыз кылууга тийиш.

6. Маалымат берүүнүн, анын ичинде маркалоонун өлчөмү жана формасы, керектөө идишинин өлчөмүнө жана формасына дал келүүгө тийиш.

 

3-глава
Тамак-аш азыктарынын топтору боюнча маркалоого коюлуучу талаптары

 

19-берене. Тамак-аш азыктарынын топтору боюнча маркалоого коюлуучу

талаптары

 

Топтору боюнча тамак-аш азыгын маркалоо ушул Мыйзамдын 1-тиркемесинин талаптарына ылайык жүргүзүлөт.

 

20-берене. Эл аралык жана улуттук стандарттардын талаптары

 

1. Тамак-аш азыктарын маркалоого карата эл аралык жана улуттук стандарттардын талаптары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте ушул Мыйзамдын талаптарына карама-каршы келбеген бөлүгүндө колдонулат.

2. Эгерде мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, эл аралык келишимде ушул Мыйзамда камтылгандан башка эрежелер белгиленсе, анда эл аралык келишимдин эрежелери колдонулат.

 

21-берене. Адал "Halal" (Халал) тамак-аш азыгын маркалоо

 

1. Адал "Halal" (Халал) товардык белгиси бар тамак-аш азыгы ушул Мыйзамдын беренелеринин негизги талаптарына, ошондой эле Адал "Halal" (Халал) азыгын өндүрүүнүн, сактоонун, ташуунун, сатуунун технологиялык процесстери тууралуу ченемдик укуктук актыларда аныкталган милдеттүү түрдөгү талаптарга жооп берүүгө тийиш.

2. Адал "Halal" (Халал) азыгын өндүрүү, сактоо, ташуу, сатуу тууралуу ченемдик укуктук актыларга ылайык жана Адал "Halal" (Халал) товардык белгисин камтыган азыктар мындай тамак-аш азыгынын коопсуздугу же Адал "Halal" (Халал) тамак-аш азыктары азыктык өзгөчөлүгү боюнча башка азыктардан артыкча экендиги жана адамдын ден соолугу үчүн кыйла пайдалуу болуп санала тургандыгы боюнча шек туудурбашы керек.

 

4-глава
Корутунду жана өткөөл жоболор

 

22-берене. Ушул Мыйзамдын талаптарын бузгандыгы үчүн жоопкерчилик

 

1. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген учурларда жана тартипте чарбакер жана башка иш субъектиси ушул Мыйзамда белгиленген тамак-аш азыктарын маркалоого коюлган талаптарды бузгандыгы үчүн жоопкерчилик тартат.

2. Ушул Мыйзамдын талаптарынын сакталышына мамлекеттик көзөмөл Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат.

Ушул Мыйзамдын талаптарынын сакталышына мамлекеттик көзөмөл жүргүзүүгө ыйгарым укуктуу аткаруу бийлик органдарынын кызмат адамдары өздөрүнүн функцияларын тиешелүү түрдө аткарбаган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.

 

23-берене. Өткөөл жоболор

 

1. Ушул Мыйзам күчүнө киргенге чейин Кыргыз Республикасынын аймагында өндүрүлүүчү жана Кыргыз Республикасына импорттолуучу тамак-аш азыктарын маркалоо Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарына ылайык келүүгө тийиш.

2. Ушул Мыйзам күчүнө кирген күндөн тартып Кыргыз Республикасынын аймагында колдонулуп жаткан тамак-аш азыктарын маркалоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн чечимдери, эгерде алар ушул Мыйзамга карама каршы келбесе, колдонула берет.

 

24-берене. Ушул Мыйзамдын күчүнө кириши

 

1. Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып 12 ай өткөндөн кийин күчүнө кирет.

 

2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү 6 айлык мөөнөттө өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

 

Кыргыз Республикасынын
            Президенти

 

А.Атамбаев

 

 

 

 

 "Тамак-аш азыктарын маркалоо
жөнүндө" техникалык регламент"
Кыргыз Республикасынын Мыйзамына
1-тиркеме

 

Тамак-аш азыктарын топтору боюнча маркалоо

 

1. Балдардын тамак-ашы үчүн азыктар

 

Азыктын аталышы азыктын балдар тамак-ашына арналгандыгын чагылдырууга тийиш. Ал негизги ингредиентке шайкеш келип, азыктын консистенциясын чагылдырышы керек. Бир жаштагы балдардын тамактануусуна арналган сүт азыктарынын жана эне сүтүн алмаштыруучулардын аталышында "эненин сүтүнө жакын" деген терминди колдонууга жол берилбейт.

Балдар тамак-ашы үчүн азыктардын маалыматында төмөндөгүлөр белгиленет:

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы же көлөмү;

- азыктын курамы;

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери (алар колдонулса);

- азыктык баалуулугу;

- витаминдерди, минералдык заттарды камтышы (алар кошулса);

- керектөө таңгакчасын ачканга чейин жана аны ачкандан кийинки сактоо шарты;

- жарактуулук мөөнөтү;

- даярдоо ыкмасы (зарыл учурларда);

- даярдоо датасы жана таңгактоо датасы;

- колдонуу багыты жана шарты (зарыл учурларда);

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат;

- азыкты ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документинин көрсөтүлүшү.

Эненин сүтүн алмаштыруучу азыктар үчүн керектөө идишине эмчек эмизүүнүн артыкчылыгы жана врач тарабынан тамактандыруу схемасын дайындоонун зарылдыгы жөнүндө маалымат жазылат. Ага баланын сүрөтүн тартууга жол берилбейт.

Балдарды тамактандыруу үчүн керектөө идишине тамактандыруу сунуш кылынган курак жөнүндө маалымат жазылат.

Балдардын тамак-ашы үчүн тамак-аш азыгы бар консерва банкаларына азыктын даярдалган датасы (күнү, айы, жылы) жазылышы керек.

 

2. Эт жана эт азыктары

 

2.1. Малдын бутун, жарым жана чейрек эти

 

Эттин жана аны кайра иштетүүдөн алынган азыктардын коопсуздугу жаатындагы Техникалык регламент күчүнө киргенге чейин этке ветеринардык тамга басуу боюнча колдонуудагы талаптарга ылайык сүйрү формадагы ветеринардык тамга басуу аркылуу маркалоо ишке ашырылат.

 

2.2. Малдын бүтүн, жарым жана чейрек этинен башка азыктардын

бардык аталыштары

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- категориясы, сорту (болсо);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы же көлөмү;

- азыгынын курамы;

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыгынын ингредиенттери;

- азыктык баалуулугу;

- даярдоо жана таңгактоо датасы;

- сактоо шарты;

- жарактуулук мөөнөтү;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Маалыматтын мазмунуна кошумча талаптар:

оролгон эт:

- термикалык абалы (муздатылган, тоңдурулган);

- сорту;

блоктордо тоңдурулган эт жана субпродуктулар:

- категориясы (субпродуктулар үчүн), сорту (болсо);

субпродуктулар:

- категориясы;

- термикалык абалы (муздатылган, тоңдурулган);

жарым фабрикаттар, кулинардык азыктар:

- термикалык абалы (муздатылган, тоңдурулган);

- даярдоо же таңгактоо даталары;

- даяр тамактарды даярдоо боюнча сунуштар;

колбаса азыктары жана эттен жасалган продуктулар:

- термикалык абалы (муздатылган, тоңдурулган);

- аба кирбегендей таңгакталган (аба кирбеген таңгакчада болсо);

- азыктын айырмаланган өзгөчөлүгү жана атайын иштетилиши тууралуу маалымат.

Жасалма кабыкчадагы колбаса азыктарына маалыматты жарым-жартылай же толук түрдө кабыкчага жазууга жол берилет;

эт жана эт өсүмдүк консервалары:

- эт жана май үлүштөрү, субпродуктулар, өсүмдүк тибиндеги компоненттер (эт өсүмдүк консервалары үчүн). Паштет, фарш, сүрсүтүлгөн эт консервалары, эт кошулган каша жана башка бир турдүү, эт жана май үлүштөрү, субпродуктулар, өсүмдүк тибиндеги компоненттер кошулуп майдаланган продуктулар үчүн рецептурага ылайык салуу боюнча көрсөтүлөт;

- колдонууга даярдоо ыкмасы (колдонуу алдында атайын иштетүүнү талап кылуучу консервалар үчүн);

- банкалардын капкагында же түбүндө (ламинацияланган алюминий фольгасынан жасалган банкалар үчүн) консерваларды даярдоо датасы (күнү, айы, жылы) жазылат;

- Кыргыз Республикасында даярдалган эт жана эт өсүмдүк консервалары үчүн даярдоочу ишкана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте маркалайт.

Ламинацияланган алюминий фольгасынан жасалган банкаларга консервалардын акыркы сактоо мөөнөтү (күнү, айы, жылы) кошумча жазылат.

Азыкты айнек идиштерге салганда маалымат этикеткага жана/же айнекке жана/же капкагына жазылат.

 

3. Канаттуулар эти, жумуртка жана аларды

кайра иштетүүдөн алынган азыктар

 

3.1. Канаттуунун бүтүн эти (керектөө идишине салынбаган)

 

Жамбашынын сырткы бетине басылган же бутуна байланган этикетка түрүндөгү товардык тамга (сорту же категориясы) менен маркаланат.

Канаттуулардын союлган бүтүн эти керектөө идишине салынбаган идиштеги маалымат төмөнкүлөрдү камтыйт:

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- канаттуунун түрү жана курагы (мисалы, "тоок" же "жөжө", "өрдөк" же "балапан" ж.б.);

- бүтүн эттин саны;

- нетто жана брутто массасы;

- сорту же категориясы (болсо);

- "мамлекеттик ветеринардык көзөмөл" деген жазуу;

- канаттуунун эти, бүтүн эти келген өлкөнүн же жердин аталышы;

- даярдоо датасы жана таңгактоо датасы;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- термикалык абалы (муздатылган, тоңдурулган же өтө тоңдурулган);

- бүтүн этти бөлүү ыкмасы (ичин жаруу, ичеги-кардын жарым-жартылай алуу, ичеги-кардын жана моюн комплексин алуу);

- пленка менен оролгон (эгерде эт пленка сымал агенттер менен оролсо);

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери (алар колдонулса);

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

3.2. Бүтүн, жарым жана чейрек түрүндө керектөө идишине салынган

канаттуулар эти

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- канаттуулардын түрүн жана курагын кошо алганда (мисалы, "тоок", "жөжө", "өрдөк", "балапан") азыгынын аталышы (бүтүн, жарым эти, рагу, жамбаш эти, моюну, канаты ж.б.);

- сорту жана категориясы (болушуна жараша);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- этти бөлүү ыкмасы (ичин жаруу, ичеги-кардын жарым-жартылай алуу, ичеги-кардын жана моюн комплексин алуу);

- тамак-ашка азыктык кошулмалар, ароматтар, биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы тамак-аш азыктары, генетикалык модифицирленген организмдер (алар болсо);

- коргоо кабыкчалары, көндүм эмес курамдагы консерванттар, тамак-аш азыктары;

- термикалык абалы (муздатылган, тоңдурулган, жеңил тоңдурулган же өтө тоңдурулган);

- нетто массасы (бүтүн эт үчүн нетто массасы керектөө идишинин ар биринде же транспорт тарасынын ар биринде оролгон эттин нетто массасы көрсөтүлөт);

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

3.3. Бөлүнгөн канаттуулар эти (бүкүлөй жана кол менен бөлүү, анын

ичинде блоктордо тоңдуруу)

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- канаттуунун түрүн жана курагын кошо алгандагы азыктын аталышы;

- азыктык баалуулугу;

- сорту (болсо);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- термикалык абалы (муздатылган, тоңдурулган, жеңил тоңдурулган же өтө тоңдурулган);

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- нетто, брутто массасы;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

3.4. Канаттуулар этинин субпродуктулары

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- канаттуунун түрүн жана курагын кошо алганда азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы;

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- термикалык абалы (муздатылган, тоңдурулган, жеңил тоңдурулган же өтө тоңдурулган);

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

3.5. Канаттуулар этинен жасалган жарым фабрикаттар

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- канаттуунун түрүн жана курагын кошо алганда азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы;

- азыктын курамы;

- термикалык абалы (муздатылган, тоңдурулган, жеңил тоңдурулган же өтө тоңдурулган);

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы;

- тамактарды даярдоо боюнча сунуштар;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

3.6. Канаттуулар этинен жасалган колбаса жана кулинардык азыктар

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- сорту (болсо);

- канаттуунун түрүн жана курагын кошо алганда азыгынын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- оролгон азыктар үчүн нетто массасы;

- термикалык абалы (муздатылган, тоңдурулган, жеңил тоңдурулган же өтө тоңдурулган);

- азыктын курамы;

- азыктык баалуулугу;

- аба кирбегендей таңгактоо ыкмасы (аба кирбегендей ыкма болсо);

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы;

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Жасалма кабыкчадагы колбаса азыктарына маалыматты (жарым-жартылай же толугу менен) түздөн-түз кабыкчасына жазууга жол берилет.

 

3.7. Канаттуулардын түрү боюнча бышырылган майлар

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркировкаланат:

- майдын аталышы жана сорту;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы;

- азыктык баалуулугу;

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

3.8. Азыктык жумуртка (канаттуулардын түрү боюнча)

 

Керектөө идишине салынбаган жумурткага маалыматта төмөнкүлөр камтылат:

- түрү жана категориясы;

- диетикалык жумурткалар үчүн даярдалган датасы (сорттоо датасы).

Керектөө идишине салынган жумуртка төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- түрү жана категориясы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- жумурткалардын саны;

- сорттолгон датасы;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- азыкты ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Идишке көрсөтүлгөн маалымат менен этикетка чапталган шартта керектөө идишине салынган жумурткага маркировка койбой койсо болот. Этикетка керектөө идишин ачканда айрылып кете тургандай чапталат.

Азыкка башка маалымат менен, анын ичинде азыкты, өндүрүүчүнү жарлыктап мүнөздөгөн маалымат менен коштоп, ошондой эле штрих кодун койсо болот.

Ташуу идишинин ар бир таңгактоо бирдигинин эки капталына төмөнкүдөй маркировка менен этикетка чапталат:

- азыктын аталышы;

- түрү жана категориясы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- жумурткалардын саны;

- сорттолгон датасы;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

3.9. Керектөө идишиндеги жумуртка азыктары

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- эгерде азык тийиштүү иштетилген болсо иштетүү ыкмасы (ысытып тазалоо, кычкылдантуу, кантсыздандыруу ж.б.);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы;

- азыгынын курамы;

- азыктык баалуулугу;

- консерванттар, азыктык жана башка кошулмалар (алар колдонулса);

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

4. Сүт, сүт азыктары жана сүт кошулган азыктар

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы (термикалык иштетүүнү колдонгондо керектөө идишине салаарда жана/же салгандан кийин аны термикалык иштетүү ыкмасы көрсөтүлөт);

- сүт кошулган азыктар үчүн майдын массалык үлүшүнүн мааниси пайыз менен (сыр жана май менен оймолонгон балмуздак үчүн көрсөтүлбөйт);

- сорту (болсо);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- азыктын нетто массасынын же көлөмүнүн мааниси;

- азыктын курамы.

Уютулган ширенин курамына кирүүчү ингредиенттер жалпысынан ингредиенттердин тизмесинде саналат:

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- азыктык баалуулугу. Көмүртектердин санынан тышкары курамында канты бар азыктардын азыктык баалуулугу жөнүндө маалыматта 100 г (мл, куб.см) азыкта канттын камтылышы көрсөтүлөт;

- сактоо шарты;

- даярдоо датасы, жарактуулук мөөнөтү "... жарактуу" (саат, сутка, ай) деп же жарактуулук мөөнөтү гана "... чейин жарактуу (балмуздактан тышкары) деп берилет;

- сактоо мөөнөтү (балмуздак үчүн);

- даяр тамактарды даярдоо ыкмалары жана шарттары (сүт жарым фабрикаттары жана концентраттар үчүн);

- колдонуу шарты. Дарылоо-профилактикалык, геродиетикалык азыктар үчүн жана спецификалык кесиптик жана спорттук жүктү аркалаган адамдардын тамактануусу үчүн гана көрсөтүлөт; зарыл учурларда терс жактары көрсөтүлөт;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Сүт жана сүт кошулуп консерваланган жана кургак азыктар:

5-пунктка төмөнкүдөй кошумча маалымат жазылат:

- жарактуулук мөөнөтү үчүн. Эгерде жарактуулук мөөнөтү "...чейин жарактуу" же "... чейин колдонулат" деген сөздөр менен берилсе, алардын катарына "банканын капкагындагы биринчи (экинчи) катарды кара" же "кутучанын төмөнкү клапанын кара" деп көрсөтүлөт;

эгерде жарактуулук мөөнөтүндө "... ичинде жарактуу" же "... ичинде сатылат" деп берилсе, анын катарында "даярдоо датасы банканын капкагында" же "даярдоо датасы банканын капкагындагы биринчи (экинчи) катарда көрсөтүлгөн" же "даярдоо датасы кутучанын төмөнкү клапанында көрсөтүлгөн" деп жазылат;

- банканын капкагында, же түбүндө, же кутучанын төмөнкү жагында консерваларды даярдоонун датасы же жарактуулук мөөнөтүнүн бүтүшүнүн датасы (күнү, айы, жылы) жазылат.

Кыргыз Республикасында даярдалган азыктар үчүн белгиленген тартипте банкада ассортименттик номери, сүт өнөр жайынын индекси, даярдоочу ишкананын номери көрсөтүлөт.

Быштак азыктары:

5-пунктка төмөнкүдөй кошумча маалымат берилет:

- майдын салмактын үлүшүнүн мааниси пайыз менен (кургак затка эсептегенде);

- быштакка белгиленген тартипте сүт азыктары менен аралаштырууга уруксат берилген, зыянсыз боегу чыкпаган маалымат жазылат.

Эскертүү: даярдалган датасы быштак бышып бүткөн мөөнөт аяктаган күндөн тартып эсептелет. Бышырыла баштаган дата даярдоо датасы деп эсептелбейт.

Порция боюнча салынган быштакка,

5-пунктка төмөнкүдөй кошумча маалымат берилет:

- бышып жетилген азык катары быштактын даярдалган күнү;

- сатуу үчүн порцияга салынып таңгакталган күнү;

- сактоо мөөнөтү.

 

5. Балык, балык эмес өнөр жай азыктары жана

алардан жасалган азыктар

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркировкаланат:

- азыктын аталышы (товардык же биологиялык);

- кайсы өнөр жайга тийиштүү экендиги азыктын аталышында көрсөтүлүшү мүмкүн (маселен "Тынч океан сельди", "Ыраакы чыгыш навагасы");

- балыктын узундугу жана массасы (чоң, орто же майда);

- бөлүнгөн түрү (башы жогу, ичеги карды алынган, катмар, кичинеден кесилген ж.б.);

- иштетилген түрү (туздуу, ышталган, кургатылган);

- туздуулук деңгээли (аз туздалган, бир аз туздалган, орточо туздалган, өтө туздалган);

- сорту (сорту болсо) же категориясы (тоңдурулган балык филеси үчүн);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы (капкагы жылдырылуучу банкалардагы осетр балыгынын икрасынан тышкары);

- азыктык баалуулугу (балыктан башка), витаминдерди камтышы (витаминдештирилген продуктулар үчүн);

- сактоо шарты;

- тирүү жана тоңдурулган балыктарды, балык эмес өнөр жай объекттерин, ошондой эле майларды сактоо мөөнөтү;

- жарактуулук мөөнөтү бүткөндөн кийин багыты боюнча пайдаланууга жараксыз деп эсептелүүчү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому менен бекитилген товарлардын тизмесине кирген тамак-аш азыктары үчүн жарактуулук мөөнөтү;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- даярдоо датасы же таңгактоо даталары;

- азыктын курамы, анын ичинде азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат;

- даяр тамактарды жасоо ыкмасы (жарым фабрикаттар үчүн);

- аба кирбегендей таңгактоо ыкмасы (ушундай оролсо).

Кайсы өнөр жайга тийиштүү экендиги, балыктын узундугу жана көлөмү, бөлүнгөн түрү, иштетилген түрү, туздуулук деңгээли, азыгынын курамы, даярдоо жана/же колдонуу ыкмасы жөнүндө маалымат, таңгактоо датасы конкреттүү азыктарга тийиштүү документтерде мындай талаптар бар болсо, эгерде ошого ылайык азыктар даярдалса, көрсөтүлөт.

 

5.1. Балык консервалары жана пресервдер жана деңиз азыктары

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

тоңдурулган сырьедон туздалган лосось икрасын жана балыктын боорунан накта консерваларды даярдоодо "тоңдурулган сырьедон даярдалган" деп көрсөтүлөт;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги).

Системасына даярдоочу кирген уюмду жана анын жайгашкан жерин (юридикалык дарегин) көрсөтүүдө даярдоочунун аталышын көрсөтпөй коюуга жол берилет;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- сорту (болсо);

- нетто массасы;

- даярдоо датасы;

- жарактуулук мөөнөтү;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- азыктык баалуулугу (азыкта 0,1 мг ашуун В1 жана В2 жана РР- 100 г 2,0 мг ашуун витаминдери бар консервалар менен пресервдер жана деңиз азыктары үчүн витаминдердин камтылышы көрсөтүлөт);

- чогуу таразага тартылып сатылуучу чоң идиштеги пресервдер үчүн тузлуксуз балык салмагы;

- сактоонун өзгөчө шарттарын талап кылуучу азыктар үчүн сактоо шарты (мисалы, пресервдер үчүн этикеткада чоң тамгалар менен "пресервдер ... айга чейин ... температурада сакталат" деп көрсөтүлүүгө тийиш);

- сактоо ыкмасы (зарыл болсо);

- азыктын курамы;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Кыргыз Республикасында даярдалган азыктар үчүн белгиленген тартипте банкада даярдоо датасы жана жарактуулук мөөнөтү, ассортименттик номери, тармактын индекси, даярдоочу ишкананын номери көрсөтүлөт.

 

6. Буудай данынан кайра иштетилген азыктар (ун, акшак,

кебек, талкан, тамак-аш бөлүкчөлөрү)

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы (мисалы, ун үчүн: "кара буудай", "күрүч", "арпа", "жүгөрү", "гречка", "буудай наны" ж.б.);

- сорту же номери (болсо);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы;

- азыктын курамы (бир компоненттүү азыктардан тышкары);

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- "байытылган" деген сөз баш тамгалар менен байытылган витаминдик-минералдык жана минералдык кошумчалар менен жогорку жана биринчи сорттогу нан бышыруучу буудай уну үчүн;

- азыктык баалуулугу;

- даярдоо датасы;

- сактоо шарттары;

- сактоо мөөнөтү;

- жүгөрү акшагы, буудай, күрүч жана геркулес үчүн жарактуулук мөөнөтү;

- ага ылайык даярдалган жана азык окшош болгон документтин аталышы;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Мындай маалыматтар каптарга тигилген ярлыктарга жазылат.

 

7. Нан токоч азыктары

 

7.1. Бирден оролгон жана таңгакталган нан токоч азыктары

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы;

- азыктын курамы;

- азыктык баалуулугу;

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- витаминдерди камтышы (витаминдештирилген азыктар үчүн), клетчаткалар, тамак-аш заттары жана багытын эске алуу менен атайын азыктар үчүн башка компоненттер;

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы;

- сактоо мөөнөтү;

- жарактуулук мөөнөтү (тегерек жана кургатылган токочтор, соломка, кырсылдак нан, кесинди нан үчүн);

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

7.2. Оролбогон нан токоч азыктары:

 

Соода залына илинген маалыматтык такчада төмөнкүдөй мазмундагы маалымат камтылууга тийиш:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- нетто массасы;

- азыктын курамы;

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес составдагы азыгынын ингредиенттери;

- азыктык баалуулугу;

- витаминдерди камтышы (витаминдештирилген азыктар үчүн), клетчаткалар, тамак-аш заттары жана багытын эске алуу менен атайын азыктар үчүн башка компоненттер;

- даярдоо сааты жана датасы;

- сатуу мөөнөтү;

- жарактуулук мөөнөтү (пирогдор, пирожкилер, боорсоктор үчүн);

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

8. Макарон азыктары

 

Керектөө идишине салынган макарон азыктары

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркировкаланат:

- азыктын аталышы (көрүнүп туруучу ороочу материалдан жасалган керектөө идишине азыктын аталышы "макарон азыктары" деген сөз менен жазууга жол берилет);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- нетто массасы;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- азыктын курамы;

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- азыктын тобу, классы (сорту);

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы;

- сактоо мөөнөтү;

- даярдоо ыкмасы;

- продукту ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Ташуучу идишке салынган жана чекене соодада таразага тартылуучу макарон азыктары үчүн жогоруда көрсөтүлгөн маалымат соода залында ташуучу идишке жана азыкка жакын жерге жайгашуусу керек.

 

9. Кондитер азыктары жана сагыздар

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- нетто массасы;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- азыктын курамы. Азыктардын ар кандай түрлөрүнөн жана аталыштарынан турган кондитердик топтомдор үчүн ушул топтомго кирген бардык азыктардын ингредиенттеринин жалпы курамы көрсөтүлөт (ар бир азыктын конкреттүү аталышынын курамын көрсөтпөстөн);

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- азыктык баалуулугу (сагыздан башкасы). Азыктардын ар кандай түрлөрүнөн жана аталышынан турган кондитердик топтомдор үчүн ушул топтомго кирген орточо салмакталган азык-түлүк баалуулугу көрсөтүлөт (ар бир азыктын конкреттүү аталышынын азыктык баалуулугун көрсөтпөстөн);

- сактоо шарты;

- жарактуулук мөөнөтү же сактоо мөөнөтү;

- даярдоо (торттор жана пирожныйлар үчүн - сааты жана датасы) датасы жана таңгактоо датасы;

- даярдоо боюнча сунуштар (какао-порошок жана какао-суусундуктар үчүн);

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Азыктарды иштеп чыгуучу-уюмдун аталышы кошумча жазылышы мүмкүн.

Маркалоого кошумча талаптар:

- диабетикалык кондитердик азыктарды:

- 100 г азыкка: ксилит, сорбит жана/же башка татымалдардын, жалпы канттын (кантка кайра эсептөөдө) камтылышы (эсептик);

- ксилит, сорбит жана/же башка татымалдарды керектөөнүн суткалык нормасы - 30 г ашык эмес;

- диабетикалык азыктардын тобуна кирүүчү азыктар үчүн "диабетикалык" деген жазуу;

диетикалык тамак-аш азыктары:

- суткалык дозасы (бир жолку керектөө үчүн даананын саны);

- дайындалган багыты жана колдонуу шарттары.

 

10. Кант

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- нетто массасы;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- азыктык баалуулугу;

- даярдалган жылы;

- сактоо шарты;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Ушундай эле маалымат каптарга тигилген ярлыкка да жазылат.

5тен 20 граммга чейинки нетто массасындагы рафинад-кантынын жана рафинаддалган кумшекердин пакеттеринде төмөнкүдөй маалымат көрсөтүлөт:

- даярдоочунун аталышы;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- азыктын аталышы;

- нетто массасы, г;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши.

 

11. Тамак аш тузу

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- даярдоо ыкмасы жөнүндө маалыматты кошуп алганда азыктын аталышы (кайнатылган, каткан, өзү чөкмө же чөкмө);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы;

- сорту;

- майдаланганы;

- нетто массасы;

- азыктык кошулмалар, (аларды колдонууда бириктирбөөчү, турукташтыруучу жана башка түрлөрү);

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Ушундай эле маалымат каптарга тигилген ярлыкка да жазылат.

1-10 грамм өлчөмүндөгү бир жолку пайдалануудагы туз баштыкчаларында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- азыктын аталышы;

- нетто массасы.

Йоддолгон туз үчүн кошумча маалымат:

- кошулган йоддун формасы (йодат же йодид калий);

- йоду камтышы;

- сунушталган суткалык керектөө нормасы (г);

- жарактуулук мөөнөтү;

- "йоддолгон туздун жарактуулук мөөнөтү бүткөндөн кийин кадимки тамакка кошулуучу кайнатылган туздай колдонулат" деген жазуу.

Профилактикалык максаттарга колдонулуучу башка кошулмалары бар туз үчүн алардын аталышы жана мааниси, ошондой эле туздун жарактуулук мөөнөтү (болсо) көрсөтүлөт. Бул туздун жарактуулук мөөнөтү бүткөндөн кийин кадимки тамакка кошулуучу кайнатылган туздай колдонулат.

 

12. Жашылча-жемиш азыктары жана картошка

 

12.1. Жаңы салынган жашылча-жемиш азыктары жана картошка

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- азыктын нетто массасы же саны;

- сорту: майдаланган - мөмө-жемиш өсүмдүктөрү үчүн, ботаникалык-жашылча өсүмдүктөрү жана картошка үчүн же ампелографиялык - жүзүм үчүн;

- товардык сорту (болсо);

- азыкты иштетүүнүн өзгөчө ыкмаларына көрсөтмө (зарыл болсо);

- жарнамалык мүнөздөгү маалымат (зарыл болсо);

- жыйноо датасы жана таңгактоо датасы;

- далдаланган кыртышта өстүрүлгөн (далдаланган кыртышта өстүрүлгөн тамак-аш продукциялары үчүн);

- сактоо шарты (зарыл болсо);

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

12.2. Мөмө-жемиштерди, жашылчаларды жана картошканы кайра

иштетүүдөн алынган, анын ичинде консерваланган азыктар:

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- азыктын нетто массасы же көлөмү;

- негизги азыгынын массасы же массасынын үлүшү (ширеде, маринадда, рассолдо, килкилдетип даярдалган азыктар үчүн);

- товардык сорту (болсо);

- азыктын курамы;

- концентрацияланган томат азыктары үчүн эритилүүчү кургак заттардын жашылча жер жемиш бөлүгүнүн (нектарлар жана суусундуктар үчүн) салмактык үлүшү;

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- азыктын азыктык баалуулугу;

- диабетикалык консервалар үчүн татымалдарды камтышы;

- азыкты даярдоо боюнча сунуштар (зарыл болсо);

- сактоо шарты (зарыл болсо);

- даярдоо датасы же таңгактоо датасы (консервалар үчүн даярдоо датасы);

- жарактуулук мөөнөтү;

- кургатылган мөмө-жемиш, жашылча жана картошка үчүн сактоо мөөнөтү;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

13. Тамак-аш концентраттары

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы;

- азыктын составы;

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- азыктык баалуулугу;

- даярдоо датасы жана таңгактоо датасы;

- даяр тамак даярдоо боюнча сунуштар;

- сактоо шарты (зарыл болсо);

- жарактуулук мөөнөтү же сактоо мөөнөтү;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

 

14. Чай, кофе, чай жана кофе ичимдиктери, тамак даамдуу

накта азыктар жана кургак татымалдар, жыпар жыт

берүүчүлөр жана тамак-аш кошулмалары

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы (чай же кофенин аталышында чыккан жери менен толукталышы мүмкүн, майдаланган чайдын аталышында "майдаланган" деп көрсөтүлөт, тамак-аш уксусунун аталышында ал кайсы заттан: накта тамак-аш үчүн - алмадан, жүзүмдөн же башкадан же синтетикалык заттан даярдалгандыгы);

- эгерде чайды, кофени, чай жана кофе азыктарын даярдоодо жыпар жыттар колдонулса ароматтын аталышы (мисалы, "лимондун даамы бар кара чай");

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- нетто массасы (уксус үчүн - көлөмү);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- азыктын курамы (уксус үчүн - 100 куб.см г/массалык концентрациянын мааниси же уксус кислотасынын пайыз менен массалык үлүшү; ароматтар, тамак-аштык жана биологиялык активдүү кошулмалар үчүн көрсөтүлбөйт);

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- даярдоо ыкмасы же колдонуу боюнча сунуштар (зарыл болсо).

Тамак-аш кошулмалары жана жыпар жыт берүүчүлөр үчүн төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- сорту (болсо);

- колдонуу багыты жана шарттары-тамак-ашка биологиялык активдүү кошулмалар үчүн;

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген товарлардын тизмесине киргизилген тамак-ашка биологиялык активдүү кошулмалар, тамак-ашка кошулмалар жана салттуу эмес курамдагы азыктардын ингредиенттери үчүн терс көрсөткүчтөр, алар жөнүндө маалыматтар оорунун айрым түрлөрүнө колдонгондо терс көрсөткүчтөрү жөнүндө билдирүүнү камтууга тийиш;

- даярдоо датасы жана таңгактоо датасы (айы жана жылы);

- куюлган датасы - уксус үчүн;

- жарактуулук мөөнөтү (чай, чай жана кофе азыктары үчүн) же сактоо мөөнөтү (чай, кофе, уксус, тамак-аштык даамдуу накта азыктар жана кургак татымалдар, ароматтар жана азыктык кошулмалар);

- сактоо шарты;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- аба кирбегендей таңгактоо жөнүндө маалымат (болсо);

- ылайык келүүсүн тастыктаган маалымат.

Бир-бирден, коргоочу таңгакчада керектөөчүгө сатылуучу, чай, кофе жана алардан жасалган азыктар, тамак-аштык даамдуу накта продуктулар жана кургак татымалдар, ароматтар жана азыктык кошулмалар салынган бир жолку пайдалануучу баштыкчаларга төмөнкүдөй маалыматтар жазылат:

- даярдоочунун аталышы;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- азыктын аталышы;

- нетто массасы;

- сорту (болсо);

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши.

 

15. Майлуу азыктар

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- азыктын нетто массасы же көлөмү;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- азыктын курамы;

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыгынын ингредиенттери;

- азыктык баалуулугу, витаминдерди камтышы (витаминдештирилген азыктар үчүн);

- жарактуулук мөөнөтү;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

Кошумча иштеп чыгуучу менен макулдашуу боюнча даярдоо рецептурасын жана/же технологиясын иштеп чыгуучу уюмдун аталышы жазылышы мүмкүн.

Маалыматтын мазмунуна кошумча талаптар:

өсүмдүк майы:

- аталышы. Май аралашмасы үчүн төмөнкүдөй аталышты колдонууга жол берилет: "өсүмдүк майы" же фирмалык аталышы;

- салмактык үлүшүн чыгарып салуу тартибинде бардык өсүмдүк майынын тизмеси (май аралашмасы үчүн);

- маркасы (болсо);

- сорту (болсо);

- даярдоо датасы (азыктын керектөө идишине куюлган датасы);

- даярдоо датасы (азыкты бочкаларга, флягага, цистерналарга, бактарга, контейнерлерге куюу датасы);

майонездер:

- майдын салмактык үлүшү;

- даярдоо датасы;

- сактоо температурасы;

маргарин, маргарин азыктары, спреддер:

- сорту (болсо);

- майдын салмактык көлөмү, анын ичинде курамында майлуу фазанын кеминде 10% болушунда каймак майынын салмактык үлүшү;

- даярдоо датасы;

- сактоо температурасы.

 

16. Шарап чыгаруучу продуктулар

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- куюучу ишкананын аталышы;

- куюлган датасы же жол-жоболоштурган датасы (бөтөлкө ыкмасында алынган шампан, коллекциялык, маркалык, бөтөлкөлөрдө көпкө турган шараптар);

- көлөмү;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- этил спиртинин көлөмдүк үлүшү;

- канттардын салмактык концентрациясы (кургак шарап, коньяк, бренд, кальвадостордон тышкары), шампан жана шуулдак, ароматтуу шарап жана сидрлар үчүн-кантты камтышы боюнча аталышы. Шуулдак шараптар үчүн кант кошулушу боюнча аталышы канттардын салмактык концентрациясын көрсөтүү менен алмаштырылышы мүмкүн. Таттуу аромат шараптар үчүн кошумча канттын салмактык концентрациясы көрсөтүлөт;

- сактоо шарты;

- жыпар жыт берүүчүлөрдүн, даамдуу заттардын жана боектордун аталышы (бренди, шарап ичимдиктери жана коктейль үчүн). Ароматтардын, даамдуу заттардын тизмеси даярдоочу тарабынан аныкталат. Брендилер үчүн тамак-аш сырьесунан ректификацияланган этил спиртинин болушу көрсөтүлөт; шарап ичимдиктери жана коктейл үчүн - тамак-аш сырьесунан ректификацияланган этил спиртинин жана суунун болушу;

- түшүм алынган жыл (шараптар үчүн чыккан жери, бир жылдагы жүзүмдүн түшүмүнөн даярдалган коллекциялык, маркалык, көпкө сакталган шараптарды көрсөтүү менен);

- коньяктар үчүн коньяк спирттеринин жана кальвадостор үчүн кальвадос спирттеринин орточо курагы;

- шарап ичимдиктери, коктейль жана башка шарап чыгаруучу продуктулар үчүн жарактуулук мөөнөтү, 10%дан азыраак этил спиртинин көлөмдүк үлүшү;

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

Акциздик алымдардын маркасы же дүкөндөрдө алымсыз соодалоо аркылуу сатуу үчүн арналган атайын маркалар менен маркаланууга жаткан продуктулар үчүн этикеткасында жана контрэтикеткасында "алымсыз соодалоочу дүкөндө сатуу үчүн гана" деп көрсөтүлөт.

 

17. Алкоголсуз, алкоголдук, пиво азыктары

 

17.1. Алкоголсуз суусундуктар жана ширелер

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыгынын аталышы жана анын тиби;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- көлөмү;

- куюлган датасы;

- жарактуулук мөөнөтү жана сактоо шарты;

- спиртти камтышы (даяр продуктуда этил спиртинин 0,2%дан ашуун көлөмдүк үлүшүндө);

- азыктын курамы; даамына жана жытына таасир этүүчү негизги ингредиенттердин аталышы (негизги ингредиенттердин тизмесин даярдоочу аныктайт), ошондой эле азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- азыктык баалуулугу;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

Кошумча төмөнкүдөй жазуулар болушу мүмкүн:

- суусундукту иштеп чыгуучу уюмдун аталышы;

- суусундуктун негиздеринин кыскача мүнөздөмөсү;

- ушул продуктуга тиешелүү "муздак ичкиле" деген жана башка маалыматтык жана жарнамалык мүнөздөгү жазуулар болушу мүмкүн.

 

17.2. Алкоголдук эмес суусундуктардын концентраттары жана

концентрацияланган негиздери

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы же көлөмү;

- даярдалган же куюлган датасы;

- даяр суусундуктарды даярдоо боюнча сунуштар;

- сактоо мөөнөтү жана шарты;

- "кургак, салкын жерде сакталат" деген жазуу (кургак концентраттар үчүн);

- азыктык баалуулугу;

- концентраттын курамы, даамына жана жытына таасир этүүчү негизги ингредиенттердин аталышы (негизги ингредиенттердин тизмесин даярдоочу аныктайт);

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- продукту ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

Ушул продуктуга тиешелүү рецептураны иштеп чыгуучу уюмдун аталышы жана башка маалыматтык, жарнамалык мүнөздөгү кошумча жазуулар болушу мүмкүн.

 

17.3. Алкоголдук ичимдиктердин концентраттары жана

концентрацияланган негиздери

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы же көлөмү;

- куюлган датасы;

- даяр ичимдиктерди даярдоо боюнча сунуштар;

- курамы, даамына жана жытына таасир этүүчү негизги ингредиенттердин аталышы (негизги ингредиенттердин тизмесин даярдоочу аныктайт);

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- этил спиртинин көлөмдүк үлүшү;

- жарактуулук мөөнөтү (10%тен азыраак этил спиртинин көлөмдүк үлүшү бар продуктулар үчүн) же сактоо мөөнөтү;

- продукту ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

Ушул продуктуга тиешелүү рецептураны иштеп чыгуучу уюмдун аталышы жана башка маалыматтык жана жарнамалык мүнөздөгү кошумча жазуулар болушу мүмкүн.

 

17.4. Пиво

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- кайнатыла баштаганда ширенин экстрактивдүүлүгүнүн өлчөмү пайыз менен (даамдуу жана жыттуу кошумчалары бар алкоголсуз пиво жана атайын пиво);

- этил спиртинин көлөмдүк үлүшүнүн минималдуу чоңдугу (алк... %тен кем эмес, көлөмү же спирт ... %тен кем эмес.");

- куюлган датасы;

- пивону даярдоодо колдонулган негизги сырьенун курамы;

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдык азыктын ингредиенттери;

- жарактуулук мөөнөтү;

- сактоо шарты;

- көлөмү;

- азыктык баалуулугу;

- продукту ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

Ушул продуктуга тиешелүү рецептураны иштеп чыгуучу уюм, ошондой эле азыкты, даярдоочуну жана заказчыны мүнөздөөчү башка маалыматтык жазууларга жол берилет.

 

17.5. Угуттуу суусундуктар, дан сырьесунан жасалган суусундуктар,

алкоголу аз ичимдиктер

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- ичимдиктин тиби (алкоголу аз ичимдиктер үчүн);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- куюлган датасы (сактоо мөөнөтү белгиленген продукциялар үчүн);

- жарактуулук мөөнөтү (10%тен азыраак этил спиртинин көлөмдүк үлүшү бар продуктулар үчүн) же сактоо мөөнөтү;

- сактоо шарты;

- көлөмү;

- этил спиртинин көлөмдүк үлүшү;

- суусундуктун курамы. Даамына жана жытына таасир этүүчү негизги ингредиенттердин аталышы (негизги ингредиенттердин тизмесин даярдоочу аныктайт);

- азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес составдагы азыгынын ингредиенттери;

- продукту ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мумкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

Акциздик алымдардын маркасы же дүкөндөрдө алымсыз соодалоо аркылуу сатуу үчүн арналган атайын маркалар менен маркаланууга жаткан продуктулар үчүн этикеткасында жана контрэтикеткасында "алымсыз соодалоочу дүкөндө сатуу үчүн гана" деп көрсөтүлөт. Ушул продуктуга тиешелүү маалыматтык мүнөздөгү кошумча жазуулар болушу мүмкүн.

 

18. Ичүүчү жаратылыш суусу

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркировкаланат:

- азыктын аталышы;

- түрү (артезиан, булак);

- тиби (газдалган, газдалбаган);

- булак суусунун аталышы жана жайгашкан жери (суунун аталышына кириши мүмкүн), скважинанын номери;

- категориясы;

- жалпы минералдаштыруу (мг/л);

- конкреттүү тамак-аш азыгын идентификациялоого мүмкүндүк берүүчү негизги аниондорду жана катиондорду камтышы (мг/л), (даярдоочу аныктайт);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- номиналдык көлөмү;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- куюлган датасы;

- жарактуулук мөөнөтү;

- сактоо шарты;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

Маркалоода калктын санитардык-эпидемиологиялык бейпилдиги жагындагы мамлекеттик орган менен макулдашылган, балдардын тамак-ашын даярдоо үчүн ичүүчү суунун жарактуулугу жөнүндө маалыматты жазууга жол берилет.

Ооруларды дарылоого байланышкан жаратылыштык ичүүчү суунун терапиялык таасирин көрсөтүүчү белгилерди колдонууга, ошондой эле ушул ичүүчү суунун касиетине дал келбеген жана ичүүчү суунун аныктыгына кепилдик бербеген маалыматтарды жазууга жол берилбейт.

 

19. Жаратылыштык минерал суусу

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- суу булагынын аталышы жана чыккан жери;

- суунун тобу, скважинанын номери же булактын аталышы;

- суунун багыты (дарылоо же дарылоо-ашканалык);

- жалпы минералдаштыруу (мг/л же г/л);

- конкреттүү тамак-аш азыгын идентификациялоого мүмкүндүк берүүчү негизги аниондорду жана катиондорду камтышы (мг/л), (даярдоочу аныктайт);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- номиналдык көлөмү;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- куюлган датасы;

- жарактуулук мөөнөтү;

- сактоо шарты;

- продукту ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат;

- дарылык колдонуу үчүн көрсөтмөлөр;

- чектөөлөр жөнүндө маалымат.

Минералдык суунун соодалык аталышы катары булактын же жердин, курорттун географиялык аталышы колдонулууга тийиш.

Булактын чыккан жеринин тарыхый аталышын жана ошол жерге байланыштуу өздүк ысымдарды суунун соодалык аталышы катары колдонууга жол берилет.

Соодалык аталышы ошол минералдык суунун чыккан жерине жана касиетине карата керектөөчүнү чаташтырууга алып келбөөгө тийиш.

Жаратылыштык минерал суусу чыккан жерди бирден ашык аталыш менен атоого, ошондой эле суунун касиети тууралуу ар кандай маалыматтарды жазууга жол берилбейт.

Эгерде жаратылыштык минерал суусунун аталышы ал чыккан жердин аталышынан айырмаланса, анда маркировкада суунун чыккан жери көрсөтүлөт.

Этикеткада, ярлыктарда, каттама-баракчаларда, жарнамалык баракчада жана маалымат проспекттеринде эгерде суу ушул Мыйзамдын талаптарына ылайык жалпы таанылган илимий методика боюнча аткарылган физика-химиялык анализдердин, клиникага чейинки жана клиникалык изилдөөлөрдүн натыйжасында алынса суунун физиологиялык түзүлүштөрү жөнүндө маалымат жазууга жол берилет.

Этикеткага эскертүүчү белгилерди, тиешелүү дипломдор, күбөлүктөр менен тастыкталган медалдарды, көргөзмөлөргө, жарманкелерге катышкандыгы жөнүндө маалыматтарды жазууга жол берилет.

 

20. Ашкана суусу

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- тиби (газдалган, газдалбаган);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- жалпы минералдаштыруу (мг/л или г/л);

- суунун иштетилгендиги жөнүндө маалымат (накта, тазаланган, туздук курамы боюнча кондицияга жеткирилген, жасалма минералдаштырылган, фтор кошулган ж.б.);

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдагы азыктын ингредиенттери;

- номиналдык көлөмү;

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- куюлган датасы;

- жарактуулук мөөнөтү;

- сактоо шарты;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

Суунун дарылык касиетин жана жаратылыштык чыккан жерин көрсөтүүгө тыюу салынат.

Ашкана суусун маркировкалоодо суунун жаратылыштык чыккан жери жөнүндө керектөөчүнү чаташтырбоо максатында ичүүчү суу менен жабдуу булагынын географиялык орду, чыккан жери, скважинанын номери көрсөтүлбөйт, анткени иштетилгенден кийин тазаланып идишке куюлган суунун составы суунун жана булак суусунун составынан кыйла айырмаланат. Маркалоодо иштетилгенден кийин идишке куюлган сууну минералдаштыруу жана анын химиялык составы көрсөтүлөт.

Сууну бир нече булактан алган учурда бир нече булактан куюунун натыйжасында алынган минералдаштыруусу жана анын химиялык курамы көрсөтүлөт.

 

21. Арак, ликероарак ичимдиктери жана ичүүчү 95%дык спирт

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- кубаттуулугу пайыз менен (этил спиртинин көлөмдүк үлүшү);

- көлөмү;

- курамы.

Тамак-аш сырьесунан алынуучу этил спиртинин колдонулуучу сортунун (мисалы, "жогорку деңгээлде тазаланган", "экстра", "люкс" ж.у.с.), суунун болушу жана даярдоочунун каалоосу боюнча анын айырмалоочу түзүлүштөрү жана/же даярдоо ыкмалары, ошондой эле азыктын даамына жана жытына таасир этүүчү негизги ингредиенттердин аталышы (негизги ингредиенттердин тизмесин даярдоочу аныктайт); азыктык кошулмалар, ароматтар, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курмадагы азыктын ингредиенттери көрсөтүлөт;

- 10%дан азыраак этил спиртинин көлөмдүк үлүшү бар алкоголдук ичимдиктер үчүн жарактуулук мөөнөтү;

- эгерде рецептурада кант каралса, ликероарак ичимдиктери үчүн канттын массалык концентрациясы;

- куюу датасы. Этикетканын алдыңкы же арткы жагында көрсөтүлөт. Аны окууга ыңгайлуу жериндеги капкактарда жана контрэтикеткаларда же түздөн түз керектөө идишинде көрсөтүүгө жол берилет;

- көпкө кармалган ликерлер үчүн "көпкө кармалган" деген жазуу;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

Акциздик алымдардын маркасы же дүкөндөрдө алымсыз соодалоо аркылуу сатуу үчүн арналган атайын маркалар менен маркаланууга жаткан продуктулар үчүн этикеткасында жана контрэтикеткасында "алымсыз соодалоочу дүкөндө сатуу үчүн гана" деп көрсөтүлөт.

Рецептураны иштеп чыккан уюмдун аталышы жана маалыматтык мүнөздөгү башка жазуулар болушу мүмкүн.

 

22. Балчылык азыктары

 

22.1. Бал

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы (чыккан жери кошумчаланышы мүмкүн);

- накталыгы (нукура же жасалма);

- даярдоочунун кароосу боюнча нукура балдын түрү (ботаникалык теги);

- нукура бал чогултулган жыл же жасалма балды даярдоо датасы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- алынган жердин аталышы (даярдоочунун каалоосу боюнча);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы;

- кошулмалары (гүл чаңчасы, энелик сүт, прополис, жаңгак жана башка кошулмалар) менен накта бал жана жасалма бал үчүн азыктын курамы;

- азыктык кошулмалар, жыпар жыт берүүчүлөр, тамакка биологиялык активдүү кошулмалар, көндүм эмес курамдык азыктын ингредиенттери;

- азыктык баалуулугу (100 г продуктудагы килокалориялар, көмүртектер);

- сактоо мөөнөтү жана шарты;

- таңгактоо датасы;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

 

22.2. Гүл чаңчасы (жаңылоо), энелик сүт жана прополис

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркировкаланат:

- азыктын аталышы;

- гүл чаңчасы үчүн ботаникалык теги (даярдоочунун каалоосу боюнча);

- чогултулган жылы;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- алынган жердин аталышы;

- товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы;

- сактоо мөөнөтү жана шарты;

- таңгактоо датасы;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

 

23. Крахмал и крахмал азыктары

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы жана түрү;

- сорту (болсо);

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- даярдоо датасы;

- нетто массасы;

- азыктын курамы;

- азыктык баалуулугу;

- сактоо шарты;

- сактоо мөөнөтү;

- таңгактоо датасы;

- азык ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши;

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат.

 

24. Диетикалык тамак-аш азыктары

 

Төмөндөгүлөрдү камтыган маалыматтар менен маркаланат:

- азыктын аталышы бул азык диетикалык тамак-аш үчүн арналгандыгын чагылдырууга тийиш. Ал негизги ингредиентке ылайык келип, азыктын консистенциясын чагылдырышы керек;

- даярдоочунун аталышы жана жайгашкан жери (өлкөнү кошо алганда юридикалык дареги же анын аймагында (болсо) керектөөчүлөрдүн дооматтарын кабыл алууга даярдоочу тарабынан ыйгарым укук берилген Кыргыз Республикасындагы уюмдардын дареги);

- даярдоочунун товардык белгиси (болсо);

- нетто массасы же көлөмү;

- азыктын курамы;

- азыктык баалуулугу;

- витаминдерди, минералдык заттарды камтышы (алар кошулса);

- керектөө таңгакчасын ачканга чейин жана андан кийин сактоо шарты;

- жарактуулук мөөнөтү;

- даярдоо ыкмасы (зарыл болсо);

- даярдоо датасы жана таңгактоо датасы;

- колдонуу багыты жана шарты (зарыл болсо);

- ылайык келүүсүн тастыктоо жөнүндө маалымат;

- азыкты ага ылайык даярдалган жана идентификацияланышы мүмкүн болгон документтин белгилениши.

 

 

 

"Тамак-аш азыктарын маркалоо
жөнүндө" техникалык регламент"
Кыргыз Республикасынын
Мыйзамына
2-тиркеме

 

Класстардын аталышынын жалпы белгилениши

 

┌──────────────────────────────────┬──────────────────────────────────┐

│             Класстары            │        Класстардын аталышы       │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Олифка майынан башка,             │"Май" деген сөз тийиштүүлүгүнө    │

│рафинаддалган май                 │жараша "гидрогенизирленген" же    │

│                                  │"айрым гидрогенизирленген" термини│

│                                  │менен аныкталуучу "өсүмдүк" же    │

│                                  │"малдын" деген терминдер менен    │

│                                  │бирдикте                          │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Рафинаддалган майлар              │Конкреттүү учурларга жараша "май" │

│                                  │деген сөз "өсүмдүк" же "малдын"   │

│                                  │деген терминдер менен бирдикте    │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Химиялык жактан модификацияланган │"Крахмал"                         │

│крахмалдардан тышкары крахмалдар  │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Балык башка тамак-аш азыктарынын  │"Балык"                           │

│ингредиенти болсо, жана мындай    │                                  │

│тамак-аш продуктусун маркалоодо   │                                  │

│балыктын конкреттүү түрү          │                                  │

│эскертилбесе, балыктын бардык түрү│                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Канааттуулар эти башка тамак-аш   │"Канааттуулар эти"                │

│азыктарынын ингредиенти болсо,    │                                  │

│жана мындай тамак-аш азыгын       │                                  │

│маркалоодо канааттуулар этинин    │                                  │

│конкреттүү түрү эскертилбесе,     │                                  │

│канааттуулар этинин бардык түрү   │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Быштак же анын аралашмасы башка   │"Быштак"                          │

│тамак-аш азыктарынын ингредиенти  │                                  │

│болсо, жана мындай тамак-аш азыгын│                                  │

│маркалоодо быштактын конкреттүү   │                                  │

│түрү эскертилбесе, быштактын      │                                  │

│бардык түрү                       │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Тамак-аш азыгында салмагы боюнча  │"Даамдуу татымал", "татымалдар" же│

│же өзүнчө же комбинацияда         │"татымалдын кошулмасы", конкреттүү│

│камтылышы 2%дан ашпаган           │учурларга жараша                  │

│таттуулардын же экстракттардын    │                                  │

│бардык түрү                       │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Тамак-аш азыгында салмагы боюнча  │Конкреттүү учурларга жараша       │

│же өзүнчө же комбинацияда         │"чөптөр" же "чөптүн бөлүгү"       │

│камтылышы 2%дан ашпаган бардык    │                                  │

│чөптөр же чөптүн бөлүгү           │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Чайноочу сагыздар үчүн            │"Гумминегиздер"                   │

│гумминегиздерди даярдоодо         │                                  │

│колдонулуучу чайырлардан алынган  │                                  │

│препараттардын бардыгы            │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Ширедеги канттын бардык түрү      │"Кант"                            │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Ангидриддик глюкоза и моногидрат  │"Декстроз" же "глюкоза"           │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Глюкозалар                        │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Казеинаттардын бардык түрү        │"Казеинаттар"                     │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Сүт белогу                        │Кургак затта кеминде 50%ды        │

│                                  │камтыган сүт азыктары (салмагы    │

│                                  │боюнча)(*)                        │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Транспортердук ныктагыч менен     │"Какао майы"                      │

│ныкталган же рафинаддалган какао  │                                  │

│майы                              │                                  │

├──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┤

│Тамак-аш азыгында камтылышы 10%дан│"Кондирленген мөмөлөр"            │

│ашпаган бардык кондирленген       │                                  │

│мөмөлөр                           │                                  │

└──────────────────────────────────┴──────────────────────────────────┘

(*) Сүт белогун камтуу эсеби:

Кьельдалю х 6,38 боюнча азотту камтышы.

 

Кыргыз Республикасынын

Президенти

 

Р. Отунбаева