Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Маалым дарек Шилтеме документтер
Редакция:      кыргызча  |  на русском

Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: C:\Users\User\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\a0661c4f-bcfa-4046-a34a-20af536022eb\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

1993-жылдын 14-декабры № 1296-XII

Чет өлкөлүк граждандардын Кыргыз Республикасындагы укуктук абалы жөнүндө

(КР 2011-жылдын 11-октябрындагы № 168, 2020-жылдын 24-июлундагы № 89 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

(КР Жогорку Кеңешинин 1993-жылдын 14-декабрындагы № 1297-XII, токтому менен колдонууга киргизилген)

I. Жалпы жоболор

1-статья. Ушул Мыйзамдын жөнгө салуу предмети

Ушул Мыйзам Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандардын, ошондой эле чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун алган чет өлкөлүк граждандардын негизги укуктарын, эркиндиктерин жана милдеттерин аныктайт, мындай статусту ыйгаруунун жана токтотуунун шарттарын жана тартибин белгилейт.

(КР 2020-жылдын 24-июлундагы № 89 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

11-статья. Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандар

Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандар деп, республиканын граждандары болуп саналбаган жана өзүнүн чет мамлекеттин граждандыгына таандык экендигинин далилдери бар адамдар таанылат.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештер деп, ушул Мыйзамда белгиленген тартипте чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун алган чет өлкөлүк граждандар таанылат.

Кыргыз Республикасынын Конституциясына ылайык, Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандарга мыйзамдарда каралган укуктар жана эркиндиктер кепилденет.

(КР 2020-жылдын 24-июлундагы № 89 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

2-статья. Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандардын укуктук абалы жөнүндөгү мыйзамдар

Чет өлкөлүк граждандардын Кыргыз Республикасындагы укуктук абалы жөнүндөгү мыйзамдар ушул Мыйзамдан жана Кыргыз Республикасынын Конституциясына ылайык чет өлкөлүк граждандардын Кыргыз Республикасындагы укуктук абалын аныктаган башка мыйзам актыларынан турат.

3-статья. Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандардын укуктук абалынын принциптери

Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандар жана граждандыгы жок адамдар, мыйзамда же Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган эл аралык келишимде белгиленген учурларды кошпогондо Кыргыз Республикасынын граждандары менен бирдей укуктардан пайдаланат жана милдеттерди аткарышат.

Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандар жынысына, расасына, тилине, майыптыгына, этноско таандыктыгына, туткан динине, курагына, саясий же башка ынанымдарына, билимине, тегине, мүлктүк же башка абалына, ошондой эле башка жагдайларга карабастан Мыйзам алдында бирдей.

Кыргыз Республикасынын граждандарынын укуктарына жана эркиндиктерине атайын чектөө киргизген мамлекеттердин граждандарына карата жооп иретинде республиканын мыйзам актылары тарабынан ошондой эле чектөөлөр белгилениши мүмкүн.

Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандардын өз укуктарынан жана эркиндиктеринен пайдаланышы Кыргыз Республикасынын граждандарынын жана башка адамдардын укуктарына жана мыйзамдуу таламдарына, коомдун жана мамлекеттин таламдарына зыян келтирбөөгө тийиш.

(КР 2011-жылдын 11-октябрындагы № 168 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

4-статья. Кыргыз Республикасынын Конституциясын урматтоого жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын сактоого милдеттүүлүк

Кыргыз Республикасында чет өлкөлүк граждандарга берилген укуктар жана эркиндиктер алардын Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тарабынан белгиленген милдеттерди аткаруусунан ажыралгыс болуп саналат.

Республикада турган чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын Конституциясын жана анын мыйзамдарын сактоого, Кыргызстандын элинин салттарына жана адаттарына урмат көрсөтүү менен мамиле кылууга милдеттүү.

5-статья. Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган жана убактылуу келип-кеткен чет өлкөлүк граждандар

Эгерде чет өлкөлүк граждандардын жашагандыгы тууралу күбөлүк түрүндөгү калктын укуктарын каттоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан берилген уруксаты, же болбосо чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусу болсо, алар Кыргыз Республикасында туруктуу жашай алышат.

Кыргыз Республикасында мыйзамдык башка негизде жүргөн чет өлкөлүк граждандар убактылуу келип-кеткендер деп эсептелет. Алар белгиленген тартипте өздөрүнүн чет өлкөлүк паспортторун же аны алмаштыруучу документтерин каттоодон өткөрүүгө жана келип-кетүүнүн белгиленген убактысы аяктагандан кийин республикадан чыгып кетүүгө милдеттүү.

(КР 2011-жылдын 11-октябрындагы № 168, 2020-жылдын 24-июлундагы № 89 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

6-статья. Баш калкалоо берүү

Кыргыз Республикасы эл аралык милдеттенмелерге ылайык саясий жүйөлөр боюнча куугунтукталган, ошондой эле адам укуктары жана эркиндиктери бузулган жүйөлөр боюнча чет өлкөлүк граждандарга баш калкалоо берет.

(КР 2011-жылдын 11-октябрындагы № 168 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

II. Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандардын негизги укуктары, эркиндиктери жана милдеттери

7-статья. Эмгектенүү

Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын граждандары үчүн белгиленген негизде жана тартипте ишканаларда, мекемелерде жана уюмдарда жумушчу жана кызматчы катары иштеп, же башкача эмгектене алат.

Убактылуу жашаган чет өлкөлүк граждандар эгерде алардын Кыргыз Республикасына келип-кетишинин максаттарына жана мөөнөтүнө ылайык келсе, же ага Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу тартипте, миграция жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарынын тийиштүү уруксаты болсо, эмгектене алышат.

Мыйзамдарга ылайык Кыргыз Республикасынын граждандары гана дайындалууга же белгилүү иш жүргүзүүгө тийиш болгон айрым кызматтарга чет өлкөлүк граждандар дайындалбайт же белгилүү иш жүргүзө албайт.

Чет өлкөлүк граждандар эмгектик мамилелерде республиканын граждандары менен бирдей укуктардан пайдаланат жана милдеттерди аткарат.

(КР 2011-жылдын 11-октябрындагы № 168 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

8-статья. Эс алуу

Кыргыз Республикасында турган чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын граждандары менен жалпы негизде эс алууга укуктуу.

9-статья. Ден соолукту коргоо

Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын граждандары менен бирдей медициналык жардамдан пайдаланат.

Убактылуу келип-кеткен чет өлкөлүк граждандарга медициналык жардам саламаттыкты сактоо министрлиги тарабынан белгиленген тартипте көрсөтүлөт.

10-статья. Социалдык жактан камсыздоо

Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын граждандары менен жалпы негизде пособиелерди, пенсияларды жана социалдык камсыздоонун башка түрлөрүн алууга укуктуу.

Убактылуу келип-кеткен чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген негизде жана тартипте пособиелерди, пенсияларды жана социалдык камсыздоонун башка түрлөрүн алууга укуктуу.

Пенсия белгилөө үчүн белгилүү иш стажысы талап кылынган учурда чет өлкөлүк граждандарга мыйзамдарда белгиленген негизде жана тартипте алардын чет өлкөдөгү иш стажысы кошулушу мүмкүн.

11-статья. Мүлктүк жана мүлктүк эмес жеке укуктар

Чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык менчикке, илимий, адабий жана көркөм өнөр чыгармаларынын, ойлоп табуулардын, рационализатордук сунуштардын, өнөр жайлык үлгүлөрдүн автордук укуктарына, ошондой эле башка мүлктүк жана мүлктүк эмес жеке укуктарга ээ болот.

12-статья. Билим алуу

Чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын мьшзамдарында белгиленген тартипте ылайык Кыргыз Республикасынын граждандары менен бирдей билим алууга укуктуу.

Кыргыз Республикасынын окуу жайларына кабыл алынган чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык окуучулардын жана студенттердин укуктарынан пайдаланат жана милдеттерди аткарат.

13-статья. Маданияттын жетишкендиктеринен пайдалануу

Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандар республиканын граждандары менен маданияттын жетишкендиктеринен бирдей пайдаланууга укуктуу.

Чет өлкөлүк граждандар тарых жана маданият эстеликтерине, башка маданий байлыктарга кылдат мамиле кылууга милдеттүү.

14-статья. Коомдук бирикмелерге катышуу

Эгерде коомдук бирикмелердин уставына (жоболоруна) карама-каршы келбесе, Кыргыз Республикасында туруктуу жашаган чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын граждандары менен жалпы негиздерде саясий максаттарды көздөбөгөн коомдук бирикмелерге кирүүгө укуктуу.

15-статья. Дин тутуу эркиндиги

Кыргыз Республикасында жашаган чет өлкөлүк граждандарга республиканын граждандары менен бирдей дин тутуу эркиндиги гарантияланат.

Диний ишенимине байланыштуу кастыкты кылып жана жек көрүүнү тутандырууга тыюу салынат.

16-статья. Никелик жана үй-бүлөлүк мамилелер

Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандар Кыргаз Республикасынын мылзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын граждандары жана башка адамдар менен никеге туруп жана никесин буза алат.

Чет өлкөлүк граждандар нике жана үй-бүлөлүк мамилелерде Кыргыз Республикасынын граждандары менен бирдей укуктардан пайдаланат жана милдеттерди аткарат.

17-статья. Инсанга жана турак жайга эч кимдин тийбестиги

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык чет өлкөлүк граждандарга инсанга жана турак жайга эч кимдин тийбестиги жана башка жеке укуктар гарантияланат.

18-статья. Республиканын аймагы боюнча чет өлкөлүк граждакдардын жол жүрүшү жана жашай турган жерди тандап алышы

Чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте ылайык Кыргыз Республикасынын аймагы боюнча жол жүрө алышат жана жашай турган жерди тандай алышат. Мамлекеттик коопсуздукту камсыз кылуу, коомдук тартипти, калктын ден соолугун жана адеп-ахлагын сактоо, Кыргыз Республикасынын граждандарынын жана башка адамдардын укуктары менен мыйзамдуу таламдарын коргоо үчүн зарыл болгон учурда аймак боюнча жол жүрүүгө жашай турган жерди тандап алууга чек коюуга жол берилет.

19-статья. Салыктар жана жыйымдар

Эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башкача каралбаса чет өлкөлүк граждандарга Кыршз Республикасынын граждандары менен жалпы негизде салык салынат жана жыйымдар алынат.

20-статья. Чет өлкөлүк граждандардын укуктарын коргоо

Кыргыз Республикасындагы чет өлкөлүк граждандар өздөрүнө таандык жеке, мүлктүк, үй-бүлөлүк жана башка укуктарын коргоо үчүн сот жана башка мамлекеттик органдарга кайрылуу укугуна ээ болот.

Алар сотто Кыргыз Республикасынын граждандары менен бирдей процессуалдык укуктардан пайдаланат.

Кыргыз Республикасына келип-кеткен чет өлкөлүк граждандарга өз мамлекетинин дкпломатиялык же консулдук өкүлдүгү менен, ал эми мындай өкүлдүктөр жок болгон учурда чет өлкөлүк адам гражданы болуп эсептелген мамлекеттин граждандарынын укуктарын жана мыйзамдуу таламдарын коргоого полномочие берилген башка мамлекеттин дипломатиялык же консулдук өкүлчүлүгү менен байланышууга мүмкүнчүлүк түзүлөт.

21-статья. Шайлоо укугуна карата мамиле

Чет өлкөлүк граждандар мамлекеттик шайлануучу органдарга шайлап жана шайлана албайт, ошондой эле жалпы элдик добуш берүүгө (референдумга) катыша албайт.

22-статья. Аскердик кызматка карата мамиле

Чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн катарында аскердик кызмат өтөбөйт.

23-статья. Укук тартибин бузгандыгы үчүн чет өлкөлүк граждандардын жоопкерчилиги

Кылмыш жасаган администрациялык же башка укук тартибин бузган чет өлкөлүк граждандар Кыргыз Республикасынын граждандары менен жалпы негизде жоопкерчилик тартат.

24-статья. Граждандыгы жок адамдарга карата мыйзамдын колдонулушу

Эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында башкача каралбаса бул Мыйзамдын жоболору чет өлкөлүк граждандар менен катар граждандыгы жок адамдарда да жайылтылат.

25-статья. Чет мамлекеттердин өкүлчүлүктөрүнүн башчыларынын жана кызматкерлеринин жана башка адамдардын артыкчылыктары жана иммунитеттери

Бул Мыйзам жоболору мыйзамдар жана Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган эл аралык келишимдер менен белгиленген адамдардын жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн артыкчылыктарына жана иммунитеттерине тиешелүү болбойт.

(КР 2011-жылдын 11-октябрындагы № 168 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

III. МУРДА КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ГРАЖДАНДЫГЫНДА ТУРГАН ЧЕТ ӨЛКӨЛҮК ГРАЖДАНДАРДЫН УКУКТАРЫ

(Бөлүм
 КР 2020-жылдын 24-июлундагы № 89 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

26-статья. Мурда Кыргыз Республикасынын граждандыгында турган чет өлкөлүк граждандардын укуктары

Мурда Кыргыз Республикасынын граждандыгында турган чет өлкөлүк граждандар чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун алууга укуктуу.

Ушул статьянын биринчи бөлүгүндө көрсөтүлгөн адамдардан тышкары, чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусу төмөнкү адамдарга ыйгарылышы мүмкүн:

- алардын алгач Кыргыз Республикасынын граждандыгына таандык болгондугуна карабастан, мурда Кыргыз Республикасынын граждандыгында турган чет өлкөлүк граждандын балдары же неберелери болуп саналган чет өлкөлүк граждандарга;

- алардын алгач Кыргыз Республикасынын граждандыгына таандык болгондугуна карабастан, Кыргыз Республикасынын граждандарынын балдары же неберелери болуп саналган чет өлкөлүк граждандарга;

- Кыргыз ССРинде туулган чет өлкөлүк граждандарга, ошондой эле алардын балдарына жана неберелерине.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусу Кыргыз Республикасы менен чектеш мамлекеттердин граждандарына ыйгарылышы мүмкүн эмес.

(КР 2020-жылдын 24-июлундагы № 89 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

27-статья. Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун ыйгаруунун тартиби

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусу ушул Мыйзамдын 26-статьясында көрсөтүлгөн, мындай статусту алууга укуктары бар чет өлкөлүк граждандардын өтүнүчү боюнча ыйгарылат.

Чет мамлекеттин аймагында өтүнүчтү кабыл алуу жана чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин документин берүү Кыргыз Республикасынын чет өлкөдөгү мекемелери тарабынан жүзөгө ашырылат.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун ыйгаруунун, узартуунун, токтотуунун жана ажыратуунун тартиби, тийиштүү документтин үлгүсү жана аны берүү тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

Өтүнүчтү кароо жана чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун ыйгаруу жөнүндө же аталган статусту ыйгаруудан баш тартуу жөнүндө чечимди кабыл алуу өтүнүч катталган күндөн тартып алты айдын ичинде жүзөгө ашырылат.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун ыйгарууда чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун жана ушул Мыйзам жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актылары менен белгиленген анын укуктарын ырастоочу, мамлекеттик маанидеги документ болуп саналган, чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин документи берилет.

Кыргыз Республикасынын граждандыгынан чыгууда чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган жөнөкөйлөтүлгөн тартипте ыйгарылат.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусу мөөнөтсүз колдонулат.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин документинин колдонулуу мөөнөтү документ берилген күндөн тартып он жылды түзөт жана ал белгиленген тартипте узартылат.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин документин бергени үчүн мамлекеттик алым же Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында каралган каражаттар алынат.

(КР 2020-жылдын 24-июлундагы № 89 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

28-статья. Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун алуудан баш тартуу үчүн негиздер

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун ыйгаруу жөнүндө өтүнүч беришкен чет өлкөлүк граждандарга төмөнкүдөй учурларда баш тартылышы мүмкүн, эгерде:

- өтүнүч берүүдө өзү жөнүндө жалган маалыматтарды билдирсе;

- кылмыш жасаганы үчүн соттуулугу бар болсо;

- Кыргыз Республикасынын коопсуздугуна коркунуч туудуруучу ишти жүзөгө ашырса;

- террористтик, экстремисттик же сепаратисттик уюмдардын мүчөсү болуп саналса;

- чектөө алып салынганга чейин Кыргыз Республикасына кирүүгө убактылуу же туруктуу тыюу салынса.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун ыйгаруудан баш тартуу жөнүндө чечим өтүнүч берүүчүгө чечим кабыл алынган учурдан тартып бир айлык мөөнөттө жана анын талабы боюнча жазуу жүзүндө билдирилет.

(КР 2020-жылдын 24-июлундагы № 89 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

29-статья. Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештердин укуктары

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештер төмөнкүлөргө укуктуу:

- чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин документи бар учурда, жарактуу документтердин бири боюнча визасын жол-жоболоштурбастан, Кыргыз Республикасынын аймагына кирүүгө, чыгууга, транзит менен өтүүгө, жол жүрүүгө жана анда турууга;

- жашап турууга уруксатты жол-жоболоштурбастан, Кыргыз Республикасында туруктуу жашоого. Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендеш Кыргыз Республикасынын аймагында турган мөөнөтүнө карабастан, Кыргыз Республикасынын аймагында туруктуу жашаган чет өлкөлүк гражданинге теңештирилет;

- ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар берүүчү эмгек визасын жол-жоболоштурбастан жана жумушка уруксат албастан, Кыргыз Республикасынын граждандары үчүн белгиленген негиздерде жана тартипте ишканаларда, мекемелерде жана уюмдарда иштөөгө же башка иште эмгектенүүгө;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган, саламаттык сактоо жана билим берүү чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын граждандары менен катар акы төлөнүүчү кызмат көрсөтүүлөрдүн бирдей шарттарына.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендеш Кыргыз Республикасынын мамлекеттик жана муниципалдык кызмат орундарын ээлей албайт.

(КР 2020-жылдын 24-июлундагы № 89 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

30-статья. Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун токтотуу жана андан ажыратуу

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусу төмөнкү учурларда токтотулат:

- Кыргыз Республикасынын граждандыгы калыбына келтирилгенде;

- чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун алган адамдын жеке арызы боюнча.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун алган чет өлкөлүк гражданин төмөнкү учурларда статусунан ажыратылат:

- статус ыйгаруу жөнүндө өтүнүч кат бергенде өзү тууралуу жалган маалыматтарды билдиргенде;

- соттуулугу бар экендиги жөнүндө фактылар ырасталганда;

- ага карата соттун айыптоочу өкүмү күчүнө киргенде;

- Кыргыз Республикасынын коопсуздугуна коркунуч туудуруучу иштерди жүзөгө ашырганда;

- эгерде террористтик, экстремисттик же сепаратисттик уюмдардын мүчөсү болуп саналса.

Чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендештин статусун токтотуу чет өлкөнүн граждандыгы бар мекендешке берилген документтин колдонулушун токтотууга алып келет.

(КР 2020-жылдын 24-июлундагы № 89 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

Кыргыз Республикасынын

Президенти

 

А.Акаев