Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Маалым дарек Шилтеме документтер
Редакция:      кыргызча  |  на русском

Описание: Описание: C:\Users\CBD\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\7e06e9e0-87d5-4e01-b0db-272feb251bf6\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

1999-жылдын 12-июну N 50

Саясий партиялар жөнүндө

I бөлүк
Жалпы жоболор

1-статья. Саясий партиянын түшүнүгү

Ушул Мыйзамда калктын белгилүү бир бөлүгүнүн саясий эркин жүзөгө ашырууга көмөк берүүчү жалпы саясий максаттары жана милдеттери бар жана мамлекеттик иштерди башкарууга, өздөрүнүн өкүлдөрү аркылуу катышкан, Кыргыз Республикасынын жарандарынын ыктыярдуу бирикмеси саясий партия катары түшүнүлөт.

2-статья. Саясий партияларды уюштуруунун жана алардын ишинин мый замдык негиздери

Кыргыз Республикасынын Конституциясы, ушул Мыйзам жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актылары саясий партияларды уюштуруунун жана алардын ишинин мыйзамдык негизи болуп эсептелет.

II бөлүк
Саясий партияларды түзүүнүн жана ишинин максаттары менен принциптери

3-статья. Саясий партияларды түзүүнүн жана ишинин максаттары менен принциптери

Саясий партиялар калктын белгилүү бир бөлүгүнүн саясий эркин ишке ашыруу максатында түзүлөт жана мамлекеттик башкаруу иштерине:

Жогорку Кеңешке, мамлекеттик кызматтарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына шайлоо үчүн өздөрүнүн талапкерлерин көрсөтүү;

өкүлчүлүктүү органдарда фракцияларды түзүү түрүндө катышууну негизги максаты катары коюшат.

Кыргыз Республикасынын конституциялык түзүлүшүн кулатуу, күч менен өзгөртүү, эгемендүүлүгүнүн кедерин кетирүү жана анын аймагынын бүтүндүгүн бузуу, согушту, зордук-зомбулукту жана ырайымсыздыкты пропагандалоо, социалдык, расалык, улуттук жана диний чыр-чатакты жана кастыкты тутандыруу, Кыргыз Республикасынын конституциялык түзүлүшүнө каршы келген жана эл аралык укуктун жалпы таанылган ченемдерине коошпогон башка жосундарды жасоо максатын көздөгөн саясий партияларды түзүүгө жана алардын ишине жол берилбейт. Кыргыз Республикасынын аймагында чет мамлекеттердин саясий партияларын, ошондой эле алардын кичи бөлүмдөрүн түзүүгө жана алардын ишине жол берилбейт.

4-статья. Саясий партияларды түзүүнүн жана алардын ишинин принцип тери

Төмөндөгүлөр:

аракеттердин эркиндиги;

катышуунун ыктыярдуулугу;

мүчөлөрүнүн тең укуктуулугу;

өз алдынча башкаруу;

мыйзамдуулук жана маалымдуулук;

гуманизм саясий партияны түзүүнүн жана алардын ишинин негизги принциптери болуп эсептелет.

5-статья. Саясий партияларды түзүүнүн шарттары

Саясий партиялар Кыргыз Республикасынын кеминде 10 жаранынын көтөргөн демилгеси боюнча түзүлөт.

Саясий партияны түзүүнүн демилгечилери уюштуруу курултайын (конференциясын) же жалпы чогулуш чакырат, анда устав кабыл алынат жана жетектөөчү органдар түзүлөт.

6-статья. Саясий партияга мүчө болуу

Саясий партиялардын катталган жана/же катталбаган мүчөлөрү болот.

18 жаш куракка толгон, партияга өз ыктыяры менен өткөн, анын уставы менен программасын тааныган Кыргыз Республикасынын акыл-эси соо жарандары саясий партиялардын мүчөсү боло алышат.

Кыргыз Республикасынын жараны бир гана саясий партиянын мүчөсү боло алат.

Мамлекеттик кызматчылар партиялык ишин өзүнүн кызматтык ишине байланыштырбастан жүзөгө ашырууга укуктуу.

7-статья. Саясий партиялардын мүчөлөрүнүн укуктары

Саясий партиялардын мүчөлөрүнүн укуктары анын уставы тарабынан аныкталат жана Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына, Кыргыз Республикасы тарабынан ратификацияланган инсандын укуктары жана эркиндиктери жөнүндө эл аралык укуктук актыларга карама-каршы келбөөгө тийиш.

Жарандын саясий партиянын ишине катышуусу же катышпоосу ушул Мыйзамдын 6-статьясында каралгандан башка учурларда, анын укуктарын жана эркиндиктерин чектөөгө же мыйзамдарда белгиленген кызматтык милдеттерди аткарууга тоскоолдук кылууга негиз болуп кызмат кыла албайт.

Партиянын ар бир мүчөсү же анын мүчөлөрүнүн тобу эрк-ыктыярын эркин билдирүүугө укуктуу.

8-статья. Саясий партиянын уставы

Саясий партиянын жалпыга маалым болгон уставы болууга тийиш.

Уставда:

саясий партиянын аталышы, анын турган жери;

саясий партиянын структурасы, аны түзүүнүн тартиби, анын жетекчи органдарынын компетенциясы жана ыйгарым укуктарынын мөөнөтү;

конференцияларды, курултайларды чакыруу мөөнөттөрү;

саясий партиянын мүчөлүгүнө кабыл алуунун жана андан чыгуунун шарттары жана тартиби;

саясий партиянын мүчөлөрүнүн укуктары жана милдеттери;

чечимдерди кабыл алуунун, аларды жүзөгө ашыруунун тартиби жана контролдук кылуунун түрлөрү;

саясий партиянын каражаттарын жана башка мүлкүн түзүүнүн булактары;

саясий партиянын уставына өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизүүнүн тартиби;

саясий партиянын ишин токтотуунун тартиби жана анын мүлкүнүн кандай болоору чагылдырылат.

Уставда саясий партиялардын ишине таандык кылынган жана Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана Кыргыз Республикасынын тиешелүү мыйзамдарына карама-каршы келбеген башка жоболор каралышы мүмкүн.

9-статья. Партиянын аталышы жана символдору

Партиянын аталышы, анын кыскартылган аты жана символикасы Кыргыз Республикасында катталган башка партиялардын аталышынан жана символикасынан айырмаланып турууга тийиш.

Өзүнүн аталышын өзгөртүүдө партиялар мыйзамдарда белгиленген тартипте кайра каттоодон өтүүгө тийиш.

Партиялардын символ катарындагы эмблемалары, желектери, гимни, желекчелери жана төш белгилери болот. Символдор ушул Мыйзамдын 3-статьясынын экинчи бөлүгүндө көрсөтүлгөн максаттарды пропагандалоого кызмат кылбоого тийиш.

10-статья. Саясий партияны мамлекеттик каттоо

Саясий партия Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык катталат.

III бөлүк
Саясий партиялар жана мамлекет

11-статья. Саясий партиялардын укуктары жана милдеттери

Партиялар өздөрүнүн программалык документтеринде, башка актыларында аныкталган максаттарын жана милдеттерин жүзөгө ашыруу үчүн:

өз максаттары жана иши жөнүндө маалыматтарды эркин таратууга, мыйзамда белгиленген тартипте массалык маалымат каражаттарын уюштурууга, митингдерди, демонстрацияларды, чогулуштарды жана башка массалык иш-чараларды өткөрүүгө;

ыктыярдуу башталыштарда саясий блокторго, бирликтерге, бирикмелерге биригүүгө;

Кыргыз Республикасынын Президентин, Жогорку Кеңешке жана башка шайлануучу органдарга шайлоого катышууга;

мамлекеттик органдардын чечимдерди иштеп чыгышына демократиялык жол менен таасир көрсөтүүгө;

Кыргыз Республикасынын Президентинин кызматына талапкер катары өз талапкерлерин көрсөтүүгө;

Жогорку Кеңешке жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына шайлоо үчүн өз талапкерлерин партиялык бирдиктүү тизме боюнча көрсөтүүгө, шайлоо алдында үгүт жүргүзүүгө, колдоо көрсөтүү тобун түзүүгө;

ушул Мыйзамда жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзам актыларында каралган башка функцияларды жүзөгө ашырууга укуктуу.

Партиянын жетекчи органдары милдеттүү түрдө Кыргыз Республикасынын аймагында болууга тийиш.

12-статья. Мамлекеттин саясий партиялар менен мамилелердеги укук тары жана милдеттери

Мамлекет саясий партиялардын укуктарынын жана мыйзамдуу таламдарынын сакталышын, Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык алардын өздөрүнүн уставдык милдеттерин аткарышы үчүн бирдей укуктук шарттарды түзүүнү гарантиялайт.

Мыйзамда каралгандан башка учурларда мамлекеттик органдардын жана кызмат адамдарынын саясий партиялардын ишине кийлигишүүсүнө жол берилбейт.

Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги партиянын жетекчи органдарынан саясий партиянын уставынын бузулушуна байланыштуу маселелер боюнча түшүнүк берүүнү талап кылууга укуктуу.

13-статья. Саясий партиялар жөнүндө мыйзамдарды бузгандык үчүн жоопкерчилик

Ушул Мыйзамды бузгандык үчүн жоопкерчилик Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык белгиленет.

Саясий партия тарабынан анын уставында белгиленген максаттарынын жана милдеттеринин чегинен чыккан же колдонуудагы мыйзамдарга ылайык келбеген аракеттер жасалган учурда, бул партиянын жетекчи органына Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги тарабынан кат жүзүндө эскертүү берилиши мүмкүн.

Партиянын жетекчи органы Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигинин эскертүүсүндө белгиленген саясий партиялар жөнүндө мыйзамдардын бузулушун четтетүү үчүн көрүлгөн чаралар жөнүндө бир айлык мөөнөттө билдирет.

14-статья. Саясий партиянын ишин токтото туруу

Саясий партияны каттаган мамлекеттик орган анын уставында аныкталган максаттардын жана милдеттердин чегинен чыккан же мыйзамды бузган аракеттерди жасагандыгы үчүн бул партиянын ишин эки айга чейинки мөөнөткө токтото алат. Мындай учурда саясий партияга бардык массалык маалымат каражаттарынан пайдаланууга, пропаганда жана үгүт жүргүзүүгө, митингдерди, демонстрацияларды жана башка массалык иш-чараларды уюштурууга, шайлоого катышууга тыюу салынат.

Ошондой эле анын эмгек келишимдери боюнча эсептешүүлөрдөн, анын ишинин натыйжасында келтирилген зыяндардын ордун толтуруудан жана жазапулдарды төлөөдөн башка, банктык салымдардан пайдалануу укугу да токтотулат.

Көрсөтүлгөн мөөнөт аяктагандан жана укук бузуулар четтетилгенден кийин саясий партиянын иши кайра улантылат.

15-статья. Саясий партиянын ишин токтотуу жана аны таратуу

Саясий партиянын ишин токтотуу кайра уюштуруу (биригүү, кошулуу, бөлүнүү) же жоюу аркылуу жүргүзүлүшү мүмкүн.

Саясий партияны кайра уюштуруу анын курултайынын (конференциясынын) чечими боюнча жүзөгө ашырылат. Кайра уюштуруудан кийин жаңы түзүлгөн саясий партияны каттоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат.

Саясий партияны жоюу анын курултайынын (конференциясынын) чечими боюнча жүзөгө ашырылат.

Саясий партия тарабынан ушул Мыйзамдын 3-статьясынын экинчи бөлүгүндө каралган аракеттер жасалган учурда, ал соттун чечими боюнча таратылат.

Саясий партияны таратуу жөнүндө сунуш Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги тарабынан берилет.

IV бөлүк
Саясий партияларды каржылоо жана материалдык камсыздоо

16-статья. Саясий партиялардын ишин каржылоо

Депутаттарды шайлоо жөнүндө мыйзамга ылайык шайлоо кампанияларын каржылоодон башка учурларда, саясий партиялардын ишин каржылоо мамлекеттик бюджеттен каражаттарды бөлүп бербестен бул партиялардын каражаттарынын эсебинен каржыланат. Партиялардын ишин чет мамлекеттер, чет өлкөлүк партиялар, ошондой эле чет мамлекеттердин юридикалык жана жеке жактары тарабынан каржылоого тыюу салынат.

17-статья. Саясий партиялардын каржылоо каражаттарын түзүү булак тары

Саясий партиялардын каржылоо каражаттары мүчөлүк акылардын, ыктыярдуу жардамдардын, кредиттердин, мүлктөн, иш-чаралардан, басылмаларды жана жарыяланган материалдарды жайылтуудан алынуучу кирешелердин, ошондой эле мыйзам тарабынан тыюу салынбаган келип түшкөн башка каражаттардын эсебинен түзүлөт.

18-статья. Саясий партиялардын менчиги

Саясий партиялардын жана алардын уюмдарынын менчигинде кыймылсыз жана кыймылдуу мүлк, жабдуулар, шаймандар, басмалар, басмаканалар, ошондой эле уставдык милдеттерди аткаруу үчүн зарыл болгон башка мүлк болушу мүмкүн.

Партиялар юридикалык же жеке жактар менен түзүлгөн ссуда же ижара жөнүндө келишимге ылайык имараттарды жана башка мүлктү пайдаланууга укуктуу.

Партияларга курал-жаракты, жарылуучу заттарды жана коомдун коопсуздугуна жана экологияга, ошондой эле жарандардын өмүрүнө жана ден соолугуна коркунуч келтирген башка материалдарды өзүндө кармоого, жыйнап коюуга жана сактоого тыюу салынат.

19-статья. Кирешелерди пайдалануу

Саясий партиялар мыйзамдарда каралган тартипте юридикалык жактын укуктарына ээ болгон ишканаларды жана уюмдарды өздөрүнүн уставдык милдеттерин аткаруу максатында гана түзүшөт.

Бул ишканалардын жана уюмдардын ишинен алынган кирешелер партиянын мүчөлөрүнүн ортосунда бөлүштүрүлүшү мүмкүн эмес жана уставдык милдеттерге жетишүү үчүн гана пайдаланылат.

Партиянын мүчөлөрү ушул статьянын экинчи бөлүгүндө көрсөтүлгөндөн башка учурларда, бул ишканалардын жана уюмдардын кирешелерине жана мүлкүнө укуктуу болбойт, ошондой эле алардын карызы үчүн жоопкерчилик тартпайт.

Уставдын талаптарына карабастан, кирешелерди кайрымдуулук максаттарына жана боорукердик актылары үчүн пайдаланууга жол берилет.

20-статья. Каржылоонун отчеттуулугу

Саясий партиялардын каржылоо боюнча отчеттуулугу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

21-статья. Партия таратылган учурда анын материалдык жана каржылоо каражаттарына карата мамиле кылуунун тартиби

Курултайдын (конференциянын) өзүн-өзү таратуу жөнүндө жарыялаган чечими менен саясий партиянын материалдык жана каржылоо каражаттары анын уставында каралган максаттарга гана багытталат.

Соттун чечими менен таратылган саясий партиянын мүлкү мамлекеттин пайдасына акысыз алынып коюлат жана ушул Мыйзамдын 14-статьясында каралган максаттарга багытталат.

V бөлүк
Корутунду жоболор

22-статья. Саясий партиянын ишине контролдук жүргүзүү

Саясий партиянын кирешелер булагына, ал тарабынан алынган каражаттардын өлчөмдөрүнө жана салыктардын төлөнүшүнө контролдукту Кыргыз Республикасынын мамлекеттик салык кызматынын аймактык органдары жүзөгө ашырат.

23-статья. Ушул Мыйзамды колдонууга киргизүүнүн тартиби

Ушул Мыйзам жарыяланган күндөн тартып колдонууга киргизилсин.

"Коомдук бирикмелер жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын саясий партияларды түзүүгө жана алардын ишине тиешелүү пункттары күчүн жоготту деп эсептелсин.

 

Кыргыз Республикасынын Президенти

 

А.Акаев

 

 

 

1999-жылдын 25-майында

 

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу жыйыны тарабынан кабыл алынган