Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Маалым дарек Шилтеме документтер
Редакция:      кыргызча  |  на русском

       КР 2016-жылдын 16-декабрындагы № 207 Мыйзамына ылайык
                          КҮЧҮН ЖОГОТОТ

 

Бишкек шаары

1997-жылдын 29-июлу № 59

 

                    КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

 

             Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы жөнүндө

 

                       (Кыргыз Республикасынын

       2007-жылдын 12-февралындагы № 17,2007-жылдын 30-майындагы № 75,

       2007-жылдын 4-июнундагы № 77, 2007-жылдын 9-августундагы № 143,

       2008-жылдын 16-майындагы № 87, 2008-жылдын 19-майындагы № 90,

       2008-жылдын 18-июлундагы № 1542008-жылдын 17-октябрындагы № 224,

       2008-жылдын 17-октябрындагы № 2312008-жылдын 3-ноябрындагы № 236,

       2009-жылдын  23-январындагы № 21, 2009-жылдын 28-мартындагы № 94,

       2009-жылдын 28-мартындагы № 95, 2009-жылдын 19-майындагы № 162,

       2010–жылдын 16-февралындагы №302011-жылдын 11-апрелиндеги № 11

       2011-жылдын 12-майындагы № 21, 2014-жылдын 18-июлундагы № 143,

 2015-жылдын 25-февралындагы № 39, 2015-жылдын 24-июлундагы № 189)
              Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

      I бөлүм. Жалпы жоболор

     II бөлүм. Кыргыз банкынын отчеттуулугу

    III бөлүм. Кыргыз банкынын капиталы

     IV бөлүм. Кыргыз Республикасынын улуттук валютасы

      V бөлүм. Акча-кредиттик жөнгө салуу

     VI бөлүм. Кыргыз банкынын мамлекет менен мамилелери

    VII бөлүм. Кыргыз банкынын банктар менен болгон мамилелери

   VIII бөлүм. Тышкы экономикалык байланыштар жана валюталык

               операциялар

     IX бөлүм. Кыргыз банкын башкарууну уюштуруу

      X бөлүм. Кыргыз банкынын кызматчылары

     XI бөлүм. Корутунду жоболор

 

                               I бөлүм

                             Жалпы жоболор

 

     1-статья. Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы

 

     1. Кыргыз Республикасынын Улуттук (Борбордук) банкы (мындан ары  -

Кыргыз банкы) Кыргыз Республикасынын банкы болуп саналат жана анын мен-

чигинде турат.

     2. Кыргыз  банкы  өз ишин ушул Мыйзамга ылайык жүзөгө ашырган жана

пайда алуу  максатын көздөбөгөн, өзалдынча уюштуруучулук-укуктук форма-

дагы - Кыргыз Республикасынын Борбордук банкы катары юридикалык жак бо-

луп саналат.

     3. Кыргыз банкынын жайгашкан жери Бишкек шаары болуп саналат. Кыр-

гыз банкы Кыргыз Республикасында,  ошондой эле чет өлкөлөрдө филиалдар-

ды, өкүлчүлүктөрдү түзүүгө жана өз өкүлдөрүн дайындоого укуктуу.

     Кыргыз банкынын өзүнүн аталышы жазылган жана Кыргыз  Республикасы-

нын Мамлекеттик герби түшүрүлгөн мөөрү болот.

     4. Башка банктардын аталыштарында жана символикаларында "Банк Кыр-

гызстана",  "Кыргыз банкы" деген сөз айкалыштарын, "КРББ", "КРУБ" деген

аббревиатураларды,  ошондой эле "Борбордук",  "Улуттук" деген  сөздөрдү

толук  же кыскартылган түрүндө кайсы тилде болбосун колдонууга тыюу са-

лынат.

     5. Кыргыз  Республикасы Кыргыз банкынын милдеттенмелери боюнча жо-

опкерчилик тартпайт. Кыргыз банкы Кыргыз Республикасынын милдеттенмеле-

ри боюнча жоопкерчилик тартпайт.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын  16-майындагы № 87 Мыйзамынын

редакциясына ылайык)

 

     2-статья. Кыргыз банкынын ишинин максаты

 

     Ушул Мыйзамга ылайык тиешелүү акча-кредиттик саясатты жүргүзүү ме-

нен баалардын туруктуулугуна жетишүү жана аны кармап туруу Кыргыз  бан-

кынын ишинин максаты болуп саналат.

 

     3-статья. Кыргыз банкынын негизги милдети

 

     Республиканын узак  мөөнөттүү  экономикалык  өсүшүнө  өбөлгө түзүү

үчүн улуттук  валютанын сатып алуу жөндөмдүүлүгүн колдоо, республиканын

банк жана төлөм тутумунун натыйжалуулугун, коопсуздугун жана ишенимдүү-

лүгүн камсыз  кылуу  Кыргыз банкынын ишинин максатына жетишине көмөктө-

шүүчү (же негизги максатына баш ийген) негизги милдет болуп саналат.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын 19-майындагы № 90 Мыйзамынын

редакциясына ылайык)

 

     4-статья. Кыргыз банкынын аткарган кызматтары

 

    Кыргыз банкы төмөнкү кызматтарды аткарат:

     1) Кыргыз Республикасындагы акча-кредиттик саясатты аныктайт  жана

жүргүзөт;

     2) бирдиктүү валюта саясатын иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;

     3) акча  белгилеринин  эмиссиясын  жүргүзүүдө  ага гана ыйгарылган

өзгөчө укукка ээ;

     4) ушул Мыйзамга ылайык банктар үчүн акыркы инстанциядагы кредитор

болуп саналат;

     5) банк  тутуму  үчүн  банк операцияларын, анын ичинде банк ишинин

жана каржылоонун  исламдык принциптеринин негизинде бухгалтердик эсепти

жана отчеттуулукту жүргүзүүнүн эрежелерин белгилейт;

     6) республиканын    мыйзамдарына    ылайык    банк   операцияларын

жүргүзүүгө, юридикалык жактар тарабынан мөөнөттүү,  кайтарып берүү жана

акы төлөп берүү шарттарында калктан акча каражаттарын  тартууга  лицен-

зияларды берет жана берилген лицензиялардын  реестрин жүргүзөт;

     7) Кыргыз банкы тарабынан лицензиялануучу банктардын  жана  финан-

сы-кредиттик  мекемелердин  ишин жөнгө салууну жана көзөмөлдөөнү жүзөгө

ашырат;

     8) төлөм  тутумунун натыйжалуу кызмат кылышына жана банктар аралык

төлөмдөрдүн жүзөгө ашырылышына көмөктөшөт;

     9) чет  өлкөлүк валюталар менен операцияларды жөнгө салуучу норма-

тивдерди чыгарууну камтуу менен валюталык жөнгө  салууну,  ошондой  эле

республиканын  мыйзамдарына  ылайык  чет  өлкөлүк валюталар менен сатып

алуу, сатуу жана алмаштыруу операцияларын жүзөгө ашырат;

     10) ушул  Мыйзамга ылайык расмий валюталык резервдерге ээлик кылат

жана аларды башкарат;

     11) Улуттук  статистика комитети менен биргелешип Кыргыз Республи-

касынын төлөм балансын түзөт;

     12) акча-кредиттик  жана  банк саясатына тиешелүү маселелер боюнча

эл аралык кењешмелерде, конференцияларда жана уюмдарда Кыргыз Республи-

касынын кызыкчылыктарына өкүлчүлүк кылат жана анын атынан чыгат;

     13) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка  кызматтарды,

ыйгарым укуктарды жана укуктарды жүзөгө ашырат.

    (КР 2009-жылдын 28-мартындагы № 94, 2011-жылдын 11-апрелиндеги № 11

 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     5-статья. Кыргыз банкынын операциялары

 

     Ушул Мыйзам  тарабынан белгиленген максаттарга жетишүү үчүн Кыргыз

банкы өзү аныктаган шарттарда төмөнкү келтирилген операцияларды  жүзөгө

ашырууга укуктуу:

     1) ушул Мыйзамга жана Кыргыз Республикасынын  мыйзамдарына  ылайык

Кыргыз  банкы тарабынан аныкталуучу баалуу кагаздар жана башка активдер

менен камсыз кылып, кредиттерди алты айдан ашпаган мөөнөткө берүүгө;

     2) банктарды жана башка финансы-кредиттик мекемелерди тейлөө боюн-

ча банк операцияларын жүзөгө ашырууга;

     3) төлөм  мөөнөтү  алты  айдан  ашпаган,  эреже  катары,  товардык

мүнөздөгү биринчи класстагы эмитенттердин чектерин,  жөнөкөй жана кото-

рулма векселдерди сатып алууга жана сатууга;

     4) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан чыгарылган  баалуу  ка-

газдарды экинчи рынокто сатып алууга жана сатууга;

     5) Кыргыз банкы тарабынан чыгарылган  баалуу  кагаздарды,  ошондой

эле  чет мамлекеттер,  эл аралык уюмдар тарабынан чыгарылган баалуу ка-

газдарды сатып алууга жана сатууга;

     6) баалуу   металлдарды   жана   валюталык  баалуулуктардын  башка

түрлөрүн сатып алууга жана сатууга;

     7) чет өлкөлүк валюталарды сатып алууга жана сатууга;

     8) банктарда жана финансы мекемелеринде эсептерди ачууга;

     9) эл  аралык  финансы институттары тарабынан ар түрдүү программа-

ларды финансылоо үчүн берилген каражаттар  менен  байланыштуу  бүтүмдөр

боюнча  Кыргыз  банкынын Башкармасы тарабынан белгиленген шарттарда ор-

томчу катары чыгууга;

     9-1) Евразия  экономикалык  бирлигинин  (ЭЕЭБ)  алкагындагы  башка

мамлекеттер менен биргелешип Кыргыз Республикасы тарабынан түзүлүүчү эл

аралык уюмдар менен чет  өлкөлүк  валютаны  кайра  сатуу  милдеттенмеси

менен Кыргыз Республикасынын  экономикасын  жеңилдетилген  финансылоого

алар тарабынан  жиберүүчү  каражаттар  боюнча  аны  сатып  алуу  боюнча

бүтүмдөрдү жүзөгө ашырууга;

     9-2) Евразия  экономикалык   бирлигинин  (ЭЕЭБ) алкагындагы  башка

мамлекеттер менен биргелешип Кыргыз Республикасы тарабынан түзүлүүчү эл

аралык уюмдарга чет өлкөлүк валютанын камсыздоосу  алдында  акы  төлөө,

мөөнөттүүлүк жана кайтарып  берүү  шарттарында  алар  тарабынан  Кыргыз

Республикасынын экономикасын жеңилдетилген финансылоону жүзөгө ашыруучу

Долбоорлору  жана   программалары   боюнча   улуттук   валютадагы  акча

каражаттарын берүүгө;

     10) мыйзамдар  тарабынан  тыюу салынбаган башка банк операцияларын

жүргүзүүгө.

     (КР 2015-жылдын 24-июлундагы № 189 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     6-статья. Кыргыз банкынын ишин уюштуруу

 

     1. Кыргыз банкы өз ишин ушул Мыйзам тарабынан белгиленген жана ага

каршы  келбеген  ыйгарым  укуктардын  чегинде  өз алдынча уюштурат жана

жүзөгө ашырат.

     Ушул Мыйзам  тарабынан Кыргыз банкына таандык кылынган маселелерди

чечүүгө мамлекеттик бийликтин бардык  органдарынын  кийлигишүүсүнө  жол

берилбейт.

     2. Кыргыз банкы өз саясатын Кыргыз  Республикасынын  Өкмөтү  менен

өзүнүн  негизги  максаттарына  жана милдеттерине каршы келбеген өлчөмдө

координациялайт.

 

     7-статья. Кыргыз банкынын нормативдик актылары

 

    1. Кыргыз банкы ушул Мыйзам жана башка мыйзамдар тарабынан өз ком-

петенциясына таандык кылынган маселелер, банктык терминологиялар боюнча

түшүндүрмөлөрдү берип, ошондой эле Кыргыз банкы тарабынан берилүүчү ли-

цензиянын  негизинде айрым банк операцияларын жүргүзгөн юридикалык жак-

тар жана жеке адамдар,  ошондой эле алардын кардарлары  жана  аткаруучу

бийлик органдары тарабынан аткарылууга милдеттүү болгон нормативдик ак-

тыларды чыгарат.

     2. Граждандардын  укуктарына,  эркиндиктерине же милдеттенмелерине

түздөн-түз тиешеси бар Кыргыз банкынын нормативдик актылары нормативдик

укук  актыларды мамлекеттик каттоо үчүн мыйзамдар тарабынан белгиленген

тартипте катталууга тийиш.

     3. Нормативдик  актынын  өзүндө  белгиленген учурларды кошпогондо,

Кыргыз банкынын нормативдик актылары Кыргыз банкынын расмий  басылмала-

рында  расмий жарыяланган учурдан тартып күчүнө кирет.  Кыргыз банкынын

нормативдик актылары өткөн мезгилге карата колдонулбайт.

 (КР 2009-жылдын 28-мартындагы № 94  Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

                               II бөлүм

                     Кыргыз банкынын отчеттуулугу

 

     8-статья. Кыргыз банкынын отчеттуулугу

 

     1. Кыргыз  банкынын  финансылык жылы 1-январдан тартып 31-декабрды

камтуу менен белгиленет.

     2. Кыргыз  банкы эл аралык эсепке алуу практикасына ылайык өз опе-

рацияларын жана финансылык абалын чагылдырган эсепти жана отчеттуулукту

туруктуу жүргүзөт.

     3. Кыргыз банкы Кыргыз банкынын Башкармасы  тарабынан  белгиленген

Кыргыз банкынын балансынан, пайдалар менен чыгымдар жөнүндөгү жана алар

менен байланыштуу болгон башка отчеттордон  турган  финансылык  отчетун

жыл сайын даярдайт.

     Кыргыз банкынын балансынын структурасы Кыргыз банкынын  Башкармасы

тарабынан белгиленет. Кыргыз банкы ай сайын кошмо балансын массалык ма-

алымат каражаттарында жарыялап турат.

 

     9-статья. Кыргыз банкынын аудити

 

     1. Кыргызстандын  Банкы өткөргөн тендердин жыйынтыгы боюнча Кыргыз

Республикасынын Жогорку  Кењеши,  Кыргыз Банкынын финансы жылы бүткөнгө

алты ай  калгандан  кечиктирбестен  борбордук (улуттук) банктарда аудит

жүргүзүү боюнча беш жылдан кем эмес тажрыйбасы болгон, эларалык абройго

ээ аудитордук уюмду карайт жана бекитет.

     Бир эле аудитордук уюм Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењеши тара-

бынан экиден көп жолу катары менен  каралууга  жана  бекитилүүгө  тийиш

эмес.

     2. Кыргыз  Банкына  аудит  аудиттин эларалык стандарттарына ылайык

жүзөгө ашырылууга тийиш жана Кыргыз Республикасында катталган, тиешелүү

лицензияга ээ  аудитордук уюм сыяктуу эле, Кыргыз Республикасынын айма-

гында аудитордук  ишти  жүргүзүүгө лицензиясы жок, бирок ушул статьянын

1-пунктунда көрсөтүлгөн  талаптарга  жооп берген чет өлкөлүк аудитордук

уюм тарабынан жүргүзүлүшү мүмкүн.

     Мына ушундай  чет өлкөлүк уюмдардын лицензиясы, мындай лицензиянын

укуктук мүмкүнчүлүгүн  тастыктоо  бар  учурунда, Кыргыз Республикасынын

аймагында да таанылат.

     3. Кыргыз банкы аудитордук уюм менен түзүлгөн келишимге жараша ау-

дитордук текшерүүнү  эл  аралык  аудитордук  практикага ылайык жүргүзүү

үчүн зарыл болгон отчетторду жана маалыматтарды берет.

     Кыргыз банкынын  аудитин  өткөрүү  боюнча аудитордук уюмдун кызмат

көрсөтүүлөрүнө төлөмдөр  Кыргыз банкынын каражаттарынын эсебинен жүргү-

зүлөт.

     (КР 2008-жылдын  3-ноябрындагы № 236 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     10-статья. Кыргыз банкынын жылдык отчету

 

     1. Кыргыз  банкынын  төрагасы жыл сайын Кыргыз Республикасынын Жо-

горку Кењешине  Кыргыз  банкынын ишмердиги жөнүндө отчетун ал берилүүчү

жылдан кийинки жылдын 30-апрелинен кечиктирбестен берет. Кыргыз Респуб-

ликасынын Жогорку Кењеши Кыргыз Республикасынын Конституциясына ылайык,

Кыргыз банкынын  төрагасынын  отчетун  отчеттук  жылдан  кийинки жылдын

1-июлуна чейин угат.

     Кыргыз банкынын Төрагасынын отчетун Кыргыз Республикасынын Жогорку

Кењешинде угуу  Кыргыз  Республикасынын конституциясынын жана ушул Мый-

замдын жоболорунун  талаптарына  ылайык Кыргыз банкынын өз алдынчалыгын

жана көзкарандысыздыгын эске алуу менен ишке ашырылат.

     2. Кыргыз  банкынын  төрагасынын Кыргызстан банкынын ишмердиги жө-

нүндөгү отчету өзүндө төмөндөгүлөрдү камтыйт:

     1) Кыргыз  банкынын  аудитордук  текшерүүдөн өткөрүлгөн финансылык

отчетун;

     2) Кыргыз банкынын отчеттук мезгил ичиндеги ишмердиги жөнүндө маа-

лыматты;

     3) Кыргызстан банкынын Башкармасы тарабынан аныкталуучу башка маа-

лыматтарды.

     3. Кыргыз банкы жыл сайын жалпыга маалымдоо каражаттарында респуб-

ликанын финансы  жана банк системаларынын абалына тиешелүү негизги ана-

литикалык маалыматтарды жана финансылык отчетун жарыялап турат.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын 16-майындагы № 87 Мыйзамынын,

2008-жылдын 19-майындагы № 90 Мыйзамынын редакцияларына ылайык)

 

     11-статья. Кыргыз банкы жүргүзгөн саясат жөнүндөгү маалымат

 

     1. Кыргыз  банкы  Кыргыз Республикасынын Президентине, Кыргыз Рес-

публикасынын Жогорку  Кењешине,  Кыргыз  Республикасынын  Өкмөтүнө  ак-

ча-кредиттик мамилелер жаатында Кыргыз банкы тарабынан жүргүзүлүүчү са-

ясаттын негизги  багыттары  жөнүндө,  ошондой эле республиканын финансы

жана банк секторун өнүктүрүү маселелери боюнча расмий маалыматтарды жы-

лына эки жолу, 1-июлдан жана 31-декабрдан кечиктирбестен жиберет.

     2. Кыргыз банкынын ишинин негизги багыттары жөнүндөгү  маалыматтар

массалык маалымат каражаттарында жарыяланат.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын 16-майындагы № 87 Мыйзамынын

редакциясына ылайык)

 

     11-1-статья. Кыргыз банкынын бюджети

 

     Кыргыз банкынын  кезектеги  жылга  карата кирешелер жана чыгашалар

бюджети, өнүктүрүү бюджети акча-кредиттик саясаттын негизги параметрле-

рине жараша  жана Кыргыз Республикасынын Президенти белгилеген тартипте

Банк башкармасы  тарабынан өтүп бара жаткан жылдын 31-декабрынан кечик-

тирбестен бекитилет.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын 16-майындагы № 87 Мыйзамынын

редакциясына ылайык)

 

                              III бөлүм

                       Кыргыз банкынын капиталы

 

     12-статья. Кыргыз банкынын капиталы

 

     1. Кыргыз  банкынын капиталы төлөнгөн уставдык капиталдан, милдет-

түү резервден, активдерди жана милдеттенмелерди кайра баалоо боюнча ре-

зервден, бөлүштүрүлбөгөн пайдадан же чыгымдан турат.

     2. Кыргыз банкы 1 миллиард сом өлчөмүндөгү төлөнгөн уставдык  капи-

талга (мындан ары - уставдык капитал) ээ болот. Уставдык капитал Кыргыз

банкынын пайдасынан чегерүүлөр жолу  менен  каражаттарды  бөлүштүргөнгө

чейин, республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен, анын ичинде мам-

лекеттик баалуу кагаздарды чыгаруу жолу менен түзүлөт. Кыргыз банкы өзү-

нүн уставдык капиталын  ээликтен ажырата албайт же күрөөгө кое албайт.

     3. Кыргыз  банкынын  уставдык  капиталын  көбөйтүү же азайтуу ушул

Мыйзамга тиешелүү  өзгөртүүлөрдү  киргизбестен  жүзөгө ашырылышы мүмкүн

эмес.

     4. Милдеттүү резерв ушул Мыйзамдын 13-статьясына ылайык түзүлөт.

     5. Активдерди  жана милдеттенмелерди кайра баалоо боюнча резервдер

ушул Мыйзамдын 8 жана 13-статьяларына ылайык түзүлүшөт.

     6. Бөлүштүрүлбөгөн  пайда  же  чыгым  ушул  Мыйзамдын 8-статьясына

ылайык финансылык  жыл  ичинде  орун алган кирешелер менен чыгашалардын

ортосундагы, ушул Мыйзамдын 13-статьясына ылайык жүзөгө ашырылуучу ушул

пайданы же зыянды бөлүштүрүүгө же төлөөгө чейинки айырма катары аныкта-

лат.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын 16-майындагы № 87,

2009-жылдын 28-мартындагы № 952010-жылдын 15-мартындагы №49

 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

     13-статья. Кыргыз банкынын пайдасы жана резервдери

 

     1. Кыргыз  банкынын  пайдасы  ушул  Мыйзамдын 8-статьясына ылайык,

алынган мезгил  ичинде  орун  алган бардык кирешелерди жана чыгашаларды

эсепке алгандан кийин, финансылык жылдын жыйынтыгы боюнча аныкталат.

     2. Ушул статьянын 4-пунктуна ылайык ишке ашырылуучу пайда бөлүштү-

рүүдө пайданын финансылык жыл жыйынтыгы боюнча жүзөгө ашырылбаган бөлү-

гүн кемиткендеги  пайда же зыян катары аныкталуучу жүзөгө ашырылган бө-

лүгү бөлүштүрүүгө жатат. Пайданын жана зыяндын жүзөгө ашырылбаган бөлү-

гү активдерди жана милдеттенмелерди кайра баалоодон кийинки жүзөгө ашы-

рылбаган кирешелерден  жана  чыгашалардан  турат  жана  ушул  Мыйзамдын

8-статьясына ылайык аныкталат. Жүзөгө ашырылбаган бөлүк финансылык жыл-

дын жыйынтыгы  боюнча  пайдадан  же зыяндан кемитилип салынат жана ушул

статьянын 4-пунктуна  ылайык  ишке  ашырылуучу пайда бөлүштүрүүгө чейин

активдерди жана  милдеттенмелерди кайра баалоо боюнча резервдерге кото-

рулат.

     3. Эгерде  пайданын  жана  зыяндын жүзөгө ашырылбаган бөлүгүн ушул

статьянын 2-пунктуна ылайык активдерди жана милдеттенмелерди кайра баа-

лоо боюнча  резервдерге которуунун натыйжасында бул резерв терс калдык-

тарга ээ боло турган болсо, анда бул терс калдыктын бардыгы ушул стать-

янын 4-пунктуна  ылайык жүргүзүлүүчү бөлүштүрүлүүчү пайдага киргизилиши

керек.

     4. Кыргыз  банкынын  ушул статьянын 2- жана 3-пункттарын эске алуу

менен эсептелген пайдасы төмөндөгүдөй бөлүштүрүлөт:

     1) финансылык жылдын жыйынтыгы боюнча Кыргыз банкынын уставдык ка-

питалынын жана  милдеттүү резервинин суммасы Кыргыз банкынын монетардык

милдеттенмелеринин 10  пайызынан кем болсо, Кыргыз Республикасынын мам-

лекеттик бюджетинин  кирешесине  пайданын 70 пайызы чегерилет. Пайданын

мамлекеттик бюджеттин  кирешесине  чегерилгенден кийинки калдыгы Кыргыз

банкынын милдеттүү резервине которулат;

     2) финансылык  жылдын  жыйынтыгы  боюнча  уставдык капиталдын жана

милдеттүү резервдердин  суммасы  Кыргызстан банкынын монетардык милдет-

тенмелеринин 10  пайызына барабар же андан ашык болсо, Кыргыз Республи-

касынын мамлекеттик  бюджетинин  кирешесине пайданын 100 пайызы чегери-

лет, ошондой  эле  милдеттүү резервдин каражаттарынын эсебинен жогоруда

көрсөтүлгөн ашып кеткен сумманын үчтөн бир бөлүгү чегерилет, бирок ошол

резервдин калдыгынын чегинде.

     Пайданы которуу финансы жылы аяктаганда, көзкарандысыз тышкы аудит

жүргүзгөндөн кийин  жана  жылдык отчетту Кыргыз банкынын башкармасы бе-

киткен соњ жүзөгө ашырылат.

     Бул статьяны аткаруу максаттары үчүн  Кыргыз  банкынын  монетардык

милдеттенмелери төмөнкүлөрдөн турат:

     Кыргыз банкы  тарабынан  жүгүртүүгө чыгарылуучу банкноттордон жана

монеталардан;

     акча-кредиттик жөнгө салуу каражаттары боюнча  финансылык  милдет-

тенмелерден;

     Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн эсептерин жана Кыргыз Республика-

сынын Өкмөтүнө  карата кайсы болбосун башка финансылык милдеттенмелерди

алып салганда,  Кыргыз  Республикасынын резиденттеринин Кыргыз банкында

ачылган эсептеринен,

     Кыргыз Республикасынын резидент эмес банктарынын  Кыргыз  банкында

улуттук валютада ачылган эсептеринен.

     5. Эгерде  Кыргыз  банкы  финансылык  жылдын жыйынтыгы боюнча жана

ушул статьянын  2  жана  3-пункттарын эске алуу менен чыгым болсо, анда

бул чыгымдын орду төмөндөгүдөй ырааттуулукта толтурулат:

     1) өзүнүн калдыгынын чегинде милдеттүү резерв аркылуу;

     2) өзүнүн оњ калдыгынын чегинде,  активдерди жана милдеттенмелерди

кайра баалоо боюнча резерв аркылуу.

     6. Эгерде Кыргыз банкынын финансылык жылдын жыйынтыгы  боюнча  жана

ушул статьянын 2- жана 3-пункттарын эсепке алуу менен, милдеттүү резерв

жана активдерди  жана милдеттенмелерди кайра баалоо боюнча резерв аркы-

луу орду  толтурулбоочу  зыяны бар болсо, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү

капиталды ушул Мыйзамдын 12-статьясынын 2-пунктунда белгиленген өлчөмгө

чейин толтуруу  үчүн  акча  каражаттарын Кыргыз банкына тикелей чегерүү

аркылуу бул зыяндын ордун толтуруп берет.

   (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын 16-майындагы № 87,

2009-жылдын 28-мартындагы № 95 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

                               IV бөлүм

                Кыргыз Республикасынын улуттук валютасы

 

     14-статья. Акча бирдиги

 

     1. Сом Кыргыз Республикасынын  акча бирдиги (валютасы) болуп сана-

лат. 1 сом 100 тыйындан турат.

     2. Накта акчалар жүгүртүүгө банкнот жана монета түрүндө чыгарылат.

 

     15-статья. Акча белгилеринин эмиссиясы

 

     Акча белгилерин (банкнотторду жана монеталарды) жүгүртүүгө чыгару-

унун жана жүгүртүүдөн алуунун өзгөчө укугу Кыргыз банкына гана таандык.

 

     16-статья. Төлөм каражаттары

 

     1. Кыргыз Республикасынын  аймагында  сом  жалгыз  гана  мыйзамдуу

төлөм  каражаты болуп саналат,  аны юридикалык жактар жана жеке адамдар

чектөөсүз кабыл алууга милдеттүү.

     2. Сомду төлөмгө негизсиз кабыл албай койгон учурда кызмат адамда-

ры жана граждандар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык  жоопкер-

чилик тартат.

     3. Кыргыз Республикасынын акча бирдиктерин жалган  жана  мыйзамсыз

жасоо мыйзам боюнча куугунтукка алынат.

 

     17-статья. Сомдун башка валюталарга карата катышы

 

     1. Кыргыз банкы башка мамлекеттердин акча бирдиктерине карата сом-

дун расмий курсун жарыялайт.

     2. Кыргыз Республикасынын аймагында сомду чет өлкөлүк валютага ал-

маштыруу боюнча операцияларга чек коюлбайт.

 

     18-статья. Накта акча жүгүртүүнү уюштуруу

 

     Кыргыз банкы   Кыргыз   Республикасынын   аймагында   накта   акча

жүгүртүүнү уюштуруу максатында:

     1) Кыргыз банкы  тарабынан  лицензиялануучу  банктар  жана  финан-

сы-кредиттик мекемелер үчүн кассалык операцияларды жүргүзүүнүн тартибин

иштеп чыгат жана бекитет;

     2) банкнотторду жана монеталарды чыгарууга республиканын муктажды-

гын божомолдоону жүргүзөт;

     3) банкноттордун  жана  монеталардын  резервдик  фонддорун түзүүнү

камсыз кылат жана акча белгилерин (банкнотторду жана монеталарды) басып

чыгарууга заказдарды жайгаштырат;

     4) банктар үчүн накта акчаларды сактоого, ташууга жана инкассация-

лоого жалпы талаптарды белгилейт;

     5) төлөмдөрдү жүзөгө ашыруу  учурунда  акча  белгилеринин  төлөмгө

жөндөмдүү экендигин аныктоонун талаптарын белгилейт;

     6) жүгүртүүгө чыгарылуучу акча белгилерин коргоонун белгилерин жа-

на аларды алмаштыруунун тартибин, ошондой эле бузулган жана жүгүртүүдөн

алынган банкнотторду жана монеталарды жок кылуунун тартибин аныктайт;

     7) жөнгө салуунун эл аралык практикада кабыл алынган башка ыкмала-

рын жана механизмдерин колдонот.

 

                               V бөлүм

                      Акча-кредиттик жөнгө салуу

 

     19-статья. Кыргыз банкынын акча-кредиттик саясаты

 

     Кыргыз Республикасынын акча-кредиттик саясаты Кыргыз банкы тарабы-

нан иштелип чыгат жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү менен өз ара  ара-

кеттенип жүзөгө ашырылат.

 

     20-статья. Жүгүртүүдөгү акча массасын жөнгө салуу

 

     Акча массасынын көлөмүн жана структурасын жөнгө салуу Кыргыз банкы

тарабынан төмөнкү каражаттарды колдонуу менен жүзөгө ашырылат:

     1) Кыргыз  Республикасынын Өкмөтү тарабынан чыгарылган жана кепил-

дик берилген баалуу кагаздарды сатып алууну жана сатууну;

     2) Кыргыз банкы тарабынан чыгарылган жана кепилдик берилген баалуу

кагаздарды сатып алууну жана сатууну;

     3) чет өлкөлүк валютаны сатып алууну жана сатууну;

     4) Кыргыз банкы тарабынан берилүүчү кредиттердин көлөмдөрүн,  алар

боюнча проценттик ставкаларды өзгөртүүнү;

     5) Кыргыз банкында депозитке жайгаштырылган милдеттүү резервдердин

өлчөмдөрүн өзгөртүүнү;

     6) эл  аралык практикада, анын ичинде банк ишинин жана каржылоонун

исламдык принциптерине  ылайык кабыл алынган башка ыкмаларды жана кара-

жаттарды.

 (КР 2009-жылдын 28-мартындагы № 94

 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     21-статья. Кыргыз банкы тарабынан чыгарылуучу баалуу кагаздар

 

     Кыргыз банкы  акча-кредиттик  саясатты  жүргүзүү максатында баалуу

кагаздарды чыгарууга жана аны менен кабыл алынган эл аралык практикага,

анын ичинде  банк ишинин жана каржылоонун исламдык принциптерине ылайык

операциялардын бардык түрлөрүн жүзөгө ашырууга укуктуу.

(КР 2009-жылдын 28-мартындагы № 94

 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     22-статья. Милдеттүү резервдер

 

     1. Кыргыз  банкы  банктар үчүн Кыргыз банкында жайгаштырылуучу акы

төлөнүүчү милдеттүү резервдердин өлчөмүн белгилейт.

     2. Милдеттүү резервдердин өлчөмү, эсептешүүлөрдүн эрежелери, депо-

зитке салуунун  тартиби  жана  аларды  сактабагандык  үчүн  төлөмдөрдүн

өлчөмү Кыргыз банкынын Башкармасы тарабынан белгиленет.

 

     23-статья. Проценттик ставкалардын дењгээлин жөнгө салуу

 

     Кыргыз банкы  акча-кредиттик  саясаттын  каражаттары  менен Кыргыз

Республикасындагы банктык проценттик ставкалардын дењгээлин жөнгө салу-

уну жүзөгө ашырат.

 

                               VI бөлүм

               Кыргыз банкынын мамлекет менен мамилелери

 

     24-статья. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүн кредиттөөгө тыюу салуу

 

     1. Кыргыз банкы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө жана башка  мамле-

кеттик органдарга кредит берүүгө укуксуз.

     2. Кыргыз банкы мамлекеттик бийлик органдарына, ошондой эле чарба-

лык  шериктештиктерге же коомдорго,  кандай түрдө болбосун,  финансылык

жардам көрсөтүүгө укуксуз.

 

     25-статья. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан чыгарылган

                баалуу кагаздар менен операциялар

 

     Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн баалуу кагаздары, Кыргыз банкынын

уставдык капиталын көбөйтүү максатында алынгандан башка учурларда, Кыр-

гыз  банкы акча-кредиттик саясатты жүргүзүү максатында Кыргыз Республи-

касынын Өкмөтү тарабынан чыгарылган баалуу  кагаздарды  экинчи  рынокто

гана сатып алууга жана сатууга укуктуу.

 

     26-статья. Депозиттерди кабыл алуу

 

1.  Кыргыз   банкы  банк-депозитарий  катары  чыгат   жана  Кыргыз

Республикасы катышуучу болуп саналган,  мыйзамда  белгиленген  тартипте

Күчүнө кирген  эл  аралык  келишимдерге  ылайык  Кыргыз Республикасынын

Казыначылыгы,  ошондой эле Финансы министрлиги тарабынан  ачылган эсеп-

тер боюнча гана Кыргыз   Республикасынын  Өкмөтүн  тейлөө  боюнча  банк

операцияларын жүзөгө ашырат.

     2. Ушул статьянын 1-пунктуна ылайык кабыл  алынуучу  депозиттерден

тышкары  Кыргыз банкы чет өлкөлүк корреспондент-банктардан,  банктардан

жана финансы-кредиттик мекемелерден депозиттерди Кыргыз банкы жана  ке-

лишимдин шарттары тарабынан аныкталуучу тартипте кабыл алууга укуктуу.

     3. Эгерде корреспонденттик мамилелер жөнүндөгү  келишимде  башкача

айтылбаса,  эсептешүү  операциялары  ал  эсептерде болгон каражаттардын

чектеринде жүргүзүлөт.

 (КР 2011-жылдын 12-майындагы № 21 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     27-статья. Кыргыз банкынын финансы агенти жана кењешчиси катары

                ролу

 

     1. Кыргыз  банкы  Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги менен

Кыргыз банкынын ортосунда макулдашылган шарттарда Кыргыз  Республикасы-

нын  Өкмөтүнүн  финансы  агенти  катары  чыгат.  Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнүн финансы агенти катары  Кыргыз  банкы  Кыргыз  Республикасынын

Өкмөтүнүн  тышкы  карызын тейлөө менен байланышкан агенттик кызматтарды

аткара алат.

     2. Кыргыз  банкы  финансы  маселелери  жана банк ишине байланыштуу

башка маселелер  боюнча  Кыргыз  Республикасынын  Президентинин, Кыргыз

Республикасынын Жогорку Кењешинин, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн фи-

нансы кењешчиси болуп саналат.

     3. Кыргыз  Республикасынын Өкмөтү республиканын бюджетинин долбоо-

рун кароодо Кыргыз банкынан консультация алат.

     4. Финансы  жана  банк ишине байланыштуу нормативдик укуктук акты-

лардын долбоорлору  Кыргыз Республикасынын Президенти, Кыргыз Республи-

касынын Жогорку  Кењеши, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан Кыргыз

банкынын корутундусу болгондо гана каралат.

     Министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин,  административдик ве-

домстволордун жана башка аткаруучу органдардын финансы жана банк  туту-

муна  тиешелүү маселелерди камтыган нормативдик укуктук актылары Кыргыз

банкы менен макулдашылууга тийиш.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын 18-июлундагы № 154 Мыйзамынын

редакциясына ылайык)

 

                              VII бөлүм

            Кыргыз банкынын банктар менен болгон мамилелери

 

     28-статья. Банктарга берилүүчү кредиттер

 

     1. Банктардын  ликвиддүүлүгүн колдоо максатында Кыргыз банкы банк-

тарга камсыз кылуунун  Кыргыз  банкы  үчүн  алгылыктуу  болгон  төмөнкү

түрлөрүнүн  бирин  берген  шартта алты айдан ашпаган мөөнөткө акы төлөө

шартында кыска мөөнөттүү кредит бере алат:

     1) алтынды жана башка баалуу металлдарды;

     2) чет өлкөлүк валютаны;

     3) улуттук  жана  чет өлкөлүк валютадагы тынышуу мөөнөтү алты айга

чейинки векселдерди жана Кыргыз банкы үчүн алгылыктуу башка  милдеттен-

мелерди;

     4) Кыргыз банкындагы же Кыргыз банкы үчүн алгылыктуу башка кредит-

тик мекемелердеги депозиттерди;

     5) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан чыгарылган  баалуу  ка-

газдарды;

     6) Кыргыз банкы үчүн алгылыктуу камсыз кылуунун башка түрлөрүн.

     Кыргыз банкынын  Башкармасы  тарабынан белгиленген учурларда башка

активдер жана товардык-тескөөчүлүк документтер да камсыз кылуучу болушу

мүмкүн.

     2. Кредиттерди берүүнүн тартиби жана шарттары Кыргыз банкынын Баш-

кармасы тарабынан белгиленет жана коммерциялык банктарга кабарланат.

     Кыргыз банкы банктарга ар түрдүү кредиттерди бериши  жана  берилип

жаткан кредиттердин түрүнө жараша ар кандай проценттик ставкаларды бел-

гилеши мүмкүн.

     Кыргыз банкы коммерциялык банктардын ортосунда жүргүзүлүүчү опера-

циялар боюнча овердрафт түрүндө кредит бербейт.

     Кыргыз банкы  банктын  чыгашаларына  тиешелүү активдердин сапатына

жараша мүмкүн болуучу  чыгымдардын  ордун  жабууга  атайын  резервдерди

түзөт.

     Кыргыз банкы  келишимдик  негизде  исламдык  банкына  каражат бере

алат.

     3. Чукул кырдаалдарда, банк тутумунун бүтүндүгүн сактоо максатында

Кыргыз банкы камсыз кылынбаган кредит,  болбосо Кыргыз банкынын Башкар-

масы тарабынан белгиленген шарттарда автивдердин  башка  түрлөрү  менен

камсыз болгон кредит бере алат.

     Өзгөчө кредит алты айга чейинки мөөнөткө берилет.  Бул мөөнөт Кыр-

гыз банкынын Башкармасынын чечими боюнча узартылышы мүмкүн. Мындай кре-

диттерди берген мөөнөттүн ичинде карыз алуучуга карата Кыргыз банкы та-

рабынан  Кыргыз банкынын нормативдик актыларында белгиленген өзгөчө ре-

жим колдонулат.

(КР 2009-жылдын 28-мартындагы № 94

 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     29-статья. Эсептешүүлөрдү уюштуруу

 

     1. Республикадагы эсептешүү тутумунун кадыресе иштешинин максатын-

да  Кыргыз  банкы  эл  аралык  банктык практикага ылайык банктар аралык

төлөмдөрдүн жана эсептешүүлөрдүн башка түрлөрүн жүзөгө ашырат.

     Кыргыз банкы республикада пайдаланылуучу эсептешүүлөрдүн жана кли-

ринг тутумдарынын технологияларынын алгылыктуулугун аныктайт.

     2. Кыргыз  банкы  өзү  аркылуу  жүзөгө ашырылуучу төлөмдөрдүн өтүү

мөөнөттөрүнүн сакталышы үчүн жоопкерчилик тартат.

 

     30-статья. Банктык жөнгө салуу жана көзөмөл

 

     1. Кыргыз банкы Кыргыз банкы тарабынан лицензиялануучу  банктардын

жана башка финансы-кредиттик мекемелердин ишин банктык көзөмөлдөөчү жа-

на жөнгө салуучу орган болуп саналып,  туруктуу финансы тутумун сактоо,

аманатчылардын  жана башка кредиторлордун кызыкчылыгын колдоо жана кор-

гоо,  Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын жана Кыргыз банкынын норматив-

дик актыларын сактоо максатында алардын ишине туруктуу көзөмөлдү жүзөгө

ашырат.

     2. Кыргыз  банкы Кыргыз банкы тарабынан лицензиялануучу банктардын

жана башка финансы-кредиттик мекемелердин ишин  көзөмөлдөө  жана  жөнгө

салуу жагындагы өз милдеттерин аткаруу үчүн төмөнкүлөргө укуктуу:

     1) лицензиялоо жана көзөмөлдөө иштерин,  ошондой эле ушул Мыйзамга

ылайык  тиешелүү  эрежелерди жана нормаларды белгилөө жолу менен аларды

ишке ашыруунун тартибин жүзөгө ашыруу максатында экономикалык норматив-

дерди белгилөөгө,  директиваларды, нускоолорду жана сунуштарды чыгаруу-

га;

     2) банктардын  жана алардын филиалдарынын,  ошондой эле алар менен

байланышкан кызыкчылыгы бир компаниялардын (инсайдерлер  жана  аффилир-

ленген  компаниялар)  ишин жеринде текшерүүнү жүзөгө ашырууга же мындай

текшерүүнү көз карандысыз аудиторлорго же аудитордук фирмаларга  тапшы-

рууга;

     3) өзүнүн көзөмөлдөө милдеттерин натыйжалуу жүзөгө ашыруу үчүн ма-

алыматтарды жана отчетторду суратууга жана алууга, алынган маалымат бо-

юнча түшүндүрмөлөрдү талап кылууга;

     4) кооптуу же болбосо акылга сыйбас же кара ниет иштерге бөгөт ко-

юу максатында ушул Мыйзамга ылайык финансылык абалды оњдоо боюнча чара-

ларды  көрүүгө кат жүзүндө көрсөтмө берүүгө,  убактылуу администрацияны

киргизүүгө, лицензияны токтото турууга же чакыртып алууга, болбосо айып

акы салууга;

     5) финансылык  алдамчылыктарга жана терроризмди каржылоо жана кыл-

мыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоо (адалдоо) боюнча опе-

рациялардын (бүтүмдөрдүн)  бетин  ачууга  тиешелүү жана айкын чараларды

көрүүнү талап  кылган  (Кыргыз банкына же башка органдарга зарыл отчет-

торду берүүнү, банктык процедураларды өзгөртүүнү, персоналдарды окутуу-

ну, банктын кардарлары тууралу маалыматтарды берүүнү кошо алганда) нор-

мативдик актыларды чыгарууга;

     6) компетенциясына финансылык  алдамчылыктардын  бетин  ачуу  жана

аларга бөгөт коюу кирген укук коргоо органдарынын өтүнүч каттары боюнча

же өз чечимдеринин негизинде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык

шектүү  операциялардын  категориясына  кирген кандай гана болбосун банк

операцияларын жүргүзүүнү Кыргыз банкынын нормативдик актыларында белги-

ленген мөөнөткө токтото турууга.

      Кыргыз Банкы терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган

кирешелерди легализациялоого  (адалдоого)  каршы аракеттенүү максатында

ички көзөмөлдү уюштуруу маселелери боюнча Кыргыз банкы тарабынан лицен-

зиялануучу жана  жөнгө  салынуучу банктардын жана башка финансылык-кре-

диттик мекемелердин ишмердигин инспекциялоону жүргүзөт жана анын жыйын-

тыктары жөнүндө  маалыматты терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу ме-

нен алынган  кирешелерди легализациялоого (адалдоого) каршы аракеттенүү

боюнча ыйгарым укуктуу органга жөнөтөт.

     Банк операцияларын негизсиз токтоткондугу үчүн жоопкерчиликти анын

демилгеси боюнча жүргүзүлгөн жак же уюм тартат.

     Республиканын мыйзамдарында каралган учурларды  кошпогондо  Кыргыз

банкы тарабынан лицензиялануучу банктардан жана башка финансы-кредиттик

мекемелерден айкын операциялар боюнча келип түшкөн маалыматтар алар ме-

нен макулдашуусуз жарыяланышы мүмкүн эмес.

     3. Өз ишин тиешелүү юрисдикцияга ылайык жүзөгө ашырган же  болбосо

жүзөгө  ашырууну каалаган банктарды көзөмөлдөөгө жана лицензиялоого ка-

рата Кыргыз банкы чет өлкөлүк банктык көзөмөл органдары  менен  өз  ара

аракеттенүү принциптеринде кызматташа алат.

     Алар алынган маалыматтардын купуялыгын сактаган шартта Кыргыз бан-

кы  өз  ишин тиешелүү эки юрисдикцияга ылайык жүзөгө ашырган же болбосо

жүзөгө ашырууну каалаган кандай гана болбосун банк боюнча  чет  өлкөлүк

банктык көзөмөл органдары менен маалыматтарды алмаша алат.

     (КР 2008-жылдын  17-октябрындагы  №  224,
2009-жылдын 19-майындагы №162 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

     31-статья. Кыргыз банкы тарабынан белгиленүүчү экономикалык

                нормативдер

 

     1. Кыргыз банкы өзү лицензиялоочу  банктардын  жана  башка  финан-

сы-кредиттик мекемелердин ишин жөнгө салуу боюнча өз ишин жүзөгө ашыруу

максатында эл аралык нормаларга ылайык төмөнкү  экономикалык  норматив-

дерди белгилейт жана жарыялайт:

     1) уставдык капиталдын эк төмөнкү өлчөмүн, капиталдын (өздүк кара-

жаттын) эњ төмөнкү өлчөмүн;

     2) капиталдын жетиштүүлүгүнүн  (адекваттуулугунун)  стандарттарын;

     3) бир  карыз   алуучуга   тобокелдиктин   эњ   жогорку   өлчөмүн;

     4) ликвиддүүлүктүн көрсөткүчтөрүн;

     5) валюталык, проценттик жана башка тобокелдиктердин   өлчөмдөрүн;

     6) финансылык туруктуулукту камсыз кылуу үчүн зарыл болгон жана эл

аралык банктык практикада колдонулган башка нормативдерди.

     Экономикалык нормативдерди эсептөө усулу Кыргыз банкынын норматив-

дик актылары тарабынан аныкталат.

     2. Кыргыз банкы банктардын мүмкүн болуучу кредиттик, лизингдик жа-

на башка жоготууларынын,  ошондой эле валюталык,  проценттик жана башка

финансылык тобокелдиктеринин ордун жабууга каралган банктардын чыгымда-

рына чегерилүүчү резервдерди түзүүнүн тартибин жана өлчөмүн  белгилейт.

     (Кыргыз Республикасынын  2007-жылдын 30-майындагы № 75 Мыйзамынын,

2008-жылдын 19-майындагы № 90 Мыйзамынын редакцияларына ылайык)

 

     32-статья. Кыргыз банкы тарабынан колдонулуучу эскертүү чаралары

                жана санкциялар

 

     1. Ишин  Кыргыз  банкы  лицензиялоочу банктар же финансы-кредиттик

мекемелер тарабынан  экономикалык нормативдерди сактабагандыктын, банк-

тык мыйзамдарды, "Терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган

кирешелерди легализациялоого  (адалдоого) каршы аракеттер жөнүндө" Кыр-

гыз Республикасынын Мыйзамын, Кыргыз банкынын нормативдик актыларын жа-

на кат  жүзүндөгү  көрсөтмөлөрүн  бузууларга жол бергендиктин фактылары

табылганда, ошондой  эле  маалыматтарды  убагында бербегенде же болбосо

туура эмес жана/же толук эмес маалымат бергенде, же болбосо банк же фи-

нансы-кредиттик мекемелер төлөөгө жөндөмсүз болуп калса, Кыргыз банкы:

     1) бети  ачылган  кемчиликтерди токтоосуз же белгиленген мөөнөттүн

ичинде  четтетүүгө  милдеттүү  түрдө  аткарылууга  тийиш   болгон   кат

жүзүндөгү көрсөтмөлөрдү берүүгө;

     2) ушул статьянын 2-пунктуна ылайык башка санкцияларды колдонууга;

     3) лицензияны токтотууга же чакыртып алууга;

     4) төлөмгө жөндөмсүз болуп калган учурда жоюу  процессин  баштоого

укуктуу.

     Кыргыз банкы иши Кыргыз банкы тарабынан лицензиялануучу  банктарга

же  финансы-кредиттик мекемелерге карата чара көрүп жатып,  Кыргыз Рес-

публикасынын банк практикасынын жогорку  стандарттарынын  жана  финансы

тутумунун  туруктуулугунун  сакталышынын зарылдыгын жетекчиликке алууга

тийиш.  Ал акционерлердин  кызыкчылыктарын  жетекчиликке  албоого  жана

алардын кызыкчылыктарынын таасиринде болбоого же Кыргыз банкы кредитор-

лордун кызыкчылыктарын коргоо жана/же республиканын финансы  жана  банк

тутумунун  туруктуулугун сактоо максатында жасашы мүмкүн болгон кандай-

дыр бир аракеттердин  айынан  келип  чыгышы  мүмкүн  болгон  чыгымдарды

көњүлгө албоого тийиш.

     Кыргыз банкы ушул Мыйзам тарабынан каралган санкцияларды колдонуу-

нун  натыйжасында келип чыккан кандайдыр бир чыгымдар үчүн жоопкерчилик

тартпайт.

     2. Кыргыз  банкы  тарабынан белгиленген мөөнөттө кетирилген кемчи-

ликтерди четтетүү жөнүндөгү кат жүзүндөгү көрсөтмөлөрдү аткарбай койгон

учурда,  ошондой  эле ишин Кыргыз банкы лицензиялоочу банктар же финан-

сы-кредиттик мекемелер тарабынан экономикалык  нормативдерди  сактабоо-

нун,  болбосо  банктык мыйзамдарды бузуунун фактылары табылганда Кыргыз

банкы төмөнкү келтирилген чаралардын бирин же  бир  нечесин  колдонууга

укуктуу:

     1) жогорулатылган экономикалык нормативдерди киргизүүгө;

     2) милдеттүү резервдердин өлчөмүн жогорулатууга;

     3) Кыргыз банкынын Башкармасы тарабынан белгиленген тартипке  ыла-

йык ар бир айкын учур үчүн төлөнгөн уставдык капиталдын бир процентинен

ашпаган өлчөмдө айып акы өндүрүп алууга;

     4) айрым  кызмат адамдарынан Кыргыз Республикасынын мыйзамдары та-

рабынан белгиленген жыйырма эњ төмөнкү айлык акы  (эњ  төмөнкү  ставка)

өлчөмүндө айып акы өндүрүп алууга;

     5) милдеттүү түрдө аткарылуучу:

     - бардык же кээ бир аткаруучу кызмат адамдарын алмаштыруу;

     - финансыны жакшыртуу боюнча иш-чараларды өткөрүү;

     - кайра капиталдаштырууну, болбосо кайра уюштурууну жүргүзүү;

     - текшерилүүчүнүн каражаттарынын эсебинен пландан сырткары аудитти

жүргүзүү талабы менен кайрылууга;

     6) активдерди сактап калуу максатында алты айга  чейинки  мөөнөткө

убактылуу администрацияны дайындоого;

     7) убактылуу башкаруучуну дайындоо жана лицензияда каралган опера-

циялардын  баарын  же  кээ  бирлерин  алты айга чейинки мөөнөткө чектөө

мүмкүндүгү менен лицензиянын аракетин токтото турууга.

     3. Кыргыз банкы банкты ачууга алдын ала берилген уруксатты төмөнкү

учурларда чакыртып ала алат:

     1) банкты  ачууга алдын ала берилген уруксатты алгандан кийин алты

айдын ичинде  түзүлүп  жаткан  банктын  эњ  төмөнкү  уставдык  капиталы

төлөнбөгөндө;

     2) банкты ачууга алдын ала уруксат берилгенден кийинки алты  айдын

ичинде  анын  негизинде  уруксат берилген маалыматтардын туура эместиги

табылганда;

     3) эгерде уюштуруучулардын финансылык абалы начарлап кетсе же анын

негизинде лицензия берүүдөн баш тартууга боло турган фактылар табылган-

да;

     4) эгерде банктын уюштуруучулары банктын ишин   баштабоону  чечсе.

     4. Иши  Кыргыз банкы тарабынан лицензиялануучу банктын жана финан-

сы-кредиттик мекеменин  лицензиясын  чакыртып  алуу  төмөнкү  учурларда

жүргүзүлөт:

     1) ушул статьянын 1-пунктунда көрсөтүлгөн  окуялар  болгондо  жана

эгерде  Кыргыз  банкы  лицензияны чакыртып алуунун зарылдыгына макулдук

берсе;

     2) Кыргыз банкынын милдеттүү кат жүзүндөгү көрсөтмөлөрү дайыма (он

эки календарлык айдын ичинде эки же андан ашык) аткарылбаган учурда;

     3) эгерде  Кыргыз  банкынын  эсептөөлөрү  боюнча  жакынкы мезгилде

банктын суммардык капиталынын адекваттуулугунун коэффициенти  эки  про-

центти  түзгөндө же ал дењгээлден төмөн болгондо жана уюштуруучулар ал-

дын ала эскертүүлөргө карабастан капиталды толуктабаганда жана/же  Кыр-

гыз банкы тарабынан аныкталган мөөнөттөрдүн ичинде аны толуктоого кара-

та чараларды көрбөгөндө;

     4) ушул  статьянын 2-пунктуна ылайык Кыргыз банкы тарабынан колдо-

нулган талаптар жана санкциялар аткарылбаганда;

     5) Кыргыз банкынын нормативдик актылары дайыма (он эки календарлык

айдын ичинде эки же андан ашык) аткарылбаган учурда;

     6) такталбаган маалыматтар дайыма берилгенде же анын негизинде ли-

цензия берилген маалыматтардын ынанымсыз экендиги  ал  берилген  күндөн

тартып бир жылдын ичинде табылганда;

     7) Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тарабынан тыюу салынган  опе-

рацияларга   катышкан   учурда,   болбосо  лицензияда  каралбаган  ишти

жүргүзгөндө;

     8) төлөмгө жөндөмсүз болуп калган же Кыргыз банкы тарабынан Кыргыз

Республикасынын мыйзамдарына ылайык  төлөмгө  жөндөмсүз  деп  таанылган

учурда;

     9) эгерде банк каттоодон өткөндөн жана банк  лицензиясын  алгандан

кийин депозиттерди кабыл алуу жана кредиттерди берүү боюнча ишин башто-

ону бир жылдан ашык мөөнөткө кийинкиге калтырганда;

     10) банк  тарабынан монополияга каршы мыйзамдардын талаптары атка-

рылбаганда;

     11) чет өлкөлүк банктын филиалынан - ал каттоодон өткөн өлкө тара-

бынан чет өлкөлүк башкы банк жоюлган же анын банктык лицензиясы  чакыр-

тылып алынган учурда.

     5. Кыргыз банкы  тарабынан  лицензиялануучу  банктын  жана  финан-

сы-кредиттик  мекеменин иши Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында карал-

ган башка негиздер боюнча токтотулушу мүмкүн.

     Иши Кыргыз банкы тарабынан лицензиялануучу банк же финансы-кредит-

тик мекеме болжолдогон күндү көрсөтүп,  Кыргыз банкына кат жүзүндө бил-

дирүү  менен  ал тууралу Кыргыз банкынын макулдугун алгандан кийин гана

ишин токтотот жана лицензияны кайтарып берет. Кыргыз банкы банктын ишин

токтотууга  макул болгонго чейин аманатчылардын жана башка кредиторлор-

дун кызыкчылыктарын канааттандырууну талап кылышы мүмкүн.

     6. Банкты банкрот деп таануу коркунучу болгон учурда (эгерде банк-

тын капиталынын адекваттуулугунун коэффициенти эки жана андан  аз  про-

центти түзсө) кредиторлордун жана аманатчылардын кызыкчылыктарын коргоо

максатында Кыргыз банкы ага ушул Мыйзамда,  ошондой эле "Кыргыз Респуб-

ликасындагы  банктар жана банк иши жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мый-

замында каралган ыйгарым укуктардан тышкары төмөнкү чаралардын кайсыны-

сын болбосун көрүүгө укуктуу:

     1) банкка белгилүү бир чараларды көрүүгө, болбосо белгилүү бир ча-

раларды көрбөөгө кат жүзүндө көрсөтмө берүүнү;

     2) акционерлер банкка кошумча капитал бергендей, болбосо өз акция-

ларын Кыргыз банкы тарабынан белгиленген наркта каалоочуларга бергендей

кат жүзүндө көрсөтмө берүүнү;

     3) банктын  банкроттук  ишин баштабай туруп банкка ликвиддүү кара-

жаттарды тартуу үчүн анын мүлкүнүн бир бөлүгүн,  болбосо баарын сатууга

тескеме берүүнү;

     4) күрөөлүк камсыз кылуу менен банкка менчик ликвиддик  каражатта-

рын берүүнү;

     5) банкка консервацияланган банктын статусун берүүнү жана  банктын

консерваторун дайындоону;

     6) банктын банкроттугунун соттон тышкары ишин козгоону;

     7. Кыргыз  банкы исламдык банктарды жана "исламдык терезелери" бар

банктарды тейлөөнүн  тартибин жана эрежелерин аныктайт жана банк ишинин

жана каржылоонун исламдык принциптерине ылайык операцияларды жүргүзүүчү

банктар банк  ишин жөнгө салуучу нормативдик укуктук актыларды бузушкан

учурда чара көрөт.    

(КР 2008-жылдын  17-октябрындагы  №  22, 2009-жылдын 28-мартындагы № 94

 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     32-1-статья. Кыргыз банкынын кызмат адамдарын жана

                  кызматкерлерин, ошондой эле Кыргыз банкы тарабынан

                  дайындалган башка адамдарды укуктук коргоо

 

     1. Кыргыз  банкынын  кызмат  адамы же кызматкери, ошондой эле ушул

Мыйзамда же  "Кыргыз  Республикасындагы  банктар жана банк иши жөнүндө"

Кыргыз Республикасынын  Мыйзамы менен берилген милдеттерди жана ыйгарым

укуктарды аткаруу  үчүн Кыргыз банкы тарабынан дайындалган кайсы болбо-

сун адам,  эгерде  ошол адам билип туруп, одоно калпыстыктан же болбосо

шалакылыктан улам укукка сыйбаган аракеттерди (аракетсиздикти) жасаган-

дыгы далилденсе  гана,  кызматтык  милдеттерин  аткаруунун жүрүшүндө же

болбосо адис катары чечмелеген учурда келтирген зыяны үчүн кайсы болбо-

сун башка  жактын  алдында кылмыш-жаза, административдик же башка жооп-

керчилик тартат,.

     2. Банкка  же  Кыргыз банкы тарабынан жөнгө салынуучу башка финан-

сы-кредиттик мекемелерге лицензия (күбөлүк) берүү, ошондой эле лицензи-

яга (күбөлүккө)  ылайык алардын өз ишмердигин жүзөгө ашырышы ошол банк-

тын, финансы-кредиттик  мекеменин  төлөөгө  жарамдуулугу жөнүндө Кыргыз

банкынын кепилдиги катары каралбайт.

     3. Банктын же Кыргыз банкынан лицензия алган жана иши ал тарабынан

жөнгө салынган финансы-кредиттик мекеменин ишмердигин төлөөгө жарамсыз-

дыгынын, сервацияланышынын,  жоюлушунун (ыктыярдуу же мажбурлап) натый-

жасында чыгымга  учуроосу  бул  үчүн  Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн,

Кыргыз банкынын,  Кыргыз учуроосу бул үчүн Кыргыз Республикасынын Өкмө-

түнүн, Кыргыз  банкынын, Кыргыз банкынын кызмат адамдарынын, кызматкер-

леринин жана Кыргыз банкы тарабынан дайындалган адамдардын жоопкерчили-

гинин келип чыгуусуна алып келбейт.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын 16-майындагы № 87 Мыйзамынын

редакциясына ылайык)

 

                              VIII бөлүм

       Тышкы экономикалык байланыштар жана валюталык операциялар

 

     33-статья. Кыргыз Республикасынын эл аралык финансы-кредиттик 

                уюмдарга катышуусу менен байланышкан операциялар

 

1.  Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жана Кыргыз  Республикасы

катышуучу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө  кирген

эл аралык келишимдерде каралган учурларда Кыргыз банкы эл аралык кењеш-

мелерде,   конференцияларда  жана  уюмдарда  акча-кредиттик   саясатка, 

банктарды лицензиялоого,  банктык көзөмөлгө тиешелүү жана өз карамагына

таандык башка  маселелер  боюнча  республиканын кызыкчылыгына өкүлчүлүк

кылат.

     2. Кыргыз банкы өзүнө берилген  ыйгарым  укуктарга  ылайык  Кыргыз

Республикасынын  атынан башка өлкөлөрдүн борбордук банктары,  Эл аралык

валюта фонду жана башка эл  аралык  финансы-кредиттик  мекемелер  менен

операцияларды жүргүзө жана бүтүмдөрдү жасай алат.

     3. Кыргыз банкы акча-кредиттик,  валюталык, банк чөйрөлөрүндө кыз-

матташууларды, анын ичинде чет мамлекеттердин борбордук банктарынын ор-

тосунда кызматташууларды өнүктүрүүдө иштеген Кыргыз Республикасынын ай-

магында,  ошондой эле чет өлкөлөрдө жайгашкан кандай гана болбосун уюм-

дардын ишине катыша алат.

 (КР 2011-жылдын 12-майындагы № 21 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     34-статья. Валюталык жөнгө салуу

 

     Кыргыз банкы валюталык жөнгө салуунун мамлекеттик органы болуп са-

налат  жана  бул ишти:  чет өлкөлүк валютадагы операцияларды жүргүзүүнү

жөнгө салуучу нормативдик актыларды чыгаруу, банктарды кошо алганда ва-

люталык  ортомчуларга  лицензияларды  берүү жана чакыртып алуу,  Кыргыз

Республикасынын мыйзамдарына ылайык  алардын  ишине  банктык  көзөмөлдү

жүзөгө ашыруу аркылуу аткарат.

 

     35-статья. Кыргыз банкынын эл аралык резервдери

 

     1. Кыргыз  банкы өзүнүн милдеттерин аткаруу максатында өз каражат-

тарынын бир бөлүгүн чет өлкөлүк валютада жана наркы эл аралык рыноктор-

до  олуттуу  өзгөртүүлөргө  дуушар  болбогон эл аралык башка активдерде

кармап турат.  Мында Кыргыз банкынын  Башкармасы  тарабынан  аныкталган

шарттарда алтындан жана:

     1) чет өлкөлүк валютадан,  анын ичинде чет өлкөлүк борбордук банк-

тардагы жана биринчи класстагы чет өлкөлүк банктардагы же башка эл ара-

лык финансы институттарындагы эсептерге жайгаштырылган чет өлкөлүк  ва-

лютадан;

     2) банкнот жана монета түрүндөгү чет өлкөлүк валютадан;

     3) эл  аралык чөйрөдө таанылган кандай гана болбосун резервдик ак-

тивдерден;

     4) эл аралык бүтүмдөрдү жасоодо кабыл алынган жана чет өлкөлүк ва-

лютада төлөөгө жаткан чет өлкөлүк валютадагы жөнөкөй  жана  которулуучу

векселдерден;

     5) чет мамлекеттердин өкмөттүк мекемелери тарабынан алардын өз ва-

люталарында  (же  чет өлкөлүк валютада) чыгарылган же кепилдик берилген

жана чет өлкөлүк валютада төлөнүүчү мамлекеттик баалуу кагаздардан;

     6) алар  алгылыктуу  баалуу  кагаздар  катары  классификацияланган

шартта биринчи класстагы эл аралык финансы институттары тарабынан чыга-

рылган  жана башка жүгүртүлүүчү баалуу кагаздардан турган Кыргыз банкы-

нын эл аралык резерви болот.

     2. Кыргыз банкы өзүнүн эл аралык резервдерин резервдик активдердин

ликвиддүүлүгүн жана коопсуздугун эске алуу менен башкарат.

     3. Эл аралык резервдерди чет өлкөлөрдө жайгаштыруу,  болбосо сатуу

максатында Кыргыз банкы өзүнүн балансында турган баалуу металлдарды та-

шып чыгарып кетүүсүнө кошумча лицензия талап кылынбайт.  Баалуу металл-

дарды ташып чыгарып кетүүнүн жана сатуунун тартиби жана шарттары Кыргыз

банкынын Башкармасы тарабынан аныкталат.

 

     36-статья. Кыргыз банкынын балансында турган чет өлкөлүк валюта

                жана алтын-валюталык резервдер менен жүргүзүлүүчү 

                операциялар жана бүтүмдөр

 

     Кыргыз банкы:

     1) Кыргыз Республикасынын аймагында жана анын чегинен тышкары жер-

лерде  колдонуудагы  мыйзамдарга  ылайык  келген жана эл аралык банктык

практикада кабыл алынган чет өлкөлүк  валютадагы  операцияларды  жүзөгө

ашырууга;

     2) чет мамлекеттердин өкмөттөрү же эл аралык финансы уюмдары тара-

бынан чыгарылган же кепилдик берилген казына векселдерин жана башка ба-

алуу кагаздарды сатып  алууга,  сатууга  же  алар  менен  операцияларды

жүргүзүүгө,  ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына каршы кел-

беген жана эл аралык банктык практикада кабыл алынган башка  бүтүмдөрдү

жасоого;

     3) Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жерлердеги  чет  өлкөлүк

борбордук банктарда жана башка финансы уюмдарында,  ошондой эле эл ара-

лык финансы уюмдарында эсептерди ачууга жана жүргүзүүгө;

     4) Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары жерлердеги чет өлкөлүк

борбордук банктар жана башка мекемелер үчүн өкүл же корреспондент ката-

ры эсептерди ачууга жана жүргүзүүгө,  аракеттенүүгө, ошондой эле Кыргыз

Республикасындагы чет өлкөлөрдүн борбордук банктарынын жана  башка  фи-

нансы  мекемелеринин,  эл  аралык  финансы  уюмдарынын кызыкчылыктарына

өкүлчүлүк кылууга;

     5) Кыргыз Республикасынын аймагында жана тышкы рыноктордо алтынды,

серитификаты бар баалуу металлдарды куйма,  монета жана башка түрдө са-

тып алуу жана сатуу боюнча операцияларды жүргүзүүгө укуктуу.

 

                               IX бөлүм

                   Кыргыз банкын башкарууну уюштуруу

 

     37-статья. Кыргыз банкын башкаруу

 

     1. Кыргыз банкынын ишинин негизги багыттарын аныктоочу жана Кыргыз

банкына  жетекчилик кылууну жүзөгө ашыруучу коллегиалдуу орган - Кыргыз

банкынын Башкармасы Кыргыз банкынын жогорку башкаруу органы болуп сана-

лат.

     2. Кыргыз банкынын Башкармасы 7 адамдан турат. Башкарманын мүчөлө-

рү Кыргыз банкында туруктуу негизде иштейт.

     3. Кыргыз  банкынын Башкармасынын курамына Кыргыз банкынын Төрага-

сы, анын  үч  орун  басары жана Кыргыз банкынын Башкармасынын мүчөлөрү,

Кыргыз Республикасынын  Президенти жетимиш пайыздан көп эмес бир жыныс-

тагы адамдардын өкүлчүлүктөрүн эсепке алуу менен  дайындагандар  кирет.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 21,
2010 –жылдын 16-февралындагы № 30 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

     38-статья. Кызматтык орундарга коюлуучу талаптар

 

     Кыргыз банкынын Төрагасы, Төраганын  орун басарлары  жана  Башкар-

масынын  мүчөлөрү  экономика, финансы  жана монетардык маселелер боюнча

таанылган аброю жана кесиптик тажрыйбасы бар   адамдар   болууга  тийиш.

  (КР 2011-жылдын 12-майындагы № 21 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     39-статья. Ыйгарым укуктардын мөөнөттөрү

 

     1. Кыргызстандын  Банкынын  төрагасы  жети  жылдык мөөнөткө Кыргыз

Республикасынын Президентинин  сунушу боюнча Кыргыз Республикасынын Жо-

горку Кењеши тарабынан шайланат жана ушул  Мыйзамда каралган учурларда

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши тарабынан кызмат ордунан  бошоту-

лат.

     Төраганын орун басарлары жана Башкарма мүчөлөрү жети  жылдык  мөө-

нөткө Кыргызстандын Банкынын төрагасынын сунушу  боюнча Кыргыз  Респуб-

ликасынын Президенти тарабынан дайындалат жана ушул  Мыйзамда  каралган

учурларда Кыргыз Республикасынын Президенти  тарабынан  кызмат  ордунан

бошотулат.

     Кыргызстандын Банкынын төрагасынын кызмат ордуна шайлануу үчүн та-

лапкер Кыргызстандын Банкынын төрагасынын милдетин аткаруучу болуп дай-

ындалган күндөн  тартып он күндөн кечиктирилбестен Кыргыз Республикасы-

нын Президенти тарабынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешине кирги-

зилет.

     2. Кыргыз банкынын Төрагасы жана Башкармасынын  мүчөлөрү  кызматка

катары менен үч жолудан көп эмес кайрадан дайындалышы мүмкүн.

     Кыргызстандын банкынын башкарма мүчөсү отставка берген учурда, ти-

ешелүү түрдө  жањы  башкарма мүчөсү мурдагы дайындалган орундагы кызмат

адамынын ыйгарым  укугунун  мөөнөтү аяктаганга чейин дайындалышы керек.

Анын ордун алмаштырган кызмат адамы кийин ыйгарым укуктардын толук мөө-

нөтүнө дайындалышы мүмкүн.

     (Кыргыз Республикасынын  2007-жылдын  4-июнундагы № 77,

2008-жылдын 18-июлундагы № 154, 2011-жылдын 12-майындагы № 21

Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

     40-статья. Кыргыз банкынын Төрагасына жана Башкармасынын

                мүчөлөрүнө эмгек акы төлөө

 

     Кыргыз банкынын  Төрагасынын, анын орунбасарларынын жана Башкарма-

сынын мүчөлөрүнүн  кызматтык маяналары атаандаш рыноктордогу эмгек акы-

ларды жана  мамлекеттик  кызматкерлерге  эмгек акы төлөө шарттарын эске

алуу менен Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан белгиленет.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын  19-майындагы № 90 Мыйзамынын

редакциясына ылайык)

 

     41-статья. Отставкага кетүү жана кызматтан бошотуу

 

1.  Кыргыз  банкынын  Төрагасы, Төраганын орун басарлары  жана Баш-

кармасынын мүчөлөрү төмөнкү учурларда гана кызматынан бошотулушу мүмкүн:

     1) ыйгарым укуктарынын мөөнөттөрү аякташы боюнча;

     2) отставкага кетүү жөнүндө өз арызы боюнча;

     3) соттун мыйзамдуу күчүнө кирген өкүмү тарабынан белгиленген кыл-

мыш-жазага тартылуучу жосун жасаганда;

     4) кызматтык милдеттерин аткарууга мүмкүн эместиги мамлекеттик ме-

дициналык комиссиянын корутундусу тарабынан далилденгенде;

     5) Кыргыз Республикасынын граждандыгынан ажыратылганда.

     2. Кыргыз банкынын Башкармасынын мүчөлөрү өздөрүнүн кызматтык  ый-

гарым  укуктарын  Кыргыз банкынын кызыкчылыгына олуттуу доо кетиргендей

бузган учурда, болбосо ушул Мыйзамдын же Кыргыз Республикасынын банктык

мыйзамдарынын  талаптарын  одоно бузганда Кыргыз банкынын Башкармасынын

мүчөлөрүнүн көпчүлүгүнүн корутундусу жана сунушу  боюнча  кызматтарынан

бошотулушу мүмкүн.

(КР 2011-жылдын 12-майындагы № 21 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     42-статья. Кыргыз банкынын Башкармасынын заседаниелери

 

     1. Кыргыз  банкынын Башкармасы өз заседаниелерин зарылдыгына жара-

ша,  бирок айына бир жолудан кем эмес өткөрүп  турат.  Кыргыз  банкынын

Башкармасынын кезексиз заседаниеси Кыргыз банкынын Төрагасынын, болбосо

Башкарманын үч мүчөсүнүн демилгеси боюнча чакырылышы мүмкүн.

     Кыргыз банкынын Башкармасынын мүчөлөрү Кыргыз банкынын Башкармасы-

нын заседаниеси өткөрүлө тургандыгы тууралу өз учурунда кабардар болот.

     2. Башкарманын жыйналышы ага Кыргыз банкынын  Төрагасынын  же анын

орун басарларынын  биринин   же болбосо  Төраганын  милдетин  аткаруучу

адамдын милдеттүү катышуусу менен Башкарманын мүчөлөрүнүн жалпы санынын

көпчүлүгү катышкан учурда ыйгарым укуктуу болот. Кыргыз банкынын Башкар-

масы тарабынан акча-кредиттик саясаттын маселелери боюнча чечимди кабыл

алууда азчылыкта калган Кыргыз банкынын Башкармасынын мүчөлөрүнүн пики-

ри алардын талабы боюнча протоколго жазылат.

     3. Башкарманын чечими Башкарманын мүчөлөрүнүн жалпы санынын  жөнө-

көй көпчүлүк добушу менен кабыл алынат.

     4. Кыргыз  банкынын  Төрагасы  Кыргыз банкынын Башкармасынын ишине

жетекчилик кылат жана анын заседаниесин алып барат, ал эми ал жок болуп

калган учурда бул милдетти анын ордун алмаштыруучу адам аткарат.

(КР 2010–жылдын 16-февралындагы №30 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     43-статья. Кыргыз банкынын Башкармасынын ыйгарым укуктары

 

     1. Кыргыз банкынын Башкармасы:

     Кыргыз банкынын акча-кредиттик саясатын;

     2) Кыргыз банкынын жылдык отчетун;

     3) Кыргыз  банкынын  резервдеринин  жана   эсептеринин   түрлөрүн,

өлчөмдөрү менен аларды түзүүнүн жана пайдалануунун тартибин;

     4) мурда өтүүчү жылдын 31-декабрынан кечиктирбестен Кыргыз  банкы-

нын кезектеги жылга финансылык божомолун;

     5) Кыргыз банкынын уюштуруу структурасын;

     6) Кыргыз  банкына анын эл аралык резервдери үчүн зарыл болгон ак-

тивдердин түрлөрүн жана өлчөмдөрүн;

     7) нормативдик актыларды;

     8) Кыргыз банкынын жана анын Башкармасынын регламентин;

     9) алты айга чейинки мөөнөткө кыска мөөнөттүү кредит берүүнүн жањы

түрлөрүн;

     10) кирешелер жана чыгашалар бюджетин жана өнүктүрүү бюджетин кошо

алганда Кыргыз банкынын бюджети;

     11) акча  белгилеринин жањы үлгүлөрүн жана номиналдарын чыгаруунун

жана жүгүртүүдөн банкноттор менен монеталарды алуунун тартибин;

     12) ушул  Мыйзам  тарабынан Кыргыз банкынын карамагына таандык кы-

лынган жана башка маселелерди карайт жана бекитет.

     2. Кыргыз банкынын Башкармасы:

     1) милдеттүү резервдердин өлчөмү жөнүндө;

     2) банкнотторду   жана   монеталарды   жүгүртүүгө   чыгаруу   жана

жүгүртүүдөн алуу тууралу;

     3) ушул  Мыйзамга  ылайык банктар үчүн экономикалык нормативдердин

өлчөмдөрүн белгилөө жөнүндө;

     4) Кыргыз банкынын проценттик ставкаларын өзгөртүү тууралу;

     5) Кыргыз банкынын чарбалык  эсептеги  уюмдарын  түзүү  жана  жоюу

Жөнүндө, юридикалык жактардын капиталына катышуу тууралуу;

     6) эл аралык уюмдарга катышуу тууралу;

     7) Кыргыз банкынын,  анын мекемелеринин, уюмдарынын жана кызматчы-

ларынын ишин камсыз кылуу үчүн кыймылсыз мүлктөрдү сатып алуу жана  са-

туу жөнүндө;

     8) жана банктардын жана Кыргыз банкынан лицензия алышкан башка фи-

нансы-кредиттик мекемелердин  инсайдерлери  болуп саналышкан адамдардын

жакын туугандары (жарандык мыйзамдарга ылайык мыйзам боюнча биринчи ке-

зектеги мураскорлору) болбоого тийиш кызматкерлердин Тизмегин аныктайт;

     9) ушул Мыйзам тарабынан Кыргыз банкынын Башкармасынын  карамагына

таандык кылынган жана башка маселелер боюнча  чечимдерди   кабыл   алат.

     3. Эгерде аны маанилүү деп чечсе,  Кыргыз банкынын Башкармасы кан-

дай гана болбосун башка маселелерди кароого укуктуу.

     4. Кыргыз банкынын Башкармасынын  заседаниелеринде  кабыл  алынган

чечимдер Кыргыз банкынын Төрагасынын орун басарлары,  структуралык кичи

бөлүмдөрүнүн жетекчилери жана Кыргыз банкынын бардык кызматчылары тара-

бынан аткарылат.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын 16-майындагы № 87 Мыйзамынын

редакциясына ылайык)

 

     44-статья. Кыргыз банкынын Төрагасынын ыйгарым укуктары

 

     1. Кыргыз банкынын Төрагасы:

     Кыргыз банкынын Башкармасына башчылык кылат;

     Кыргыз банкынын атынан ишеним катсыз аракеттенет;

     Кыргыз Республикасындагы жана чет өлкөлөрдөгү  мамлекеттик  орган-

дар, банктар, кредиттик, эл аралык жана башка мекемелер жана уюмдар ме-

нен мамилелерде анын кызыкчылыктарына өкүлчүлүк  кылат;

     ушул Мыйзамга ылайык Башкарманын карамагына таандык кылынган масе-

лелерди кошпогондо, Кыргыз банкынын ишинин бардык маселелери боюнча че-

чим кабыл алат;

     Кыргыз банкынын Башкармасынын заседаниелеринин чечимдерине, прото-

колдоруна, ошондой эле Кыргыз банкы тарабынан түзүлгөн эл аралык макул-

дашууларга жана келишимдерге кол коет;

     Кыргыз банкынын бардык кызматчылары,  анын мекемелери жана уюмдары

үчүн аткарууга милдеттүү болгон буйруктарды чыгарат,  көрсөтмөлөрдү бе-

рет.

     2. Кыргыз банкынын Төрагасы өз орун  басарлары  жана  структуралык

кичи  бөлүмдөрдүн  жетекчилери  менен макулдашуу боюнча Кыргыз банкынын

кызматчыларынын эмгек акыларын аныктайт.

     3. Кыргыз  банкынын Төрагасы жокто анын милдеттерин Төрага же Баш-

карма тарабынан дайындалган анын  орун   басарларынын   бири   аткарат.

 

     45-статья. Кыргыз банкынын Башкармасынын мүчөлөрү үчүн чектөөлөр

 

     1. Кыргыз  банкынын  Башкармасынын мүчөлөрү Кыргыз Республикасынын

Жогорку Кењешинин  депутаты жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн мүчө-

сү, ошондой  эле  жергиликтүү  өз  алдынча башкаруу органдарынын мүчөсү

(депутаты) боло албайт.

     2. Кыргыз банкынын Башкармасынын мүчөлөрү коомдук-саясий жана  ди-

ний уюмдардагы кызматтарды ээлей албайт.

     Ушул Мыйзамдын 48-статьясында келтирилген чектөөлөр Кыргыз  банкы-

нын Башкармасынын мүчөлөрүнө да жайылтылат.

     3. Кыргыз банкынын Башкармасынын мүчөлөрү өз милдеттерин  аткарган

мезгилде партиялык уюмдардагы мүчөлүгүн токтотот.

     (Кыргыз Республикасынын  2008-жылдын 16-майындагы № 87 Мыйзамынын

редакциясына ылайык)

 

                               X бөлүм

                     Кыргыз банкынын кызматчылары

 

     46-статья. Кыргыз банкынын кызматчыларынын эмгегин уюштуруу

 

     1. Кыргыз  банкынын  кызматчыларын  ишке алуунун шарттары, алырдын

эмгегине акы  төлөөнүн тутуму, кызматтык милдеттери жана укуктары, сый-

лыкка көрсөтүүнүн  жана дисциплинардык жаза көрүүнүн тутуму республика-

нын мыйзамдарына ылайык Кыргыз банкынын Башкармасы тарабынан аныкталат.

     2. Кыргыз банкынын бардык кызматкерлеринин эмгегине  акы  төлөөнүн

тутуму  Кыргыз Республикасынын чарба жүргүзүүчү субъекттеринин эмгегине

акы төлөө тутумуна окшош аныкталат.

     3. Кыргыз  банкынын  кызматчылары Кыргыз банкы тарабынан банк кыз-

маткерлери үчүн коюлуучу талаптарга жооп берүүгө тийиш.

 

     47-статья. Кыргыз банкынын кызматчыларын социалдык коргоо

 

     Кыргыз банкы кызматчылардын өмүрүн камсыздандырууну жана медицина-

лык  камсыздандырууну  уюштурат,  ошондой  эле өз кызматчыларынын турак

жай-социалдык проблемаларын чечүүгө байланышкан кыймылсыз мүлктөрдү са-

тып алууну жана Кыргыз банкынын кызматчыларын социалдык коргоону камсыз

кылуу максатында пенсиялык жана башка фонддорду  түзүүнү  кошо  алганда

банк кызматчыларын социалдык коргоо боюнча чараларды көрөт.

     Кыргыз банкынын Башкармасы  тарабынан  бекитилген  тизмеге  ылайык

кызматчылардын  кээ  бир категориясы милдеттүү түрдө камсыздандырылууга

тийиш.

 

     48-статья. Кыргыз банкынын кызматчылары үчүн чектөөлөр

 

     1. Кыргыз банкынын кызматчылары Кыргыз банкынын Башкармасы тарабы-

нан бекитилген кызматтардын тизмесине ылайык:

     1) Жергиликтүү кењештердин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Ке-

њешинин депутаты  боло албайт, ошондой эле жергиликтүү өзалдынча башка-

руу органдарына шайлана албайт;

     2) аткарган ишине акы төлөнөрүнө же төлөнбөсүнө карабастан, финан-

сы-кредиттик жана башка уюмдарда кызматтарды ээлөөгө укугу жок (окутуу-

чулук жана илим-изилдөө иштерин кошпогондо).

     Бул тыюу  салуу  Кыргызстандын банкы катышуучу болуп саналган уюм-

дарда Кыргызстан банкынын кызыкчылыктарын көрсөтүп, Кыргызстан банкынын

кызыкчылыгына өкүлчүлүк  кылган  Кыргызстандын банкынын кызматчыларына,

Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эларалык финансы-кредиттик

жана башка  постторду жана кызматтарды ээлөөгө, ошондой эле Кыргыз Рес-

публикасынын мыйзамдарында каралган учурларда жайылтылбайт;

     3) республиканын  коммерциялык  банктарынан  жеке  муктаждыктарына

кредиттерди ала албайт;

     4) республиканын коммерциялык банкынын акцияларынын бир  проценти-

нен ашыгына,  ал эми үй-бүлөсү менен чогуу алганда - бир банктын акция-

ларынын беш процентинен ашыгына ээ боло албайт.

     Эгерде Кыргыз  банкына ишке орношкондо кызматчы коммерциялык банк-

тардын биринен бир проценттен ашык өлчөмдөгү акциясына ээ  болсо,  анда

ал  бул акциялар боюнча мүлктүк укугун үй-бүлө мүчөсүнүн биринин башка-

руусуна өткөрүп берүүгө милдеттүү,  ал эми кызматчы бүтүндөй  үй-бүлөсү

менен беш проценттен ашык акцияга ээ болсо - анда ал бул акциялар боюн-

ча мүлктүк укугун ишеним операцияларын (траст) жүзөгө ашырууга лицензи-

ясы бар көз карандысыз адамга, трасттык башкарууга өткөрүп берүүгө мил-

деттүү.

     (Кыргыз Республикасынын  2007-жылдын 9-августундагы № 143 Мыйзамы-

нын, 2008-жылдын 16-майындагы № 87 Мыйзамынын редакцияларына ылайык)

 

     49-статья. Купуя маалыматтарды жайылтпоо

 

     Кыргыз банкынын кызматчылары Кыргыз банкынын иши жөнүндө купуя ма-

алыматтарды же болбосо мыйзамдар тарабынан каралган учурларды кошпогон-

до өздөрүнө кызматтык милдеттерин аткарууга байланыштуу белгилүү болгон

башка маалыматтарды жайылтууга укугу жок.

 

                               XI бөлүм

                           Корутунду жоболор

 

     50-статья. Кыргыз банкынын мүлкү

 

     1. Кыргыз  банкы  өзүнө  тиешелүү акча каражаттарына, имараттарга,

курулуштарга, жабдууларга  жана  башка материалдык баалуулуктарга өзал-

дынча ээлик кылат, пайдаланат жана аларды тескей алат жана өз милдетте-

рин аткаруу  максатында юридикалык жактын укуктарына ээ болгон уюмдарды

түзө алат.

     2. Кыргыз  банкы  өзүнүн  алдындагы  карыздарды  канааттандыруунун

жүрүшүндө ал укуктар Кыргыз банкы тарабынан мүмкүн болушунча кыска, би-

рок эки жылдан ашпаган мөөнөттө сатылууга  тийиш  болгон  шартта  карыз

алуучунун  кандай гана болбосун түрдөгү кайсы болбосун укуктарын алууга

укуктуу.

     3. Кыргыз  банкы  өзүнүн алдында турган милдеттердин чегинен ашкан

Иштерди   жасоого,  ошондой  эле  Кыргыз  Республикасынын  экономикасын

Өнүктүрүү Кыргыз банкынын негизги милдеттерин жүзөгө ашыруу  максатында

Юридикалык жактардын капиталына катышуу учурун  кошпогондо,  банктардын

же башка  коммерциялык  уюмдардын  иштерине  акция кармоочу  катары  же

башкача түрдө катышууга, Кыргыз банкынын жана анын кызматчыларынын ишин

камсыз кылууга байланыштуу кыймылсыз мүлктү сатып алууну  жана  ижарага

алууну кошпогондо кандай гана болбосун кыймылсыз мүлктүн менчик ээсинин

укугун сатып  алууга,  ижарага алууга, же башка  ыкмалар  менен  алууга

укуксуз.

     Кыргыз банкы  моралдык  жактан эскирген, пайдаланылбаган же Кыргыз

банкынын же анын кызматкерлеринин ишмердигин камсыз кылуу үчүн жараксыз

товардык материалдык баалуулуктарды өткөрүп берүүгө же сатууга укуктуу.

Материалдык баалуулуктарды  сатып  өткөрүүнүн  тартиби  Кыргыз банкынын

нормативдик укуктук актылары менен белгиленет.

     4. Мамлекет Кыргыз банкынын мыйзамдуу мүлктүк укугун коргоону кам-

сыз кылат  жана анын мүлкүн жана капиталын алып кое же кыскарта албайт,

ошондой эле  Кыргыз  банкына  мүлктүк милдеттенмелерди тањуулай албайт.

Кыргыз банкынын  мүлкү  капиталды  жана акча каражаттарын кошо алганда,

Кыргыз банкынын  менчиги болуп саналат жана Кыргыз Республикасынын мый-

замдарына ылайык  соттун чечимисиз милдеттенмелерди аткаруу үчүн пайда-

ланылууга жана (же) Кыргыз банкынан тартынып алынууга тийиш эмес.

     5. Кыргыз  банкы  өз ишинин коопсуздугун,  ошондой эле өз мүлкүнүн

жана активдеринин  (акча  белгилерин  басып  чыгарууну,  сактоону  жана

бөлүштүрүүнү  кошуп  алганда) ишенимдүү сакталышын жана кызматчыларынын

корголушун камсыз кылуу боюнча чараларды  көрөт.

     Бул максатта  Кыргыз банкы атайы кызматтарды түзүүгө,  ошондой эле

куралдар менен атайын коргонуу каражаттарын сатып алууга жана  пайдала-

нууга укуктуу.

     (КР  2008-жылдын 16-майындагы № 87, 2014-жылдын 18-июлундагы № 143

Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

     51-статья. Кыргыз Республикасынын төлөм балансын түзүү

 

     1. Кыргыз банкы статистика боюнча мамлекеттик орган менен биргеле-

шип Кыргыз Республикасынын төлөм балансын түзөт.

     2. Министрликтер, мамлекеттик комитеттер, административдик ведомс-

тволор,  менчигинин түрүнө карабастан ишканалар, мекемелер жана уюмдар,

ошондой эле Кыргыз Республикасынын аймагында жайгашкан  резидент  болуп

саналбагандар  Улуттук статистика комитети менен макулдашуу боюнча Кыр-

гыз банкы тарабынан аныкталуучу түрлөр боюнча  жана  мөөнөттөрдө  төлөм

балансын  түзүү  үчүн зарыл болгон маалыматтарды көрсөткүчтөрдүн курамы

боюнча Кыргыз банкына берип турат.

     3. Ушул  статьянын  2-пунктунда  көрсөтүлгөн  маалыматтарды бербей

койгондук же болбосо өз учурунда бербегендик үчүн Кыргыз  Республикасы-

нын мыйзамдары тарабынан белгиленген тартипте жоопкерчилик келип чыгат.

 

     52-статья. Бухгалтердик эсеп жана отчеттулук жөнүндө

 

     Кыргыз банкы бухгалтердик эсептин жана отчеттуулуктун түрлөрүн жа-

на стандарттарын,  коммерциялык банктардын, Кыргыз банкынын жана Кыргыз

банкы  тарабынан лицензиялануучу финансы-кредиттик мекемелердин эсепте-

ринин планын белгилейт.

 

     53-статья. Иммунитет

                (Статьянын аталышы КР 2008-жылдын 3-ноябрындагы № 236

                 Мыйзамынын редакциясына ылайык)  

 

     1. (КР  2008-жылдын 3-ноябрындагы № 236 Мыйзамына ылайык күчүн жо-

готту)

     2. Областтык  башкармаларын кошо алганда Кыргыз банкы, анын менчи-

ги, мүлктөрү  жана  кирешелери, ошондой эле бүтүмдөрү жана операциялары

Кыргыз Республикасынын бажы кодексинин 178-статьясынын 10-пунктунда көр-

сөтүлгөн товарларга  карата жыйымдардын, бажы алымдарынын жана жыйымда-

рынын ошондой  эле мамлекеттик алымдардын кандай гана болбосун түрлөрү-

нөн бошотулат.

     Бул иммунитет Кыргыз банкы тарабынан түзүлгөн юридикалык  жактарга

жайылтылбайт.

     (КР 2008-жылдын 16-майындагы № 87, 2008-жылдын 3-ноябрындагы № 236,

2015-жылдын 25-февралындагы № 39 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

     54-статья. Кыргыз банкынын ички аудити

 

     Кыргыз банкынын  ички аудити Кыргыз банкынын Төрагасына түздөн-түз

баш ийген ички аудит кызматы тарабынан жүзөгө ашырылат.

 

     55-статья. Эл аралык келишимдер

 

     Эл аралык  келишимдер  тарабынан  Кыргыз  Республикасы  катышуучу

болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл  аралык

келишимдерди тейлөө боюнча Кыргыз банкы менен  Кыргыз  Республикасынын

Өкмөтүнүн ортосундагы ушул Мыйзамда  каралгандан башка да өз ара мами-

лелер белгилениши мүмкүн.

 (КР 2011-жылдын 12-майындагы № 21 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     56-статья. Ушул Мыйзамды колдонууга киргизүү жөнүндө

 

     1. Ушул Мыйзам жарыяланган учурдан тартып колдонууга  киргизилсин.

     2. Ушул  Мыйзамдын 24-статьясы 1998-жылдын 1-январынан тартып кол-

донууга киргизилсин. Республиканын экономикасын өнүктүрүүгө байланыштуу

өткөөл  мезгилге,  1998-жылдын  1-январына чейин Кыргыз Республикасынын

Улуттук банкы республикалык бюджет  жөнүндө  мыйзам  менен  белгиленген

нормалардын чектеринде Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө кредиттерди бере

алат.

     Ушул Мыйзамдын  50-статьясынын  3-пункту  2000-жылдын  1-январынан

тартып колдонууга киргизилсин.

     3. Төмөнкүлөр:

     - 1992-жылдын 12-декабрындагы № 1055-ХII  "Кыргыз  Республикасынын

Улуттук банкы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы;

     - 1992-жылдын 12-декабрындагы № 1056-ХII  "Кыргыз  Республикасынын

Улуттук  банкы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамын колдонууга кир-

гизүүнүн тартиби тууралу" Кыргыз Республикасынын Жогорку Советинин ток-

тому күчүн жоготту деп табылсын.

 

     Кыргыз Республикасынын Президенти               А.Акаев

 

     1997-жылдын 16-июнунда    Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин

                               Мыйзам чыгаруу  жыйыны  тарабынан  кабыл

                               алынган

 

     1997-жылдын 2-июлунда     Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин

                               Эл өкүлдөр жыйыны тарабынан жактырылган 

 

Кыргыз Республикасынын

Президенти                                                                                                            А.Акаев