Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Маалым дарек Шилтеме документтер
Редакция:      кыргызча  |  на русском

                  Кыргыз Республикасынын

2011-жылдын 2-июлундагы № 68 конституциялык Мыйзамына ылайык

                   КҮЧҮН ЖОГОТТУ

 

 

Бишкек шаары

1999-жылдын 29-майы № 39

 

                    КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КОДЕКСИ

 

                Кыргыз Республикасындагы шайлоо жөнүндө

 

          Кыргыз Республикасынын 2007-жылдын 23-октябрындагы

                    N 158 Мыйзамына ылайык берилди

 

                        (Кыргыз Республикасынын

       2009-жылдын 10-январындагы № 3, 2009-жылдын  23-январындагы № 20,

        2009-жылдын 17-июлундагы №225, 2009-жылдын 22-октябрындагы №284

         Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык

          2010-жылдын 21-апрелиндеги УӨ № 19, 2010-жылдын 1-июлундагы УӨ № 94

      2010-жылдын 9-августундагы УӨ №118 Декреттеринин редакцияларына ылайык)

 

     I.           ЖАЛПЫ БӨЛҮК

     I глава.     Жалпы жоболор. Жарандардын шайлоо укуктары

     II глава.    Шайлоо комиссиялары

     III глава.   Шайлоо округдары жана шайлоо участкалары

     IV глава.    Шайлоочулардын тизмелери

     V глава.     Талапкерлерди көрсөтүү, каттоо жана алардын ишинин

                  кепилдиги

     VI глава.    Шайлоону маалыматтык камсыз кылуу

     VII глава.   Добуш берүүнү уюштуруу жана анын тартиби

     VIII глава.  Шайлоонун натыйжаларын аныктоо

     IX глава.    Шайлоону финансылоо

     Х глава.     Шайлоо эркиндигинин кепилдиктери

     II.          ӨЗГӨЧӨ БӨЛҮК

     XI глава.    Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоо

     XII глава.   Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин депутаттарын

                  шайлоо

     XIII глава.  Кыргыз Республикасынын жергиликтүү  кењештеринин

                  депутаттарын шайлоо

 

     Кыргыз Республикасында  бийлик жалпыга тењ жана тике шайлоо укугу-

нун негизинде  такай өткөрүлүүчү демократиялык шайлоолордо жашыруун до-

буш берүү аркылуу элдин өзүнүн талаптарын эркин билдиришинин принципте-

рине ылайык жүзөгө ашырылат.

     Жарандардын шайлоо укуктарын, мамлекеттик органга жана жергиликтүү

өз алдынча  башкаруу  органына шайлоо жана шайлануу укугунун кепилдигин

мамлекет камсыз кылат.

 

                            I. ЖАЛПЫ БӨЛҮК

 

                                I глава

                            Жалпы жоболор.

                      Жарандардын шайлоо укуктары

 

     1-берене. Ушул Кодекс менен жөнгө салынуучу мамилелер

 

     Бул Кодекс  Кыргыз  Республикасынын  жарандарынын шайлоо укуктарын

жана алардын  кепилдиктерин аныктайт, Президентти, Жогорку Кењештин де-

путаттарын, жергиликтүү кењештердин депутаттарын шайлоону даярдоого жа-

на өткөрүүгө байланыштуу мамилелерди жөнгө салат.

 

     2-берене. Жарандардын шайлоого катышуу принциптери

 

     1. Кыргыз  Республикасында  шайлоолор жалпыга тењ жана тике шайлоо

укугунун негизинде жашыруун добуш берүү менен жүргүзүлөт.

     Кыргыз Республикасында шайлоолор республиканын жарандары өз шайлоо

укугун эркин жана ыктыярдуу ишке ашырышына негизделет. Жарандын шайлоо-

го катышуусуна же катышпасына,  ошондой эле өз эркин ыктыярдуу билдири-

шине мажбурлоого эч кимдин укугу жок.

     2. Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары жашаган же турган Кыр-

гыз  Республикасынын  жарандары  ушул Кодекске ылайык шайлоо укуктарына

ээ. Кыргыз Республикасынын дипломатиялык жана консулдук мекемелери Кыр-

гыз  Республикасынын жарандарына ушул Кодексте белгиленген шайлоо укук-

тарын ишке ашырышына көмөк көрсөтүүгө милдеттүү.

     3. Кыргыз Республикасында шайлоону өткөрүү учурунда,  эркектер ме-

нен катар аялдарга мамлекеттик органдарга  жана  жергиликтүү  өзалдынча

башкаруу  органдарына шайлоого жана шайланууга укукту турмушка ашырууга

тењдеш мүмкүнчүлүктөр камсыз кылынат.

 

     3-берене. Жалпы шайлоо укугу

 

     1. 18 жашка чыккан Кыргыз Республикасынын жараны шайлоого,  ал эми

Конституция  жана ушул Кодекс менен белгиленген куракка жеткенде мамле-

кеттик бийлик органдарына жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органда-

рына шайланууга укуктуу.

     2. Кыргыз Республикасынын жарандары ата-тегине,  жынысына, расасы-

на, улутуна, кызматтык жана мүлктүк абалына, кайсы динди тутканына, са-

ясый жана диний ишенимине карабастан шайлоого, шайланууга укуктуу.

     3. Сот  тарабынан иш-аракетке жөндөмсүз деп табылган же эркиндиги-

нен ажыратуу жайларында кармалып турган жарандар  шайлоого,  шайланууга

укуксуз.

     4. Соттолгондугу  алып салынбаган же мыйзам тартибинде жокко чыга-

рылбаган адамдар мамлекеттик бийлик органдарына жана жергиликтүү өз ал-

дынча башкаруу органдарына шайланууга укуксуз.

 

     4-берене. Тењ шайлоо укугу

 

     Кыргыз Республикасынын жарандары Кыргыз Республикасында шайлоолор-

го бирдей негиздерде катышат.

 

     5-берене. Тике шайлоо укугу

 

     Кыргыз Республикасынын  жарандары  мамлекеттик  бийлик органдарына

жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына өз өкүлдөрүн түздөн-түз

шайлайт.

 

     6-берене. Жашыруун добуш берүү

 

     Кыргыз Республикасындагы  шайлоодо добуш берүү жарандын өз пикирин

эркин билдирүүсүнө  кимдир-бирөөлөрдүн контролдук кылбашы үчүн жашыруун

болуп саналат.

 

     7-берене. Шайлоолордун милдеттүүлүгү жана мезгилдүүлүгү

 

     1. Мамлекеттик  бийлик  органдарынын  жана  жергиликтүү өз алдынча

башкаруу органдарынын  ыйгарым укуктарынын мөөнөтү Кыргыз Республикасы-

нын Конституциясы жана мыйзамдары менен белгиленет.

     2. Кыргыз Республикасында мамлекеттик бийлик органдарына жана жер-

гиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына шайлоо милдеттүү болуп саналат

жана мезгил-мезгили менен Кыргыз Республикасынын Конституциясында, ушул

Кодексте,  Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарында  белгиленген мөөнөттө

өткөрүлөт.

     3. Кыргыз  Республикасынын  аймагында же анын бир бөлүгүндө кирги-

зилген өзгөчө же согуш абалынын учурунда шайлоолор өткөрүлбөйт.

 

 

      8-берене. Ушул Кодексте пайдаланылуучу негизги терминдер

 

     Ушул Кодексте төмөнкүдөй терминдер пайдаланылат:

     үгүт материалдары - шайлоо алдындагы үгүт белгилерин камтыган жана

шайлоо кампаниясынын жүрүшүндө жалпыга таркатыла турган, жалпы элге жа-

рыя кылына турган басма, аудиовизуалдык жана башка материалдар;

     жарандардын активдүү шайлоо укугу - мамлекеттик бийлик органдарына

жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына шайлоого Кыргыз Респуб-

ликасынын жарандарынын укугу;

     кайрымдуулук иши  -  жарандарга  же юридикалык жактарга мүлктөрдү,

анын ичинде  акчалай  каражаттарын  (бекер же жењилдетилген шартта) чын

дили менен  берүү, иш аткаруу, кызмат көрсөтүү жагынан жасалган ыктыяр-

дуу иш;

     кайрымдуулук уюму - мыйзамдарга ылайык түзүлгөн жана ишинин негиз-

ги түрү бүтүндөй алганда коомдун же айрым категориядагы адамдардын  та-

ламдарында  кайрымдуулук ишин жүзөгө ашыруу болуп саналган коммерциялык

эмес уюм;

     жакын туугандары - күйөөсү (аялы), ата-энеси, балдары, бир тууган-

дары;

     жарандардын шайлоо  укуктарынын кепилдиги - Кыргыз Республикасынын

жарандарынын шайлоо укугун камсыз кылуунун уюштуруучулук, укуктук, маа-

лыматтык жана башка каражаттары;

     мамлекеттик кызматчылар - мамлекеттик бюджеттин  эсебинен  акчалай

акы  үчүн  кызматы  боюнча  берилген ыйгарым укуктарды туруктуу негизде

жүзөгө ашыруу боюнча кесиптик иш аткарган жана анын аткарылышы үчүн жо-

оп  берген мамлекеттик кызматты ээлеген Кыргыз Республикасынын жаранда-

ры;

     шайлоочунун ким  экендигин тастыктоочу документ - Кыргыз Республи-

касынын жаранынын  паспорту  (ID картасы) (мындан ары - паспорт) же аны

алмаштыруучу документ.  Паспортту  алмаштыруучу документтерге булар ки-

рет: анык  аскердик кызматтагы офицердин күбөлүгү, мөөнөттүү кызматтагы

аскер кызматчысынын  аскердик билети, пенсиялык күбөлүк, айдоочунун кү-

бөлүгү;

     мамлекеттик бийлик же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын

кызмат адамы - туруктуу, убактылуу же атайын ыйгарым укук боюнча бийлик

өкүлүнүн иш-милдетин жүзөгө ашырган же болбосо  мамлекеттик  органдарда

жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында уюштуруу-тескөө,  ад-

министрациялык-чарбалык иш-милдеттерди аткарган адам;

     Шайлоочулардын кошумча  тизмеси  -  шайлоочулардын негизги тизмеси

алынгандан кийин  тиешелүү участкалык шайлоо комиссиялары тарабынан тү-

зүлүүчү тизме,  ага жарандардын шайлоочулардын негизги тизмесине кирги-

зилбей калгандыгы жөнүндө жазуу жүзүндөгү жүйөлүү арыздарынын негизинде

жана тиешелүү  шайлоо участкасынын аймагында жашагандыгы жөнүндө каттоо

белгиси (катталуусу)  бар паспортун көрсөткөндөн кийин, же болбосо шай-

лоочулардын негизги  тизмесинде  чындыкка  туура  келбеген маалыматтар,

ошондой эле  тизмеден чыгаруу күбөлүгү бар болгондо шайлоочулар жөнүндө

маалыматтар киргизилет;

     бирдиктүү шайлоо округу - өзүнө Кыргыз Республикасынын бүткүл  ай-

магын камтыган шайлоо округу;

     шайлоочулар - активдүү шайлоо укугуна ээ болгон жана  шайлоочулар-

дын тизмесине киргизилген Кыргыз Республикасынын жарандары;

     шайлоо документтери - шайлоочулардын тизмелери (негизги, кошумча),

мөөнөтүнөн мурда добуш берген шайлоочулардын тизмеси,  анык, анык эмес,

пайдаланылбаган (керектен чыгарылган),  бузулган (каталар менен  толту-

рулган)  бюллетендер,  ошондой эле шайлоочуларга мөөнөтүнөн мурда добуш

берүү үчүн жана шайлоо участкасынын имаратынан тышкары добуш берүү үчүн

берилген бюллетендер,  тизмеден чыгуу күбөлүктөрү, шайлоо комиссиялары-

нын протоколдору, шайлоонун маселелери боюнча алардын чечимдери, талап-

керди  каттоо документтери,  добуш берүүнүн натыйжалары жөнүндө жыйынды

таблицалар,  "Шайлоо" автоматтык  тутумуна  киргизилген  маалыматтардын

ылайыктыгынын актылары,  шайлоо округдарынын,  участкаларынын тизмелери

жана схемалары;

     шайлоо комиссиялары  - шайлоону даярдоону жана өткөрүүнү уюштурган

жана камсыз кылган коллегиялык органдар;

     жарандардын шайлоо укуктары  - Кыргыз Республикасынын жарандарынын

мамлекеттик бийлик органдарына жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу ор-

гандарына шайлоого жана шайланууга, анын ичинде талапкерлерди көрсөтүү-

гө, шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүүгө, шайлоону өткөрүүгө байкоо

жүргүзүүгө,  добуш берүүнүн жыйынтыктарын белгилөөнү жана шайлоонун на-

тыйжаларын аныктоону кошуп алганда шайлоо комиссияларынын ишине  байкоо

жүргүзүүгө, ошондой эле башка шайлоо аракеттерине катышууга укугу:

     маалыматтык программа  - күндөлүк окуялар менен жањылыктар жөнүндө

маалыматтардан турган мезгил-мезгили менен берилүүчү теле- жана радиоп-

рограмма;

     шайлоолорду маалымат  жагынан  камсыз кылуу - жарандардын өз эркин

ањ-сезимдүү билдиришине,  шайлоолордун  маалымдуулугуна  өбөлгө болуучу

шайлоочуларды маалымдоо жана шайлоо алдындагы үгүт;

     шайлоочуларга маалымдоо  - мамлекеттик бийлик органдарынын, жерги-

ликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, шайлоо комиссияларынын, жалпы-

га маалымдоо каражаттарынын, юридикалык жана жеке жактардын шайлоо кам-

паниясынын мезгилинде  маалыматты  даярдоо  жана таратуу боюнча иши, ал

шайлоочулардын шайлоого  катышуусуна,  жарандардын  ањдап-түшүнүү менен

добуш беришине, шайлоонун маалымдуулугуна түрткү болот, буга талапкерди

(талапкерлердин тизмелерин) шайлоонун же шайлабай коюунун мүмкүн болгон

натыйжаларын, тигил  же бул талапкерди (талапкерлердин тизмелерин) жак-

тап же аларга каршы үгүт жүргүзүүнү,  талапкерлердин кимдир-бирине (та-

лапкерлердин тизмелерине)  карата  артыкчылык берүүнү билдирүүнү камты-

ган,  талапкерлердин, саясый партиялардын ар-намысын, кадыр-баркын жана

ишкер  аброюн кетирген маалыматтар,  ошондой эле талапкерлер (талапкер-

лердин тизмелери) жөнүндө мамлекеттик бийлик органдарынын  жана  жерги-

ликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын маалыматтары кирбейт;

     талапкер -  шайлоо  аркылуу мамлекеттик бийлик органында же жерги-

ликтүү өз  алдынча башкаруу органында кызмат ордун ээлөөгө талапкер ка-

тары ушул Кодексте белгиленген тартипте көрсөтүлгөн адам;

     эл аралык  байкоочу  - мыйзамда белгиленген тартипке ылайык Кыргыз

Республикасында шайлоону  даярдоого жана өткөрүүгө байкоо жүргүзүү уку-

гуна ээ болгон чет өлкөлүк же эл аралык уюмдун өкүл адамы;

     убактылуу турган жери - мейманкана, санаторий, эс алуу үйү, панси-

онат, туристтик  база, оорукана, башка ушул сыяктуу мекеме, ошондой эле

жарандын туруктуу жашаган жери болуп саналбаган турак жай;

     жашаган жери  - туруктуу же көпчүлүк учурда турган турак үй, квар-

тира, кызматтык  турак  жай,  адистештирилген  үйлөр (жатакана, карылар

үчүн атайын  үй,  майыптар,  ардагерлер үчүн жатак үйлөр ж.б.), ошондой

эле жаран  жалдоо  (кошумча жалдоо) келишими, аренда келишими боюнча же

Кыргыз Республикасынын  мыйзамдарында  каралган башка негиздерде менчик

ээси катары турган турак жайлар;

     көп мандаттуу  шайлоо  округу - бир нече депутат шайланып, алардын

ар бирине шайлоочулар жекече добуш бере турган шайлоо округу;

     муниципалдык кызматчы  - муниципалдык кызмат ордун ээлеген, кызмат

орду боюнча  ыйгарым  укуктарды  ишке ашыруу үчүн жергиликтүү бюджеттин

эсебинен акы  алуу  менен туруктуу негизде кесиптик иш-аракеттерди жүр-

гүзгөн жана  алардын аткарылышы үчүн жооп берген Кыргыз Республикасынын

жараны;

     байкоочу -  талапкер, саясый партия, коммерциялык эмес уюм тарабы-

нан ушул Кодексте каралган тартипте добуш берүүнүн өткөрүүгө, добуштар-

ды эсептөөгө,  добуш  берүүнүн  жыйынтыктарын белгилөөгө жана шайлоонун

натыйжаларын аныктоого байкоо жүргүзүү үчүн дайындалган адам;

     коммерциялык эмес  уюм - коммерциялык эмес уюмдар жөнүндө мыйзамга

ылайык түзүлгөн жана ушул Кодексте белгиленген чектерде шайлоого катыш-

кан уюм;

     мамлекеттик бийлик органдары - Кыргыз Республикасынын Конституция-

сына  жана  мыйзамдарына  ылайык түзүлгөн жана ыйгарым бийлик укуктарын

жүргүзүүчү органдар;

     жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары - шайлануучу коллегиялуу

органдар,  алар түздөн-түз жергиликтүү жамаат тарабынан шайлануучу жана

жергиликтүү маанидеги иштерди башкаруу боюнча ыйгарым укуктар  берилген

жергиликтүү кењештин депутаттарынан турат;

     шайлоочулардын негизги  тизмеси  - шайлоочулардын тизмеси, аны жа-

рандарды каттоо (эсепке алуу) органдарынан алынган жазуу жүзүндөгү маа-

лыматтардын негизинде  системалык  администратор түзөт, ага жергиликтүү

өз алдынча башкаруунун башчылары, жергиликтүү мамлекеттик администраци-

ялардын башчылары,  шаарлардын мэрлери, аскер бөлүктөрүнүн командирлери

кол коет жана ушул Кодексте белгиленген мөөнөттө тиешелүү шайлоо комис-

сияларына берет;

     жарандардын пассивдүү шайлоо укугу - Кыргыз Республикасынын жаран-

дарынын мамлекеттик бийлик органдарына жана жергиликтүү өз алдынча баш-

каруу органдарына шайланууга укугу;

     туруктуу жашаган жери - адамдын ким  экендигин  тастыктаган  доку-

ментте  каттоо органынын каттоо белгиси бар жарандын Кыргыз Республика-

сынын аймагында жашаган жери;

     укук коргоо органдары - ички иштер, улуттук коопсуздук, финансылык

полиция,  прокуратура, бажы инспекциясы, юстиция органдары, ошондой эле

бањги заттарга контролдук кылуу боюнча органдар;

     шайлоо алдындагы  үгүт - Кыргыз Республикасынын жарандарынын,  та-

лапкерлердин, талапкерлердин ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн жана ишенимдүү

адамдарынын, саясый партиялардын шайлоо кампаниясынын мезгилинде маалы-

матты даярдоо жана таратуу боюнча иши,  ал шайлоочуларды тигил  же  бул

талапкерлерди  (талапкерлердин  тизмесин)  жактап же аларга каршы добуш

берүүгө түртүү максатын көздөйт же ага түртөт;

     талапкердин өкүлү  -  шайлоо комиссиясынын кењеш берүү добуш укугу

бар мүчөсү,  ал катталган талапкердин ыйгарым укуктуу өкүлү,  ишенимдүү

адамы, байкоочусу;

     саясый партиянын өкүлү - шайлоо комиссиясынын  кењеш  берүү  добуш

укугу бар мүчөсү, ал талапкерлердин тизмесин көрсөткөн саясый партиянын

атынан иш алып баруучу ыйгарым укуктуу өкүл, ишенимдүү адам, байкоочу;

     көпчүлүк убакта жашаган жери - Кыргыз Республикасынын чегинен тыш-

кары жерде жүргөн жарандын өндүрүштүк,  илимий,  кызматтык же башка иши

менен байланышкан жашаган жери;

     системалык администратор - тийиштүү шайлоо комиссиясында  "Шайлоо"

автоматташтырылган маалымат тутумунун комплексинин иштешин камсыз кылу-

учу адис;

     мөөнөтүнөн мурда  добуш  берген шайлоочулардын тизмеси - шайлоочу-

лардын тизмеси,  ал  добуш берүү күнүнө чейин 9-1 күн калганда тиешелүү

округдук шайлоо комиссиясы тарабынан түзүлөт, ага негизделген жазуу жү-

зүндөгү арыздын  жана  ушул Кодексте белгиленген тиешелүү документтерди

көрсөтүүнүн негизинде мөөнөтүнөн мурда добуш берген шайлоочулар жөнүндө

маалыматтар киргизилет;

     талапкерлердин тизмеси - пропорциялуу система боюнча шайлоодо сая-

сый партия көрсөткөн талапкерлердин шайлоо комиссиясы тарабынан каттал-

ган бирдиктүү тизмеси.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

                                II глава

                          Шайлоо комиссиялары

 

     9-берене. Шайлоо комиссияларынын тутуму

 

     1. Шайлоо  комиссиялары  Кыргыз Республикасында шайлоону даярдоону

жана өткөрүүнү  уюштурат,  Кыргыз  Республикасынын  жарандарынын шайлоо

укуктарын ишке ашырууну жана коргоону камсыз кылат.

     2. Кыргыз Республикасынын шайлоо комиссияларынын бирдиктүү тутумун

төмөнкүлөр түзөт:

     1) Кыргыз  Республикасынын  Шайлоо  жана референдум өткөрүү боюнча

Борбордук комиссиясы (мындан ары - Борбордук шайлоо комиссиясы);

     2) шайлоо  жана  референдум  өткөрүү  боюнча  облустук, Бишкек, Ош

шаардык шайлоо  комиссиялары (мындан ары - облустук, Бишкек, Ош шаардык

шайлоо комиссиялары);

     3) округдук шайлоо комиссиялары;

     4) райондук, шаардык шайлоо комиссиялары;

     5) участкалык шайлоо комиссиялары.

     3. Шайлоо  комиссияларынын  укуктук  абалы  Кыргыз Республикасынын

Конституциясы, Борбордук  шайлоо комиссиясы жөнүндө Мыйзам, ушул Кодекс

жана шайлоо жөнүндө мыйзамдар менен аныкталат.

     4. Шайлоону даярдоодо жана өткөрүүдө шайлоо комиссиялары өз компе-

тенциясынын чегинде  мамлекеттик бийлик органдарына жана жергиликтүү өз

алдынча башкаруу  органдарына көз карандысыз. Шайлоону даярдоо жана өт-

көрүү учурунда  шайлоо комиссияларынын ишине мамлекеттик органдар, жер-

гиликтүү өз  алдынча башкаруу органдары, коммерциялык эмес уюмдар, сая-

сый партиялар,  башка юридикалык жактар, алардын кызмат адамдары, ошон-

дой эле айрым жарандар тарабынан кийлигишүүгө жол берилбейт.

     5. Шайлоо  комиссиялары  өз  компетенциясынын  чегинде кабыл алган

алардын чечимдери жана актылары мамлекеттик бийлик органдары, мамлекет-

тик мекемелер,  жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, коммерциялык

эмес уюмдар,  башка юридикалык жактар,  алардын кызмат адамдары, талап-

керлер,  саясый партиялар, шайлоочулар, ошондой эле өзүнөн төмөнкү шай-

лоо комиссиялары үчүн милдеттүү.

     6. Шайлоо  комиссиясынын  Кыргыз  Республикасынын Конституциясына,

ушул Кодекске,  Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карама-каршы келген

же белгиленген  ыйгарым укуктардан ашкере кетүү менен кабыл алынган че-

чимдери жогору  турган шайлоо комиссиясы же сот тарабынан жокко чыгары-

лууга тийиш.

     7. Мамлекеттик  бийлик  органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу

органдары, мамлекеттик  жана  муниципалдык  мекемелер  жана  ишканалар,

ошондой эле алардын кызмат адамдары шайлоо комиссияларына алардын ыйга-

рым укуктарын ишке ашырууга көмөк көрсөтүүгө, атап айтканда, зарыл има-

рат жайларды, транспорт, байланыш каражаттарын, техникалык жабдууларды,

маалыматтарды жана материалдарды берүүгө, шайлоого даярдык көрүүнүн жү-

рүшүндө шайлоо комиссияларынын шайлоону даярдоо жана өткөрүү менен бай-

ланышкан кайрылууларына эки календарлык күндүн ичинде, ал эми добуш бе-

рүү күнү же добуш берүүдөн кийинки күнү дароо жооп берүүгө милдеттүү.

     8. Шайлоо  комиссиялары саясый партияларга, коммерциялык эмес уюм-

дарга, башка  юридикалык  жактарга,  жалпыга  маалымдоо  каражаттарына,

ошондой эле алардын кызмат адамдарына шайлоону даярдоо жана өткөрүү ме-

нен байланышкан  зарыл  маалыматтарды  жана материалдарды берүү жөнүндө

өтүнүч менен ушул Кодексте, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белги-

ленген мөөнөттөрдө кайрыла алат.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     10-берене. Борбордук шайлоо комиссиясынын ыйгарым укуктары

 

     1. Борбордук шайлоо комиссиясы:

     1) Кыргыз Республикасынын аймагында жарандардын шайлоо укуктарынын

сакталышына,  Кыргыз Республикасынын Конституциясынын,  ушул Кодекстин,

Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарынын жоболорунун аткарылышына контрол-

дук кылат, алардын бирдей колдонулушун камсыз кылат;

     2) шайлоону даярдоону жана өткөрүүнү уюштурат,  шайлоо комиссияла-

рынын ишине жетекчилик кылат;

     3) өз ыйгарым укуктарынын чектеринде ушул Кодекске, Кыргыз Респуб-

ликасынын мыйзамдарына  каршы  келбеген токтомдорду, нускоолорду, жобо-

лорду, башка актыларды чыгарат жана алардын аткарылышына контролдук кы-

лат;

     4) төмөн турган шайлоо  комиссияларына  укуктук,  усулдук,  уюшту-

руу-техникалык жактан жардам берет;

     5) Президентти шайлоо боюнча округдук шайлоо комиссиясы катары иш-

тейт;

     6) Жогорку Кењештин депутаттарын шайлоо боюнча округдук шайлоо ко-

миссиясы катары иштейт;

     7) облустук,  Бишкек,  Ош  шаардык шайлоо комиссияларын түзөт жана

алардын курамдарын жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыялайт;

     8) шайлоону  даярдоону жана өткөрүүнү, шайлоо комиссияларынын ишин

жана алардын  ыйгарым  укуктарын жүзөгө ашырууну, алар имарат жайларды,

транспортту, байланышты  пайдалангандыгы  үчүн  акыны, башка чыгымдарды

финансылык жактан  камсыз кылууга республикалык бюджеттен бөлүнгөн акча

каражаттарын бөлүштүрөт,  шайлоону материалдык-техникалык жактан камсыз

кылуунун башка маселелерин карайт;

     9) атайын  фонд  түзөт  жана түшкөн каражаттарды шайлоо өткөрүүгө,

шайлоо системасын  өнүктүрүүгө,  шайлоо  комиссияларынын иш аракеттерин

камсыз кылууга пайдаланат;

     10) шайлоолорду  даярдоого жана өткөрүүгө бөлүнгөн бюджеттик кара-

жаттардын жана  талапкерлердин, саясый партиялардын шайлоо фонддорунун,

атайын фонддордун  каражаттарынын түшүшүн жана чыгымдалышын эсепке алуу

тартибин аныктайт, бул каражаттардын максаттуу пайдаланылышына контрол-

дук кылат;

     11) шайлоо  комиссияларынын  шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө бө-

лүнгөн каражаттардын түшүшү жана чыгымдалышы жөнүндөгү каржы отчеттору-

нун, талапкерлердин,  саясый  партиялардын, атайын фонддун каржылык от-

четторунун формаларын белгилейт;

     12) Президентти  жана  Жогорку Кењештин депутаттарын шайлоо боюнча

шайлоо бюллетендеринин формаларын,  аларды даярдоо  тартибин  белгилейт

жана текстин бекитет; жергиликтүү кењештердин депутаттарын шайлоо боюн-

ча шайлоо бюллетендеринин формаларын жана даярдоо тартибин белгилейт;

     13) шайлоо комиссияларынын жыйналыштарынын протоколдорунун, талап-

керлерди колдогон  кол коюлуучу барактардын, башка шайлоо документтери-

нин формаларын; тунук материалдардан жасалууга тийиш болгон добуш берүү

үчүн ящиктердин  үлгүлөрүн; добуш берүү үчүн кабинанын формасын; шайлоо

документтерин сактоо мөөнөтүн жана тартибин белгилейт; шайлоо комиссия-

ларынын мөөрлөрүнүн  үлгүлөрүн  бекитет, аларды даярдоону камсыз кылат.

Ар кандай дењгээлдеги шайлоо комиссияларынын мөөрлөрү жазуусунун мазму-

ну жана цифралык номери боюнча бири-биринен айырмаланат. Мында участка-

лык шайлоо  комиссиясынын  мөөрүнүн номери тийиштүү шайлоо участкасынын

номерине туура келет;

     14) Президентти,  Жогорку Кењештин депутаттарын шайлоо боюнча шай-

лоо бюллетендерин, башка шайлоо документтерин даярдоону камсыз кылат;

     15) министрликтердин жана мамлекеттик бийликтин  бөлөк  органдары-

нын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын шайлоону даярдоо жана

өткөрүү менен байланышкан маселелер боюнча билдирүүлөрүн угат;

     16) шайлоого байкоочулардын, эл аралык байкоочулардын, чет өлкөлүк

жана жергиликтүү жалпыга маалымдоо каражаттарынын  өкүлдөрүнүн  катышуу

тартибин белгилейт, аларды тийиштүү документтер менен камсыз кылат;

     17) талапкерлерге, саясый партияларга телерадиоуюмдарынын каналда-

рында эфир убактысын,  мезгилдүү басмасөз беттеринде басма  аянтчаларын

берүү тартиби жөнүндө нускоолорду же башка ченемдик актыларды чыгарат;

     18) мамлекеттик  бийлик органдары жана жергиликтүү өз алдынча баш-

каруу органдары,  шайлоо комиссиялары менен бирдикте шайлоочуларды кат-

тоонун (эсепке алуунун) мамлекеттик тутумун уюштурат;

     19) Президенттин кызмат ордуна талапкерлерди каттайт;

     20) Жогорку  Кењештин депутаттарын шайлоо боюнча саясый партиялар-

дын талапкерлеринин тизмесин каттайт;

     21) Президенттин  кызмат  ордуна  талапкерлердин  ыйгарым  укуктуу

өкүлдөрүн, ишенимдүү адамдарын каттайт;

     22) Жогорку  Кењештин депутаттарын шайлоо боюнча саясый партиялар-

дын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүн, ишенимдүү адамдарын каттайт;

     23) Президенттин  кызмат  ордуна катталган талапкерлерге,  алардын

ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнө,  ишенимдүү адамдарына белгиленген  үлгүдөгү

күбөлүктөрдү берет;

     24) Жогорку Кењештин депутаттыгына талапкерлерге,  саясый  партия-

лардын  ыйгарым  укуктуу  өкүлдөрүнө,  ишенимдүү адамдарына белгиленген

үлгүдөгү күбөлүктөрдү берет;

     25) шайлоо алдындагы кампаниянын жүрүшү жөнүндө шайлоочуларга маа-

лымдайт;

     26) төмөн  турган шайлоо комиссияларынын протоколдорунун негизинде

Президентти шайлоонун натыйжаларын аныктайт жана аларды шайлоонун конс-

титуциялуулугу жөнүндө корутунду берүү үчүн Кыргыз Республикасынын Кон-

ституциялык Сотуна  жиберет, ошондой эле аларды жалпыга маалымдоо кара-

жаттарында жарыялайт;

     27) шайланган Президентти каттайт жана Кыргыз Республикасынын Пре-

зидентинин белгиленген үлгүдөгү күбөлүгүн, төш белгисин жана Штандартын

(Желегин) тапшырат;

     28) шайлоо  комиссияларынын  протоколдорунун негизинде Жогорку Ке-

њештин депутаттарын шайлоонун натыйжаларын аныктайт;

     29) Жогорку  Кењештин  шайланган  депутаттарын каттайт жана аларга

белгиленген үлгүдөгү күбөлүктү, төш белгини тапшырат;    

     30) ушул Кодексте белгиленген учурларда жана тартипте добуш берүү-

нүн жыйынтыктарын же шайлоонун натыйжаларын жараксыз деп таба алат;

     31) кайра добуш берүүнү,  кайталап добуш  берүүнү  дайындайт  жана

шайлоо  округунда  аларды өткөрүүнү округдук шайлоо комиссиясына тапшы-

рат,  мында чечимде ушул Кодексте белгиленген учурларда  жана  тартипте

шайлоону  жањы курамдагы участкалык шайлоо комиссиялары өткөрүшүнүн за-

рылчылыгын көрсөтө алат;

     32) ушул  Кодексте  белгиленген  учурларда  жана тартипте кайталап

шайлоо өткөрүүнү дайындайт жана уюштурат;

     33) шайлоо  комиссияларынын  чечимдерине жана аракеттерине арызда-

нууларды жана даттанууларды карайт, алар боюнча чечим чыгарат;

     34) шайлоону  даярдоо  жана өткөрүү, Кыргыз Республикасында шайлоо

тутумун өнүктүрүү, шайлоочуларды укуктук жактан окутуу, шайлоо комисси-

яларынын мүчөлөрүн  жана шайлоо процессинин башка катышуучуларын кесип-

тик жактан даярдоо менен байланышкан максаттуу программаларды ишке ашы-

рууну камсыз кылат.

     35) шайлоолорду даярдоого жана өткөрүүгө байланышкан документтерди

сактоо жана архивге өткөрүү мөөнөттөрүн, тартибин белгилейт.

     2. Борбордук шайлоо комиссиясы ушул Кодекске жана Кыргыз Республи-

касынын мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     11-берене. Шайлоо комиссияларынын статусу жана аларды түзүү

                тартиби

 

     1. Облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссиялары Борбордук шай-

лоо  комиссиясы  тарабынан чечүүчү добуш укугу бар 11 мүчөнүн курамында

түзүлөт. Облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссияларынын курамы жа-

на дареги алар түзүлгөн күндөн тартып 5 календарлык күндөн кечиктирбес-

тен Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан жалпыга маалымдоо  каражатта-

рына жарыяланат. Облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссиялары ыйга-

рым укуктарынын мөөнөтү беш жыл.  Облустук,  Бишкек,  Ош шаардык шайлоо

комиссияларынын  ыйгарым  укуктары  комиссиялардын жањы курамы түзүлгөн

учурдан тартып токтотулат.

     Областтык, Бишкек,  Ош  шаардык  шайлоо комиссияларынын төрагалары

кызмат адамдары  болуп эсептелет жана Борбордук шайлоо комиссиясы тара-

бынан беш жылдык мөөнөткө дайындалат.

     Облусттук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссияларынын чечүүчү добуш

укугу бар мүчөлөрү негизги ишинен бошотулбастан - коомдук башталыштарда

иштейт.

     2. Райондук, шаардык шайлоо комиссиялары шайлоо дайындалгандан ки-

йин 10 календардык күндөн кечиктирбестен облустук,  Бишкек шаардык шай-

лоо комиссиялары тарабынан төраганын,  катчынын жана кеминде 5  мүчөнүн

курамында түзүлөт. Райондук, шаардык шайлоо комиссияларынын курамы жана

дареги алар түзүлгөндөн кийин 3 календарлык күндөн кечиктирилбестен об-

лустук,  Бишкек шаардык шайлоо комиссиялары тарабынан жалпыга маалымдоо

каражаттарына жарыяланат.

     Райондук, шаардык  шайлоо  комиссияларынын чечүүчү добуш укугу бар

мүчөлөрү негизги ишинен бошотулбастан - коомдук башталыштарда иштейт.

     Округдук шайлоо  комиссияларынын милдетин аткарган райондук, шаар-

дык шайлоо комиссиялары өздөрүнүн ыйгарым укуктарын шайлоонун жыйынтык-

тары расмий жарыялангандан кийин 10 календарлык күндүн өтүшү менен ток-

тотот.

     3. Участкалык шайлоо комиссиялары жогору турган шайлоо комиссияла-

ры тарабынан шайлоо күнүнө чейин 30 календарлык күн  мурда  комиссиянын

чечүүчү добуш укугу бар кеминде 7 мүчөсүнүн курамында түзүлөт. Участка-

лык шайлоо комиссияларынын сандык курамы аларды түзгөн тийиштүү  шайлоо

комиссиялары  тарабынан белгиленет.

     Участкалык шайлоо  комиссияларынын  курамы жана дареги алар түзүл-

гөндөн кийин 2 календарлык күндөн кечиктирбестен тиешелүү шайлоо комис-

сиялары тарабынан  жалпыга  маалымдоо  каражаттарына  жөнөтүлөт,  булар

аларды өзүнүн жакынкы чыгарылышында жарыялайт.   

     Мамлекеттик жана муниципалдык мекемелердин жетекчилери шайлоо  ко-

миссияларынын төрагалары жана катчылары болуп шайлана албайт.

     Участкалык шайлоо комиссияларынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрү

шайлоону даярдоо  жана  өткөрүү мезгилинде өздөрүнүн негизги иши боюнча

милдеттерин аткаруудан убактылуу бошотулат.

     4. Округдук, райондук, шаардык жана участкалык шайлоо комиссиялары

өздөрүнүн курамынын ичинен төраганы жана катчыны шайлашат.

     Шайлоо комиссиясынын  биринчи  жыйналышын шайлоо комиссиясынын че-

чүүчү добуш укугу бар, курагы боюнча улуу мүчөсү ачат жана өткөрөт.

     5. Шайлоо комиссияларын саясый партиялардын,  шайлоочулардын чогу-

луштарынын сунушу боюнча жогору турган шайлоо комиссиялары түзөт.

     Жогору турган шайлоо комиссиясы сунуш кылынган талапкерлердин ичи-

нен комиссиянын мүчөлөрүн бекитет.  Эгерде саясый партиялардан, шайлоо-

чулардын чогулуштарынан өкүлдөрдүн  саны  комиссиясынын  чечүүчү  добуш

укугу бар мүчөлөрүнүн белгиленген санынан көп болуп чыкса,  маселе Бор-

бордук шайлоо комиссиясы белгилеген чүчүкулак кармоо менен чечилет.

     Шайлоо комиссиясынын курамында ар бир саясый партиядан,  шайлоочу-

лардын чогулушунан бирден ашык өкүл,  ошондой эле бир эле уюмдан (меке-

меден,  ишканадан) бирден ашык өкүл болушу мүмкүн эмес.  Саясый партия-

лардын өкүлдөрү шайлоо комиссиясынын мүчөлөрүнүн  жалпы  санынын  үчтөн

биринен ашыгын түзө албайт.  Эгерде саясый партиялардан өкүлдөрдүн саны

белгиленген сандан көп болуп чыкса, маселе чүчүкулак кармоо менен чечи-

лет.

     Эгерде саясый партиялар шайлоо комиссиясынын мүчөлүгүнө  ушул  Ко-

дексте белгиленген сандагы талапкерлерди көрсөтпөсө,  алардын орду шай-

лоочулардын чогулуштары көрсөткөн шайлоо комиссиясынын  мүчөлүгүнө  та-

лапкерлер менен толтурулат.  Мамлекеттик жана муниципалдык кызматчылар,

мамлекеттик,  муниципалдык мекемелердин кызматчылары шайлоо комиссиясы-

нын  чечүүчү  добуш  укугу  бар мүчөлөрүнүн жалпы санынын үчтөн биринен

ашыгын түзө албайт.  Көрсөтүлгөн жоболор ооруканаларда, санаторийлерде,

эс  алуу  үйлөрүндө  жана  шайлоочулар убактылуу жүргөн башка жерлерде,

жетүүгө кыйын болгон жана алыскы райондордо, тергөө изоляторлорунда жа-

на  убактылуу кармоо изоляторлорунда,  алыскы жана жетүүгө кыйын болгон

жерлерде жайгашкан аскер бөлүктөрүнүн аймактарында,  ошондой эле Кыргыз

Республикасынын  чегинен тышкары жерлерде участкалык шайлоо комиссияла-

рын түзүү учурунда колдонулбашы мүмкүн.

     Тандалган талапкерлер  тиешелүү жогору турган шайлоо комиссиясынын

чечими менен бекитилет.

     Чүчүкулак кармоонун  жыйынтыгы боюнча шайланбаган жана (же) шайлоо

комиссиясынын курамына киргизилбеген талапкерлер  шайлоо  комиссиясынын

чечүүчү  добуш укугу бар айрым мүчөлөрү чыгып калган учурда аларды шай-

лоо комиссиясынын курамына киргизүү үчүн  резервди  түзөт.  Резерв  жок

болгон учурда, жогору турган шайлоо комиссиясы шайлоо комиссиясынын ку-

рамына жањы талапкерлерди киргизүүгө укуктуу,  ал эми шайлоо комиссиясы

таркатылган  учурда шайлоо комиссиясын саясый партиялардан жана шайлоо-

чулардын чогулуштарынан кайрадан сунуш кылынган  талапкерлердин  ичинен

түзөт.

     6. Тийиштүү шайлоо комиссиясы  тарабынан  талапкер  талапкерлердин

тизмеси катталгандан кийин, катталган талапкер же талапкерлердин тизме-

син көрсөткөн саясый партия талапкерди же талапкерлердин тизмесин  кат-

таган шайлоо комиссиясына,  ошондой эле төмөн турган шайлоо комиссияла-

рына кењеш берүү добуш укугу менен комиссиянын бирден мүчөсүн дайындоо-

го  укуктуу.  Катталган  талапкер  же  саясый партиянын ыйгарым укуктуу

өкүлү тийиштүү шайлоо комиссиясына расмий документтерди  жиберүүгө  ти-

йиш,  анын  төрагасы  дайындалган адамдарды кењеш берүү добуш укугу бар

комиссия мүчөлөрүнүн тизмесине киргизет жана аларга күбөлүк берет.

     Мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары-

нын кызмат адамдары, аскер бөлүктөрүндө, аскер уюмдарында, мекемелерин-

де  командалык  кызмат  ордун ээлеген адамдар,  судьялар,  прокурорлор,

ошондой эле соттолгондугу мыйзамда белгиленген тартипте алып салынбаган

же  жокко  чыгарылбаган адамдар комиссиянын кењеш берүү добуш укугу бар

мүчөсү болуп дайындалбайт.

     Кењеш берүү  добуш  укугу  бар комиссия мүчөсүнүн ыйгарым укуктары

комиссиянын бул мүчөсүн дайындаган талапкердин, саясый партиянын чечими

менен токтотулушу жана башка адамга берилиши мүмкүн.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     12-берене. Шайлоо комиссияларын таратуу тартиби

 

     1. Туруктуу иштеген шайлоо комиссияларын кошпогондо, шайлоо комис-

сиялары Борбордук  шайлоо  комиссиясы же сот тарабынан төмөнкүдөй учур-

ларда таратылышы мүмкүн:

     а) шайлоо  комиссиялары  жарандардын шайлоо укуктарын бузганда, ал

жогору турган  шайлоо комиссиясы же сот тиешелүү аймакта добуш берүүнүн

жыйынтыктарын же шайлоонун натыйжаларын жараксыз деп табышына алып кел-

генде;

     б) ушул Кодекстин талаптарына ылайык кабыл алынган соттун же жого-

ру турган шайлоо комиссиясынын чечимдерин, Борбордук шайлоо комиссиясы-

нын чечимдерин шайлоо комиссиясы аткарбаганда;

     в) эгерде  шайлоо  комиссияларынын курамын түзүү учурунда ушул Ко-

декстин 11-беренесинин талаптары бузулса.

     2. Шайлоо  комиссиясын таркатуу жөнүндө арыз менен тиешелүү жогору

турган шайлоо комиссиясы,  ошондой эле талапкер же саясый партия кайры-

лууга укуктуу.

     Шайлоо комиссиясын  таркатуу жөнүндө арыз добуш берүү күнүнө чейин

10 календарлык күндөн кечиктирбестен же кайталап добуш берүүнү жүргүзүү

учурунда -  бул  участкада  добуш  берүүнүн жыйынтыктарын белгилегенден

кийинки мезгилде, бирок кайталап добуш берүү күнүнө чейин 7 календарлык

күндөн кечиктирбестен берилиши мүмкүн.

     Шайлоо комиссиясын  таркатуу  жөнүндө арыз тез арада кароого кабыл

алынат жана  ал  боюнча чечим арыз берилген күндөн тартып 2 календарлык

күндөн кечиктирбестен чыгарылат.

     3. Шайлоо  комиссиясын таркатуу жөнүндө чечим кабыл алынган учурда

жогору турган  шайлоо  комиссиясы жањы курамдагы шайлоо комиссиясын тү-

зөт.

     Жањы курамдагы  шайлоо  комиссиясы шайлоо комиссиясын таркатуу жө-

нүндө чечим  күчүнө киргенден кийин 3 календарлык күндөн кечиктирбестен

түзүлүүгө тийиш.

     4. Шайлоо комиссиясын таркатуу тиешелүү шайлоо комиссиясынын кењеш

берүү добуш  укугу  бар мүчөлөрүнүн ыйгарым укуктары токтотулушуна алып

келбейт.

 

     12-1-берене. Областтык, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссиялары

                  жана алардын ыйгарым укуктары

 

     Облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссиялары:

     1) облустун,  Бишкек жана Ош шаарларынын аймагында ушул Кодекстин,

Кыргыз Республикасындагы шайлоо жөнүндө бөлөк мыйзамдарынын жоболорунун

аткарылышына контролдукту  ишке ашырат жана алардын бир түрдүү колдону-

лушун камсыз кылат;

     2) төмөн турган шайлоо комиссияларынын иш-аракетине  багыт  берет,

шайлоону  өткөрүү  үчүн  бөлүнгөн мамлекеттик акча каражаттарын алардын

арасында бөлүштүрөт, бул каражаттардын максаттуу пайдаланышына контрол-

дукту жүзөгө ашырат;

     3) тиешелүү аймакта шайлоо өткөрүүнү уюштурат;

     4) бийликтин  жергиликтүү  органдарынын  өкүлдөрүн катыштыруу жана

ушул Кодекстин Өзгөчөлүү бөлүгүндө аныкталган жоболорду эске  алуу  ме-

нен, жергиликтүү кењештердин депутаттарын шайлоо боюнча шайлоо округда-

рынын схемасын иштеп чыгат жана бекитет, шайлоо округдарынын чегин жана

шайлоо комиссияларынын жайгашкан ордун көрсөтүү менен,  шайлоо округда-

рынын тизмесин жалпыга маалымдоо каражаттарында жарыялайт;

     5) райондук, шаардык (округдук) шайлоо комиссияларын түзөт;

     6) жергиликтүү кењештердин  депутаттыгына  талапкерлерди  көрсөтүү

боюнча чогулуштарга катышууга укуктуу;

     7) төмөн турган шайлоо комиссияларынын иш-аракети үчүн зарыл  бол-

гон материалдык-техникалык шарттарды түзүүнү контролдойт;

     8) тиешелүү аймактарда шайлоо өткөрүү үчүн  пайдаланылуучу  атайын

фонддорду түзөт;

     9) Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан аныкталган  формага  ыла-

йык,  жергиликтүү  кењештердин депутаттарын шайлоо боюнча шайлоо бюлле-

тендерин даярдоону камсыз кылат жана алар менен тиешелүү шайлоо  комис-

сияларын жабдыйт;

     10) шайлоону даярдоо жана өткөрүү менен байланышкан маселелер  бо-

юнча төмөн турган шайлоо комиссияларынын,  ишканалардын,  мекемелердин,

уюмдардын жетекчилеринин билдирүүлөрүн угат;

     11) жергиликтүү кењештердин депутаттарын шайлоонун жыйынтыгын бел-

гилейт жана натыйжасын аныктайт, аларды жалпыга маалымдоо каражаттарын-

да белгиленген мөөнөттө жарыялайт;

     12) жергиликтүү кењештерге шайланган депутаттарга Борбордук шайлоо

комиссиясы тарабынан белгиленген үлгүдөгү шайлангандыгы тууралу күбөлүк

берет;

     13) шайлоону  даярдоо жана өткөрүү менен байланышкан документтерди

архивге же жогору турган шайлоо комиссиясына өткөрүп берүүнү камсыз кы-

лат;

     14) жергиликтүү кењештердин депутаттарын кайталап шайлоону өткөрүү

менен байланышкан маселелерди карайт;

     15) төмөн турган шайлоо комиссияларынын  чечимине  жана  аракетине

карата арыздарды жана даттанууларды карайт, алар боюнча чечим чыгарат;

     16) жергиликтүү кењештердин депутаттары өз ыйгарым укуктарын  жер-

гиликтүү  кењештин депутатынын ыйгарым укуктарын аткаруу менен сыйышпа-

ган ыйгарым укуктар менен айкалыштырган учурда, ошондой эле Кыргыз Рес-

публикасынын  мыйзамдарында  каралган  башка  учурларда алардын ыйгарым

укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу же жоюу жөнүндө токтом кабыл алат.

     Облустук, Бишкек,  Ош  шаардык шайлоо комиссиялары мындай токтомду

кабыл алууга чейин 48 саат мурда тиешелүү адамга анын ээлеп турган кыз-

мат орундарынын  сыйышпастыгы  тууралу  жана  анын  ээлеп турган кызмат

орундарынын бирөөсүнөн  кетүүсү  жөнүндө  тиешелүү  шайлоо комиссиясына

маалымдоого милдеттүүлүгү тууралу жазуу жүзүндө кабарлоого милдеттүү;

     17) ушул Кодекске, Кыргыз Республикасынын шайлоо жөнүндө мыйзамда-

рына ылайык башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     13-берене. Округдук шайлоо комиссиялары жана алардын ыйгарым

                укуктары

 

     Округдук шайлоо комиссиясы:

     1) тиешелүү аймакта ушул Кодекстин, Кыргыз Республикасынын шайлоо-

лор жөнүндөгү мыйзамдарынын аткарылышына контролдук жүргүзөт жана алар-

дын бир түрдүү колдонулушун камсыз кылат;

     2) (КР Убактылуу Өкмөтүнүн 2010-жылдын 21-апрелиндеги УӨ № 19

декретине ылайык күчүн жоготту)

     3) участкалык шайлоо комиссияларынын  ишине  багыт  берет,  шайлоо

өткөрүү  үчүн  бөлүнгөн  мамлекеттик акча каражаттарын алардын арасында

бөлүштүрөт,  бул каражаттар максаттуу пайдаланылышына контролдукту кам-

сыз кылат;

     4) тиешелүү аймакта шайлоо өткөрүүнү уюштурат;    

     5) шайлоо участкаларында добуш берүүнү өткөрүүдө участкалык шайлоо

комиссияларына укуктук, усулдук, уюштуруу-техникалык жардам көрсөтөт;

     6) участкалык шайлоо комиссияларын имарат-жайлар,  транспорт, бай-

ланыш менен камсыз кылууну контролдойт, шайлоону материалдык-техникалык

жактан камсыз кылуунун башка маселелерин карайт;

     7) участкалык шайлоо комиссияларынын даректери жана телефон номер-

лери жөнүндө калкка маалымдайт;

     8) шайлоочулардын тизмелерин жалпыга тааныштыруу үчүн сунуш кылуу-

га көзөмөл жүргүзөт;

     9) участкалык  шайлоо  комиссияларынын  чечимдерине жана аракетине

(аракетсиздигине) даттанууларды  жана арыздарды карайт, алар боюнча че-

чимдерди кабыл алат;

     10) шайлоону  даярдоо жана өткөрүү менен байланышкан маселелер бо-

юнча шайлоо комиссияларынын,  ишканалардын, мекемелердин, уюмдардын же-

текчилеринин билдирүүлөрүн угат;

     11) шайлоо округу боюнча шайлоо бюллетенинин текстин бекитет, Бор-

бордук  шайлоо  комиссиясы белгилеген формага ылайык даярдоону,  шайлоо

бюллетендерин жана башка документтерди участкалык шайлоо комиссияларына

жеткирүүнү камсыз кылат;

     12) жергиликтүү  кењештердин  депутаттыгына талапкерлерди, алардын

ыйгарым укуктуу  өкүлдөрүн, ишенимдүү адамдарын, шайлоо комиссияларынын

кењеш берүү добуш укугу бар мүчөлөрүн каттайт, аларга белгиленген үлгү-

дөгү күбөлүктөрдү берет;

     13) талапкерлердин шайлоочулар менен жолугушууларын уюштурат;

     14) бардык  талапкерлер үчүн шайлоо алдында иш жүргүзүүнүн укуктук

бирдей шарттарынын сакталышын камсыз кылат;

     15) тиешелүү  округу  боюнча  жергиликтүү кењештердин депутаттарын

шайлоонун натыйжаларын аныктайт, аларды жалпыга маалымдоо каражаттарына

билдирет жана  шайлоонун натыйжалары жөнүндө протоколдорду тиешелүү об-

лустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссияларына берет;

     16) кайра добуш берүүнү, кайталап добуш берүүнү жана кайталап шай-

лоону өткөрүүнү уюштурат;

     17) ушул Кодексте белгиленген учурларда жана тартипте добуш берүү-

нүн жыйынтыктарын же шайлоонун натыйжаларын жараксыз деп таба алат;

     18) жергиликтүү  кењештердин  шайланган  депутаттарын каттайт;

     19) шайлоо  округу боюнча шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө бөлүн-

гөн акча  каражаттарын тескейт, ал каражаттардын бир бөлүгүн участкалык

шайлоо комиссияларынын ортосунда бөлүштүрөт, шайлоо округунун аймагында

ал каражаттардын  максатка  ылайык  пайдаланылышына контролдукту камсыз

кылат;

     20) ушул Кодекстин 45-беренесинин 10-пунктунда белгиленген тартип-

те айрым  шайлоо  участкаларында  добуш берүүнүн жыйынтыктарын жараксыз

деп табышы мүмкүн;

     21) шайлоону  даярдоо жана өткөрүү менен байланышкан документтерди

архивге же жогору турган шайлоо комиссиясына берүүнү камсыз кылат;

     22) ушул Кодекске, Кыргыз Республикасынын шайлоо жөнүндөгү мыйзам-

дарына ылайык башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык 2010-жылдын 21-апрелиндеги УӨ № 19 декретинин редакцияларына ылайык)

 

     14-берене. Райондук, шаардык шайлоо комиссиялары жана алардын

                ыйгарым укуктары

 

     1. Райондук,  шаардык  шайлоо комиссиялары жергиликтүү кењештердин

депутаттарын шайлоо  боюнча  округдук шайлоо комиссиялары катарында иш-

тейт.

     2. Райондук, шаардык шайлоо комиссиялары:

     1) тиешелүү  аймакта  шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө контролдук

кылат;

     2) участкалык шайлоо комиссияларынын даректери жана телефон номер-

лери жөнүндө калкка маалымдайт;

     3) тиешелүү аймакта участкалык шайлоо комиссияларынын ишин коорди-

нациялайт, участкалык шайлоо комиссияларынын чечимдерине жана аракетине

(аракетсиздигине) даттанууларды  жана арыздарды карайт, алар боюнча че-

чимдерди кабыл алат;

     4) шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө  бөлүнгөн  акча  каражаттарын

тескейт, аларды участкалык шайлоо комиссияларынын ортосунда бөлүштүрөт;

     5) бардык  талапкерлер  үчүн шайлоо алдындагы иштин тењдеш укуктук

шарттарын сактоону камсыз кылат;

     6) шайлоо  бюллетендерин жана башка документтерди шайлоо комиссия-

ларына жеткирүүнү уюштурат;

     7) шайлоо участкаларында добуш берүүнү өткөрүүдө участкалык шайлоо

комиссияларына уюштуруу-техникалык жардам көрсөтөт;

     8) тиешелүү  аймакта  шайлоо  боюнча  добуш берүүнүн жыйынтыктарын

белгилейт, аларды  жалпыга  маалымдоо каражаттарына билдирет жана добуш

берүүнүн жыйынтыктары  жөнүндө  протоколдорду  облустук, Бишкек шаардык

шайлоо комиссияларына берет;

     9) шайлоону  даярдоо  жана өткөрүү менен байланышкан документтерди

архивге же жогору турган шайлоо комиссиясына өткөрүп берүүнү камсыз кы-

лат;

     10) ушул Кодекске, Кыргыз Республикасынын шайлоо жөнүндө мыйзамда-

рына ылайык башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

 

     15-берене. Участкалык шайлоо комиссияларынын ыйгарым укуктары

 

     Участкалык шайлоо комиссиясы:

     1) участкалык  шайлоо  комиссиясынын дареги жана телефон номерлери

жөнүндө, анын иш убактысы, ошондой эле добуш берүүчү күн жана анын орду

жөнүндө калкка билдирет;

     2) шайлоочулардын тизмеси менен шайлоочуларды тааныштырат, шайлоо-

чулардын тизмесиндеги  каталыктар жана так эместиктер жөнүндө арыздарды

кабыл алат жана карайт, аларга тийиштүү өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө-

гү маселелерди чечет;

     3) шайлоо  участкасынын  аймагында  үгүт материалдарын жайгаштыруу

эрежелеринин сакталышына контролдук кылат;

     4) добуш  берүү үчүн жайларды, шайлоо ящиктерин жана башка жабдуу-

ларды даярдоону камсыз кылат;

     5) шайлоо күнү шайлоо участкасында добуш берүүнү уюштурат;

     6) шайлоо участкасы боюнча добуштарды эсептейт жана добуш берүүнүн

жыйынтыктарын белгилейт;

     7) ушул  Кодекстин  бузулганы тууралу арыздарды жана даттанууларды

карайт, алар боюнча чечим кабыл алат;

     8) шайлоону  даярдоо  жана өткөрүү менен байланышкан документтерди

жогору турган шайлоо комиссиясына же архивге өткөрүп берүүнү камсыз кы-

лат;

     9) ушул Кодекске,  Кыргыз Республикасынын шайлоо жөнүндөгү мыйзам-

дарына ылайык башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.

 

     16-берене. Шайлоо комиссиясынын мүчөсүнүн статусу

 

     1. Кыргыз Республикасынын Жогорку  Кењешинин  депутаттары,  жерги-

ликтүү  кењештердин  депутаттары,  мамлекеттик бийлик органдарынын жана

жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын кызмат адамдары, судьялар,

талапкерлер, алардын ишенимдүү адамдары, ыйгарым укуктуу өкүлдөрү, баш-

ка шайлоо комиссияларынын мүчөлөрү,  талапкерлердин  жакын  туугандары,

талапкерлерге түздөнтүз баш ийүүдө турган адамдар, укук коргоо органда-

рынын кызматкерлери, аскер кызматчылары, ошондой эле соттуулугу мыйзам-

дарда белгиленген тартипте алып салына элек же жоюлбаган адамдар шайлоо

комиссиясынын мүчөлөрү боло алышпайт.

     Түздөнтүз баш ийүү деп,  ушул Кодексте жетекчи менен ага баш ийген

адамдын ортосундагы кызматтык мамилелер эсептелет, бул учурда биринчиси

кийинкисине  карата  ишке  кабыл  алуу жана иштен бошотуу,  ошондой эле

өзүнүн кызматтык ыйгарым укуктарынын чегинде ал милдеттүү түрдө  аткара

турган буйруктарды, тескемелерди жана көрсөтмөлөрдү берүүгө, сыйлоо жа-

на тартиптик жаза колдонуу чараларын көрүүгө укуктуу.

     2. Бир  шайлоо  комиссиясынын  курамына  жакын туугандар шайланышы

мүмкүн эмес.

     3. Шайлоо комиссиясынын төрагасы, катчысы, чечүүчү добуш укугу бар

мүчөлөрү ыйгарым укуктарынын мөөнөтү бүткөнгө чейин аны  түзгөн  жогору

турган   шайлоо   комиссиясынын   чечими  боюнча  шайлоо  комиссиясынын

мүчөсүнүн милдеттеринен төмөнкү учурларда бошотулат:

     - өз ыйгарым укуктарын токтотуу жөнүндө арыз бергенде;

     - Кыргыз Республикасынан тышкары жакка туруктуу жашоо ордуна көчүп

кеткенде;

     - Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыкканда же аны жоготкондо;

     - аларга карата соттун айыптоочу өкүмү мыйзамдуу күчүнө киргенде;

     - иш-аракетке жөндөмсүз, иш-аракетке жөндөмдүүлүгү чектелген, кай-

тыш  болгон  же  аны дайынсыз жоголгон деп таануу жөнүндө соттун чечими

мыйзамдуу күчүнө киргенде;

     - кайтыш болгондо;

     - ушул берененин биринчи бөлүгүндө каралган негиздер пайда болгон-

до;

     - шайлоо комиссиясынын мүчөсүн бекиткен жогору турган  шайлоо  ко-

миссиясы чечими менен тийиштүү шайлоо комиссиясынын сунушунун негизинде

аны милдеттерин дайыма аткарбайт деп тапканда;

     - шайлоо комиссиясы таркатылган учурда.

     Төмөн турган шайлоо комиссиясын түзгөн шайлоо комиссиясы  жогоруда

көрсөтүлгөн жагдайлардан улам чыгып калган шайлоо комиссиясынын чечүүчү

добуш укугу бар мүчөсүнүн  ордуна  жањыларын  мурдагылар  чыгып  калган

күндөн баштап үч календардык күндөн кечиктирбестен бекитүүгө (чүчүкулак

менен аныктоого) милдеттүү. Мындай учурда жогору турган шайлоо комисси-

ясы  мурда сунуш кылынган жана комиссиянын жыйналышында каралган талап-

керликти комиссиянын мүчөсү кылып бекитүүгө укуктуу.  Саясый партия та-

рабынан  көрсөтүлгөн  шайлоо  комиссиясынын мүчөсү чыгып калган учурда,

анын орду,  эгерде ошол эле саясый партиянын резервинде башка мүчө  бар

болсо,  ал ээлейт. Андай болбогон учурда анын ордун башка партиянын ре-

зервде турган өкүлү ээлейт. Участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы же

катчысы чыгып калган учурда жањы төрага же катчы тиешелүү шайлоо комис-

сиясынын жыйналышында комиссиянын өзүнүн курамы тарабынан шайланат.

     4. Шайлоого  даярдык  көрүү жана өткөрүү мезгилинде негизги ишинен

бошотулган шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрү негиз-

ги иштеген  жери боюнча (менчиктин түрүнө карабастан) орточо эмгек акы-

сын сактап калат. Шайлоо комиссияларынын көрсөтүлгөн мүчөлөрүнө ошондой

эле шайлоо өткөрүүгө бөлүнгөн каражаттардын эсебинен Кыргыз Республика-

сынын мыйзамдарында белгилеген тартипте сыйлык акы төлөнүшү мүмкүн.

     Облустук, Бишкек  жана  Ош  шаардык, райондук, шаардык, участкалык

шайлоо комиссияларынын  шайлоо  өткөрүү  мезгилинде  негизги иши боюнча

милдеттерин аткаруудан  убактылуу бошотулган төрагаларына жана катчыла-

рына төмөнкүдөй сый акы төлөнөт:

     - облустук,  Бишкек жана Ош шаардык шайлоо комиссияларынын төрага-

ларына жана катчыларына - мыйзамда аныкталган эсептик көрсөткүчтүн отуз

эсе өлчөмүндө;

     - райондук,  шаардык шайлоо комиссияларынын төрагаларына жана кат-

чыларына  -  мыйзамда  аныкталган  эсептик  көрсөткүчтүн  жыйырма   эсе

өлчөмүндө;

     - участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасына жана катчысына - шай-

лоо  участкасындагы  шайлоочулардын  санына  жараша  шайлоо дайындалган

күнгө карата эсептик көрсөткүчтүн төмөндөгүдөй өлчөмүндө:

     1) 500 шайлоочуга чейин - он эсе өлчөмүндө;

     2) 500дөн 1000 шайлоочуга чейин - он беш эсе өлчөмүндө;

     3) 1000ден 2000 шайлоочуга чейин - жыйырма эсе өлчөмүндө;

     4) 2000ден 2500 шайлоочуга чейин - жыйырма беш эсе өлчөмүндө.

     5. Шайлоо комиссияларынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрүнө узак-

тыгы бир иш жумасы болгон сыйлык акы төлөнүүчү өргүү берилет.

     6. Кылмыш  жасап жаткан жерде кармалган учурларды кошпогондо, Шай-

лоо комиссиясынын  чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрү шайлоо өткөрүү мез-

гилинде жогору  турган шайлоо комиссиясынын макулдугу болмоюнча, кылмыш

жоопкерчилигине тартылышы,  кармалышы  жана камакка алынышы, сот тарти-

бинде колдонулуучу  администрациялык  жаза чараларына кириптер кылынышы

мүмкүн эмес.

     7. Кылмыш  жасап жаткан жерде кармалган учурларды кошпогондо, Бор-

бордук шайлоо  комиссиясынын төрагасы жана анын мүчөлөрү шайлоону даяр-

доо жана  аларды  өткөрүү мезгилинде Кыргыз Республикасынын Президенти-

нин, Кыргыз  Республикасынын Жогорку Кењешинин макулдугу болмоюнча (тү-

зүү тартиби  боюнча) кылмыш жоопкерчилигине тартылышы, кармалышы же ка-

макка алынышы  мүмкүн  эмес.  Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасына

жана анын  мүчөлөрүнө  карата  кылмыш  иши Кыргыз Республикасынын Башкы

прокурору тарабынан гана козголушу мүмкүн.

     8. Шайлоо  комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрү тийиштүү

шайлоо өткөрүү  мезгилинде жана шайлоо аяктагандан кийин 6 айдын ичинде

администрациянын (иш  берүүчүнүн)  демилгеси боюнча иштен бошотулушу же

өздөрүнүн макулдугу болмоюнча башка ишке которулушу мүмкүн эмес.

     9. Тийиштүү  шайлоо комиссияларынын ишин алардын төрагалары уюшту-

рат.

     Шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөсү:

     - тийиштүү шайлоо комиссиясынын жыйналыштары жөнүндө күн  мурунтан

кабарландырылат;

     - шайлоо комиссиясынын жыйналышында сөз сүйлөөгө,  тийиштүү шайлоо

комиссиясынын компетенциясына кирген маселелер боюнча сунуш киргизүүгө,

ал маселелер боюнча добуш берүүнү өткөрүүнү талап кылууга укуктуу;

     - шайлоо комиссиясынын жыйналышынын башка катышуучуларына күн тар-

тибине ылайык суроо берүүгө жана ага тийиштүү жооп алууга укуктуу;

     - тийиштүү жана төмөн турган шайлоо комиссиясынын ар кандай  доку-

менттери жана материалдары менен таанышууга, ал документтер менен мате-

риалдардын көчүрмөлөрүн (буга шайлоочулардын тизмелери,  шайлоо  бюлле-

тендери  кирбейт) алууга,  ал көчүрмөлөрдү күбөлөндүрүүнү талап кылууга

укуктуу;

     - шайлоо  комиссиясынын  аракетине (аракетсиздигине) жогору турган

тийиштүү шайлоо комиссиясына же сотко даттанууга укуктуу;

     - көрсөтүлгөн документ шайлоочунун инсандыгына ылайык келе турган-

дыгын же жоктугун жана бюллетенди алуунун тууралыгын  текшерүүгө  укук-

туу.

     10. Шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш  укугу  бар  мүчөлөрү  ошол

шайлоо  комиссиясы  өткөрүүгө катышып жаткан бардык шайлоолорду даярдоо

жана өткөрүү менен байланышкан, ушул берене менен белгиленген укуктарга

ээ.

     11. Ушул  берененин  9-пунктуна  ылайык шайлоо комиссиясынын кењеш

берүү добуш  укугу бар мүчөсү шайлоолорго даярдык көрүү жана аларды өт-

көрүү маселеси  боюнча шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мү-

чөсү менен бирдей укукка ээ, ал төмөнкүлөргө укуксуз:

     - шайлоо  бюллетендерин,  тизмеден чыгуу күбөлүктөрүн берүүгө жана

аларга кол коюуга;

     - шайлоо бюллетендерин сорттоого,  жокко чыгарууга жана  шайлоочу-

лардын добуштарын эсептөөгө катышууга;

     - добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө жана  шайлоонун  натыйжалары

жөнүндө протокол түзүүгө;

     - комиссиянын жыйналышында добуш берүүгө катышууга жана шайлоо ко-

миссиясынын чечимине кол коюуга.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     17-берене. Шайлоо комиссияларынын ишиндеги маалымдуулук

 

     1. Шайлоо комиссияларынын иши маалымдуу жана ачык жүргүзүлөт.

     2. Тийиштүү шайлоо комиссиясынын жыйналыштарына жогору турган шай-

лоо комиссияларынын мүчөлөрү, талапкерлер, талапкерлердин өкүлдөрү, та-

лапкерлердин тизмесин көрсөткөн саясый партиялардын өкүлдөрү, же көрсө-

түлгөн тизмедеги  талапкерлер, ошондой эле коммерциялык эмес уюмдардын,

жалпыга маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрү катышууга укуктуу

     3. Тиешелүү  шайлоо комиссиясы түздөн-түз жогору турган шайлоо ко-

миссиясына, таламдаш тараптарга шайлоо комиссиясынын жыйналышын өткөрүү

убактысы жана  орду жөнүндө маалымдоого жана ушул берененин 2-пунктунда

көрсөтүлгөн адамдардын шайлоо комиссиясынын жыйналыштарына эркин кирүү-

сүн камсыз кылууга милдеттүү.

     4. Ушул  Кодекстин  19-беренесинин  7-пунктунда көрсөтүлгөн шайлоо

комиссияларынын чечимдери ушул Кодексте, Кыргыз Республикасынын мыйзам-

дарында белгиленген  мөөнөттөрдө жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыя-

ланат.

     5. Добуш  берүү  күнү  участкалык шайлоо комиссиясы иштей баштаган

учурдан тартып, жогору турган шайлоо комиссиясы добуш берүүнүн жыйынты-

гы жөнүндө  протоколду кабыл алгандыгы тууралу маалымат түшкөнгө чейин,

ошондой эле  шайлоочулардын  добуштарын  шайлоо участкаларында кайталап

эсептөөгө ушул  берененин экинчи пунктунда көрсөтүлгөн адамдар, ошондой

эле байкоочулар, эл аралык байкоочулар катышууга укуктуу.

     Мында шайлоо  участкасында бир эле учурда ар бир талапкерден, сая-

сый партиядан,  коммерциялык эмес уюмдан бирден ашпаган өкүл (байкоочу,

ишенимдүү адам же болбосо ыйгарым укуктуу өкүл) катышууга укуктуу. Өкүл

(байкоочу, ишенимдүү  адам  же болбосо ыйгарым укуктуу өкүл) башка өкүл

(байкоочу, ишенимдүү адам же болбосо ыйгарым укуктуу өкүл) менен алмаш-

тырылышы мүмкүн.  Кайталап добуш берүү жүргүзүлгөн учурда шайлоо участ-

касында бир эле учурда ар бир талапкерден, саясый партиядан, коммерция-

лык эмес уюмдан экиден ашпаган өкүл (байкоочу, ишенимдүү адам же болбо-

со ыйгарым  укуктуу өкүл) катышууга укуктуу. Шайлоо участкасында, өздө-

рүнүн активдүү  шайлоо  укугун ишке ашырып жаткан учурларды кошпогондо,

мамлекеттик бийлик  жана  жергиликтүү  өз алдынча башкаруу органдарынын

кызмат адамдарынын, ошондой эле ушул Кодексте каралган учурларды кошпо-

гондо, укук коргоо органдарынын кызматкерлеринин катышуусуна жол берил-

бейт.

     6. Ушул  берененин  экинчи  пунктунда көрсөтүлгөн адамдар, ошондой

эле байкоочулар,  эл  аралык  байкоочулар  добуш берүүнүн жыйынтыктарын

белгилөө, шайлоонун  натыйжаларын  чыгаруу, добуш берүүнүн жыйынтыктары

жөнүндө тийиштүү  протокол  түзүү  учурунда, ошондой эле шайлоочулардын

добуштарын кайталап эсептөө учурунда шайлоо комиссияларынын жыйналышта-

рына, анын ичинде добуш берүү күнүндө катышууга укуктуу.

     7. Участкалык шайлоо комиссияларында добуш берүү жана шайлоочулар-

дын добуштарын  эсептөө  учурунда катышкан шайлоо комиссияларынын кењеш

берүү добуш укугу бар мүчөлөрү, байкоочулар, жалпыга маалымдоо каражат-

тарынын өкүлдөрү  -  өзүнүн  статусун  белгилөө жана өзүнүн фамилиясын,

аты-жөнүн, шайлоо комиссияларынын кењеш берүү добуш укугу бар мүчөлөрүн

дайындаган, шайлоо комиссиясына байкоочуну жиберген талапкердин фамили-

ясын, аты-жөнүн  же  саясый  партиянын  аталышын көрсөтүү менен, ал эми

жалпыга маалымдоо  каражаттарынын өкүлдөрү өздөрү өкүлчүлүк кылган уюм-

дун аталышын  көрсөтүү менен шайлоо алдындагы үгүттүн белгилерин камты-

баган төш белгилерин тагынууга укуктуу.

     8. Бул Кодексте ушул берененин бешинчи пунктунда көрсөтүлгөн адам-

дарга добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протоколдордун, шайлоо комис-

сиясынын шайлоону даярдоо жана өткөрүү менен  байланышкан  башка  доку-

менттеринин   күбөлөндүрүлгөн   көчүрмөлөрүн   берүү  каралган  учурда,

көрсөтүлгөн көчүрмөлөрдү күбөлөндүрүүнү шайлоо  комиссиясынын  төрагасы

жана катчысы жүргүзөт.  Мында күбөлөндүрүлүп жаткан көчүрмөдө "Анык" же

"Көчүрмөсү анык" деп жазылып, кол коюлат, фамилиялары жана инициалдары,

көчүрмөлөрдү күбөлөндүрүү датасы жана убактысы көрсөтүлөт жана тийиштүү

шайлоо комиссиясынын мөөрү басылат.

     9. Участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы добуш берүүнү өткөрүү-

дө, шайлоочулардын добуштарын эсептөөдө жана добуш берүүнүн жыйынтыкта-

ры жөнүндө протокол түзүүдө катышкан байкоочулардын, эларалык байкоочу-

лардын, жалпыга маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрүнүн, талапкердин, сая-

сый партиялардын өкүлдөрүнүн эсебин жүргүзөт.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     18-берене. Байкоочулар, эларалык байкоочулар, жалпыга маалымдоо

                каражаттарынын өкүлдөрү

 

     1. Байкоочуларды  талапкер,  саясый  партия, коммерциялык эмес уюм

дайындоого укуктуу. Байкоочу аны жөнөткөн жактын жазуу жүзүндөгү жолдо-

мосу тиешелүү  шайлоо  комиссиясына келип түшкөндөн кийин ушул Кодексте

каралган байкоочунун укуктарына жана милдеттерине ээ болот.

     2. Кыргыз  Республикасынын  активдүү  шайлоо  укугуна ээ жарандары

байкоочу боло алат.

     Жогорку Кењештин депутаттары, жергиликтүү кењештердин депутаттары,

мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу ор-

гандарынын кызмат  адамдары, шайлоо комиссияларынын мүчөлөрү, судьялар,

прокурорлор, укук коргоо органдарынын кызматкерлери, аскер кызматчылары

байкоочу боло албайт.

     3. Байкоочунун  ыйгарым укуктары бул байкоочу таламдарын билдирген

талапкер,  саясый партия,  коммерциялык эмес уюм берген жолдомодо жазуу

жүзүндө тастыкталууга тийиш,  мында анын фамилиясы,  аты-жөнү,  жашаган

жери,  ошондой эле шайлоо участкасынын номери, ал жөнөтүлүп жаткан шай-

лоо комиссиясынын аталышы көрсөтүлөт, ошондой эле ушул берененин экинчи

пунктунда каралган чектөөлөр жок экендиги жөнүндө  жазуу  жазылат.  Бул

документ паспортту же аны алмаштырган документти көрсөткөн учурда анык.

Байкоочуну жөнөтүү жөнүндө алдын ала билдирүү талап кылынбайт.

     4. Байкоочулар төмөнкүлөргө укуктуу:

     а) шайлоочулардын  тизмелери,  тизмеден  чыгуу  күбөлүктөрүн берүү

реестри, шайлоо комиссиясында болгон тизмеден чыгуу күбөлүктөрү, жайдан

тышкары жерде  добуш  берүү жөнүндө арыздардын (кайрылуулардын) реестри

менен таанышууга;

     б) добуш берүү күнү добуш берүү үчүн жайда ушул Кодекстин 17-бере-

несинин 6-пунктунда көрсөтүлгөн мезгилде ар кандай убакытта болууга;

     в) добуш  берүү  үчүн жайдан тышкары жерде шайлоочулар добуш берип

жаткан учурда катышууга;

     г) ушул  Кодексте белгиленген добуш берүүнү уюштурууга жана тарти-

бине, анын  ичинде  шайлоо  бюллетендеринин  берилишине, шайлоочулардын

тизмелерине киргизилген жарандардын, шайлоочуларга берилген шайлоо бюл-

летендеринин, жокко  чыгарылган  шайлоо бюллетендеринин санын эсептөөгө

байкоо жүргүзүүгө;  шайлоо бюллетендеринин мазмунун көрүүнү камсыз кыл-

ган аралыкта  жана шарттарда шайлоочулардын добуштарын эсептөөгө байкоо

жүргүзүүгө; шайлоочулардын  добуштарын  эсептөөдө ар кандай толтурулган

же толтурулбаган  шайлоо  бюллетени менен таанышууга; шайлоо комиссиясы

добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протоколду жана башка документтерди

түзүшүнө ушул Кодекстин 17-беренесинин 6-пунктунда көрсөтүлгөн мезгилде

байкоо жүргүзүүгө;

     д) добуш берүүнү уюштуруу маселелери боюнча сунуштары жана сын-пи-

кирлери менен  - өзү жиберилген участкалык шайлоо комиссиясынын төрага-

сына, ал эми ал жокто аны алмаштырган адамга кайрылууга;

     е) өзү  жиберилген  участкалык шайлоо комиссиясынын добуш берүүнүн

жыйынтыктары жөнүндө  протоколу менен, ошондой эле жогору турган шайлоо

комиссиясынын протоколу  менен  таанышууга;  көрсөтүлгөн протоколдордун

жана ага  тиркелген документтердин, ошондой эле ушул Кодекстин 17-бере-

несинин 6-пунктунда  көрсөтүлгөн  мезгилде тиешелүү шайлоо комиссиясына

келип түшкөн же көрсөтүлгөн комиссиялар тарабынан түзүлгөн документтер-

дин, анын  ичинде  добуш  берүү учурунда катышкан адамдардын тизмесинин

көчүрмөлөрүн даярдоого же тиешелүү шайлоо комиссиясынан алууга. Байкоо-

чунун талабы боюнча тиешелүү шайлоо комиссиясы көрсөтүлгөн көчүрмөлөрдү

берүүгө же күбөлөндүрүүгө милдеттүү;

     ж) өзү жиберилген участкалык шайлоо комиссиясынын чечимдерине жана

(же) аракетине (аракетсиздигине) түздөн-түз жогору турган шайлоо комис-

сиясына, Борбордук шайлоо комиссиясына же сотко даттанууга;

     з) тиешелүү шайлоо комиссияларында шайлоочулардын добуштарын кайра

эсептөө учурунда катышууга.

     5. Байкоочу төмөнкүлөргө укуксуз:

     а) шайлоочуларга шайлоо бюллетендерин берүүгө;

     б) шайлоо  бюллетендерин алгандыгы жөнүндө шайлоочунун өтүнүчү бо-

юнча ал үчүн кол коюуга;

     в) шайлоочунун  өтүнүчү боюнча ал үчүн шайлоо бюллетенин толтуруу-

га;

     г) добуш берүүнүн купуялыгын бузган аракеттерди жасоого;

     д) шайлоо  комиссиясынын  чечүүчү  добуш укугу бар мүчөсү жүргүзүп

жаткан шайлоо  бюллетендерин  эсептөөгө түздөн-түз катышууга аракет кы-

лууга;

     е) шайлоо комиссиясынын ишине тоскоолдук кылган аракеттерди жасоо-

го;

     ж) шайлоочулардын арасында үгүт жүргүзүүгө;

     з) тиешелүү шайлоо комиссиясы чечимдерди кабыл алышына катышууга.

     6. Эларалык байкоочулар шайлоону дайындоо жөнүндө чечим расмий жа-

рыялангандан киийн Кыргыз Республикасынын Президенти,  Кыргыз Республи-

касынын Жогорку Кењеши, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү, Кыргыз Республи-

касынын Борбордук шайлоо комиссиясы жөнөткөн чакыруу бар болгон  учурда

Борбордук  шайлоо комиссиясы тарабынан аккредитацияланат.  Чакырууларды

жөнөтүү жөнүндө сунуштарды адам укуктарын коргоо жагынан таанылган  ка-

дыр-баркы  бар  эларалык  жана  улуттук,  коммерциялык эмес уюмдар бере

алат.  Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы  чакырууларды

чет  мамлекеттердин  шайлоо органдарына,  ошондой эле шайлоо мыйзамдары

жана шайлоо маселелери боюнча адистешкен эларалык уюмдарга жөнөтөт.

     7. Эларалык  байкоочулардын  иши Кыргыз Республикасынын мыйзамдары

менен жөнгө салынат.

     8. Кыргыз  Республикасынын  Борбордук  шайлоо  комиссиясы эларалык

байкоочуга ал көрсөткөн документтердин (ушул берененин 6-пунктунда көр-

сөтүлгөн ар кандай органдан же адамдан алынган эларалык байкоочу катары

аккредитациялоо жөнүндө  арыздын,  ошондой эле эларалык байкоочунун ким

экендигин тастыктаган документтин) негизинде белгиленген үлгүдөгү күбө-

лүк берет.  Күбөлүк  эларалык байкоочуга өз ишин ушул берененин 9-пунк-

тунда көрсөтүлгөн мезгилде жүзөгө ашыруу укугун берет.

     9. Эларалык байкоочунун ыйгарым укуктарынын мөөнөтү ал Кыргыз Рес-

публикасынын  Борбордук  шайлоо комиссиясы тарабынан аккредитацияланган

күндөн тартып башталат жана шайлоонун  натыйжалары  расмий  жарыяланган

күнү аяктайт.

     10. Эларалык  байкоочулар  добуш  берүү убактысы аяктагандан кийин

гана шайлоо жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тууралуу, шайлоо-

ну даярдоо  жана өткөрүү жөнүндө өз пикирин ачык билдирүүгө, пресс-кон-

ференцияларды өткөрүүгө жана жалпыга маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрү-

нө кайрылууга укуктуу.

     11. Эларалык байкоочулар өз статусун шайлоону даярдоого жана өткө-

рүүгө байкоо  жүргүзүү менен байланышпаган ишти жүзөгө ашыруу үчүн пай-

даланууга укуксуз.

     12. Кыргыз  Республикасынын  Борбордук  шайлоо комиссиясы эларалык

байкоочу эларалык укуктун жалпы таанылган принциптерин жана ченемдерин,

ушул Кодексти,  Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарын бузган учурда анын

аккредитациясын кайра чакыртууга укуктуу.

     13. Жалпыга  маалымдоо  каражаттарынын өкүлдөрү шайлоону даярдоону

жана өткөрүүнү  маалымат  жактан чагылдырууга катышуу менен, шайлоо ко-

миссияларынын жыйналыштарына катышууга, добуш берүүнүн жыйынтыктары жө-

нүндө участкалык  шайлоо  комиссиясынын протоколдору менен, ошондой эле

шайлоонун натыйжалары жөнүндө шайлоо комиссияларынын протоколдору, анын

ичинде кайра  түзүлүүчү протоколдору менен таанышууга, көрсөтүлгөн про-

токолдордун жана аларга тиркелген документтердин көчүрмөлөрүн даярдоого

же тиешелүү  комиссиядан  алууга,  маалыматтык берүүлөр үчүн участкалык

шайлоо комиссиясынын төрагасы көрсөткөн жерден, мында добуш берүүчүлөр-

дүн эрк  билдирүүсүнүн купуялыгын бузбастан видеого тартууну жүргүзүүгө

укуктуу. Жалпыга маалымдоо каражаттарынын өкүлүнүн талабы боюнча тиеше-

лүү шайлоо  комиссиясы добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө же шайлоонун

натыйжалары жөнүндө протоколдун көчүрмөсүн күбөлөндүрүүгө милдеттүү.

 

     19-берене. Шайлоо комиссияларынын ишин уюштуруу

 

     1. Шайлоо комиссияларынын иши коллегиялуу негизде жүргүзүлөт.

     2. Шайлоо комиссиясы,  эгерде анын курамы белгиленген курамдын ке-

минде үчтөн экисине түзүлсө, ишке киришүүгө укуктуу.

     3. Борбордук шайлоо комиссиясынын ишин уюштуруу маселелери Консти-

туция, ушул Кодекс, Борбордук шайлоо комиссиясы жөнүндө Мыйзам, Борбор-

дук шайлоо комиссиясынын Регламенти менен аныкталат.

     4. Шайлоо  комиссиясынын  жыйналышы төрага тарабынан,  ошондой эле

шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу  бар  мүчөлөрүнүн  белгиленген

санынын кеминде үчтөн биринин талабы боюнча чакырылат. Шайлоону даярдоо

жана өткөрүү мезгилинде шайлоо комиссияларынын жыйналыштары эки  жумада

кеминде бир жолу өткөрүлөт.

     5. Шайлоо  комиссиясынын  чечүүчү  добуш укугу бар мүчөлөрү шайлоо

комиссиясынын бардык жыйналыштарына катышууга милдеттүү.

     6. Шайлоо комиссиясынын жыйналышы шайлоо комиссиясынын чечүүчү до-

буш укугу  бар  мүчөлөрүнүн  белгиленген санынын көпчүлүгү катышса ишин

баштоого укуктуу.  Шайлоо  комиссиясы  анын  чечүүчү добуш укугу бар ар

кандай мүчөсүнүн талабы боюнча өзүнүн компетенциясына кирген жана беки-

тилген күн  тартибине ылайык комиссия жыйналышта карап жаткан ар кандай

маселелер боюнча добуш берүүнү өткөрүүгө милдеттүү.

     7. Шайлоону  даярдоону жана өткөрүүнү финансылык жактан камсыз кы-

луу маселелери боюнча, талапкерлерди каттоо жөнүндө, добуш берүүнүн жы-

йынтыктары  же шайлоонун натыйжалары жөнүндө,  шайлоону болбой калды же

жараксыз деп таануу,  кайра добуш берүүнү,  кайталап добуш  берүүнү  же

кайталап  шайлоону өткөрүү жөнүндө,  шайлоо комиссиясынын чечимин жокко

чыгаруу жөнүндө шайлоо  комиссиясынын  чечимдери  шайлоо  комиссиясынын

жыйналышында  шайлоо  комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрүнүн

белгиленген санынын кеминде үчтөн экисинин добушу менен кабыл алынат.

     Башка маселелер  боюнча  шайлоо комиссиясынын чечимдери шайлоо ко-

миссиясынын жыйналышында  шайлоо  комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар

мүчөлөрүнүн белгиленген санынын көпчүлүк добушу менен кабыл алынат.

     8. Шайлоо комиссиясынын жыйналышка катышып олтурган мүчөлөрүнүн эч

кимиси добуш бербей коюуга укуксуз.

     9. Шайлоо комиссиясынын чечимдерине шайлоо комиссиясынын  төрагасы

жана катчысы кол коет.

     10. Шайлоо комиссиясы кабыл алган чечимге  макул  болбогон  шайлоо

комиссиясынын  чечүүчү  добуш  укугу бар мүчөлөрү өзүнүн өзгөчө пикирин

жазуу  жүзүндө  билдирүүгө   укуктуу,   ал   жыйналыштын   протоколунда

көрсөтүлүүгө, ага тиркелүүгө жана комиссиянын төрагасы тарабынан жогору

турган шайлоо комиссиясына (шайлоонун тийиштүү дењгээлине  ылайык)  эки

күндүк  мөөнөттөн  кечиктирбестен,  ал  эми добуш берүү күнү жана добуш

берүүдөн кийинки күнү дароо эле билдирилүүгө тийиш.

     11. Шайлоо комиссиялары шайлоону даярдоо жана өткөрүү менен байла-

нышкан иштерди аткарууга эмгек келишими боюнча штаттан тышкаркы кызмат-

керлерди тарта алат.

     12. Президентти,  Жогорку  Кењештин  депутаттарын шайлоону даярдоо

жана өткөрүү мезгилинде ушул Кодекстин 30-беренесинин 16-пунктунун ара-

кетине туура  келген  телерадиоуюмдар  Кыргыз Республикасынын Борбордук

шайлоо комиссиясына  жума  сайын өз каналдарынан Кыргыз Республикасынын

шайлоо мыйзамдарын  түшүндүрүү,  шайлоочуларга зарыл шайлоо аракеттерин

жүргүзүүнүн мөөнөтү  жана  тартиби, шайлоо кампаниясынын жүрүшү жөнүндө

маалымдоо үчүн,  ошондой эле шайлоочулардын суроолоруна жооп берүү үчүн

кеминде 15 мүнөттүк акысыз эфирдик убакыт берет.

     13. Жумасына  кеминде бир жолу чыккан, ушул Кодекстин 30-беренеси-

нин 16-пунктунун  аракетине туура келген мезгилдүү басылмалардын редак-

циялары Кыргыз  Республикасынын  Борбордук  шайлоо  комиссиясына шайлоо

мыйзамдарын түшүндүрүү, шайлоочуларга зарыл шайлоо аракеттерин жасоонун

мөөнөттөрү жана тартиби, шайлоо кампаниясынын жүрүшү жөнүндө түшүндүрүү

үчүн, ошондой эле шайлоочулардын суроолоруна жооп берүү үчүн ар жумалык

басма аянтынын кеминде жүздөн бир бөлүгүн акысыз берет.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

                               III глава

               Шайлоо округдары жана шайлоо участкалары

 

     20-берене. Шайлоо округдарын түзүү

 

     1. Шайлоону өткөрүү үчүн аткаруу бийлик органдары жана жергиликтүү

өз алдынча башкаруу органдары тарабынан берилген тийиштүү аймакта  кат-

талган шайлоочулардын саны жөнүндөгү маалыматтардын негизинде бирдиктүү

шайлоо округу жана көп мандаттуу шайлоо округдары түзүлөт.

     2. Шайлоо округдарын түзүүдө төмөнкүдөй талаптар сакталууга тийиш:

     - шайлоочулардын   өкүлчүлүгүнүн   орточо   ченеминен жол берилген

оош-кыйыштар 10 пайыздан ашпаган, ал эми барууга кыйын жана алыскы жер-

лерде 15 пайыздан ашпаган шартта шайлоочуларынын саны боюнча шайлоо ок-

ругдарынын болжол менен бирдей болушу;

     - шайлоо  округу  бирдиктүү  аймак  болуп эсептелет, өз ара чектеш

эмес аймактардан шайлоо округун түзүүгө жол берилбейт.

     Шайлоо округдарынын  схемасында шайлоо округдарынын чегаралары, ар

бир шайлоо  округуна  кирген  калктуу пункттардын тизмеси (көчөлөр, үй-

лөр), ар бир шайлоо округунун аталышы, номери жана борбору, ар бир шай-

лоо округундагы шайлоочулардын саны көрсөтүлүүгө тийиш.

     Аталган талаптарды  сактоодо республиканын администрациялык-аймак-

тык бөлүнүшү эске алынат.

     3. Президентти,  Жогорку  Кењешинин  депутаттарын  шайлоодо Кыргыз

Республикасынын бүткүл  аймагы бирдиктүү шайлоо округу болуп эсептелет.

Кыргыз Республикасынын  аймагынан тышкары жашаган шайлоочулар бирдиктүү

шайлоо округуна бекитилген деп эсептелет.

     4. Көп  мандаттуу  шайлоо округдары боюнча жергиликтүү кењештердин

депутаттарын шайлоону  өткөрүү үчүн облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо

комиссиялары жергиликтүү  бийлик органдарынын өкүлдөрүнүн катышуусу ме-

нен жана  ушул  Кодекстин  Өзгөчө  бөлүгүндө белгиленген жоболорду эске

алуу менен  шайлоону дайындоо күнүнө чейин 40 календарлык күндөн кечик-

тирбестен шайлоо округдарынын схемасын иштеп чыгат жана бекитет.

     Тиешелүү облустук,  Бишкек,  Ош шаардык шайлоо комиссиялары шайлоо

округдарынын чектерин  жана  шайлоо комиссияларынын даректерин көрсөтүү

менен шайлоо  округдарынын  схемасын  шайлоо  округдарын бекитүү күнүнө

чейин 7 календарлык күндүн ичинде жалпыга маалымдоо каражаттарына жары-

ялайт.

     5. Ушул берененин 2-пунктунун талаптары бузулган учурда шайлоо ок-

ругдарынын схемасындагы  өзгөртүүлөр,  алардын  чегараларын жана шайлоо

комиссиялары жайгашкан  жерлерди аныктоо Борбордук шайлоо комиссиясы же

тиешелүү облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссиялары тарабынан иш-

ке ашырылат.

 

     21-берене. Шайлоо участкаларын түзүү

 

     1. Добуш берүү жана шайлоочулардын добуштарын эсептөө үчүн шайлоо-

чуларга мүмкүн  болушунча  көбүрөөк  ыњгайлуулуктарды  түзүү максатында

жергиликтүү жана башка шарттарды эске алуу менен шайлоо участкалары тү-

зүлөт.

     2. Шайлоо  участкалары тийиштүү округдук шайлоо комиссиялары тара-

бынан шайлоо күнүнө кеминде 40 календарлык күн калганга  чейин  ар  бир

участкада 2500 шайлоочудан ашпаган эсеп менен түзүлөт.  Шайлоо округда-

рынын чегараларын участкалардын чегаралары кесип өтүшүнө жол берилбейт.

     3. Добуш берүү күнү стационардык дарылоо-алдын алуу мекемелеринде,

санаторийлерде, эс  алуу үйлөрүндө, алыскы жана барууга кыйын райондор-

до, алыскы  мал-чарба участкаларында, тергөө изоляторлорунда жана убак-

тылуу кармоо  изоляторлорунда  болгон  шайлоочулар,  эгерде алар өздөрү

убактылуу турган жерлер жайгашкан орду боюнча шайлоо округдарынын айма-

гында туруктуу  жашаса,  ушул Кодекстин 42-беренесинде белгиленген тар-

типте өзү  убактылуу  жүргөн  жерде  добуш берет. Аталган шайлоочуларды

белгилүү шайлоо  участкасына таандык кылуунун тартиби тийиштүү округдук

шайлоо комиссиясы тарабынан аныкталат.

     4. Аскер  кызматчылары  жалпы шайлоо участкаларында добуш беришет.

Обочо жерде,  калктуу пункттардан алыс жайгашкан аскер бөлүктөрүндө ас-

кер кызматчыларына  ушул  Кодекстин 42-беренесинде белгиленген тартипте

өзгөчөлүк тартибинде  добуш  берүүгө жол берилет. Аталган шайлоочуларды

белгилүү шайлоо  участкасына таандык кылуунун тартиби тийиштүү округдук

шайлоо комиссиясы тарабынан аныкталат.

     5. Президентти  жана  Жогорку  Кењештин  депутаттарын шайлоодо чет

мамлекеттердин аймагында  турган  Кыргыз Республикасынын жарандары үчүн

шайлоо участкалары  Кыргыз  Республикасынын  Тышкы иштер министрлигинин

сунушу боюнча  Борбордук  шайлоо  комиссиясы  тарабынан түзүлөт. Шайлоо

участкалары Кыргыз  Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрүндө жана

консулдук мекемелеринде,  ошондой  эле Кыргыз Республикасынын жарандары

чогуу жашаган, жүргөн жерлерде түзүлөт. Ушул берененин 2-пунктунда көр-

сөтүлгөн шайлоочулардын саны жөнүндөгү талап Кыргыз Республикасынын ай-

магынан тышкары  жерлерде шайлоо участкаларын түзүүдө колдонулбашы мүм-

күн.

     6. Шайлоо участкаларынын тизмелери алардын чегараларын жана дарек-

терин көрсөтүү  менен  алар  түзүлгөн күндөн кийин 5 календарлык күндөн

кечиктирбей тийиштүү шайлоо комиссиясы тарабынан жарыяланат.

 

                               IV глава

                       Шайлоочулардын тизмелери

 

     22-берене. Шайлоочулардын тизмелерин түзүү

 

     1. Шайлоолорду  өткөрүүдө  шайлоочулардын укуктарын жүзөгө ашыруу,

шайлоочуларды өзү  жөнүндөгү маалыматтар менен тааныштыруу, ошондой эле

добуш берүүнү өткөрүү максатында ар бир шайлоо участкасы боюнча шайлоо-

чулардын негизги, ал эми ушул Кодексте каралган учурда кошумча тизмеле-

ри түзүлөт.

     2. Шайлоо участкаларындагы шайлоочулардын тизмелерине, эгерде ушул

Кодексте башкача  каралбаса, Кыргыз Республикасынын добуш берүү күнүндө

активдүү шайлоо укугуна ээ жарандары киргизилет.

     3. Кыргыз  Республикасынын  жаранын конкреттүү шайлоо участкасында

шайлоочулардын негизги  же  кошумча  тизмесине  киргизүү үчүн анын ошол

участканын аймагында  туруктуу же көпчүлүк учурда жашагандыгынын факты-

сы, ким экендигин тастыктаган  документте  каттоого  алуу  органдарынын

каттоо белгиси жок көпчүлүк учурда жашаганда – ал  шайлоо  участкасынын

аймагында жашагандыгынын фактысы жергиликтүү өз алдынча башкаруу орган-

дары тарабынан ырасталганда, ушул Кодексте каралган башка жүйөлөр негиз

болуп саналат.

     4. Шайлоочулардын  негизги тизмелерин түзүү, каттоого алынган шай-

лоочулар жөнүндө  маалыматтарды  түзүү  жана тактоо жергиликтүү аткаруу

бийлик органдары тарабынан шайлоо дайындалган учурдан тартып камсыз кы-

лынат, ал  эми аскер бөлүктөрүндө болгон шайлоочулар-аскер кызматчылары

жана алардын үй-бүлө мүчөлөрү жана аскер бөлүктөрүнүн аймагында жашаган

башка шайлоочулар  жагынан  аскер  бөлүгүнүн командири тарабынан камсыз

кылынат.

     5. Шайлоочулардын негизги тизмелери ушул Кодексте жана Кыргыз Рес-

публикасынын мыйзамдарында  белгиленген  тартипте  шайлоочуларды каттоо

(эсепке алуу)  мамлекеттик тутумун пайдалануу менен алынган шайлоочулар

жөнүндөгү маалыматтардын негизинде түзүлөт.

     6. Жергиликтүү кењештерге депутаттарды шайлоодо тийиштүү админист-

рациялык-аймактык бирдиктин аймагында жайгашкан аскер бөлүктөрүндө, ас-

кердик уюмдарда  жана  мекемелерде  чакыруу боюнча аскердик кызмат өтөп

жаткан аскер кызматчылары, эгер ал аскер кызматчылары аскердик кызматка

чакырылганга чейин  ошол аймакта туруктуу жашабаган болсо, шайлоочулар-

дын тизмесине  киргизилбейт  жана  шайлоочулардын  санын аныктоодо эске

алынбайт.

     7. Эс алуу үйлөрүндө,  санаторийлерде,  стационардык дарылоо-алдын

алуу мекемелеринде, алыскы жана барууга кыйын болгон райондордо жайгаш-

кан жерлерде,  алыскы мал-чарба участкаларында,  тергөө изоляторлорунда

жана убактылуу  кармоо  изоляторлорунда  убактылуу  турган  шайлоочулар

жөнүндө, ошондой эле чет мамлекеттердин аймактарында жүргөн шайлоочулар

жөнүндө маалыматтар жергиликтүү өзалдынча башкаруунун  аткаруу-тескөөчү

органдарынын жетекчилери,  көрсөтүлгөн мекемелердин жетекчилери, Кыргыз

Республикасынын чет мамлекеттердеги  өкүлчүлүктөрүнүн  жетекчилери,  ал

эми   аскер  бөлүктөрүндө  аскер  бөлүктөрүнүн  командирлери  тарабынан

түзүлөт,  кол коюлат жана тийиштүү шайлоо комиссиясына берилет.  Жерги-

ликтүү  кењештердин  депутаттарын  шайлоодо  активдүү шайлоо укугуна ээ

болгон жана шайлоочулар убактылуу  жүргөн  жерлердин  көрсөтүлгөн  ушул

бөлүгүндө турган Кыргыз Республикасынын жарандары,  эгерде бул жарандар

шайлоо округунун аймагында туруктуу жашабаса,  шайлоочулардын тизмесине

киргизилбейт жана шайлоочулардын санын аныктоодо эсепке алынбайт.

     Шайлоо дайындалган  күнгө  чейин паспортуна каттоо эсебин алуу ор-

гандары тарабынан  коюлган  каттоо белгилеринин негизинде жатаканаларда

жашап турушкан, күндүз окушкан студенттер жана аспиранттар шайлоочулар-

дын негизги тизмесине киргизилет жана жатакана турган жерде добуш бери-

шет. Талапкер  же  анын  өкүлү, талапкерлердин тизмесин каттаган саясый

партиянын ыйгарым  укуктуу өкүлү студенттин жана аспиранттын жатаканада

жашаган фактысын тастыктоочу каттоо белгилеринин негизиндеги бардык ке-

ректүү документтери менен таанышып чыгууга укуктуу.

     8. Президентти, Жогорку Кењештин депутаттарын шайлоодо добуш берүү

күнү Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары жерлерде жүргөн жана тиз-

меден чыгуу күбөлүктөрүн алуу же мөөнөтүнөн мурда добуш берүү мүмкүнчү-

лүгү болбогон  Кыргыз Республикасынын активдүү шайлоо укугуна ээ жараны

тийиштүү участкалык  шайлоо  комиссиясы  тарабынан добуш берүү күнү ага

катышуу үчүн  өзү турган өлкөдө түзүлгөн участкалык шайлоо комиссиясына

добуш берүү  үчүн келгенде жана өзү туруктуу жашаган жер боюнча шайлоо-

чулардын тизмесинен  чыгаруу  жөнүндө арыз берсе шайлоочулардын кошумча

тизмесине кошулат.

     9. Кыргыз  Республикасынын  жараны шайлоочулардын бир гана негизги

же кошумча тизмесине кошулат.  Шайлоочулардын  негизги  тизмесинде  так

эместиктер  же каталыктар табылган учурда шайлоочулар жөнүндө маалымат-

тар шайлоочулардын кошумча тизмесине киргизилет,  мында  шайлоочулардын

негизги  тизмесиндеги  ал жөнүндө маалыматтар ушул Кодексте белгиленген

тартипте жокко чыгарылат. Шайлоочулардын тизмесинде шайлоочунун фамили-

ясы, аты-жөнү, туулган жылы (18 жашка чыккандарга - кошумча түрдө туул-

ган күнү жана айы) жана туруктуу же көпчүлүк учурда жашаган жеринин да-

реги көрсөтүлөт.

     10. Шайлоочулардын негизги тизмеси  эки  нускада  түзүлөт,  аларга

шайлоочулар  жөнүндө маалыматтар алфавиттик тартипте же шайлоочунун ту-

руктуу жашаган жеринин дареги боюнча (калктуу конуштар, көчөлөр, үйлөр,

квартиралар боюнча) жайгаштырылат.  Ар бир шайлоо участкасы боюнча шай-

лоочулардын негизги тизмелерине айылдарда,  поселкаларда,  шаарларда  -

жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу-тескөөчү органдарынын жетек-

чилери, башка шаарларда - мэрлер, ал эми Бишкек шаарында - райондук ад-

министрациялардын  башчылары  кол  коюшат жана добуш берүү күнүнө чейин

кеминде 25 календарлык күн калганда бирден нускасы  тийиштүү  райондук,

шаардык, округдук  жана  участкалык  шайлоо комиссияларына берилет.  Эс

алуу үйлөрүндө, санаторийлерде, стационардык дарылоо-алдын алуу мекеме-

леринде,  алыскы жана барууга кыйын болгон райондордо жайгашкан жерлер-

де, алыскы малчарба участкаларында, тергөө изоляторлорунда жана убакты-

луу кармоо изоляторлорунда, аскер бөлүктөрүндө убактылуу турган шайлоо-

чулардын тизмелери эки нускада түзүлөт,  алардагы шайлоочулардын тизме-

сине  киргизилген  шайлоочулар  жөнүндө маалыматтар алфавиттик тартипте

жайгаштырылып,  номер коюлуп,  шнур өткөрүлүп жана тийиштүү жергиликтүү

өзалдынча башкаруунун аткаруу-тескөөчү органдарынын жетекчилеринин, жо-

горуда аталган мекемелердин жетекчилеринин,  аскер бөлүктөрүнүн  коман-

дирлеринин колтамгасы жана мөөрү менен күбөлөндүрүлүп жана тийиштүү ра-

йондук,  шаардык,  округдук жана участкалык шайлоо комиссияларына добуш

берүү күнүнө чейин 10 календарлык күндөн кечиктирбестен берилет. Кыргыз

Республикасынын чет мамлекеттердеги  өкүлчүлүктөрүндөгү  шайлоочулардын

тизмесине  киргизилген  шайлоочулар  жөнүндө маалыматты тийиштүү шайлоо

комиссиясына берүүнүн формасы, түрү жана тартиби Кыргыз Республикасынын

Тышкы иштер министрлиги менен макулдашуу боюнча Борбордук шайлоо комис-

сиясы тарабынан аныкталат.

     Шайлоо комиссияларына  берилген  шайлоочулардын  негизги тизмелери

номер коюлуп, шнур өткөрүлүп жана тийиштүү жергиликтүү өзалдынча башка-

руунун аткаруу-тескөөчү органдарынын жетекчилеринин, райондук мамлекет-

тик администрациялардын башчыларынын,  шаарлардын мэрлеринин, аскер бө-

лүктөрүнүн командирлеринин колтамгасы жана мөөрү менен күбөлөндүрүлүүгө

тийиш.  Шайлоочулардын негизги тизмеси кол коюлуп жана тийиштүү  шайлоо

комиссиясы мөөрү менен күбөлөндүрүлгөн учурдан баштап өзгөрүүсүз калат.

     Шайлоочулардын негизги  тизмелеринин аныктыгы, толуктугу жана тие-

шелүү райондук, шаардык, округдук жана участкалык шайлоо комиссияларына

өз убагында берилиши үчүн жоопкерчилик жергиликтүү өз алдынча башкаруу-

нун аткаруу-тескөөчү органдарынын жетекчилерине, райондук администраци-

ялардын башчыларына,  шаарлардын  мэрлерине жана аскер бөлүктөрүнүн ко-

мандирлерине, ушул берене да аталган башка адамдарга жүктөлөт.

 (КР Убактылуу Өкмөтүнүн 2010-жылдын 1-июлундагы УӨ № 94 Декретинин

редакциясына ылайык)

 

     23-берене. Шайлоочулардын тизмелери менен таанышуу

 

     1. Шайлоочулардын  негизги  тизмелери  жалпы таанышуу жана кошумча

тактоолор үчүн добуш берүү күнүнө чейин 25 календарлык күндөн кечиктир-

бестен, Кыргыз Республикасынын чет мамлекеттердеги өкүлчүлүктөрүндө тү-

зүлгөн шайлоо участкалары боюнча добуш берүү күнүнө чейин 5 календарлык

күн калганда райондук, шаардык округдук жана участкалык шайлоо комисси-

ялары тарабынан  берилет.  Жарандарга  тийиштүү  шайлоо комиссияларынын

имарат-жайында шайлоочулардын  тизмелери  менен  таанышуу,  ошондой эле

шайлоочу жөнүндө  аларга киргизилген маалыматтардын тууралыгын текшерүү

мүмкүнчүлүгү камсыз кылынат.

     2. Активдүү шайлоо укугуна ээ болгон Кыргыз Республикасынын ар бир

жараны аны шайлоочулардын негизги тизмесине киргизбей койгондук жөнүндө

билдирүүгө акылуу.  Участкалык,  округдук шайлоо комиссиялары жазуу жү-

зүндөгү арыздарды, ошондой эле сунуш кылынган документтерди алар түшкөн

учурдан баштап  24  сааттын,  ал эми добуш берүү күнү 2 сааттын ичинде,

бирок добуш  берүү аяктаганга чейин 2 сааттан кечиктирбей текшерүүгө же

каталыктарды жана  так эместиктерди жоюуга, болбосо арызды четке кагуу-

нун жүйөөлөрүн көрсөтүү менен арыз ээсине жазуу жүзүндө жооп кайтарууга

милдеттүү. Шайлоо  комиссиясынын  чечими  тиешелүү жогору турган шайлоо

комиссиясына, ал эми анын чечими Борбордук шайлоо комиссиясына же сотко

даттанылышы мүмкүн,  алар  даттанууну эки күндүк мөөнөттө, ал эми добуш

берүү күнү - дароо кароого милдеттүү.

     3. Жарандарды  шайлоочулардын негизги тизмесинен чыгаруу шайлоочу-

ларды мамлекеттик  каттоону (эсепке алууну) жүргүзгөн тийиштүү органдан

же паспортто  чагылдырылган  маалыматтар менен ошол шайлоо участкасында

добуш берүүгө  укуксуз  экендигин  ырастаган шайлоочунун өзүнөн алынган

жазуу жүзүндөгү маалыматтардын негизинде гана тийиштүү шайлоо комиссия-

сы тарабынан жүргүзүлөт. Мында шайлоочулардын негизги тизмесинде жаран-

ды негизги  тизмеден  чыгарган  күн жана анын себеби көрсөтүлөт. Мындай

жазуу шайлоо  комиссиясынын  төрагасынын колу менен күбөлөндүрүлөт жана

ал жогору турган шайлоо комиссиясына, ал эми анын чечими Борбордук шай-

лоо комиссиясына  же сотко даттанылышы мүмкүн, алар даттанууну эки күн-

дүк мөөнөттө, ал эми добуш берүү күнү - дароо кароого милдеттүү.

     4. Кыргыз  Республикасынын аткаруу бийлик органдары Кыргыз Респуб-

ликасынын жарандарын  шайлоочулардын  тизмелерине киргизүү же киргизбөө

жөнүндөгү, шайлоочулардын  тизмелериндеги каталар же так эместиктер жө-

нүндөгү маселени чечүүдө шайлоо комиссияларына зарыл  көмөк  көрсөтүүгө

милдеттүү.

     5. Кыргыз  Республикасынын активдүү шайлоо укугуна ээ болгон жара-

ны, шайлоочулардын кошумча тизмесине анын шайлоочулардын негизги тизме-

сине киргизилбей калгандыгы жөнүндө, шайлоочулардын негизги тизмесинде-

ги ар кандай каталыктар же так эместиктер жөнүндө участкалык шайлоо ко-

миссиясына берген  жазуу  жүзүндөгү жүйөлүү арызынын (паспорттук маалы-

маттарын көрсөтүү  менен) негизинде жана ошол шайлоо участкасынын айма-

гында жашагандыгы  жөнүндө  каттоо  белгиси  (катталуусу) бар паспортун

көрсөткөндө тиешелүү  участкалык шайлоо комиссиясынын чечими менен кир-

гизилет. Добуш  берүү  күнү тизмеден чыгуу күбөлүгү менен добуш берүүчү

жарандар, шайлоочулардын  кошумча  тизмесине тизмеден чыгуу күбөлүгүнүн

негизинде киргизилет. Жаранды шайлоочулардын кошумча тизмесине киргизүү

жөнүндө жазуу участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы жана катчысы та-

рабынан, участкалык  шайлоо  комиссиянын мөөрүн коюу менен күбөлөндүрү-

лөт, ошондой  эле  шайлоо комиссиясынын кењеш берүү добуш укугу бар ке-

минде эки мүчөсүнүн, ал эми шайлоо комиссиясынын кењеш берүү добуш уку-

гу бар  мүчөлөрү  болбой калган учурда талапкердин, саясый партиялардын

башка өкүлдөрүнүн же байкоочулардын колтамгасы менен ырасталат.

     6. Жарандын аны шайлоочулардын тизмесине киргизүү же киргизбөө жө-

нүндөгү жазуу  жүзүндөгү арызы тийиштүү участкалык шайлоо комиссиясынын

катчысы тарабынан,  шнур өткөрүлгөн, номер коюлган өзүнчө журналга кат-

талып, тийиштүү шайлоо комиссиясынын мөөрү менен бекитилүүгө тийиш.

     7. Добуш  берүү аяктагандан жана шайлоочулардын добуштарын эсептөө

башталгандан кийин шайлоочулардын тизмесине кандайдыр бир өзгөртүүлөрдү

киргизүүгө тыюу салынат.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     24-берене. Шайлоочуларды мамлекеттик каттоо (эсепке алуу)

 

     1. Активдүү  шайлоо укугу бар Кыргыз Республикасынын бардык жаран-

дары катталат (эсепке алынат).

     2. Кыргыз  Республикасынын жаранынын тийиштүү аймакта туруктуу жа-

шашынын фактысы шайлоочуну каттоо (эсепке алуу) үчүн негиз болуп  сана-

лат, ал калкты каттоого алуу органдары тарабынан Кыргыз Республикасынын

жарандарынын эркин жүрүү, Кыргыз Республикасынын бүткүл аймагында болуу

жана  жашоо  жерин тандап алуу укугун ишке ашыруу тартибин жөнгө салган

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык белгиленет.

     3. Кыргыз  Республикасынын  аймагынан сырткары жерлерде жашаган же

узак мезгил бою чет өлкөдө ишсапарда жүргөн шайлоочуларды каттоо (эсеп-

ке алуу)  үчүн  алардын чет мамлекеттин аймагында туруктуу жашашынын же

узак мөөнөттүү  чет  өлкөлүк ишсапарда болушунун Кыргыз Республикасынын

дипломатиялык өкүлчүлүктөрү,  консулдук мекемелери  белгилеген  фактысы

негиз болуп саналат.

     4. Шайлоочуларды мамлекеттик каттоого (эсепке) алууда "Шайлоо" ав-

томатташтырылган тутуму  колдонулат. Шайлоочуларды мамлекеттик каттоого

(эсепке) алуу  үчүн  "Шайлоо" автоматташтырылган тутумуна маалыматтарды

киргизүү жергиликтүү  аткаруу  бийлик органдары, жарандарды эсепке алуу

жана каттоо  органдары, аскер бөлүктөрүнүн командирлери, Кыргыз Респуб-

ликасынын дипломатиялык  өкүлчүлүктөрүнүн,  консулдук мекемелеринин же-

текчилери тарабынан берилүүчү маалыматтардын негизинде Борбордук шайлоо

комиссиясы бекитүүчү  шайлоочуларды  мамлекеттик каттоого (эсепке) алуу

жөнүндө жободо белгиленген тартипте системалык администраторлор тарабы-

нан ишке ашырылат.

     5. Шайлоочу  өзү жөнүндөгү документтелген маалыматтар (жекече маа-

лыматтар), анын  ичинде - машинкага жазып коюлган маалыматтар менен эр-

кин таанышууга,  анын толуктугун жана аныктыгын камсыз кылуу максатында

ага тактоо  киргизүүгө  укуктуу,  ошондой эле ал маалыматтарды ким жана

кандай максаттарда  пайдаланып  жатканын же пайдаланганын билүүгө укугу

бар.

     6. Жарандарды жашаган жери боюнча жана турган жери боюнча каттоого

алган, Кыргыз Республикасынын жаранынын ким экендигин тастыктаган доку-

менттерди берүүнү  жана  алмаштырууну жүргүзгөн органдар өзү турган жер

боюнча жергиликтүү  өзалдынча башкаруунун аткаруу-тескөөчү органдарынын

жетекчилерине, шаарлардын  мэрлерине, райондук администрациялардын баш-

чыларына Кыргыз Республикасынын жаранына паспорт бергендигинин жана ал-

маштыргандыгынын фактысы,  Кыргыз  Республикасынын жаранын каттагандыгы

жана жашаган жери боюнча каттоодон чыгаргандыгы жөнүндө паспорттук маа-

лыматтарды көрсөтүү менен айына кеминде бир жолу маалымат берип турат.

     7. Жеке  жактардын  жарандык абалынын актыларын каттоону жүргүзгөн

органдар өзү  турган жер боюнча жергиликтүү өзалдынча башкаруунун атка-

руу-тескөөчү органдарынын жетекчилерине, шаарлардын мэрлерине, райондук

администрациялардын башчыларына Кыргыз Республикасынын жаранынын өлгөн-

дүгүнүн фактысы  жөнүндө маалыматтарды айына кеминде бир жолу берип ту-

рат.

     8. Аскердик каттоого алууну жүргүзгөн органдар, жазык-аткаруу сис-

темасынын органдары (мекемелери) тийиштүү түрдө аскердик кызматка чакы-

рылган (контракт  боюнча  келген) (аскердик кызматтан бошонгон), соттун

өкүмү менен эркиндигинен ажыратуу жерлеринде кармалган Кыргыз Республи-

касынын жарандары жөнүндө Кыргыз Республикасынын жаранынын жашаган жери

боюнча жергиликтүү  өзалдынча башкаруунун аткаруу-тескөөчү органдарынын

жетекчилерине, шаарлардын  мэрлерине, райондук администрациялардын баш-

чыларына үч айда кеминде бир жолу билдирип турат.

     9. Ушул берененин алтынчы, жетинчи бөлүктөрүндө көрсөтүлгөн маалы-

маттар айында кеминде бир жолу, ушул берененин сегизинчи бөлүгүндө көр-

сөтүлгөн маалыматтар  үч  айда  кеминде  бир жолу жергиликтүү өзалдынча

башкаруунун аткаруу-тескөөчү  органдарынын жетекчилери, шаарлардын мэр-

лери, райондук  администрациялардын башчылары жана аскердик бөлүктөрдүн

командирлери тарабынан шайлоочуларды каттоону калыптандыруу жана жүргү-

зүү үчүн тиешелүү шайлоо комиссияларына берилет, алар тез арада буларды

Борбордук шайлоо комиссиясына берет.

 

                               V глава

                  Талапкерлерди көрсөтүү, каттоо жана

                       алардын ишинин кепилдиги

 

     25-берене. Талапкерлерди, талапкерлердин тизмесин көрсөтүү

 

     1. Талапкерлерди  көрсөтүү  укугу  саясый партияларга, ошондой эле

өзүн-өзү көрсөтүү жолу менен жарандарга таандык.

     2. Шайлоону  дайындоо  күнүнө карата Кыргыз Республикасынын каттоо

органдарында расмий каттоодон өткөн саясый партиялар ушул Кодекске жана

саясый партиялар жөнүндө мыйзамга ылайык шайлоого катышат.

     Саясый партияларды  каттоо чөйрөсүндөгү функцияларды аткарууга ый-

гарым укуктуу мамлекеттик аткаруу бийлик органы саясый партиялар жөнүн-

дө мыйзамга  ылайык  катталган жана мамлекеттик жана жергиликтүү бийлик

органдарына шайлоого  катышууга  укугу бар саясый партиялардын тизмесин

шайлоону дайындоо  жөнүндө  чечим  расмий жарыяланган күнгө карата жана

бул чечим  расмий  жарыяланган  күндөн  тартып үч күндөн кечиктирбестен

көрсөтүлгөн тизмени  ар  бир саясый партиянын жетекчисин көрсөтүү менен

мамлекеттик мезгилдүү басылмаларга жарыялайт, ошондой эле ушул мөөнөттө

көрсөтүлгөн тизмени Борбордук шайлоо комиссиясына жөнөтөт.

     Шайлоого катышкан саясый партиялар ушул Кодекске ылайык өз өкүлдө-

рүн - шайлоо комиссияларынын кењеш берүү добуш укугу бар мүчөлөрүн, ый-

гарым укуктуу  өкүлдөрдү, ишенимдүү адамдарды, байкоочуларды дайындоого

укуктуу.

     3. Пропорционалдуу система боюнча шайлоодо саясый партия талапкер-

лердин  тизмесинин  курамында пропорционалдуу система боюнча бөлүштүрүү

үчүн белгиленген 80 мандаттан кем эмес жана 120 мандаттан ашпаган  сан-

дагы талапкерлерди көрсөтүүгө укуктуу.

     Көп мандаттуу  шайлоо  округунда  саясый партия ушул шайлоо округу

боюнча белгиленген  мандаттардын  санынан ашпаган сандагы талапкерлерди

көрсөтө алат.

     4. Саясый  партия тарабынан Президенттикке, Жогорку Кењештин, жер-

гиликтүү кењештердин  депутаттыгына талапкерлерди көрсөтүү ушул Кодекс-

тин Өзгөчө  бөлүгүндө белгиленген тартипте жана мөөнөттөрдө жүзөгө ашы-

рылат.

     Саясый партиялар башка саясый партиялардын мүчөлөрү болуп саналган

адамдарды талапкерлер кылып көрсөтүүгө укуксуз.

     5. Бирдиктүү  шайлоо  округу же көп мандаттуу шайлоо округу боюнча

саясый партия  көрсөткөн талапкерлердин тизмесин саясый партиянын ыйга-

рым укуктуу  өкүлү  кагазга басылган түрдө, ушул Кодекстин Өзгөчө бөлү-

гүндө көрсөтүлгөн  мөөнөттөрдө Борбордук (тиешелүү округдук) шайлоо ко-

миссиясына сунуш кылат.

     Саясый партиянын жетекчисинин колу жана саясый партиянын мөөрү ме-

нен күбөлөндүрүлгөн бирдиктүү шайлоо округу же көп мандаттуу шайлоо ок-

ругу боюнча  талапкерлердин  тизмесин көрсөтүү жөнүндө саясый партиянын

чечимине ушул  Кодекстин  талаптарына  ылайык  талапкерлердин тизмесине

киргизилген ар  бир  талапкер толтурган маалыматтардын формалары тирке-

лүүгө тийиш.

     6. Тиешелүү шайлоо комиссиясы ушул берененин 5-пунктунда көрсөтүл-

гөн документтерди сунуш кылган жакка бул документтерди алгандыгынын жа-

зуу жүзүндөгү ырастоосун берүүгө милдеттүү.

     Көрсөтүлгөн ырастоолор жана маалымкат документтер сунуш  кылынган-

дан кийин дароо берилет.

  (КР Убактылуу Өкмөтүнүн 2010-жылдын 1-июлундагы УӨ № 94 Декретинин

редакциясына ылайык)

 

     26-берене. Талапкерлердин, саясый партиялардын ыйгарым укуктуу

                өкүлдөрү

 

     1. Талапкерлер,  саясый партиялар ыйгарым укуктуу өкүлдөрдү дайын-

дайт, алар  шайлоого  катышуу  менен байланышкан бардык маселелер, анын

ичинде каржылык  маселелер  боюнча тийиштүү талапкерге, саясый партияга

өкүлчүлүк кылышат.

     Депутаттар, Өкмөт  мүчөлөрү,  Президенттин Администрациясынын, Өк-

мөттүн, Жогорку Кењештин аппараттарынын кызматкерлери, мамлекеттик бий-

ликтин аткаруу органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу орган-

дарынын кызмат  адамдары,  шайлоо  комиссияларынын  мүчөлөрү, судьялар,

укук коргоо  органдарынын кызматкерлери, аскер кызматкерлери, чет өлкө-

лүк жарандар,  жарандыгы  жок  адамдар ыйгарым укуктуу өкүлдөр боло ал-

байт.

     2. Талапкердин,  саясый партиянын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн тиз-

меси ар  бир  ыйгарым  укуктуу  өкүлдүн  ыйгарым укуктарын, фамилиясын,

аты-жөнүн, туулган  датасын, паспортунун же аны алмаштыруучу документи-

нин сериясын  жана номерин жана берилген датаны,  жашаган жеринин даре-

гин,  негизги иштеген же кызмат кылган жерин жана ээлеген кызмат  ордун

(негизги иштеген же кызмат кылган жери жок болсо - ишин түрүн), телефон

номерин,  ал эми финансы маселеси боюнча ыйгарым укуктуу өкүл үчүн  фи-

нансы документтерине кол коюу укугун көрсөтүү менен тиешелүү шайлоо ко-

миссиясына тапшырылат. Шайлоо комиссиясына тапшырылган көрсөтүлгөн тиз-

меге  саналган  ар  бир  адамдын  көрсөтүлгөн  иштерди жүргүзүүгө жазуу

жүзүндөгү макулдугу тиркелет.

     3. Тиешелүү  шайлоо комиссиясы зарыл документтер келип түшкөн күн-

дөн тартып  2  календарлык  күндүн  ичинде ушул Кодекске ылайык ыйгарым

укуктуу өкүлдөргө каттоо күбөлүктөрүн берет же каттоодон баш тартуу жө-

нүндө жүйөөлүү  чечимди кабыл алат. Талапкердин, саясый партиянын ыйга-

рым укуктуу  өкүлү  шайлоо  комиссиясы ыйгарым укуктуу өкүлдөргө каттоо

күбөлүктөрүн бергенден  кийин дайындалды деп эсептелет, ыйгарым укуктуу

өкүлдүн укуктарына жана милдеттерине ээ болот.

     4. Талапкердин,  саясый партиянын мамлекеттик же муниципалдык кыз-

мат орундарын  ээлеген  ыйгарым укуктуу өкүлдөрү өзүнүн кызматтык же иш

абалынын артыкчылыктарын пайдаланууга укуксуз.

     5. Ыйгарым укуктуу өкүл:

     талапкерди жактаган шайлоочулардын кол тамгасын чогултууда кол ко-

юу барактарын күбөлөндүрөт, кол тамгаларынын санын эсептейт, кол тамга-

ларды чогултуунун жыйынтыгы жөнүндө протокол түзөт;

     тиешелүү шайлоо комиссиясына талапкерди жактаган кол коюу баракта-

рын, ошондой эле талапкерди каттоо үчүн башка документтерди берет;

     шайлоо комиссиясынан кол коюу барактарын жана башка  документтерди

кабыл алгандык жөнүндөгү кат жүзүндөгү ырастаманы (маалымкатты) алат;

     шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзөт,  үгүт материалдарын тарка-

тат;

     талапкерлерге, саясый партияларга эфирдик убакытты берүүнүн тарти-

бин аныктоодо шайлоо комиссиялары жүргүзгөн чүчүкулак кармоого катышуу-

га укуктуу;

     ыйгарым укуктуу  өкүлдөрдү  дайындаган талапкерге, саясый партияга

тиешеси бар  маселелер боюнча шайлоо комиссияларынын жыйналыштарына ка-

тышууга укуктуу;

     Кыргыз Республикасындагы шайлоолор жөнүндөгү мыйзамдарда белгилен-

ген башка  ыйгарым  укуктарды, талапкердин, саясый партиянын тапшыруусу

боюнча бөлөк ыйгарым укуктарды ишке ашырат.

     6. Талапкер,  саясый партия тиешелүү ыйгарым укуктуу өкүлдү катта-

ган шайлоо комиссиясына жазуу жүзүндө билдирип, ыйгарым укуктуу өкүлдүн

ыйгарым укуктарын каалаган учурда токтотуп коюуга укуктуу.

     7. Талапкердин, саясый партиянын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн ыйга-

рым укуктарынын мөөнөтү шайлоо комиссиясы аларды каттаган күндөн тартып

башталат жана бирдиктүү шайлоо округу боюнча саясый партиянын Президен-

ттикке, депутаттыкка  талапкерлердин  тизмесинин  курамында көрсөтүлгөн

бардык талапкерлердин  статусу жоголгон учурдан тартып, бирок шайлоонун

натыйжалары расмий жарыяланган күндөн кечиктирбестен аяктайт. Талапкер-

дин, саясый партиянын финансы маселелери боюнча ыйгарым укуктуу өкүлдө-

рүнүн ыйгарым укуктарынын мөөнөтү шайлоонун натыйжалары аныкталган күн-

дөн баштап 20 күндөн кийин аяктайт.

 

     27-берене. Талапкерлерди, талапкерлердин тизмесин каттоо

 

     1. Талапкерлерди,  талапкерлердин  тизмесин  каттоо  үчүн округдук

шайлоо комиссияларына төмөнкүдөй документтер берилет:

     - ушул Кодекстин 25-беренесинде каралган документтер;

     - көрсөтүү протоколу же өзүн-өзү көрсөтүү жөнүндө арыз;

     - өмүр баянынын маалыматтарын көрсөтүү менен талапкер жөнүндө маа-

лыматтардын формасы;

     - паспортунун көчүрмөсү;

     - иштеген же окуган жеринен маалымкат (тийиштүүлүгүнө жараша иште-

ген иши бар адамдар жана студенттер үчүн);

     - шайлоо күрөөсүн койгондугун ырастаган, ушул Кодекстин Өзгөчө бө-

лүгүндө каралган документ;

     - ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө каралган башка документтер.

     2. Тийиштүү шайлоо комиссиясы ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө бел-

гиленген мөөнөттө сунуш кылынган документтер ушул Кодекстин талаптарына

ылайык келээрин  текшерүүгө  жана  талапкерди,  талапкерлердин тизмесин

каттоо, болбосо каттоодон баш тартуу жөнүндө чечим кабыл алууга милдет-

түү.

     Мында эгерде  шайлоо комиссиясы талапкердин же талапкерлердин тиз-

месинин документтеринде ушул талапкерди же талапкерлердин тизмесин кат-

тоо үчүн  тоскоолдук  болуп  эсептелген  ылайык келбөөчүлүктөрдү тапса,

шайлоо комиссиясы  документтерди кабыл алгандан кийин 24 сааттын ичинде

талапкерге же  саясый партияга бул ылайык келбөөчүлүктөр жөнүндө кабар-

лоого милдеттүү.  Талапкер же саясый партия кабарландырууну алган учур-

дан тартып 48 сааттын ичинде зарыл өзгөртүүлөрдү киргизүүгө жана оњдол-

гон документтерди тиешелүү шайлоо комиссиясына берүүгө укукгуу.

     3. Бир  эле адамды бир эле шайлоодо бирден ашык көп мандаттуу шай-

лоо округунда каттоого жол берилбейт.

     4. Саясый  партия  көрсөткөн талапкерди каттоо учурунда шайлоо ко-

миссиясынын тиешелүү  чечиминде  тиешелүү  партия  аны көрсөткөндүгүнүн

фактысы белгиленет.

     5. Талапкерди, талапкерлердин тизмесин каттоодон баш тартуу жөнүн-

дө чечим кабыл алынган учурда тийиштүү шайлоо комиссиясы ал кабыл алын-

ган учурдан тартып бир сутканын ичинде талапкерге же анын ыйгарым укук-

туу өкүлүнө,  саясый партиянын ыйгарым укуктуу өкүлүнө шайлоо комиссия-

сынын баш  тартуусунун  негизи  баяндалган чечиминин көчүрмөсүн берүүгө

милдеттүү.

     Төмөнкүлөр баш тартууга негиз болот:

     1) талапкерди,  талапкерлердин  тизмесин каттоо үчүн ушул Кодекске

ылайык зарыл болгон документтердин жок болушу, ошондой эле ушул Кодекс-

тин 72-беренесинин талаптарын сактабагандык;

     2) ушул  Кодекстин  Өзгөчө бөлүгүндө белгиленген талапкерди колдоо

боюнча берилген шайлоочулардын анык колтамгаларынын саны жетишсиз болу-

шу;

     3) талапкердин пассивдүү шайлоо укугунун жоктугу;

     4) тиешелүү шайлоодо талапкер башка саясый партиянын тизмесинде же

башка көп мандаттуу шайлоо округунда катталгандыгынын фактысы болсо;

     5) ушул Кодексте белгиленген  учурларда  талапкер,  саясый  партия

өзүнүн шайлоо фондун түзбөгөндүгү;

     6) талапкер башка мамлекеттин жарандыгына тиешелүү экендиги.

     Эгерде саясый партиянын талапкери,  ыйгарым укуктуу өкүлү ушул бе-

ренеде көрсөтүлгөн  каттоо үчүн бардык зарыл документтерди сунуш кылба-

са,  бирок аларды каттоо мөөнөтү аяктаганга чейин кошумча сунуш  кылса,

шайлоо  комиссиясы  талапкерди,  талапкерлердин  тизмесин каттоого мил-

деттүү.

     6. Бирдиктүү  шайлоо округу боюнча талапкерлердин тизмесине кирги-

зилген айрым талапкерлерге карата ушул берененин 1, 3, 4- жана 6-пункт-

чаларында каралган  каттоодон баш тартуу үчүн негиздердин болушу талап-

керлердин бекитилген  тизмесинен  аларды  чыгарып салуу үчүн гана негиз

боло алат.

     7. Талапкерди  каттоодон  баш  тартуу  жөнүндө чечим жогору турган

шайлоо комиссиясына же сотко даттанылышы мүмкүн.

     8. Президенттикке  же жергиликтүү кењештердин депутаттыгына талап-

кер, ошондой  эле  талапкерлердин  тизмесинде  турган талапкер каалаган

учурда, бирок добуш берүү күнүнө чейин үч күндөн кечиктирбестен Борбор-

дук (тиешелүү  округдук)  шайлоо  комиссиясына жазуу жүзүндө арыз берүү

менен шайлоого  андан ары катышуудан баш тартууга акылуу. Саясый партия

каалаган учурда,  бирок  добуш берүү күнүнө чейин үч календарлык күндөн

кечиктирбестен талапкерлердин  тизмесин кайра чакыртып алууга жана бир-

диктүү шайлоо округу боюнча шайлоого катышуудан баш тартууга же Борбор-

дук шайлоо  комиссиясына тийиштүү жазуу жүзүндөгү арыз берүү менен тий-

иштүү шайлоо комиссиясы бекиткен тизмеден кээ бир талапкерлерди чыгарып

салууга укуктуу.  Аталган арыздардын негиздеринде талапкерди, талапкер-

лердин тизмесин каттаган Борбордук (тиешелүү округдук) шайлоо комиссия-

сы талапкерлердин каттоосун жокко чыгаруу, талапкерлердин тийиштүү тиз-

месинен талапкерди чыгарып салуу жөнүндө чечим кабыл алууга милдеттүү.

     9. Эгерде шайлоо округунда катталган талапкерлердин  саны  мандат-

тардын белгиленген санынан аз болуп калса,  тийиштүү шайлоо комиссиясы-

нын чечими боюнча талапкерлерди кошумча көрсөтүү  жана  кийинки  шайлоо

иш-аракеттерин жүргүзүү үчүн ошол шайлоо округундагы шайлоолор кийинки-

ге жылдырылат.

     10. Тийиштүү шайлоо комиссиясы талапкерлерди каттагандан кийин бе-

шинчи күндөн кечиктирбестен ар бир талапкердин  фамилиясын,  аты-жөнүн,

туулган жылын,  ээлеген  кызматын (ишинин түрүн),  иштеген жана жашаган

жерин,  ошондой эле анын партияга таандыктыгы  жөнүндөгү  маалыматтарды

көрсөтүү менен каттоо жөнүндөгү билдирүүнү басмасөзгө жарыялайт.

     11. Борбордук  шайлоо комиссиясы талапкерлердин тизмесин каттаган-

дан кийин  бешинчи  күндөн кечиктирбестен саясый партиялардын аталышта-

рын, ошондой эле саясый партиялардан талапкерлердин тизмесине киргизил-

ген талапкердин фамилиясын,  аты-жөнүн, туулган жылын, ээлеген кызматын

(ишинин түрүн) жашаган жерин көрсөтүү менен каттоо  жөнүндө  билдирүүнү

басмасөзгө жарыялайт.

     12. Тиешелүү  шайлоо  комиссиясы  каттоодон  кийин  2  календардык

күндүн ичинде талапкерлерге шайлоо округун жана каттоо датасын көрсөтүү

менен талапкердин тийиштүү күбөлүгүн берет.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     28-берене. Талапкерлердин статусу

 

     1. Бардык  талапкерлер бирдей укуктарга ээ жана ушул Кодексте бел-

гиленген учурларды кошпогондо, бирдей милдеттерди аткарат.

     2. Саясый  жана администрациялык мамлекеттик кызмат орундарын жана

муниципалдык кызмат  орундарын,  ошондой  эле мамлекеттик, муниципалдык

ишканалардын, мекемелердин, мамлекеттин (муниципалдын) катышуу үлүшү 30

пайыздан ашкан  ишканалардын жана алардын бөлүмчөлөрүнүн жетекчилеринин

кызмат орундарын ээлеген талапкерлер өздөрүнүн кызматтык жана иш абалы-

нын артыкчылыктарын пайдаланууга укуксуз.

     Ушул Кодексте кызматтык же иш абалынын артыкчылыктарын  пайдалануу

деп буларды түшүнөбүз:

     көрсөтүүгө жана  (же)  шайланууга  көмөктөшүүчү  иштерди аткарууга

өзүнө баш  ийген же ага бөлөкчө кызматтык көз карандылыкта турган адам-

дарды, башка  мамлекеттик  же муниципалдык кызматчыларды жумуш убагында

тартуу;

     мамлекеттик органдар  же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары

ээлеген имарат  жайларды, башка да талапкерлер аларды ошондой эле шарт-

тарда пайдалана  албаса,  көрсөтүүгө  жана (же) шайланууга көмөктөшүүчү

иштерди өткөрүү үчүн пайдалануу;

     мамлекеттик мекемелердин же жергиликтүү өз алдынча башкаруу орган-

дарынын иштешин  камсыз  кылуучу  телефон, факсимилдик жана байланыштын

башка түрлөрүн,  маалыматтык  кызматтарды, оргтехниканы көрсөтүүгө жана

(же) шайланууга көмөктөшүүчү иштер үчүн пайдалануу;

     мамлекеттик же  муниципалдык менчикте турган транспорт каражаттарын

көрсөтүүгө жана  (же)  шайланууга көмөктөшүүчү иштер үчүн акысыз же же-

њилдетилген шарттарда  пайдалануу.  Бул жобо аталган транспортту мамле-

кеттик күзөт  жөнүндөгү  мыйзамга ылайык пайдаланган адамдарга, ошондой

эле Жогорку Кењешинин депутаттарына жайылтылбайт;

     мамлекеттик кызматчылар  же муниципалдык кызмытчылар кызматтык кы-

дыруунун жүрүшүндө колтамгаларды чогултушу, шайлоо алдында үгүт иштерин

жүргүзүшү;

     колтамга чогултуу же шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү макса-

тында  жалпыга  маалымдоо  каражаттарын (башка талапкерлерге караганда)

артыкчылык менен пайдалануу.

     Аталган чектөөлөрдү  сактоо шайланылуучу кызмат адамдарына шайлоо-

чулар алдындагы өз милдеттерин аткарышына тоскоол болууга тийиш эмес.

     3. Министрликтердин,  мамлекеттик  комитеттердин, администрациялык

ведомстволордун, жана  башка  аткаруу  бийлик органдарынын, укук коргоо

жана фискалдык  органдардын, алардын облустук, райондук түзүмдүк бөлүм-

чөлөрүнүн жетекчилери,  жетекчилеринин орун басарлары, жергиликтүү мам-

лекеттик администрациялардын,  жергиликтүү өз алдынча башкаруунун атка-

руучу-тескөөчү органдарынын, мамлекеттик мекемелердин, уставдык капита-

лында мамлекеттик жана муниципалдык үлүш 30%дан көбүрөөк болгон ишкана-

лардын жетекчилери,  жетекчилеринин орун басарлары, эгерде алар добушка

коюлуп жаткан  Жогорку  Кењештин,  жергиликтүү кењештердин депутаттарын

шайлоо боюнча  шайлоо округу жогоруда аталган тиешелүү органдардын таа-

сир этүү  зонасында  жайгашса,  ээлеген  кызмат орундарынан бошотулууга

тийиш.

     Бул учурда  таасир  этүү зонасы болуп жогоруда аталган органдар өз

ишин жана  кызмат  көрсөтүүсүн жайылта турган администрациялык-аймактык

бирдик саналат.

     Мамлекеттик кызмат  ордун,  муниципалдык кызмат ордун ээлеген жана

жалпыга маалымдоо  каражаттарында иштеген катталган талапкерлер каттал-

ган учурдан  тартып  жана шайлоонун натыйжалары аныкталганга чейин кыз-

маттык, эмгектик  милдеттерин аткаруудан бошотулууга тийиш же кызматтык

же иш ыйгарым укуктарын аткаруу убактылуу токтотулууга тийиш. Бул эреже

Президентке жана Жогорку Кењештин депутаттарына жайылтылбайт.

     Катталган талапкер  иштеген,  кызмат кылган мамлекеттик бийлик ор-

гандарынын, жергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдарынын, ишканалардын,

мекемелердин, уюмдардын  жетекчилери,  аскер  бөлүгүнүн  командири жана

башка тиешелүү  кызмат адамдары талапкер кайрылган күндөн баштап үч ка-

лендардык күндүн ичинде талапкердин арызынын, рапортунун негизинде мен-

чиктин түрүнө  карабастан  мекеменин, ишкананын, уюмдун эсебинен орточо

өлчөмдөгү эмгек  акысын  сактоо  менен  талапкерди кызматтык (эмгектик)

милдеттерин аткаруудан  бошотууга,  болбосо кызматтык ыйгарым укуктарын

аткарышын токтото турууга милдеттүү.

     Талапкерлер же алардын ыйгарым укуктуу өкүлдөрү, саясый партиялар-

дын ыйгарым  укуктуу өкүлдөрү шайлоо комиссиясына тийиштүү буйруктардын

(тескеменин) күбөлөндүрүлгөн көчүрмөлөрүн катталган күндөн тартып 5 ка-

лендардык күндөн кечиктирбей берет.

     Талапкерлерди, талапкерлердин  тизмесин каттаган шайлоо комиссиясы

каттоо учурунда  талапкерди, саясый партиянын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүн

талапкерде жогоруда  көрсөтүлгөн  жагдайлар бар экендиги жөнүндө эскер-

түүгө милдеттүү.

     4. Шайлоо өткөрүү учурунда катталган талапкер администрациянын (иш

берүүчүнүн)  демилгеси  боюнча иштен (кызматтан) бошотулушу же анын ма-

кулдугу болмоюнча башка ишке (кызматка) которулушу мүмкүн эмес.

     Каттоодон өткөн талапкердин шайлоого катышкан убактысы ал талапкер

болуп катталганга чейин иштеген адистиги боюнча жалпы эмгек стажына ко-

шулат.

     5. Катталган  талапкер шайлоонун жыйынтыгын шайлоо комиссиясы жал-

пыга маалымдоо  каражаттарында  расмий жарыялаган күнгө чейин Борбордук

шайлоо комиссиясынын макулдугу болмоюнча, кылмыш жоопкерчилигине тарты-

лышы, камакка алынышы же сот тартибинде көрүлүүчү административдик жаза

чараларына кириптер кылынышы мүмкүн эмес, буга кылмыш жасап жаткан жер-

де кармалган  учурлар кирбейт. Кылмыш ишинин козголушу талапкердин өзү-

нүн шайлануу  укугун ишке ашыруусуна тыюу салуу үчүн негиз болуп санал-

байт.

     6. Катталган  талапкер  шайлоо  комиссиясы  шайлоонун натыйжаларын

жалпыга маалымдоо  каражаттарына расмий түрдө жарыялаган, ал эми мөөнө-

түнөн мурда  чыгып  калганда  - чыгып калган учурдан баштап талапкердин

статусу менен  байланышкан укуктарын жоготот жана милдеттеринен бошоту-

лат. 

     7. Талапкер,  саясый партия ушул Кодексте белгиленген тартипте ке-

њеш берүү добуш укугу бар шайлоо комиссиясынын мүчөсүн, ыйгарым укуктуу

өкүлдөрдү, ишенимдүү  адамдарды, байкоочуларды дайындоого укуктуу. Ушул

Кодексте каралган  учурларда,  талапкер,  саясый  партия өз өкүлдөрүнүн

ушул Кодекстин талаптарын бузгандыгы үчүн жоопкерчиликте болот.

(КР 2009-жылдын 22-октябрындагы №284  Мыйзамынын редакциясына ылайык,

2010-жылдын 21-апрелиндеги УӨ №19 декретинин редакцияларына ылайык)

 

     29-берене. Талапкерлердин, саясый партиялардын ишенимдүү адамдары

 

     1. Талапкер, саясый партиялар ишенимдүү адамдарды дайындоого укук-

туу.

     2. Ишенимдүү  адамдарды каттоо талапкерди, талапкерлердин тизмесин

каттаган шайлоо  комиссиясы  тарабынан талапкердин кат жүзүндөгү арызы-

нын, саясый  партиянын  сунушунун  жана ишенимдүү адам болууга макулдук

берүү жөнүндөгү жарандын өз арызынын негизинде дароо жүргүзүлөт. Шайлоо

комиссиясы ишенимдүү  адамга Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан бел-

гиленген үлгүдөгү күбөлүк берет.

     3. Депутаттар,  Өкмөт  мүчөлөрү,  Президенттин Администрациясынын,

Өкмөттүн, Жогорку  Кењештин  аппараттарынын  кызматкерлери, мамлекеттик

бийлик органдарынын  жана  жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын

кызмат адамдары, шайлоо комиссияларынын мүчөлөрү, судьялар, укук коргоо

органдарынын кызматкерлери,  аскер  кызматчылары, чет өлкөлүк жарандар,

жарандыгы жок адамдар ишенимдүү адам боло албайт.

     4. Ишенимдүү  адамдар  талапкерлердин,  саясый партиялардын аларга

берген ыйгарым укуктардын чегинде аракеттенет.

     5. Ишенимдүү адамдар төмөнкүлөргө укуктуу:

     мыйзам менен жол берилген ар кандай формада жана мыйзамдуу усулдар

менен талапкердин,  талапкерлердин тизмесинин шайланышына көмөк болуучу

үгүт жана башка иштерди жүргүзүүгө, алардын шайлоо алдындагы программа-

ларын сунуш кылууга;

     шайлоо алдындагы чогулуштарда,  шайлоочулар  менен  жолугушууларда

сөз сүйлөөгө, шайлоо алдындагы талаш-тартыштарга катышууга;

     мамлекеттик органдардан жана жергиликтүү өз алдынча  башкаруу  ор-

гандарынан шайлоо алдындагы чогулуштарды жана шайлоочулар менен жолугу-

шууларды өткөрүүдө зарыл жардам алууга;

     шайлоо комиссияларынын жыйналыштарына катышууга;

     добуш берүүдө,  шайлоочулардын  добуштарын  эсептөөдө  жана  добуш

берүүнүн жыйынтыгын чыгарууда шайлоо участкаларында, анын ичинде Кыргыз

Республикасынын аймагынан тышкары жерлерде түзүлгөн участкаларда болуу-

га;

     шайлоо комиссияларынын документтери,  ошондой эле  добуш  берүүнүн

жыйынтыктары жөнүндөгү, шайлоонун натыйжалары жөнүндөгү протоколдор ме-

нен таанышууга;

     шайлоо комиссияларынын чечимдерине жана аракеттерине (аракетсизди-

гине) даттанууга жана даттануулар менен арыздарды кароого катышууга.

     6. Ишенимдүү адамдар төмөнкүлөргө укуксуз:

     шайлоо комиссияларынын ишине кийлигишүүгө;

     добуш берүүчү жайда шайлоочунун өтүнүчү боюнча ал үчүн шайлоо бюл-

летенин алууда кол коюуга, ошондой эле жашыруун добуш берүү үчүн атайын

жабдылган кабинада,  жайда  же бөлмөдө ал үчүн шайлоо бюллетенин толту-

рууга;

     эгерде ал журналист, чыгармачыл кызматкер же жалпыга маалымдоо ка-

ражаттарынын редакцияларынын  кызмат адамы болуп саналса, теле жана ра-

дионун маалыматтык  программаларын  (берүүлөрүн)  алып барууга, жалпыга

маалымдоо каражаттары аркылуу шайлоону чагылдырууга катышууга.

     7. Администрация  (иш  берүүчү)  ишенимдүү  адамдын өтүнүчү боюнча

ишенимдүү адамдын ыйгарым укуктары токтотулган учурга чейин ага акы тө-

лөнбөй турган өргүү берүүгө милдеттүү.

     8. Талапкерлер,  ишенимдүү  адамдарды  дайындаган саясый партиялар

каалаган убакта  шайлоо  комиссияларына билдирүү менен аларды кайра ча-

кыртып алууга укуктуу, шайлоо комиссиясы андай ишенимдүү адамдарга бер-

ген күбөлүктөрдү жокко чыгарат.  Ишенимдүү адам каалаган учурда ага бе-

рилген күбөлүктү тийиштүү шайлоо комиссиясына кайтарып берүү  жана  бул

жөнүндө  аны  дайындаган талапкерге,  саясый партияга билдирүү менен өз

демилгеси боюнча өз ыйгарым укуктарын токтотууга укуктуу.

     9. Ишенимдүү  адамдын  ыйгарым укуктары ушул берененин 8-пунктунда

көрсөтүлгөн жагдайлар  боюнча  же аларды дайындаган катталган талапкер,

талапкерлердин тизмесин көрсөткөн саясый партия статусун жоготушу менен

бирге токтотулат.

 

                               VI глава

                   Шайлоону маалыматтык камсыз кылуу

 

     30-берене. Шайлоочуларды маалымдар кылуу жана шайлоо алдындагы

                үгүт иштерин жүргүзүү

 

     1. Шайлоону маалыматтык камсыз кылуу шайлоочуларга маалымдоону жа-

на шайлоо алдындагы үгүттү өзүнө камтыйт, жарандардын ањдап-түшүнүү ме-

нен эркбилдирүүсүнө, шайлоонун маалымдуулугуна көмөктөшөт.

     2. Шайлоочуларга  маалымдоону мамлекеттик бийлик органдары, жерги-

ликтүү өзалдынча  башкаруу органдары, шайлоо комиссиялары, жалпыга маа-

лымдоо каражаттары, юридикалык жана жеке жактар ушул Кодекске жана кол-

донуудагы мыйзамдарга ылайык жүзөгө ашырат.

     3. Жалпыга  маалымдоо каражаттарында жайгаштырылуучу же башка ыкма

менен таратылуучу маалымат материалдарынын  мазмуну  объективдүү,  ише-

нимдүү болууга тийиш,  талапкерлердин,  саясый партиялардын тењдештигин

бузууга тийиш эмес,  аларда кандайдыр-бир талапкерге,  саясый  партияга

артыкчылык берилүүгө тийиш эмес.

     4. Шайлоо менен байланышкан коомдук пикирди сурап-билүүнүн  натый-

жаларын жарыялоо (чагылдыруу) шайлоочуларга маалымдоонун бир түрү болуп

саналат.

     5. Шайлоо  менен байланышкан коомдук пикирди сурап-билүүнүн натый-

жаларын жарыялоо (чагылдыруу) учурунда көрсөтүлгөн жарыялоону (чагылды-

рууну) жүзөгө ашырып жаткан жалпыга маалымдоо каражаттары, жарандар жа-

на уюмдар пикир сурап-билүүнү жүргүзгөн уюмду же жеке жакты, аны жүргү-

зүү убактысын, пикири суралгандардын санын (тандамалуу), маалыматты чо-

гултуу ыкмасын,  пикир  сурап-билүү  жүргүзүлгөн регионду, суроонун так

баяндалышын, мүмкүн  болгон каталыктарга статистикалык баа берүүнү, пи-

кир сурап-билүүнү  жүргүзүүнү  буюрган  жана аны жарыялоого акы төлөгөн

жакты (жактарды) көрсөтүүгө милдеттүү.

     6. Добуш  берүү күнүнө чейинки акыркы беш күндө, ошондой эле добуш

берүү күнү  коомдук  пикирди сурап-билүүнүн натыйжаларын, шайлоонун на-

тыйжаларынын болжолдорун,  шайлоо  менен байланышкан башка иликтөөлөрдү

жалпыга маалымдоо  каражаттарында  жарыялоого (чагылдырууга) жол берил-

бейт.

     7. Коомдук  пикирди сурап-билүүнүн натыйжаларын жарыялоо (чагылды-

руу) учурунда  ушул берененин 5-, 6-пункттарынын талаптарын сактабаган-

дык мындай  маалыматтарды камтыган материалдарды үгүттөөчү деп таанууга

жана колдонулуп жаткан мыйзамдарда каралган жоопкерчиликке алып келет.

     8. Кыргыз  Республикасынын жарандарына, талапкерлерге, саясый пар-

тияларга шайлоо өткөрүүдө ушул Кодекске, Кыргыз Республикасынын мыйзам-

дарына ылайык үгүт иштерин эркин жүргүзүү мамлекет тарабынан камсыз кы-

лынат.

     9. Кыргыз Республикасынын жарандары, талапкерлер, саясый партиялар

мыйзам жол берген формада жана мыйзамдуу усулдар менен шайлоого катышуу

үчүн үгүт  жүргүзүүгө,  талапкерлердин  шайлоо  алдындагы программасын,

алардын саясый, ишкердик, жекече сапаттарын эркин жана ар тараптан тал-

куулоого, чогулуштарда,  митингдерде,  жалпыга маалымдоо каражаттарында

каалаган талапкерди,  талапкерлердин  тизмесин  "жактап" же ага "каршы"

үгүт ишин жүргүзүүгө укуктуу. Шайлоо комиссиялары аткаруу бийлик орган-

дары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен бирдикте мын-

дай жолугушууларды  өткөрүүгө көмөк көрсөтөт - аларга имарат-жай берет,

жолугушуунун убактысы  жана  орду жөнүндө алдын ала билдирет жана башка

зарыл иш-чараларды  жүргүзөт. Шайлоо комиссиялары бардык талапкерлердин

шайлоочулар менен жолугушууларын бир учурда уюштурат.

     Эгерде ушул  Кодексте башкасы каралбаса шайлоо алдындагы үгүт деп,

шайлоо кампаниясынын мезгилинде ишке ашырылуучу төмөнкүлөр саналат:

     - тигил  же бул талапкер, талапкерлердин тизмеси үчүн добуш берүү-

гө, болбосо аларга каршы добуш берүүгө үндөөлөр;

     - талапкерлердин, саясый партиянын кимдир-бирине карата артыкчылык

берүүнү билдирүү,  атап айтканда,  шайлоочу талапкерлердин кимиси үчүн,

талапкерлердин кайсы тизмеси үчүн добуш берет;

     - талапкерди,  талапкерлердин  тизмесин  шайлоонун  же шайлабоонун

мүмкүн болгон натыйжаларын сүрөттөө;

     - кандайдыр-бир талапкерлер,  саясый партиялар жөнүндө маалыматтар

көз көрүнөө басымдуулук кылган маалыматты таратуу.

     Шайлоо кампаниясынын  мезгилинде Кыргыз Республикасынын жарандары,

шайлоого катышпаган  саясый  партиялар финансылоону талап кылган шайлоо

алдындагы үгүттү талапкерлер,  саясый партиялар менен макулдашуу боюнча

гана жана алардын шайлоо фонддору аркылуу жүргүзүүгө укуктуу.

     10. Талапкерлерге, саясый партияларга жалпыга маалымдоо каражатта-

рына жеткиликтүүлүктүн бирдей шарттары камсыз кылынат.

     11. Шайлоо өткөрүүдө үгүт иштери:

     - жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу;

     - массалык иш-чараларды (чогулуштарды жана жарандар менен  жолугу-

шууларды,  митинг, демонстрация, жүрүштөрдү, эл алдында дебаттарды жана

дискуссияларды) өткөрүү жолу менен;

     - басма, аудиовизуалдык жана башка үгүт материалдарын чыгаруу жана

таркатуу жолу менен;

     - мыйзамда тыюу салынбаган башка формаларда жүргүзүлүшү мүмкүн.

     12. Талапкер, саясый партиялар жалпыга маалымдоо каражаттары аркы-

луу өзүнүн  үгүт  иштеринин  формасын жана мүнөзүн өз алдынча аныктоого

укуктуу.

     13. Шайлоолорду  өткөрүүдөгү  үгүт иштерине шайлоо комиссияларынын

мүчөлөрү, байкоочулар,  эларалык  байкоочулар,  судьялар,  кайрымдуулук

уюмдарынын мүчөлөрү,  диний уюмдардын мүчөлөрү жана өкүлдөрү, укук кор-

гоо,  салык,  бажы жана финансы органдарынын кызматкерлери  жана  аскер

кызматчылары катыша алышпайт,  анын ичинде ар кандай үгүт материалдарын

чыгара жана тарата албайт,  буга көрсөтүлгөн адамдар ушул Кодексте  ка-

ралган   учурларда   талапкерлер  катары,  ошондой  эле  талапкерлердин

өкүлдөрү катары катталган учурлар кирбейт. Ошондой эле, жарандар шайло-

ону  өткөрүү учурунда үгүткө 18 жашка толо элек адамдардын,  четөлкөлүк

жарандардын, чет мамлекеттердин  жана  уюмдардын,  эларалык  уюмдардын,

жана эларалык коомдук кыймылдардын катышуусуна жол берилбейт.

     Мамлекеттик же муниципалдык кызматта турган адамдар алар кызматтык

же иш  милдеттерин аткарууда үгүт иштерин жүргүзүүгө,  ошондой эле үгүт

ишин жүргүзүүдө мамлекеттик жана муниципалдык ресурстарды  пайдаланууга

укуксуз.

     14. Кыргыз  Республикасынын аймагында таратылуучу чет өлкөлүк жал-

пыга маалымдоо  каражаттарында шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүүгө

тыюу салынат.

     15. Эгерде  ушул  Кодекске  ылайык  журналисттер, башка чыгармачыл

кызматкерлер, ошондой  эле жалпыга маалымдоо каражаттарынын редакцияла-

рынын кызмат  адамдары талапкерлер же алардын ишенимдүү адамдары болсо,

алар маалыматтык теле- жана радиопрограммаларды алып барууга, ошол жал-

пыга маалымдоо  каражаттары  аркылуу  шайлоону  чагылдырууга  катышууга

укуксуз. Бул эреже ушул Кодекстин 32-беренесинде каралган тартипте  та-

лапкерлер мамлекеттик жана жергиликтүү телерадио уюмдарынын каналдарын-

да акысыз эфирдик убакытты пайдаланган учурда аталган  адамдардын  үгүт

иштерине жайылтылбайт.

     16. Уюштуруучулары (уюштуруучуларынын бири) мамлекеттик бийлик жа-

на жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары же аларга караштуу мекеме-

лер жана ишканалар болуп саналган, толугу менен же жарым-жартылай түрдө

республикалык же  жергиликтүү  бюджеттин каражаттарынын эсебинен каржы-

ланган жалпыга  маалымдоо  каражаттары,  ошондой эле салык төлөөдө жана

милдеттүү төлөмдөрдү  төлөөдө башка жалпыга маалымдоо каражаттарына ка-

раганда жењилдиктери  бар  жалпыга маалымдоо каражаттары талапкерлерге,

саясый партияларга шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүүдө бирдей мүм-

күнчүлүктөрдү камсыз кылууга милдеттүү.

     17. Ушул  берененин  16-пунктуна  туура келбеген жалпыга маалымдоо

каражаттары келишимдик  негизде талапкерлерге, саясый партияларга теле-

радио уюмдарынын  каналдарында  эфир  убактысын, мезгилдүү басылмаларда

басма аянтын  берүү тартиби жөнүндө Борбордук шайлоо комиссиясы тарабы-

нан бекитилген  нускоолорго  ылайык  талапкерлерге,  саясый партияларга

эфир убактысын, басма аянтын берүүгө укуктуу. Эфир убактысы жана басма-

сөз беттери  үчүн  талапкерлер, саясый партиялар тарабынан төлөө бирдей

шарттарда талапкерлердин, саясый партиялардын тийиштүү шайлоо фондулары

аркылуу гана  ишке ашырылууга тийиш. Эфир убактысы жана басмасөз басыл-

маларында жарыялоо үчүн акынын өлчөмү бардык талапкерлер, саясый парти-

ялар үчүн бирдей болууга тийиш.

     18. Шайлоолорду  өткөрүүдө  эфир убактысы жана басмасөз аянты үчүн

акы төлөөнүн  өлчөмү  жана  башка шарттары жөнүндө маалыматтар тийиштүү

телерадиоберүү уюму,  мезгилдүү басылманын редакциясы тарабынан шайлоо-

лорду дайындоо жөнүндө чечим расмий жарыялангандан кийин 10 календардык

күндөн кечиктирбестен жарыяланууга жана ошол эле мөөнөттө шайлоо алдын-

дагы үгүт иштерин жүргүзүү үчүн бардык талапкерлерге, саясый партиялар-

га эфир  убактысын, басмасөз аянтын берүүгө даяр экендигин билдирүү ме-

нен Борбордук шайлоо комиссиясына жана шайлоолорду уюштуруп жаткан шай-

лоо комиссиясына берилүүгө тийиш.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     31-берене. Шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү мөөнөттөрү

 

     1. Шайлоо  алдындагы үгүт иштери талапкерлерди каттоо мөөнөтү аяк-

таган күндөн тартып башталат жана добуш берүү башталганга чейин 24 саат

калганда токтотулат.

     2. Кайталап  добуш  берүүнү өткөрүү учурунда шайлоо алдындагы үгүт

иштери кайталап  добуш  берүүнү  дайындоо  жөнүндө  чечим кабыл алынган

учурдан тартып  кайрадан башталат жана кайталап добуш берүү башталганга

чейин 24 саат калганда токтотулат.

     3. Мурда шайлоо комиссияларынын имараттарынан жана жайларынан тыш-

кары жайгаштырылган  басылма  үгүт материалдары (баракчалар, плакаттар,

билборддор жана башка материалдар) добуш берүү күнү мурдагы орундарында

сакталат.

 

     32-берене. Телекөрсөтүү жана радио аркылуу үгүт иштерин жүргүзүү

 

     1. Талапкерлер,  саясый партиялар  ушул  Кодекстин  30-беренесинин

16-пунктуна аракетине дал келген жана шайлоо өткөрүлүп жаткан аймактар-

да телеберүүлөрдү, радиоуктурууларды жүргүзгөн телерадио уюмдарынын ка-

налдарында  аларга  акысыз берилген эфирдик убакытты пайдаланууга укук-

туу.  Аталган эфирдик убакыт теле- жана радио программаларын кыйла сан-

дагы аудитория  чогулган убакка,  саат 20дан саат 24кө чейинки мезгилге

туш келүүгө тийиш.

     2. Президентти, Жогорку Кењешинин депутаттарын шайлоодо үгүт иште-

рин жүргүзүү үчүн мамлекеттик телерадио уюму бөлгөн эфирдик акысыз уба-

кыттын жалпы көлөмү жумуш күндөрү бир сааттан кем болбоого тийиш. Атал-

ган эфирдик акысыз убакыт каттоодон өткөн жана берүүгө келген талапкер-

лердин,  ошондой эле талапкерлердин катталган тизмелерин көрсөткөн сая-

сый партиялардын ортосунда тењдеш негиздерде бөлүштүрүлөт.

     Талапкерлер, талапкерлердин  тизмелерин көрсөткөн саясый партиялар

шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү үчүн  өздөрүнө  берилген  акысыз

эфир убактысын башка талапкерлер үчүн, башка саясый партиялар үчүн пай-

даланууга укуксуз.

     3. Акысыз бөлүнгөн эфирдик убакыттын жалпы көлөмүнүн кеминде үчтөн

бири талапкерлерге,  талапкерлердин тизмелерин көрсөткөн саясый партия-

ларга дискуссияларды,  "тегерек столдорду" жана ушул сыяктуу бөлөк үгүт

иш-чараларын биргелешип өткөрүү үчүн гана берилет.  Эфирдик акысыз уба-

кыттын  ушул  үлүшүн пайдаланууга бардык талапкерлер,  саясый партиялар

тењдеш негиздерде ээ болууга тийиш.

     Телерадиоберүү уюмдарынын  каналдарындагы  биргелешкен  үгүттүк иш

чараларга катталган  талапкерлер жеке өздөрү гана, саясый партиялар ый-

гарым укуктуу  өкүлдөрү, ишенимдүү адамдары аркылуу катыша алышат. Бир-

гелешкен үгүт  иш  чараларына катышуудан баш тартуу биргелешкен үгүт иш

чараларга катышуудан баш тарткан катталган талапкер, саясый партия үчүн

берилген акысыз эфир убактысынын өлчөмүн көбөйтүүгө алып келбейт.

     Эгерде талапкер,  саясый  партиянын  өкүлү жүйөлүү себептер боюнча

биргелешкен үгүт  иш  чараларына  катыша  албай калса, анда биргелешкен

үгүт иш  чараларына катышпай калган башка талапкерлер, саясый партиялар

менен бирдей  эле  өзүнүн эфирдик убактысын пайдаланууну өтүнүүгө укук-

туу.

     4. Ушул  Кодекстин 30-беренесинин 16-пунктуна дал келген телерадио

уюмдары шайлоонун дењгээлине жараша талапкерлердин, саясый партиялардын

үгүт иштерин жүргүзүү үчүн акы төлөнүүчү эфирдик убакытты сактап коюуга

милдеттүү. Аталган  эфирдик убакыт келишимдин негизинде тийиштүү талап-

кердин, саясый  партиянын  талабы боюнча аларга акы төлөтүү менен бери-

лүүгө тийиш. Сакталып коюлган акы төлөнүүчү эфирдик убакыттын жалпы кө-

лөмү эфирдик акысыз убакыттын жалпы көлөмүнөн кем болбоого тийиш, ошон-

дой эле  акынын өлчөмү бардык талапкерлер, саясый партиялар үчүн бирдей

болууга тийиш.  Мында  ар  бир талапкер, саясый партия сакталып коюлган

эфирдик убакыттын  жалпы  көлөмүнөн  бул көлөмдү талапкерлердин, саясый

партиялардын жалпы  санына  бөлгөндө чыккан үлүшүнүн чегиндеги убакытты

алууга укуктуу.

     5. Талапкерлердин,  саясый партиялардын өкүлдөрүнүн сүйлөгөн сөзүн

үзгүлтүккө учуратууга,  ошондой эле аларды кандайдыр бир комментарийлер

менен коштоого тыюу салынат.

     6. Ушул  Кодекстин 30-беренесинин 17-пунктуна аракетине туш келген

телерадио уюмдарынын  каналдарында  талапкерлерге,  саясый  партияларга

эфирдик убакытты берүү тартибин жөнгө салуу Кыргыз Республикасынын мый-

замдары менен белгиленет.

     7. Менчиктин  түрүнө  карабастан талапкерлерге, саясый партияларга

эфирдик убакыт  берген телерадио уюмдары жакынкы эфирдик убакытта ошон-

дой эле  шартта  (бирдей баада, бирдей эфирге чыгуу убактысында, бирдей

убакыттын көлөмүндө  жана  башка шарттарда) башка талапкерлерге, саясый

партияларга эфирдик убакыт берүүгө милдеттүү.

     8. Шайлоо  алдындагы  үгүт  иштерине  арналган  теле-  жана радио-

берүүлөрдүн тартиби, көлөмү жана убактысы шайлоо комиссиялары тарабынан

телерадио уюмдарынын жетекчилиги менен макулдашуу боюнча белгиленет жа-

на талапкерлердин, саясый партиялардын ортосунда тењдештик талабын сак-

тоо менен бөлүштүрүлөт.

 

     33-берене. Жалпыга маалымдоо басылма каражаттары аркылуу шайлоо

                алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү

 

     1. Мамлекеттик бийлик органдары жана жергиликтүү өз алдынча башка-

руу органдары тарабынан расмий билдирүүлөрдү жана материалдарды, ченем-

дик жана  башка  актыларды  жарыялоо үчүн гана уюштурулган басылмаларды

кошпогондо, ушул Кодекстин 30-беренесинин  16-пунктунун  аракетине  дал

келген  жана шайлоо өткөрүлүп жаткан аймакта таратылуучу мезгилдүү бас-

масөз басылмалары А 4 форматындагы бир беттен кем болбогон өлчөмдө  та-

лапкерлер, талапкерлердин тизмелерин көрсөткөн саясый партиялар матери-

алдар үчүн акысыз басма аянттарын тењдеш шарттарда берүүгө тийиш. Адис-

тештирилген (балдар, техникалык, илимий жана башка) басмасөз басылмала-

рына шайлоо кампаниясына кандай гана формада болбосун толук  катышпаган

учурда кандай гана түрдөгү үгүт материалдары болбосун басуудан баш тар-

тууга жол берилет.

     2. Менчигинин түрүнө карабастан талапкерлерге,  саясый партияларга

басма аянттарын берген мезгилдүү  басылмалар  ошондой  эле  шарт  менен

(бирдей  баада,  бирдей көлөмдө жана башка шартта) башка талапкерлерге,

саясый партияларга да басма аянттарын берүүгө милдеттүү.

 

     34-берене. Массалык иш-чараларды өткөрүү аркылуу шайлоо

                алдындагы үгүт

 

     1. Мамлекеттик  бийлик  органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу

органдары талапкерлерге, саясый партияларга, чогулуштарды жана жарандар

менен жолугушууларды,  эл алдындагы дебаттарды жана дискуссияларды, ми-

тингдерди, демонстрацияларды жана жүрүштөрдү уюштурууга көмөк көрсөтүү-

гө, массалык  ишчараларды өткөрүүдө коопсуздукту камсыз кылууга милдет-

түү.

     2. Талапкерлердин,  саясый  партиялардын шайлоочулар менен жолугу-

шуусун өткөрүү  үчүн мамлекеттик жана муниципалдык менчикте турган има-

рат-жайды бөлүү  жөнүндөгү арыздары алар берилген күнү мамлекеттик бий-

лик органдары  жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан

каралат.

     Шайлоочулар менен  жолугушуу үчүн талапкерге, саясый партияга има-

рат-жайды берүүдөн  баш  тартылган  учурда мамлекеттик бийлик органдары

жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары баш тартуу жөнүндө жүйөө-

сү көрсөтүлгөн жазуу жүзүндөгү чечимди берүүгө милдеттүү.

     Эгерде көрсөтүлгөн  имарат-жай  массалык  ишчараларды өткөрүү үчүн

талапкерлердин, саясый  партиялардын  бирине  берилген  болсо, ушул эле

имарат-жайды башка  талапкерге,  саясый  партияга берүүдөн баш тартууга

жол берилбейт.

     3. Шайлоо  комиссияларынын суроо-талабы боюнча жалпы элдик ишчара-

ларды өткөрүүгө  жарактуу  жана  мамлекеттик  же муниципалдык менчикте,

мамлекеттик ишканалардын, мекемелердин жана уюмдардын балансында турган

жайлар шайлоо комиссиясы тарабынан белгиленген убакытка талапкерлердин,

саясый партиялардын,  алардын  ишенимдүү  адамдарынын,  ыйгарым укуктуу

өкүлдөрүнүн шайлоочулар  менен  жолугушуусу  үчүн акысыз берилет. Мында

шайлоо комиссиялары  талапкерлерге, саясый партияларга массалык ишчара-

ларды өткөрүүдө бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылууга милдеттүү.

 

     35-берене. Басылма, аудиовизуалдык жана башка үгүт материалдарын

                чыгаруу жана таркатуу

 

     1. Талапкерлер,  саясый партиялар Кыргыз Республикасынын мыйзамда-

рында белгиленген  тартипте басылма, аудиовизуалдык жана башка үгүт ма-

териалдарын тоскоолдуксуз чыгарууга жана таркатууга укуктуу. Үгүт мате-

риалдарын Кыргыз  Республикасынын  чегинен тышкары жерде чыгарууга тыюу

салынат. Басылма  жана  башка үгүт материалдарынын нускалары же алардын

көчүрмөлөрү талапкерди,  талапкерлердин тизмесин каттаган тиешелүү шай-

лоо комиссиясына берилүүгө тийиш.

     2. Бардык басылма жана башка үгүт материалдары ал басылма үгүт ма-

териалдарын даярдоону  заказ кылган уюмдун аталышын жана дарегин (адам-

дардын фамилиясын, аты-жөнүн жана жашаган жеринин дарегин), алардын ти-

ражы жөнүндө  жана  алар чыгарылган дата жөнүндө маалыматтарды, ошондой

эле заказды  төлөгөн талапкердин, саясый партиянын ыйгарым укуктуу өкү-

лүнүн фамилиясын,  аты-жөнүн камтууга тийиш. Аталган маалыматтарды кам-

тыбаган үгүт материалдарын таркатууга тыюу салынат.

     3. Жергиликтүү  өз алдынча башкаруу органдары ар бир шайлоо участ-

касынын аймагында  үгүт  материалдарын  илүү үчүн шайлоо дайындалгандан

кийин 10  календардык  күндүн ичинде атайын жайларды кароого милдеттүү.

Талапкерлер, саясый  партиялар  мындай  материалдарды  илүү үчүн бирдей

шарт менен камсыз болууга тийиш.

     4. Көрсөтүлгөн  материалдарды эстеликтерге, обелисктерге, тарыхый,

маданий же  архитектуралык баалуулугу бар имараттарга, ошондой эле шай-

лоо комиссияларынын  жайларына,  аларга  кире бериш жерлерге жана добуш

берүүчү бөлмөлөргө жайгаштырууга тыюу салынат.

     5. Жасалма  түрдөгү жалган үгүт материалдарын таркатуу же ушул бе-

рененин 2-пунктунда көрсөтүлгөн маалыматтарды камтыбаган үгүт материал-

дарын  таркатуу  жөнүндө кабар алган шайлоо комиссиясы андай ишке бөгөт

коюу үчүн чара көрөт жана укукка каршы үгүт иштерин болтурбоо жана мый-

замсыз  үгүт  материалдарын алып коюу жөнүндө сунуш менен тийиштүү укук

коргоо жана башка органдарга кайрылууга укуктуу.

     6. Талапкерлер, саясый партиялар ушул берененин талаптарына ылайык

шайлоо фондунан талапкерлерге, саясый партияларга чыгымдалуучу сумманын

чегинде  шайлоо дайындалганга чейин даярдалган басылма,  аудиовизуалдык

жана башка үгүт материалдарын пайдаланууга укуктуу.

 

     36-берене. Шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү укугун кыянаттык

                менен пайдаланууга жол берилбестик

 

     1. Шайлоо  комиссиялары  шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүүнүн

белгиленген тартибинин сакталышына контролдук кылат.

     2. Шайлоо  алдындагы үгүт иштерин жүргүзүүдө жалпыга маалымдоо ка-

ражаттарынын эркиндиги менен кыянаттык кылууга: социалдык, диний, раса-

лык, улуттук жек көрүүнү жана кастыкты козуткан үгүт иштерине, бийликти

ээлеп алууга, конституциялык түзүлүштү күч менен өзгөртүүгө жана мамле-

кеттин бүтүндүгүн бузууга үндөгөн чакырыктарга, согушту пропагандалоого

жана жалпыга маалымдоо каражаттарынын эркиндигинен кыянаттык менен пай-

далануунун Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарында  тыюу  салынган башка

формаларына жол берилбейт.

     3. Талапкерлерге,  алардын жакын туугандарына, саясый партияларга,

талапкерлердин, саясый  укуктуу партиялардын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнө

жана ишенимдүү  адамдарына  шайлоо дайындалган учурдан тартып шайлоочу-

ларды сатып  алууга:  аларга акча каражаттарын төлөөгө, белектерди жана

башка материалдык  байлыктарды тапшырууга, товарларды жењилдетип сатуу-

га, басылма  үгүт  материалдарын, төш белгилерди жана башка символиканы

кошпогондо, ар  кандай товарларды акысыз таркатууга, ошондой эле акысыз

же жењилдетилген шартта кызмат көрсөтүүгө тыюу салынат.

     Талапкер, саясый  партия менен аткаруучунун ортосунда талапкердин,

саясый партиянын шайлоо фондунун каражаттарынан төлөнгөн эмгек келишим-

деринин алкагында  уюштуруу жана башка иштерди (шайлоо участкаларындагы

кезметчилик, колтамгаларды  чогултуу,  үгүт жана башка иштер) аткарууга

акы төлөө шайлоочуну сатып алуу деп эсептелбейт.

     4. Талапкерлер, алардын жакын туугандары, талапкерлердин жана сая-

сый партиялардын  өкүлдөрү  шайлоо дайындалган учурдан тартып жана шай-

лоонун натыйжалары жарыяланганга чейин кайрымдуулук иштерин жүргүзүүгө,

анын ичинде  талапкер өзү көрсөтүлгөн шайлоо округунан тышкары жерлерде

да жүргүзүүгө укуксуз.

     5. Талапкерлер,  алардын  өкүлдөрү,  саясый  партиялардын өкүлдөрү

жалпыга маалымдоо  каражаттары, башка жактар шайлоо алдындагы кампания-

ларга катышууда  атайылап  жалган маалыматтарга негизделген жана талап-

керлердин, саясый  партиялардын абийирине, ар-намысына же ишкер аброюна

зыян келтире турган макалаларды жарыялоого укуксуз. Мындай маалымат жа-

рыялоого жол  берген  жалпыга маалымдоо каражаттары талапкердин, саясый

партиянын талабы боюнча төгүндөөнү жарыялоого же чындыкка ылайык келбе-

ген же  аны бурмалаган макалага же билдирүүлөргө түшүндүрмөлөрдү жарыя-

лоого милдеттүү.  Төгүндөө  же  түшүндүрмө мезгилдүү басылманын кийинки

санындагы атайын  рубрикада  жооп берилип жаткан маалымат басылган ошол

эле тилкеде, ошол эле шрифт менен, ал эми телекөрсөтүү же радио аркылуу

берилгендерге төгүндөө же түшүндүрмө келип түшкөн күндөн тартып кийинки

чыгарылышта берилет.

     6. Талапкерге, саясый партияга шайлоо алдындагы үгүт ишинин мөөнө-

тү бүткөнгө  чейин  алардын  кадыр-баркына зыян келтире турган маалымат

жарыяланган жалпыга маалымдоо каражаттарында талапкердин, саясый парти-

янын кадыр-баркын  коргоо  иретинде төгүндөө же башка түшүндүрмө жарыя-

лоого мүмкүнчүлүк бербөө, ошол жалпыга маалымдоо каражатын сот жоопкер-

чилигине тартуу үчүн негиз болот.

     7. Талапкер,  саясый партия, ошондой эле алардын өкүлдөрү, жалпыга

маалымдоо каражаттары  ушул  берененин  2-,  5-пункттарын бузган учурда

шайлоо комиссиялары,  округдун  шайлоочулары,  талапкер, саясый партия,

ошондой эле  алардын өкүлдөрү, жалпыга маалымдоо каражаттары укукка жат

үгүт ишин токтотуу жана күнөөлүү жактарды ушул Кодексте жана колдонулуп

жаткан мыйзамдарда  белгиленген  тартипте жоопкерчиликке тартуу жөнүндө

сунуш менен укук коргоо органдарына, сотко кайрылууга укуктуу.

     Укук коргоо  органдары  укукка жат үгүт ишин токтотуу боюнча чара-

ларды көрүүгө жана табылган фактылар жана көрүлгөн чаралар жөнүндө тие-

шелүү шайлоо комиссиясына тез арада маалымдоого, ошондой эле шайлоо ал-

дындагы жасалма  жана мыйзамсыз басылма, аудиовизуалдык жана башка үгүт

материалдарын жасоону  четтетүү жана аларды алып коюу боюнча, көрсөтүл-

гөн материалдарды жасоочуларды жана аларга акы төлөгөн булактарды анык-

тоо боюнча шайлоо комиссияларына көмөк көрсөтүүгө милдеттүү.

     8. Талапкер,  саясый партия тарабынан ушул Кодекстин 30-36-берене-

леринде белгиленген  талаптар  бузулган учурда шайлоо комиссиясы талап-

керди, саясый партияны эскертүүгө, ал эми талапкер, саясый партия жого-

руда көрсөтүлгөн  талаптарды  кайталап  бузган учурда шайлоо комиссиясы

ушул Кодексте  белгиленген  негиздерде жана тартипте талапкерди, талап-

керлердин тизмесин каттоо жөнүндөгү чечимин алып салууга укуктуу.

 

                               VII глава

               Добуш берүүнү уюштуруу жана анын тартиби

 

     37-берене. Добуш берүүчү жай

 

     1. Добуш берүүчү жай участкалык шайлоо комиссиясынын пайдалануусу-

на аткаруу  бийлик  органдары, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары

тарабынан акысыз берилет.

     2. Добуш берүүчү жайда жашыруун добуш берүү үчүн атайын жабдылган,

жарык  берүү  тутуму менен камсыз кылынган жана карандаштан бөлөк жазма

буюмдары менен жабдылган кабиналар же башка орундар жайгаштырылат.

     Жарык кылуу  тутумунда  аны алмаштыргыдай жарык берүү булагы болуу

керек. Электр  жарыгы  өчүп калган учурда добуш берүүлөр кайта (негизги

же аны алмаштыруучу жарык булагынын эсебинен) жарык болгонго чейин ток-

тотула турат.  Бул учурда, участкалык шайлоо комиссиясынын ишине натый-

жалуу байкоо  жүргүзүү үчүн байкоочулар, талапкерлердин, саясый партия-

лардын өкүлдөрү добуш берүүчү ящиктерден, добуш берүүчү кабиналардан өз

милдеттерин аткарууну камсыздагыдай аралыкта турууга укуктуу.

     3. Добуш  берилүүчү  жайда  шайлоо комиссиясы стендди жасалгалайт,

анда талапкерлер, талапкерлердин тизмесин каттаган саясый партиялар жө-

нүндө маалымат  материалдар  жайгаштырылат.  Көрсөтүлгөн  материалдарда

үгүттөөчү чакырыктар  камтылууга тийиш эмес. Стендде ошондой эле толту-

рулган шайлоо бюллетендеринин үлгүлөрү жайгаштырылат, аларда бул шайлоо

округунда катталган талапкерлердин фамилиялары, талапкерлердин тизмесин

көрсөткөн саясый партиялардын аталышы камтылбайт.

     4. Добуш берүү үчүн жай шайлоо бюллетендерин берүүчү жер, жашыруун

добуш берүүчү  кабиналар  жана жайлар жана бир эле учурда добуш берүүчү

ящиктер шайлоо комиссиясынын мүчөлөрүнүн, талапкерлердин, саясый парти-

ялардын өкүлдөрүнүн,  байкоочулардын  көз алдында болгудай түрдө жабды-

лууга тийиш.

 

     38-берене. Шайлоодо добуш берүү тизмеден чыгуу күбөлүгү

 

     1. Ушул  Кодексте каралган учурларда жана тартипте добуш берүү кү-

нүнө чейин 15-1 күн мурда, өзү шайлоочулардын негизги же кошумча тизме-

сине киргизилген шайлоо участкасынын добуш берүүчү жайына келүү мүмкүн-

чүлүгү болбогон шайлоочу участкалык шайлоо комиссиясынан шайлоодо добуш

берүү тизмесинен чыгуу күбөлүгүн алууга жана добуш берүү күнүндө округ-

дун чегиндеги өзү боло турган жердеги шайлоо участкасында добуш берүүгө

катышууга укуктуу.

     2. Тизмеден чыгуу күбөлүгүнүн формасын Борбордук шайлоо комиссиясы

аныктайт.

     3. Жоголгон тизмеден чыгуу күбөлүгүнүн ордуна  бөлөк  күбөлүк  бе-

рилүүгө тийиш эмес.

 

     39-берене. Шайлоо бюллетени

 

     1. Добуш  берүүгө катышуу үчүн шайлоочу шайлоо бюллетенин алат, ал

өтө жооптуу  отчеттук документ болуп саналат, аны сактоо даражасын Бор-

бордук шайлоо  комиссиясы аныктайт. Шайлоо бюллетендеринин саны каттал-

ган шайлоочулардын санынан 0,5 пайыздан ашык болууга тийиш эмес.

     Президентти, Жогорку  Кењештин  депутаттарын  шайлоо боюнча шайлоо

бюллетендерин даярдоодо атайын кагаз (жарыкка салганда көрүнүүчү белги-

лери бар кагаз же түстүү кагаз), же атайын боек колдонулат.

     2. Шайлоо  бюллетенинин тексти добуш берүү күнүнө чейин кеминде 20

календарлык күн мурда тиешелүү шайлоо комиссиялары тарабынан бекитилет.

Шайлоо бюллетенинин тексти анын бир бетинде гана жайгаштырылууга тийиш.

     3. Шайлоо бюллетени алфавит тартибинде ар бир талапкердин фамилия-

сын,  аты-жөнүн, туулган жылын, негизги иштеген жерин же кызматын (иши-

нин түрүн) жана ал ким тарабынан көрсөтүлгөндүгүн камтыйт.

     Талапкерлердин тизмеси  үчүн  добуш берүүнү өткөргөн учурда шайлоо

бюллетенинде саясый  партиянын  аталышы,  ошондой  эле саясый партиянын

тизмесиндеги алгачкы беш талапкердин фамилиясы, аты-жөнү, туулган жылы,

ээлеген кызмат  орду (ишинин түрү) Борбордук шайлоо комиссиясынын чүчү-

кулагы менен аныкталган тартипте катар номурун көрсөтүү менен жайгашты-

рылат.

     4. Ушул берененин 3-пунктунда көрсөтүлгөн талапкерлер жөнүндө маа-

лыматтардын, саясый  партиялардын аталыштарынын оњ тарабына бош квадрат

жайгаштырылат. Талапкерлердин тизмесинин, саясый партиялардын аталышта-

рынын аягына  "Бардык талапкерлерге каршы" ("Талапкерлердин бардык тиз-

мелерине каршы")  деген  сап жайгаштырылат, анын оњ жагында бош квадрат

жайгашат.

     5. Шайлоо  бюллетендери  добуш  берүү  күнүнө чейин 10 календарлык

күндөн кечиктирбестен  кыргыз жана орус тилдеринде басылат. Ар бир шай-

лоо бюллетени  аны  толтуруунун  тартиби  жөнүндө түшүндүрмөнү камтууга

тийиш.

     6. Шайлоо  бюллетени  шайлоо өткөрүлүүчү органдын аталышын, шайлоо

округунун аталышын жана номерин же бирдиктүү шайлоо округу жөнүндө көр-

сөтүүнү камтыйт.

     7. Басмакана жараксыздарын алып салгандан кийин шайлоо бюллетенде-

рин ал шайлоо бюллетендерин заказ кылган шайлоо комиссиясынын мүчөлөрү-

нө акт боюнча өткөрүп берет. Шайлоо бюллетендери берилгенден кийин шай-

лоо комиссиясынын  кеминде 3 мүчөсүнүн көзүнчө, басмакананын, укук кор-

гоо органдарынын  өкүлдөрүн  чакыруу  менен жараксыз жана ашыкча шайлоо

бюллетендери жок  кылынат, бул жөнүндө акт түзүлөт, ага катышып отурган

бардык адамдар кол коет.

     8. Шайлоо  комиссиялары шайлоо бюллетендерин акт боюнча төмөн тур-

ган шайлоо комиссияларына, анын ичинде участкалык шайлоо комиссияларына

берет. Шайлоо  бюллетендеринин туура таратылып берилиши үчүн жоопкерчи-

ликти тиешелүү шайлоо комиссияларынын төрагалары тартат.

     9. Шайлоо  бюллетендери тийиштүү шайлоо комиссияларына добуш берүү

күнүнө чейин  10 календарлык күндөн кечиктирбестен, кайталап добуш бер-

ген учурда  добуш  берүү күнүнө чейин 5 календарлык күндөн кечиктирбес-

тен, ал  эми  участкалык шайлоо комиссияларына добуш берүү күнүнө чейин

2-1 күн  мурда берилет. Участкалык шайлоо комиссиясына берилүүчү шайлоо

бюллетендеринин саны  шайлоо  бюллетендери берилген күнгө карата шайлоо

участкасы боюнча шайлоочулардын негизги тизмесине киргизилген шайлоочу-

лардын санынан 0,5 пайыздан ашык болбоого тийиш.

     Жогору турган (округдук) шайлоо комиссиясы тарабынан шайлоо бюлле-

тендери участкалык  шайлоо  комиссиясына  актылар  боюнча жогору турган

(округдук) шайлоо комиссиясынын мүчөлөрүнүн кеминде жарымынын катышуусу

менен өткөрүлүп  берилүүдө жогору турган шайлоо комиссияларынын мүчөлө-

рү, талапкерлердин,  саясый  партиялардын,  коммерциялык эмес уюмдардын

жана жалпыга  маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрү катышууга укуктуу. Шай-

лоо бюллетендерин  алгандан кийин участкалык шайлоо комиссиясынын мүчө-

лөрү участкалык шайлоо комиссиясынын имарат-жайында талапкерлердин, са-

ясый партиялардын өкүлдөрүнүн катышуусу менен шайлоо бюллетендерин кай-

радан санап чыгышат, бул жөнүндө акт түзүлөт, ага бардык катышып олтур-

ган адамдар кол коет. Участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы участка-

лык шайлоо комиссиясынын мүчөлөрүнүн кеминде жарымынын, талапкерлердин,

саясый партиялардын  өкүлдөрүнүн катышуусу менен шайлоо бюллетендеринин

тиешелүү жерлерине участкалык шайлоо комиссиясынын мөөрүн басат.

     10. Шайлоо бюллетендери даярдалгандан кийин айрым талапкерлер, та-

лапкерлердин тизмелери  чыгып  кеткен учурда, участкалык, жогору турган

(округдук) шайлоо  комиссиялары  округдук шайлоо комиссияларынын чечими

боюнча шайлоо бюллетендеринен тийиштүү талапкерлер, талапкерлердин тиз-

мелери жөнүндө  маалыматтарды чийип салат. Чийип салуу талапкер, саясый

партия жөнүндө  бардык  маалыматтар жазылган саптар боюнча шариктүү ка-

лемсап менен гана түз сызык түрүндө жүргүзүлүүгө тийиш. Мында чийүү сы-

зыгы талапкер, саясый партия жөнүндө маалымат жазылган саптын каршысын-

дагы бош квадратты камтышы керек.

     11. Шайлоо  бюллетендери, шайлоочулардын тизмелери жана башка шай-

лоо документтери,  тиешелүү  шайлоо комиссиясынын мөөрү сакталып турган

атайын сейф  (шкаф)  коюлган  имарат-жай мөөр басып бекитилет жана ички

иштер органдарына кайтарууга тапшырылат.

     12. Ушул  Кодекстин  талаптарын  бузуу  менен шайлоо бюллетендерин

басмакананын, шайлоо комиссиясынын имарат-жайынан алып чыгууга, ошондой

эле көчүрмөлөөгө жана таркатууга тыюу салынат.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     40-берене. Добуш берүү тартиби

 

     1. Шайлоо  күнү добуш берүү саат 8ден 20га чейин жүргүзүлөт. Добуш

берүү убактысы жана орду жөнүндө участкалык шайлоо комиссиялары жалпыга

маалымдоо каражаттары  аркылуу же башкача ыкма менен добуш берүү күнүнө

чейин 10  календардык күндөн кечиктирбестен, ал эми мөөнөтүнөн мурда же

кайталап добуш  берүүдө - добуш берүү күнүнө чейин 7 календардык күндөн

кечиктирбестен шайлоочуларга кабарлоого милдеттүү.

     Шайлоо күнү  эртењ  мененки  саат 7де участкалык шайлоо комиссиясы

добуш берүү жайындагы өз жыйналышында чүчүкулак аркылуу төмөнкү иштерди

аткаруучу комиссиянын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрүн аныктайт:

     - ар бир шайлоочуда белгинин (маркировканын) жок  экендигин атайын

жабдуу менен текшерүүнү жүзөгө ашыруу;

     - жарандарды шайлоочулардын негизги же кошумча тизмесинде каттоону

жүргүзүү;    

     - шайлоочунун сол колунун баш бармагын атайын аралашма менен  бел-

гилөө (маркировкалоо) жана шайлоо бюллетенин берүү;

     - шайлоочулардын  жашыруун добуш берүү кабиналарына киришине, шай-

лоо бюллетендерин бүктөлгөн түрүндө добуш берүү ящиктерине салышына кө-

зөмөл жүргүзүү;   

     - реестрде катталган шайлоочулар үчүн  добуш  берилүүчү  жайлардан

тышкары  жерде  добуш берүүнү уюштуруу (участкалык шайлоо комиссиясынын

чечүүчү добуш укугу бар экиден кем эмес мүчөсү).

     Участкалык шайлоо  комиссиясынын төрагасы жана катчысы чүчүкулакка

катышпайт.

     Участкалык шайлоо  комиссиясынын төрагасы участкалык шайлоо комис-

сиясынын мүчөлөрүнүн,  талапкерлердин,  саясый партиялардын өкүлдөрүнүн

жана байкоочулардын катышуусу астында ичине ушул участканын шайлоочула-

рынын тизмеси, шайлоо бюллетендери жана участкалык шайлоо комиссиясынын

мөөр басып бекитилген сейфти ачат; сейфтен шайлоочулардын негизги жана,

эгерде бар болсо, кошумча тизмесин алып чыгат, тизмеге киргизилген шай-

лоочулардын санын  жарыялайт, катышкан кишилерге аны карап көрүүгө мүм-

күндүк берет,  андан  кийин  аны добуш берген күнү шайлоочуларды каттоо

жана шайлоочулардын тизмесин толтуруу үчүн жоопкерчиликте болгон участ-

калык шайлоо комиссиясынын мүчөлөрүнө таратып берет.

    Добуш берүү үчүн жайдын кире беришинде участкалык шайлоо  комиссия-

сынын чечүүчү добуш  укугу бар мүчөлөрүнүн бири ар бир шайлоочунун  сол

колунун баш бармагында атайын зат  сүртүлгөн  белгинин  (маркировканын)

жок экендигин  атайын  жабдуу  менен текшерет.  Сол  колунун баш барма-

гында атайын зат менен сүртүлгөн белгиси  (маркировкасы)  жок  шайлоочу

шайлоо бюллетенин алуу жана добуш берүү үчүн  жайга  киргизилет. Эгерде

шайлоочунун сол колунун  баш  бармагында  атайын  зат  менен  сүртүлгөн

белги (маркировка) болсо,  анда  шайлоочу  шайлоо  бюллетенин алуу жана

добуш берүү  үчүн  жайга  киргизилбейт.  Шайлоо  бюллетендерин  берүүдө

участкалык комиссиянын  чечүүчү  добуш  укугу  бар  мүчөсү  шайлоочунун

сол  колунун  баш  бармагына  атайын  затты  сүртүү  менен  белги  коет

(маркировкалайт).

Сол колдун баш бармагы болбогондо маркировкалоо  төмөнкүчө  жүзөгө

ашырылат:

- сөөмөйдөн баштап баш бармакка эң жакын  турган  манжа  маркиров-

каланат;

- сол колдун манжалары болбогондо оң колдун манжалары сол кол үчүн

каралган тартипте маркировкаланат;

- эки колунда тең манжалары болбогондо шайлоочу бир эле шайлоодо

добуш берүүдөн маркировкасыз бир жолу гана өтүүгө укуктуу.

     Участкалык шайлоо  комиссиясынын төрагасы участкалык шайлоо комис-

сиясынын мүчөлөрүнө, ошондой эле катышып олтурган байкоочуларга, талап-

керлердин, саясый  партиялардын, жалпыга маалымдоо каражаттарынын өкүл-

дөрүнө ичи  бош  добуш берүү ящиктерин көрсөтөт, алар участкалык шайлоо

комиссиясынын мөөрү  басылып  бекитилет (пломбаланат). Андан кийин мөөр

басып бекитилген добуш берүү үчүн ящиктерге участкалык шайлоо комиссия-

сынын төрагасы округдун аталышы, шайлоо участкасынын номери, контролдук

барактардын ящикке салынган убактысы көрсөтүлгөн жана участкалык шайлоо

комиссиясынын төрагасынын,  катчысынын жана участкалык шайлоо комиссия-

сынын чечүүчү добуш укугу бар башка мүчөлөрүнүн, катышып отурган талап-

керлердин, алардын өкүлдөрүнүн жана байкоочулардын, саясый партиялардын

өкүлдөрүнүн фамилиялары  жазылган контролдук барактарды салат. Контрол-

дук барактарга  ошол адамдар кол коюшат жана алар участкалык шайлоо ко-

миссиясынын мөөрү менен күбөлөндүрүлөт.

     Участкалык шайлоо  комиссиясынын төрагасы жогору турган шайлоо ко-

миссиясынан алынган  шайлоо бюллетендеринин санын жарыя кылат. Участка-

лык шайлоо  комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрү талапкерлер-

дин, саясый  партиялардын өкүлдөрүнүн жана байкоочулардын катышуусу ме-

нен шайлоо  бюллетендерин кайрадан санап чыгат жана алардын санын жарыя

кылат, андан соњ участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы буга катышкан

кишилерге аларды  карап көрүү үчүн сунуштайт жана участкалык шайлоо ко-

миссиясы тарабынан  жогору  турган  шайлоо комиссиясынан алынган шайлоо

бюллетендеринин санын  добуш  берүүнүн  жыйынтыгы жөнүндөгү протоколдун

2-сабына жана  анын  чоњойтулган  формасына жазат. Шайлоо бюллетендерин

кайра санап  чыккандан  кийин  участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы

ведомость боюнча 50-100дөн шайлоо бюллетенин участкалык шайлоо комисси-

ясынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрүнө берет, алар алгандыгы жөнүндө

кол коет жана шайлоо бюллетендеринин берилиши үчүн жооп беришет.    

     Шайлоо бюллетендерин  берүүдө  участкалык шайлоо комиссиясынын че-

чүүчү добуш укугу бар мүчөлөрүнүн бири шайлоочуларды каттоону ишке ашы-

рат - шайлоочулардын документтерин текшерет, алардын реквизиттерин тиз-

меге киргизет,  ага шайлоо бюллетендерин алгандыгы үчүн шайлоочулар кол

коет, башкасы шайлоочунун сол колунун баш бармагын атайын зат менен

сүртүп белгилейт (маркировкалайт) жана шайлоо бюллетендерин берет.

     2. Ар бир шайлоочу жеке өзү добуш берет,  башка  шайлоочулар  үчүн

добуш берүүгө жол берилбейт.

     3. Шайлоо бюллетендери шайлоочулардын негизги же кошумча тизмесине

киргизилген шайлоочуларга паспорту же шайлоочунун ким экендигин тастык-

таган документи  көрсөтүлгөндө  берилет,  ал эми, эгерде шайлоочу добуш

берүү үчүн  тизмеден  чыгуу  күбөлүгү боюнча добуш берсе, анда тизмеден

чыгуу күбөлүгү же соттун чечими кошо көрсөтүлгөндө берилет.

     4. Добуш  берүү  үчүн шайлоо бюллетенин алганда шайлоочулардын не-

гизги же  кошумча тизмесине шайлоочунун паспортунун же анын ким экенди-

гин тастыктаган  документтин сериясы жана номери коюлат. Шайлоочу туура

жазылышын текшерет жана шайлоочулардын негизги же кошумча тизмесине кол

коет. Бир нече шайлоо бюллетендери боюнча добуш берүүдө шайлоочу ар бир

шайлоо бюллетени  үчүн  кол  коет. Тизмеден чыгуу күбөлүгү боюнча добуш

берүүдө шайлоочулардын кошумча тизмесине кошумча белги коюлат.

     5. 500дөн  ашпаган шайлоочулар жашоочу калктуу конуштарда түзүлгөн

шайлоо участкаларында  паспорту  же ким экендигин тастыктоочу документи

жок келген  шайлоочу  анын ошол шайлоо участкасынын аймагында жашаганын

участкалык шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар кеминде эки мү-

чөсү ырастаса  жана  анын  өзү шайлоочулардын негизги тизмесинде болсо,

участкалык шайлоо  комиссиясынын  төрагасынын уруксаты боюнча добуш бе-

рүүгө укуктуу. Документтерсиз добуш берген учурда шайлоочулардын негиз-

ги тизмесине тийиштүү белги коюлат жана ага участкалык шайлоо комиссия-

сынын төрагасы, ал шайлоочунун ошол шайлоо участкасынын аймагында жаша-

ганын ырастаган участкалык шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар

мүчөлөрү кол коюшат.

     6. Шайлоо  бюллетени  шайлоочу тарабынан атайын жабдылган кабинада

же башка кишинин болушуна жол берилбеген атайын жабдылган жайда  толту-

рулат.  Атайын  жабдылган  кабина орнотулууга тийиш же атайын жабдылган

бөлөк жай шайлоо бюллетенин толтурууда добуш берүүчүнүн өз  эркин  бил-

дирүү  купуялыгын жана добуш берүүчүнүн аракеттерине шайлоо комиссиясы-

нын мүчөлөрүнүн  жана байкоочулардын көзөмөлүн камсыз кылууну эске алуу

менен даярдалууга тийиш.

     7. Шайлоочу шайлоо бюллетенинде өзү тандаган талапкерге, талапкер-

лердин тизмесине  тиешелүү  квадратта,  же "Бардык талапкерлерге каршы"

("Талапкерлердин бардык  тизмелерине  каршы")  деген позицияда тийиштүү

белгини коет.

     Жергиликтүү кењештердин депутаттарын шайлоодо шайлоочу шайлоо бюл-

летенинде өзү  тандаган талапкерлерге тиешелүү квадраттарда белги коет.

Шайлоочу добуш берүүчү талапкерлердин саны шайлоо округу боюнча мандат-

тардын санынан ашпоого тийиш.

     8. Эгерде шайлоочу шайлоо бюллетенин толтурууда ката кетирип алдым

деп эсептесе, ал шайлоо бюллетенин берген участкалык шайлоо комиссиясы-

нын чечүүчү добуш укугу бар мүчөсүнө бузулган шайлоо бюллетенинин орду-

на жањысын  берүү  өтүнүчү менен кайрыла алат. Шайлоо комиссиясынын че-

чүүчү добуш  укугу бар мүчөсү шайлоочулардын тизмесинде бул шайлоочунун

фамилиясынын тушуна  тийиштүү  белги  коюу менен жањы шайлоо бюллетенин

берет. Бузулган  шайлоо бюллетени жокко чыгарылат, ал жөнүндө акт түзү-

лөт.

     9. Шайлоо бюллетенин алгандыгы тууралуу өз алдынча кол коюуга жана

шайлоо бюллетенин  толтурууга  мүмкүнчүлүгү  болбогон  шайлоочу ал үчүн

шайлоо комиссиясынын  мүчөсү,  талапкер,  талапкердин, саясый партиянын

өкүлү, байкоочу  болбогон  башка  шайлоочунун  жардамынан  пайдаланууга

укуктуу. Бул  учурда шайлоочу башка кишинин жардамынан пайдаланууга ка-

рата өзүнүн ниетин участкалык шайлоо комиссиясына оозеки билдирет.

     10. Толтурулган  жана  бүктөлгөн  шайлоо бюллетендерин шайлоочулар

добуш берүү үчүн мөөр басылып бекитилген (пломба коюлган) ящиктерге са-

лат. Шайлоо  бюллетенин добуш берүү үчүн бөлмөдөн алып чыгууга тыюу са-

лынат.

     11. Участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы добуш берүү жайындагы

тартипке көз салат.  Добуш берүү жайында коомдук тартип бузулган учурда

участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы добуш  берүү  жайында  коомдук

тартипти  камсыз кылуу максатында укук коргоо органдарынын кызматкерле-

рине жардамга кайрылууга укуктуу,  алар тартипке салгандан кийин  добуш

берүү  жайынан  чыгып  кетүүгө  тийиш.  Участкалык шайлоо комиссиясынын

төрагасынын ыйгарым укуктарынын чектеринде,  шайлоо кампаниясынын каты-

шуучуларынын укуктарын  бузбастан берген буйруктарын добуш берүү жайын-

дагы болгон  бардык  адамдар аткарууга милдеттүү. Участкалык шайлоо ко-

миссиясынын төрагасы  жок болгон учурда анын ыйгарым укуктарын участка-

лык шайлоо комиссиясынын катчысы же шайлоо комиссиясы тарабынан ыйгарым

укук берилген башка мүчөсү аткарат.

     12. Эгерде участкалык шайлоо комиссиясынын мүчөсү шайлоо комиссия-

сынын ишине,  болбосо  Кыргыз  Республикасынын  жарандары өзүнүн шайлоо

укуктарын жүзөгө ашырышына тоскоолдук кылууга, ошондой эле добуш берүү-

нүн купуялыгын бузууга аракет кылса, анда ал шайлоонун ишине катышуудан

дароо четтетилет,  ал  эми  байкоочу  менен башка адамдар добуш берүүчү

жайдан тышка чыгарылат. Бул жөнүндө чечимди участкалык шайлоо комиссия-

сы жазуу  жүзүндө  кабыл алат. Мында комиссия бул адамдарды Кыргыз Рес-

публикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке тартуу жөнүндө сунуш

менен тиешелүү органдарга кайрылууга укуктуу.

     13. Талапкерлерге, талапкерлердин, саясый партиялардын өкүлдөрүнө,

ошондой эле  ушул  аталган адамдардын өтүнүчү же тапшыруусу боюнча ара-

кеттенген жеке  жана юридикалык жактарга шайлоочуну добуш берүүгө каты-

шуу үчүн алып келүүгө карата аракеттерди жасоого тыюу салынат.

     14. Мамлекеттик  бийлик органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу

органдары, мамлекеттик  жана  муниципалдык  мекемелер  жана  ишканалар,

ошондой эле  алардын  кызмат адамдары добуш берүү күнү коомдук коопсуз-

дукту, коомдук  транспорттун, байланыш каражаттарынын үзгүлтүксүз иште-

шин, добуш  берүүчү жайларда электр жарыгы жана жылуулук болушун камсыз

кылууга милдеттүү.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

Ык, Убактылуу Өкмөтүнүн 2010-жылдын 1-июлундагы УӨ № 94 Декретинин

редакциясына ылайык)

 

     41-берене. Мөөнөтүнөн мурда добуш берүү тартиби

 

     1. Өзү  шайлоочулардын  негизги  же  кошумча тизмесине киргизилген

шайлоо участкасына  шайлоо  күнү  келүү  мүмкүнчүлүгү болбогон шайлоочу

(Кыргыз Республикасынын  чегинен тышкары жакка кетип жаткан жаран, ички

иштер  органдарынын)  добуш  берүү  күнүнө  чейин  9-1 күн мурда Кыргыз

Республикасынан сырткары  кетип жаткандыгына же ушул Кодексте белгилен-

ген башка негиздерге байланыштуу шайлоо округунун аймагында болбой тур-

ганы жөнүндө  жазуу  жүзүндөгү арызынын негизинде, ошондой эле тийиштүү

документтерди (ишсапар күбөлүгүнүн көчүрмөсүн, авиабилетти, паспорттогу

визаны, ички  иштер органдарынын буйругунун көчүрмөлөрүн, аскер бөлүгү-

нүн командиринин  буйругунун көчүрмөсүн, шайлоо комиссиясынын мүчөсүнүн

күбөлүгүнүн көчүрмөсүн же шайлоо комиссиясынын мүчөлүгүнө шайлоо жөнүн-

дө токтомдун  көчүрмөсүн) көрсөткөн учурда тиешелүү округдук шайлоо ко-

миссиясынын жайында  шайлоо  бюллетенин  толтуруу жолу менен мөөнөтүнөн

мурда добуш берүүгө укуктуу.

     2. Тиешелүү шайлоо комиссиясы тарабынан түзүлүүчү, мөөнөтүнөн мур-

да добуш  берген шайлоочулардын тизмесине мөөнөтүнөн мурда добуш берген

шайлоочу жөнүндө  маалыматтар киргизилет. Шайлоочу жүргүзүлгөн жазуунун

тууралыгын текшерет, ага кол коет жана шайлоо комиссиясынын чечүүчү до-

буш укугу  бар кеминде эки мүчөсүнүн катышуусунда добуш берүү үчүн бюл-

летенди жана таза конвертти алат.

     3. Шайлоо  бюллетенин  шайлоочу атайын жабдылган кабинада же башка

адамдардын катышуусуна  жол  берилбеген  атайын орунда толтурат. Шайлоо

бюллетенин толтуруу  учурунда добуш берүүчүнүн эрк билдирүүсүнүн купуя-

лыгын камсыз  кылуу жана добуш берүүчүнүн аракеттерине шайлоо комиссия-

сынын мүчөлөрүнүн  контролун камсыз кылууну эске алуу менен атайын жаб-

дылган кабина орнотулууга же атайын орун тандалууга тийиш.

     4. Мөөнөтүнөн  мурда добуш берген шайлоочу толтурган шайлоо бюлле-

тени конвертке  салынат  жана чапталат. Конверттин чапталган жерине ок-

ругдук шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар кеминде эки мүчөсү-

нүн колу  коюлат, алар шайлоо комиссиясынын мөөрү, ошондой эле мөөнөтү-

нөн мурда добуш берген шайлоочунун колтамгасы менен күбөлөндүрүлөт.

     5. Шайлоо  бюллетени  салынып чапталган конверттер жана мөөнөтүнөн

мурда добуш  берген  шайлоочулардын тизмеси бардык шайлоо бюллетендерин

участкалык шайлоо  комиссиясына  өткөрүп берген учурга чейин шайлоо ко-

миссиясынын жайында тийиштүү шайлоо комиссиясынын катчысында сакталат.

     6. Добуш  берүү  күнүндө  участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы

участкалык шайлоо   комиссиясынын   мүчөлөрүнүн,  байкоочулардын, башка

адамдардын катышуусу менен добуш берүү башталар алдында мөөнөтүнөн мур-

да добуш берген шайлоочулардын саны жөнүндө билдирет, өз көзү менен кө-

рүп таанышуу  үчүн шайлоо бюллетендери салынган, чапталган конверттерди

жана мөөнөтүнөн  мурда  добуш берген, тиешелүү жогору турган шайлоо ко-

миссиясынын катчысынын колтамгасы жана мөөрү менен күбөлөндүрүлгөн шай-

лоочулардын тизмесин көрсөтөт. Андан соњ ал ар бир конвертти кезеги ме-

нен ачат  жана  шайлоочунун  эрк  билдирүүсүнүн купуялыгын сактоо менен

шайлоо бюллетендерин добуш берүү үчүн туруктуу орнотулган ящикке салат.

Мөөнөтүнөн мурда  добуш берген шайлоочулардын саны добуш берүү башталар

алдында добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протоколго жана анын чоњой-

тулган формасына  киргизилет, ал эми мөөнөтүнөн мурда добуш берген шай-

лоочулардын негизги  же кошумча тизмесинде шайлоочунун фамилиясынын ту-

шуна "Мөөнөтүнөн мурда добуш берди" деген белги коюлат.

(КР 2010-жылдын 21-апрелиндеги УӨ №19 декретинин редакцияларына ылайык)

 

     42-берене. Добуш берүүчү жайдан тышкары жерде добуш берүүнүн

                тартиби

 

     1. Шайлоочулардын тизмесине киргизилген, бирок ден соолук абалы же

майыптыгы боюнча  добуш берүү үчүн шайлоо участкасына келе албаган шай-

лоочулар, добуш берүү күнү ооруканаларда, санаторийлерде, эс алуу үйлө-

рүндө, тергөө  изоляторлорунда  жана  убактылуу  кармоо изоляторлорунда

жүргөн шайлоочулар, алыскы жана жетүүгө кыйын болгон райондордо жайгаш-

кан жерлерде,  алыскы жайыт мал чарбачылык участкаларында убактылуу жа-

шаган шайлоочулар, ошондой эле өзгөчө учурларда, тиешелүү шайлоо комис-

сиясынын чечими  боюнча,  добуш  берүү  күнү калктуу конуштардан обочо,

алыс жайгашкан  аскер бөлүктөрүндө кызмат өтөп жаткан аскер кызматчыла-

ры, эгерде алар убактылуу жүргөн жер өзүнүн жайгашуу орду боюнча кирген

шайлоо округунун аймагында туруктуу жашаса, өзү турган жер боюнча добуш

берет. Участкалык шайлоо комиссиялары мындай шайлоочуларга добуш берүү-

чү жайдан  тышкары  жерде добуш берүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга мил-

деттүү.

     2. Добуш берүүчү жайдан тышкары жерде добуш берүү шайлоо күнү гана

жана шайлоочунун добуш берүү жайынан сырткары жерде добуш берүү мүмкүн-

чүлүгүн түзүү  жөнүндө  жазуу  жүзүндөгү  же оозеки кайрылуусунун (анын

ичинде башка адамдардын жардамы менен берилген) негизинде гана жүргүзү-

лөт. Арыз  (кайрылуу)  участкалык  шайлоо  комиссиясы түзүлгөндөн кийин

каалаган учурда,  бирок добуш берүү күнүнөн мурунку күнү саат 18ден ке-

чиктирбестен берилүүгө  тийиш.  Участкалык шайлоо комиссиясы бардык бе-

рилген арыздарды  (кайрылууларды) атайын тизмеге каттайт. Добуш берүүчү

жайдан тышкары  жерде  добуш  берүүгө  мүмкүнчүлүк түзүү жөнүндө арызда

шайлоочу добуш  берүүчү жайга келе албай тургандыгынын себеби жана шай-

лоочу жөнүндө маалыматтар көрсөтүлүүгө тийиш. Оозеки кайрылууну каттоо-

до ал келип түшкөн убакыт көрсөтүлөт жана билдирүүнү кабыл алган комис-

сиянын чечүүчү добуш укугу бар мүчөсүнүн колу коюлат.

     3. Участкалык  шайлоо комиссиясында добуш берүү үчүн көчмө ящиктер

зарыл санда,  бирок үчтөн ашык эмес болууга тийиш. Добуш берүүчү жайдан

тышкары жерде добуш берүүнү участкалык шайлоо комиссиясынын чечүүчү до-

буш укугу  бар  кеминде  эки мүчөсү жүргүзөт, алар зарыл сандагы шайлоо

бюллетендерин, ошондой  эле  алдын  ала  мөөр басылган (пломба коюлган)

көчмө ящиктерди кол коюп алышат. Добуш берүүчү жайдан тышкары жерде до-

буш берүү  талапкерлердин,  саясый партиялардын кеминде эки өкүлүнүн же

байкоочулардын катышуусу менен жүргүзүлөт.

     4. Комиссиясынын мүчөлөрү шайлоочуга келгенде кайрылууну шайлоочу-

нун жазуу жүзүндөгү арызы менен ырастайт. Жазуу жүзүндөгү арызында шай-

лоочу өз  паспортунун же ким экендигин тастыктаган документинин сериясы

менен номерин жазат жана шайлоо бюллетенин алгандыгын өз колтамгасы ме-

нен ырастайт.  Комиссиянын  чечүүчү  добуш укугу бар мүчөлөрү арызга өз

колдорун коюу  менен  шайлоо  бюллетенин бергендигинин фактысын тастык-

тайт.

     5. Шайлоо  бюллетенин  шайлоочу  атайын  орунда толтурат, ал жерде

башка адамдардын катышуусуна жол берилбейт. Атайын орун шайлоо бюллете-

нин толтуруп жаткан учурда добуш берүүчүнүн эркбилдирүүсүнүн купуялыгын

жана добуш берүүчүнүн аракеттерине шайлоо комиссиясынын мүчөлөрүнүн жа-

на байкоочулардын  контролун  камсыз кылууну эске алуу менен тандалууга

тийиш.

     6. Добуш  берүү  жайынан  сырткары жерде добуш берүү мүмкүнчүлүгүн

түзүү жөнүндө  арыз (кайрылуу) берген шайлоочу шайлоо комиссиясынын до-

буш берүүчү  жайына  ага участкалык шайлоо комиссиясынын мүчөлөрү добуш

берүүчү жайдан тышкары жерде добуш берүүнү өткөрүү үчүн кеткенден кийин

келип калган  учурда  шайлоо  комиссиясынын тийиштүү мүчөсү добуш берүү

жайынан сырткары  жерде добуш берүүнү уюштуруп жаткан участкалык шайлоо

комиссиясынын мүчөлөрү  кайра келмейинче жана бул шайлоочунун добуш бе-

рүү жайынан  сырткары жерде добуш бербегендиги аныкталмайынча, ага шай-

лоо комиссиясынын добуш берүүчү жайында шайлоо бюллетенин берүүгө укугу

жок.

     7. Добуш  берүүчү  жайдан  тышкары  жерде добуш берген шайлоочунун

паспортунун же  ким экендигин тастыктаган документинин сериясы жана но-

мери шайлоочулардын  негизги  же кошумча тизмесине киргизилет жана ошол

эле учурда  шайлоочулардын тизмесиндеги тийиштүү графага "Добуш берүүчү

жайдан тышкары жерде добуш берди" деген белги коюлат.

 

                              VIII глава

                    Шайлоонун натыйжаларын аныктоо

 

     43-берене. Добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө участкалык шайлоо

                комиссиясынын протоколу

 

     1. Участкалык шайлоо комиссиясы тийиштүү шайлоо участкасындагы до-

буш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протокол түзөт. Эгерде добуш берүүнүн

жыйынтыктары жөнүндө протокол бирден ашык баракта түзүлгөн болсо ар бир

баракка номер коюлууга, участкалык шайлоо комиссиясынын катышып отурган

чечүүчү добушка ээ бардык мүчөлөрү кол коюуга, участкалык шайлоо комис-

сиясынын мөөрү басылууга тийиш.

     2. Добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө участкалык шайлоо комиссия-

сынын протоколу төмөнкүлөрдү камтууга тийиш:

     а) нусканын номерин;

     б) шайлоолордун дењгээлинин көрсөтүлүшүн;

     в) "Протокол" деген сөздү;

     г) шайлоо участкасынын номерин көрсөтүү менен шайлоо комиссиясынын

аталышын;

     д) протоколдун саптарын:

     1-сап: добуш берүү аяктаар учурга карата негизги тизмеге киргизил-

ген шайлоочулардын саны;

     1а-сап: кошумча тизмеге киргизилген шайлоочулардын саны;

     2-сап: участкалык  шайлоо  комиссиясы алган шайлоо бюллетендеринин

саны;

     3-сап: мөөнөтүнөн мурда добуш берген шайлоочуларга берилген шайлоо

бюллетендеринин саны;

     4-сап: добуш берүү күнү добуш берүүчү жайда шайлоочуларга берилген

шайлоо бюллетендеринин саны;

     5-сап: добуш  берүү  күнү добуш берүүчү жайдан тышкары жерде добуш

берген шайлоочуларга берилген шайлоо бюллетендеринин саны;

     6-сап: шайлоого катышкан шайлоочулардын жалпы саны;

     7-сап: жокко чыгарылган шайлоо бюллетендеринин саны;

     8-сап: добуш  берүү  үчүн көчмө ящиктердеги шайлоо бюллетендеринин

саны;

     9-сап: добуш  берүү  үчүн  туруктуу  орнотулган ящиктердеги шайлоо

бюллетендеринин саны;

     10-сап: жарактуу шайлоо бюллетендеринин саны;

     11-сап: жараксыз шайлоо бюллетендеринин саны;

     12-сап: добуш берүүгө катышкан шайлоочулардын жалпы саны;

     13-сап: талапкерлердин  фамилиясы,  аты-жөнү,  саясый партиялардын

аталыштары (шайлоо бюллетенинде көрсөтүлгөн тартипте) жана шайлоочулар-

дын ар  бир талапкер, талапкерлердин тизмеси үчүн берилген добуштарынын

саны;

     14-сап: "Бардык  талапкерлерге каршы" ("Талапкерлердин бардык тиз-

мелерине каршы")  деген позиция үчүн берилген шайлоочулардын добуштары-

нын саны.

     Добуш берүүнүн жыйынтыгы жөнүндөгү протоколго төмөнкүдөй саптар да

кошулат:

     15-сап: шайлоодо  участкалык  шайлоо  комиссиясы алган добуш берүү

үчүн тизмеден чыгуу күбөлүктөрүнүн саны;

     15а-сап: шайлоодо добуш берүү үчүн  участкалык  шайлоо  комиссиясы

шайлоочуларга  шайлоо участкасында добуш берүү күнүнө чейин берген тиз-

меден чыгуу күбөлүктөрүнүн саны;

     15б-сап: тизмеден чыгуу күбөлүктөрү боюнча шайлоо участкасында до-

буш берген шайлоочулардын саны;

     15в-сап: шайлоо  участкасында  пайдаланылбаган  (жокко чыгарылган)

тизмеден чыгуу күбөлүктөрүнүн саны;

     16-сап: жоголгон шайлоо бюллетендеринин саны;

     17-сап: алынган шайлоо бюллетендеринин санынан ашып кеткен  шайлоо

бюллетендеринин саны;

     е) протоколго  тиркелүүчү  даттануулардын (арыздардын), актылардын

жана башка документтердин тизмеси, алар боюнча участкалык шайлоо комис-

сиясынын чечимдери, ошондой эле, эгерде бар болсо, протоколдун мазмуну-

на макул  болбогон  участкалык шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу

бар мүчөлөрүнүн өзгөчө пикирлеринин тийиштүү жазуусу;

     ж) участкалык  шайлоо  комиссиясынын  төрагасынын, катчысынын жана

башка чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрүнүн фамилиялары жана инициалдары,

алардын колтамгалары;

     з) протоколго кол коюлган дата жана убакыт;

     и) участкалык шайлоо комиссиясынын мөөрү.

     3. Ушул берененин экинчи бөлүгүндө көрсөтүлгөн сандар добуш берүү-

нүн жыйынтыгы жөнүндө протоколго сан жана жазуу жүзүндө киргизилет. До-

буш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протокол сыя менен гана толтурулат.

     4. Бардык  жогору  турган  шайлоо  комиссияларынын протоколдорунун

саптары участкалык  шайлоо  комиссияларынын  протоколдорунун саптарына,

ошондой эле  ушул  Кодекстин 45-беренесинин 2-пунктунда, 46-беренесинин

2-пунктунда каралган маалыматтарга дал келүүгө тийиш.

     5. Тийиштүү аймакта добуш берүүнүн жыйынтыгы, шайлоонун жыйынтыгы,

округдагы шайлоолордун  натыйжасы жөнүндө кол менен жазылган шайлоо ко-

миссиясынын протоколунун  маалыматтары жана "Шайлоо" автоматташтырылган

маалымат тутумун  колдонуу менен алынган, кол коюу убактысын жана дата-

сын көрсөтүү менен шайлоо комиссиясынын мүчөлөрү кол койгон протоколдун

маалыматтары бири-бирине дал келүүгө тийиш.

     6. Жогору турган шайлоо комиссиясы добуш берүүнүн жыйынтыктары жө-

нүндө шайлоо комиссияларынын протоколдорунун формаларын эки нускада жа-

на ар  бир  талапкер, талапкерлердин тизмесин каттоого көрсөткөн саясый

партия үчүн  бир  нускадан, ошондой эле шайлоо комиссиясынын имаратында

жалпыга тааныштыруу үчүн илинип коюлуучу протоколдун чоњойтулган форма-

дагы бир нускасын даярдоону камсыз кылат.

     7. Бардык  шайлоо  комиссияларынын  протоколдорду толтуруу тартиби

жана формасы Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан аныкталат жана беки-

тилет.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     44-берене. Участкалык шайлоо комиссиялары добуш берүүнүн

                жыйынтыктарын белгилешинин тартиби

 

     1. Добуш берүү убактысы аяктагандан кийин участкалык шайлоо комис-

сиясынын төрагасы добуш берүү үчүн жайда турган шайлоочулар гана шайлоо

бюллетендерин алып жана добуш бере ала тургандыгы жөнүндө жарыялайт.

     2. Шайлоочулардын добуштарын эсептөө участкалык шайлоо комиссиясы-

нын жыйналышында  анын  чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрү тарабынан гана

ачык жана  маалымдуу  жүргүзүлөт, мында добуш берүүнүн жыйынтыктары жө-

нүндө протоколдо  жана  анын  чоњойтулган формасында (шайлоо комиссиясы

аныктаган орунга  илинип коюлат) шайлоо бюллетендерин жана шайлоочулар-

дын добуштарын эсептөө боюнча аткарылуучу иш аракеттердин бардык натый-

жалары ырааттуу жарыяланат жана тиешелүү түрдө толтурулат.

     Добуштарды эсептөө жана добуш берүүнүн жыйынтыктарын белгилөө про-

цессинде талапкерлердин,  саясый  партиялардын  өкүлдөрү,  байкоочулар,

жалпыга маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрү сүрөткө тартуулары, кино- ви-

деого түшүрүүлөрү мүмкүн.

     3. Шайлоочулардын  добуштарын эсептөө шайлоочулардын добуш берүүсү

жүргүзүлгөн жайда дароо добуш берүү аяктагандан кийин жана добуш берүү-

нүн жыйынтыктары  белгиленгенге чейин үзгүлтүксүз жүргүзүлөт. Шайлоочу-

лардын добуштарын  түздөн-түз  эсептөө  жүргүзүлгөн орун ага участкалык

шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар, ошондой эле кењеш берүүчү

добуш укугу бар бардык мүчөлөрүнүн тоскоолдуксуз кирүү жана иштөө шарты

камсыз кылынгыдай  түрдө жабдылууга тийиш. Мында эсептөө учурунда каты-

шып олтурган  бардык адамдар үчүн участкалык шайлоо комиссиясынын мүчө-

лөрүнүн иш-аракетинин толук көрүнүшү камсыз кылынууга тийиш.

     Ар кандай дењгээлдердеги шайлоолор айкалыштырылган учурда  биринчи

кезекте Президентти,  Жогорку Кењештин депутаттарын, андан кийин жерги-

ликтүү кењештин депутаттарын шайлоо боюнча добуштар эсептелет.

     Участкалык шайлоо  комиссиясынын төрагасын жана катчысын кошпогон-

до, участкалык  шайлоо комиссиясынын мүчөлөрүнө добуштарды эсептөө учу-

рунда жазуу буюмдарын пайдаланууга тыюу салынат.

     4. Участкалык шайлоо комиссиясынын шайлоо бюллетендерин берүү үчүн

жооптуу чечүүчү  добуш укугу бар мүчөлөрү калган пайдаланылбаган шайлоо

бюллетендерин эсептеп  чыгат, аларды төмөнкү оњ бурчун кесүү жолу менен

жокко чыгарат  (мында  катталган  талапкерлер жөнүндө маалыматтардын оњ

жагында жайгашкан квадраттарды бузууга жол берилбейт) жана аларды ведо-

мость боюнча  участкалык  шайлоо комиссиясынын төрагасына тапшырат, бул

жөнүндө акт  түзүлөт.  Участкалык  шайлоо комиссиясынын сейфинде калган

пайдаланылбаган шайлоо бюллетендери ушундай эле жол менен жокко чыгары-

лат. Бардык жокко чыгарылган шайлоо бюллетендери эсептелет жана пакетке

тањгакталат, ал участкалык шайлоо комиссиясынын мөөрү жана анын мүчөлө-

рүнүн колу  менен күбөлөндүрүлөт. Пакетке "жокко чыгарылган шайлоо бюл-

летендери" деген  жазуу  жазылат, алардын саны жана шайлоо участкасынын

номери көрсөтүлөт.

     Пайдаланылбаган шайлоо   бюллетендеринин   санынын  суммасы катары

аныкталган бардык  жокко  чыгарылган  шайлоо  бюллетендеринин жана ката

толтурулган (бузулган)  катары  шайлоочулар тарабынан кайра кайтарылган

шайлоо бюллетендеринин саны жарыя кылынат жана добуш берүүнүн жыйынтык-

тары жөнүндө  протоколдун жана анын чоњойтулган формасынын 7-сабына жа-

зылат.

     Андан кийин  пайдаланылбаган (жокко чыгарылган) тизмеден чыгуу кү-

бөлүктөрүнүн саны  эсептелет  жана жарыя кылынат жана бул сан добуш бе-

рүүнүн жыйынтыктары  жөнүндө протоколдун жана анын чоњойтулган формасы-

нын 15в-сабына жазылат.

     5. Шайлоочулардын  добуштарын түздөн-түз эсептөөнүн алдында участ-

калык шайлоо  комиссиясынын  шайлоочуларды  каттоо үчүн жооптуу чечүүчү

добуш укугу бар мүчөлөрү шайлоочулардын тизмесинин ар бир бетине төмөн-

күдөй суммалык маалыматтарды жазууга милдеттүү:

     а) добуш берүү аяктоо учуруна карата шайлоочулардын тизмесине кир-

гизилген шайлоочулардын саны (мында тизмеден чыгуу  күбөлүктөрү  берил-

ген, ошондой эле башка себептерден улам чыгып кеткен шайлоочулар эсепке

алынбайт);

     б) добуш  берүү күнү добуш берүү үчүн жайда шайлоочуларга берилген

шайлоо бюллетендеринин саны (шайлоочулардын негизги жана кошумча тизме-

лериндеги шайлоочулардын колунун саны боюнча белгиленет);

     в) мөөнөтүнөн  мурда  добуш  берген  шайлоочуларга берилген шайлоо

бюллетендеринин саны  (шайлоочулардын тизмесиндеги тиешелүү белгилердин

саны боюнча  белгиленет жана мөөнөтүнөн мурда добуш берген шайлоочулар-

дын тизмеси боюнча текшерилет);

     г) добуш  берүү  күнү  добуш берүү үчүн жайдан тышкары жерде добуш

берген шайлоочуларга берилген шайлоо бюллетендеринин саны (шайлоочулар-

дын тизмесиндеги тиешелүү белгилердин саны боюнча белгиленет);

     д) шайлоо   участкасында  шайлоочуларга  берилген  тизмеден  чыгуу

күбөлүктөрүнүн саны (шайлоочулардын тизмесиндеги белгилердин саны боюн-

ча белгиленет);

     е) шайлоо участкасында тизмеден чыгуу күбөлүктөрү жана соттун  че-

чими  боюнча  добуш  берген шайлоочулардын саны (шайлоочулардын кошумча

тизмесиндеги шайлоочулардын колунун саны боюнча белгиленет жана шайлоо-

чулардан алынган тизмеден чыгуу күбөлүктөрүнүн саны боюнча текшерилет).

     Бул маалыматтар  киргизилгенден кийин шайлоочулардын тизмесинин ар

бир бетине  участкалык шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мү-

чөсү кол  коет, ал андан соњ аларды жыйынтыктайт жана участкалык шайлоо

комиссиясынын төрагасына берет. Участкалык шайлоо комиссиясынын төрага-

сы жана катчысы тизменин акыркы бетине шайлоочулардын тизмесинин бардык

беттери боюнча маалыматтардын суммасы катары аныкталуучу жыйынды маалы-

маттарды жазат, аларды өз колтамгасы жана участкалык шайлоо комиссиясы-

нын мөөрү менен күбөлөндүрөт.

     Шайлоочулардын тизмеси  менен  ишти  жүргүзгөндөн кийин участкалык

шайлоо комиссиясынын  төрагасы катышып отургандарга аны менен өзү көрүп

таанышууну сунуш  кылат,  шайлоочулардын  тизмесине  киргизилген бардык

маалыматтарды жарыя  кылат  жана аларды добуш берүүнүн жыйынтыктары жө-

нүндө протоколдун  жана  анын чоњойтулган формасынын тиешелүү саптарына

жазат:

     а) 1-сапка  - добуш берүү аяктоо учуруна карата шайлоочулардын не-

гизги тизмесине киргизилген шайлоочулардын саны;

     б) 1а-сапка - кошумча тизмеге киргизилген шайлоочулардын саны;

     в) 3-сапка - мөөнөтүнөн мурда добуш берген шайлоочуларга  берилген

шайлоо бюллетендеринин жалпы саны;

     г) 4-сапка - добуш берүү күнү добуш берүү үчүн жайда шайлоочуларга

берилген шайлоо бюллетендеринин саны;

     д) 5-сапка - добуш берүү күнү добуш берүү үчүн жайдан тышкары жер-

де шайлоочуларга берилген шайлоо бюллетендеринин саны;

     е) 6-сапка - шайлоого катышкан шайлоочулардын жалпы  саны  (3,  4,

5-саптардагы сандардын суммасы катары белгиленет);

     ж) 15-сапка - участкалык шайлоо комиссиясы  алган  тизмеден  чыгуу

күбөлүктөрүнүн саны, ал тиешелүү акт боюнча белгиленет;

     з) 15а-сапка - шайлоо участкасында  участкалык  шайлоо  комиссиясы

тарабынан берилген тизмеден чыгуу күбөлүктөрүнүн саны;

     и) 15б-сапка - шайлоо участкасында тизмеден чыгуу күбөлүктөрү  бо-

юнча добуш берген шайлоочулардын саны.

     Андан соњ шайлоочулардын тизмеси(лери) сейфке салынат.

     6. Участкалык шайлоо комиссиясы добуш берүү үчүн көчмө ящиктердеги

шайлоо бюллетендерин эсептөөгө киришет. Участкалык шайлоо комиссиясынын

добуш берүү  үчүн  жайдан тышкары жерде добуш берүүнү жүргүзгөн чечүүчү

добуш укугу  бар  мүчөлөрү  пломбалардын жана мөөрлөрдүн сакталгандыгын

көрсөтөт, добуш берүү үчүн көчмө ящиктерди кезек-кезеги менен ачат, ан-

дан соњ  шайлоо бюллетендери жана участкалык шайлоо комиссиясынын мүчө-

лөрүнүн эртењ  менен шайлоо ящиктерин мөөр басып чаптоо учурунда катыш-

кан адамдардын колдору бар контролдук барактарды алып чыгат. Участкалык

шайлоо комиссиясынын төрагасы контролдук барактарды көрсөтөт.

     Добуш берүү  үчүн ар бир көчмө ящикти ачаардын алдында добуш берүү

үчүн ушул көчмө ящикти пайдалануу менен добуш берген шайлоочулардын са-

ны жарыяланат.  Добуш берүү үчүн ар бир көчмө ящиктеги шайлоо бюллетен-

дерин эсептөө өз-өзүнчө жүргүзүлөт. Бардык көчмө ящиктерден алынып чык-

кан белгиленген  формадагы  шайлоо бюллетендеринин жалпы саны добуш бе-

рүүнүн жыйынтыктары  жөнүндө протоколдун жана анын чоњойтулган формасы-

нын 8-сабына жазылат.

     Эгерде добуш  берүү  үчүн көчмө ящикте шайлоо бюллетендеринин саны

алынган шайлоо бюллетендеринин саны жөнүндө белгиде камтылган шайлоочу-

лардын арыздарынын  санынан  көп  экендиги белгиленсе, добуш берүү үчүн

ушул көчмө ящиктеги бардык шайлоо бюллетендери участкалык шайлоо комис-

сиясынын чечими менен жараксыз деп табылат жана төмөнкү оњ бурчун кесүү

жолу менен  жокко  чыгарылат,  бул жөнүндө өзүнчө акт түзүлөт, ал добуш

берүүнүн жыйынтыктары  жөнүндө протоколго тиркелет жана анда участкалык

шайлоо комиссиясынын добуш берүү үчүн жайдан тышкары жерде добуш берүү-

нү жүргүзүүнү  камсыз  кылган  мүчөлөрүнүн фамилиялары жана инициалдары

көрсөтүлөт. Бул  жараксыз  шайлоо  бюллетендери өзүнчө тањгакталат жана

мөөр басып  чапталат, мында пакетте шайлоо участкасынын номери көрсөтү-

лөт жана "добуш берүү үчүн көчмө ящиктен алынган жараксыз шайлоо бюлле-

тендери" деген  жазуу,  ящиктин номери жана шайлоо бюллетендеринин саны

жазылат.

     7. Добуштарды эсептөө учурунда белгисиз формадагы шайлоо бюллетен-

дери эсепке алынбайт. Мазмуну жана (же) формасы ушул Кодекстин 39-бере-

несинде каралган  тартипте бекитилген шайлоо бюллетенинин текстине жана

формасына ылайык келбеген шайлоо бюллетендери белгисиз формадагы шайлоо

бюллетендери деп табылат.

     8. Участкалык  шайлоо  комиссиясынын төрагасы добуш берүү үчүн ту-

руктуу орнотулган  ящиктеги  шайлоо бюллетендерин эсептөө башталгандыгы

жөнүндө жарыялайт. Участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы добуш берүү

үчүн туруктуу  орнотулган ящиктин мөөрү (пломбасы) бузулбагандыгын көр-

сөтөт жана аны ачат. Участкалык шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш уку-

гу бар мүчөлөрү шайлоо бюллетендерин жана участкалык шайлоо комиссиясы-

нын мүчөлөрүнүн,  эртењ  менен шайлоо ящиктерин мөөр басып бекитүү учу-

рунда катышкан  башка  адамдардын  колтамгалары  бар контролдук баракты

алып чыгат. Участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы контролдук баракты

көрсөтөт.

     9. Участкалык шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлө-

рү добуш  берүү  үчүн  көчмө жана туруктуу орнотулган ящиктерден алынып

чыккан шайлоо бюллетендерин талапкерлердин ар бири үчүн, "Бардык талап-

керлерге каршы"  ("Талапкерлердин  бардык  тизмелерине каршы") берилген

добуштар боюнча  сорттойт,  ошол  эле  учурда белгисиз формадагы шайлоо

бюллетендерин жана  жараксыз  шайлоо бюллетендерин бөлөт. Шайлоо бюлле-

тендерин сорттоо учурунда участкалык шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш

укугу бар мүчөлөрү шайлоо бюллетендеринде камтылган шайлоочулардын бел-

гилерин жарыя кылат жана шайлоо бюллетендерин көзү менен көрүп контрол-

доо үчүн эсептөө учурунда катышып олтургандардын бардыгына көрсөтөт.

     Көп мандаттуу шайлоо округу боюнча шайлоо учурунда талапкерлер бо-

юнча шайлоо бюллетендерин сорттоо жүргүзүлбөйт.

     10. Сорттолгон  шайлоо  бюллетендери  менен талапкерлердин, саясый

партиялардын өкүлдөрү,  байкоочулар участкалык шайлоо комиссиясынын че-

чүүчү добуш  укугу бар мүчөлөрүнүн контролдугу астында таанышууга укук-

туу.

     11. Андан  соњ  белгилүү формадагы шайлоо бюллетендери боюнча шай-

лоочулардын добуштары  ар  бир  талапкер, талапкерлердин тизмеси боюнча

жана "Бардык  талапкерлерге  каршы" ("Талапкерлердин бардык тизмелерине

каршы") деген  позиция  боюнча  өз-өзүнчө  эсептелет. Сорттолгон шайлоо

бюллетендерин эсептөө  аларды эсептөө учурунда катышып олтурган адамдар

угуп же  шайлоо  бюллетениндеги шайлоочунун белгисин көрө алгыдай түрдө

үнүн чыгаруу менен, бир пачкадан экинчисине которуу жолу менен жүргүзү-

лөт. Бир эле учурда ар башка пачкалардагы шайлоо бюллетендерин эсептөө-

гө жол  берилбейт.  Алынган маалыматтар добуш берүүнүн жыйынтыктары жө-

нүндө протоколдун жана анын чоњойтулган формасынын 13- жана 14-саптары-

на жазылат.  Алар ар бир талапкер, талапкерлердин тизмеси үчүн берилген

шайлоо бюллетендериндеги  шайлоочулардын тиешелүү белгилери (добуштары)

боюнча жана "Бардык талапкерлерге каршы" ("Талапкерлердин бардык тизме-

лерине каршы") деген позиция боюнча аныкталат.

     Көп мандаттуу  шайлоо  округу боюнча шайлоо учурунда ар бир шайлоо

бюллетени боюнча  добуштарды  эсептөөнү участкалык шайлоо комиссиясынын

чечүүчү добуш укугу бар кеминде эки мүчөсү жүргүзөт.

     12. Жараксыз шайлоо бюллетендери өзүнчө эсептелет жана суммаланат.

Шайлоочунун эркбилдирүүсүн аныктоо мүмкүн болбогон шайлоо бюллетендери,

ошондой эле добуш берүү үчүн көчмө ящиктен алынган жараксыз шайлоо бюл-

летендери (эгерде  добуш берүү үчүн көчмө ящикте шайлоо бюллетендеринин

саны алынган  шайлоо бюллетендеринин саны жөнүндө белгини камтыган шай-

лоочулардын арыздарынын  санынан ашкандыгынын фактысы орун алган болсо)

жараксыз деп  эсептелет.  Борбордук шайлоо комиссиясы белгилеген коргоо

белгилери коюлбаган,  участкалык шайлоо комиссиясынын мөөрү менен күбө-

лөндүрүлбөгөн жана башка тийиштүү белгилер коюлбаган шайлоо бюллетенде-

ри да  жараксыздарга  кирет.  Талапкерлердин пайдасына белгилердин саны

шайлоо округу боюнча мандаттардын санынан ашкан, ал эми пропорционалдык

система боюнча  шайлоодо  талапкерлердин  тизмесинин пайдасына берилген

белгилердин саны  бир позициядан ашкан шайлоо бюллетендери жараксыз деп

эсептелет.

     Шайлоо бюллетенин жараксыз деп табууда шектенүү келип чыккан учур-

да участкалык шайлоо комиссиясы маселени добуш берүү менен чечет, мында

шайлоо бюллетенинин  арткы бетинде анын жараксыздыгынын себеби көрсөтү-

лөт жана  бул  жазуу  участкалык  шайлоо комиссиясынын төрагасынын жана

катчысынын колтамгасы менен ырасталат, комиссиянын мөөрү менен күбөлөн-

дүрүлөт. Жараксыз шайлоо бюллетендеринин жалпы саны добуш берүүнүн жый-

ынтыктары жөнүндө протоколдун жана анын чоњойтулган формасынын 11-сабы-

на жазылат.

     13. Участкалык  шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мүчө-

лөрү жараксыз  шайлоо  бюллетендеринин санын эсептейт, жарыя кылат жана

добуш берүүнүн  жыйынтыктары  жөнүндө протоколдун жана анын чоњойтулган

формасынын 10-сабына  жазат, ал сан шайлоочулардын эркбилдирүүсүн анык-

тоого боло турган шайлоочулардын белгилери боюнча аныкталат.

     Добуш берүүнүн  жыйынтыктары  жөнүндө протоколдун жана анын чоњой-

тулган формасынын  12-сабына добуш берүүгө катышкан шайлоочулардын саны

жазылат (добуш  берүүнүн  жыйынтыктары  жөнүндө  протоколдун  10-  жана

11-саптарындагы сандардын суммасы катары белгиленет).

     Добуш берүүнүн  жыйынтыктары  жөнүндө протоколдун жана анын чоњой-

тулган формасынын 9-сабына добуш берүү үчүн туруктуу орнотулган ящикте-

ги шайлоо бюллетендеринин саны жазылат.

     14. Участкалык  шайлоо  комиссиясынын  төрагасы добуштарды эсептөө

учурунда бардык  катышып  отургандарга  участкалык шайлоо комиссиясынын

чечүүчү добуш  укугу  бар мүчөлөрүнүн көзөмөлдүгү астында шайлоо бюлле-

тендери менен  өз көзү менен көрүп таанышууну сунуш кылат. Талапкердин,

саясый партиянын өкүлүнүн же байкоочунун талабы боюнча добуштарды кайра

эсептөө жүргүзүлөт  - шайлоо бюллетендери талапкердин, саясый партиянын

өкүлүнүн же  байкоочунун түздөн-түз катышуусу жана алар үчүн өз көздөрү

менен көрүп  контролдоо мүмкүнчүлүгүн түзүү астында кайрадан эсептелет.

Бул учурда шайлоо бюллетендери үн чыгарып эсептелет.

     15. Андан  кийин  добуш  берүүнүн  жыйынтыктары жөнүндө протоколго

киргизилген маалыматтардын контролдук өз ара катыштарын текшерүү жүргү-

зүлөт. Контролдук өз ара катыштар Борбордук шайлоо комиссиянын нускама-

ларына ылайык  текшерилет. Эгерде контролдук өз ара катыштар дал келбе-

се, добуш  берүүнүн  жыйынтыктары  жөнүндө  протоколдун бардык же айрым

саптары боюнча добуштарды талапкерлердин, саясый партиялардын өкүлдөрү-

нүн жана байкоочулардын катышуусунда кайрадан санап чыгуу тууралу чечим

кабыл алат.

     Эгерде кайрадан  санап чыгуунун натыйжасында добуш берүүнүн жыйын-

тыктары жөнүндө  протоколго  өзгөртүү  киргизүү  зарылдыгы келип чыкса,

протоколдун жањы  бланкы  толтурулат, ал эми анын чоњойтулган формасына

тийиштүү түзөтүүлөр киргизилет. Мында мурдагы бланкка "Ката" деген бел-

ги коюлат.

     16. Добуштарды  эсептөө жүргүзүлгөндөн кийин участкалык шайлоо ко-

миссиясы милдеттүү  түрдө жыйынтык жыйналышты өткөрөт, анда добуш берүү

жана шайлоочулардын добуштарын эсептөө учурундагы эреже бузуулар жөнүн-

дө келип  түшкөн  даттануулар (арыздар) каралат, ар бир даттануу (арыз)

боюнча чечимдер кабыл алынат, андан соњ участкалык шайлоо комиссиясынын

мүчөлөрү жана келип түшкөн даттануулар (арыздар) боюнча участкалык шай-

лоо комиссиясы кабыл алган чечимдерге макул болгон арыз ээлери участка-

лык шайлоо  комиссиясынын  жыйынтык  жыйналышынын протоколуна кол коет.

Участкалык шайлоо  комиссиясынын  жыйынтык жыйналышынын протоколуна кол

коюу учурунда  протоколдун  мазмунуна  макул болбогон участкалык шайлоо

комиссиясынын мүчөлөрү  ага өзүнүн өзгөчө пикирин тиркөөгө укуктуу, бул

жөнүндө протоколго тиешелүү жазуу жазылат.

     Добуш берүүнүн  жыйынтыктары  жөнүндө  протокол  түзүлгөндөн кийин

сорттолгон шайлоо  бюллетендери, шайлоочулардын тизмелери өзүнчө пакет-

терге тањгакталат, аларда шайлоо участкасынын номери жана шайлоо бюлле-

тендеринин саны, шайлоочулардын тизмелеринин аталыштары көрсөтүлөт. Па-

кеттер мөөр  басып чапталат, аларга участкалык шайлоо комиссиясынын мү-

чөлөрү кол  коет  жана  өзүнчө мүшөккө же коробкага салынат. Мүшөктө же

коробкада шайлоо  участкасынын номери жана анын ичиндеги документтердин

тизмеси көрсөтүлөт.  Мүшөк  же  коробка участкалык шайлоо комиссиясынын

мүчөлөрүнүн колтамгасын  койдуруу менен чапталат. Шайлоо бюллетендерин,

шайлоочулардын тизмесин тањгактоо, ошондой эле аларды мүшөккө же короб-

кага салуу  талапкерлердин,  саясый партиялардын өкүлдөрүнүн, байкоочу-

лардын катышуусунда  жүргүзүлөт, аларга мүшөккө же коробкага өзүнүн ко-

лун коюу  мүмкүнчүлүгү  берилет.  Пакет, мүшөк же коробка жогору турган

шайлоо комиссиясынын же соттун чечими боюнча гана ачылышы мүмкүн.

     17. Добуш  берүүнүн  жыйынтыктары  жөнүндө  протокол  эки нускада,

ошондой эле ар бир талапкер, талапкерлерди көрсөткөн саясый партия үчүн

бирден нускада  түзүлөт жана ага участкалык шайлоо комиссиясынын бардык

катышып олтурган  мүчөлөрү  кол  коет,  мында ага кол коюлган дата жана

убакыт (сааты,  минутасы)  жазылат. Эгерде протоколго участкалык шайлоо

комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрүнүн санынын көпчүлүгү кол

койсо, ал  жарактуу  болуп саналат. Протоколго кол коюу учурунда прото-

колдун мазмунуна макул болбогон участкалык шайлоо комиссиясынын чечүүчү

добуш укугу  бар  мүчөлөрү  өзгөчө пикирин протоколго тиркөөгө укуктуу,

бул жөнүндө протоколго тиешелүү жазуу жазылат.

     18. Добуш  берүүнүн  жыйынтыгы  жөнүндө  протоколго кол коюлгандан

кийин участкалык  шайлоо  комиссиясы  добуш  берүүнүн жыйынтыктарын тез

арада участкалык шайлоо комиссиясынын бардык катышып олтурган мүчөлөрү-

нүн, талапкердин, саясый партиялардын өкүлдөрүнүн, байкоочулардын, жал-

пыга маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрүнүн жана башка адамдардын алдында

жарыя кылат.

     19. Добуш  берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протоколго кол коюлгандан

кийин анын  биринчи  нускасын  шайлоо  документтери, анын ичинде шайлоо

бюллетендери, шайлоочулардын тизмелери, даттануулар (арыздар), алар бо-

юнча кабыл  алынган чечимдер, участкалык шайлоо комиссиясы түзгөн акты-

лар менен  бирдикте  тез арада участкалык шайлоо комиссиясынын төрагасы

же участкалык  шайлоо комиссиясынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрүнүн

бири талапкерлердин, саясый партиялардын эсептөөгө катышкан өкүлдөрүнүн

коштоосунда жогору турган шайлоо комиссиясына жеткирет.

     20. Протоколдун  экинчи нускасы, ошондой эле участкалык шайлоо ко-

миссиясынын мөөрү  участкалык шайлоо комиссиясынын катчысында сакталат,

ал комиссиянын  иши  аяктаганга  чейин  алардын аныктыгы жана сакталышы

үчүн мыйзамда белгиленген жоопкерчилик тартат.

     21. Протоколдордун  бөлөк  нускалары талапкерлердин, талапкерлерди

каттаган саясый партиялардын өкүлдөрүнө кол койдуртулуп берилет.

     22. Добуш  берүүнүн жыйынтыктары жөнүндөгү протоколдун чоњойтулган

формасы жалпы элдин таанышуусу үчүн участкалык шайлоо комиссиясы белги-

леген жерге илинип коюлат жана участкалык шайлоо комиссиясынын иши аяк-

таганга чейин сакталат.

     23. Ар кандай кызыкдар адамдын талабы боюнча участкалык шайлоо ко-

миссиясы добуш  берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протоколго кол коюлгандан

кийин добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протоколдун көчүрмөсүн көрсө-

түлгөн адамдарга  берүүгө  же  көчүрмөсүн  жасоо мүмкүнчүлүгүн берүүгө,

ошондой эле аны күбөлөндүрүүгө милдеттүү.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

 

     45-берене. Жогору турган шайлоо комиссияларынын добуш берүүнүн

                жыйынтыктарын чыгаруу тартиби

 

     1. Участкалык  шайлоо  комиссияларынын добуш берүүнүн жыйынтыктары

жөнүндө протоколдорунун биринчи нускалары ушул Кодекстин 44-беренесинин

19-пунктунда көрсөтүлгөн  шайлоо  документтери  менен  бирдикте  аларга

участкалык шайлоо  комиссиясынын мүчөлөрү кол койгондон кийин тез арада

акт боюнча жогору турган шайлоо комиссиясына өткөрүп берилет, ал тийиш-

түү аймакта добуш берүүнүн жыйынтыктарын чыгарат.

     Шайлоонун жүрүшүндө автоматташтырылган маалымат тутуму пайдаланыл-

ган учурда участкалык шайлоо комиссиясынын протоколдору алдынала текше-

рилгенден жана  маалыматтар "Шайлоо" мамлекеттик автоматташтырылган ту-

тумуна киргизилгенден кийин "Шайлоо" мамлекеттик автоматташтырылган ту-

тумуна киргизилген маалыматтар участкалык шайлоо комиссияларынын прото-

колдорунун биринчи  нускаларынын  маалыматтарына ылайык келе тургандыгы

жөнүндө акт түзүлөт, ага добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө участкалык

шайлоо комиссиясынын протоколун жеткирген участкалык шайлоо комиссиясы-

нын төрагасы  же катчысы, автоматташтырылган тутумду пайдаланууга көзө-

мөл кылуу  боюнча топтун мүчөлөрү жана маалыматты киргизүү үчүн жооптуу

адам кол  коет, мында акт түзүлгөн дата жана убакыт көрсөтүлөт. Актынын

көчүрмөсү участкалык  шайлоо  комиссиясынын төрагасына (мүчөсүнө) бери-

лет.

     2. Тийиштүү  аймакта  добуш  берүүнүн  жыйынтыгы ушул Кодекс менен

укук берилген  шайлоо комиссиясы тарабынан түздөн-түз участкалык шайлоо

комиссияларынан түшкөн  протоколдордун негизинде алардагы маалыматтарды

кошуу жолу менен чыгарат.

     Добуш берүүнүн  жыйынтыктары жөнүндө участкалык шайлоо комиссияла-

рынын протоколдору туура түзүлгөндүгүн алдынала текшергенден кийин шай-

лоо комиссиясы  бардык  участкалык шайлоо комиссияларынын маалыматтарын

кошуу жолу  менен тиешелүү аймакта шайлоонун жыйынтыктарын чыгарат. До-

буш берүүнүн  жыйынтыктары  боюнча  тийиштүү  шайлоо комиссиясы жыйынды

таблицаны жана  протоколду түзөт, ага участкалык шайлоо комиссияларынын

саны, добуш  берүүнүн  жыйынтыктары  жөнүндө протокол негизделип түзүлө

турган келип  түшкөн  протоколдордун  саны жөнүндө маалыматтар, ошондой

эле участкалык  шайлоо  комиссияларынын  протоколдорунун саптары боюнча

жалпы маалыматтар жазылат.

     Тиешелүү аймакта шайлоонун жыйынтыктары жөнүндө протоколго кол ко-

ер алдында  шайлоо комиссиясы милдеттүү түрдө жыйынтык жыйналышты өткө-

рөт, анда  комиссияга  келип  түшкөн добуш берүүнү жүргүзүү, добуштарды

эсептөө жана  төмөн  турган  шайлоо комиссияларынын протоколдорун түзүү

менен байланышкан  даттануулар  (арыздар) каралат. Шайлоо комиссиясы ар

бир даттануу (арыз) боюнча чечим кабыл алат, андан соњ шайлоо комиссия-

сынын мүчөлөрү  жана  келип  түшкөн даттануулар (арыздар) боюнча шайлоо

комиссиясы кабыл алган чечимге макул болгон арыз ээлери шайлоо комисси-

ясынын жыйынтык жыйналышынын протоколуна кол коет. Шайлоо комиссиясынын

жыйынтык жыйналышынын  протоколуна кол коюу учурунда протоколдун мазму-

нуна макул болбогон шайлоо комиссиясынын мүчөлөрү ага өзүнүн өзгөчө пи-

кирин тиркөөгө  укуктуу, бул жөнүндө протоколго тиешелүү жазуу жазылат.

Андан кийин шайлоо комиссиясы тиешелүү аймактагы шайлоонун жыйынтыктары

жөнүндө протоколго кол коет.

     3. Шайлоонун  жыйынтыктары жөнүндө протоколдор шайлоо комиссиялары

тарабынан эки нускада, ошондой эле ар бир талапкер, талапкерлердин тиз-

месин каттаган  саясый  партия  үчүн бирден нускада түзүлөт жана аларга

шайлоо комиссиясынын  катышып олтурган бардык мүчөлөрү кол коет. Прото-

колдорго тиешелүү  аймактагы  добуш  берүүнүн  жыйынтыктары жөнүндө эки

нускада түзүлүүчү жыйынды таблица, шайлоо комиссиясынын мүчөлөрүнүн өз-

гөчө пикири,  ошондой  эле келип түшкөн даттануулар (арыздар) жана алар

боюнча кабыл алынган чечимдер тиркелет.

     4. Шайлоо  комиссиясынын протоколунун биринчи нускасы кол коюлган-

дан кийин  тез  арада жыйынды таблицанын биринчи нускасы менен бирдикте

жогору турган шайлоо комиссиясына жөнөтүлөт.

     5. Протоколдун  экинчи  нускасын  бардык шайлоо документтери менен

бирдикте көрсөтүлгөн комиссиянын катчысы кайтарылуучу жайда алар архив-

ге берилгенге чейин сактайт.

     6. Протоколдордун башка нускалары шайлоо комиссиясынын мүчөлөрүнүн

катышуусу менен  талапкерлердин, талапкерлердин катталган тизмесин кат-

таган саясый партиялардын өкүлдөрүнө кол койдуртуп берилет.

     7. Шайлоонун жыйынтыктары жөнүндөгү протоколдун чоњойтулган форма-

сы жалпы  элдин  таанышуусу  үчүн тийиштүү шайлоо комиссиясы белгилеген

жерге илинип коюлат жана шайлоо комиссиясынын иши аяктаганга чейин сак-

талат.

     8. Эгерде шайлоонун жыйынтыктары жөнүндө протоколго жана (же) жый-

ынды таблицага  кол  коюлгандан  жана  алардын биринчи нускалары жогору

турган шайлоо комиссиясына жөнөтүлгөндөн кийин протоколду, жыйынды таб-

лицаны жөнөткөн  шайлоо комиссиясы алардан так эместикти тапса, ал өзү-

нүн жыйналышында  протоколго  жана  (же)  жыйынды таблицага тактоолорду

киргизүү жөнүндө  маселени кароого укуктуу. Кабыл алынган чечим жөнүндө

комиссия милдеттүү тартипте өзүнүн мүчөлөрүнө, байкоочуларга жана мурда

бекитилген протоколду  түзүү учурунда катышкан башка адамдарга, ошондой

эле жалпыга  маалымдоо  каражаттарынын  өкүлдөрүнө  маалымдайт.  Мындай

учурда шайлоо  комиссиясы  протокол  түзөт, анда "Кайталоо" деген белги

коюлат. Көрсөтүлгөн протокол тез арада жогору турган шайлоо комиссиясы-

на жөнөтүлөт.

     9. Төмөн турган шайлоо комиссияларынан келип түшкөн добуш берүүнүн

жыйынтыктары жөнүндө протоколдордо жана (же) жыйынды таблицаларда ката-

лар, дал  келбестиктер табылганда жана (же) протоколдор туура түзүлгөн-

дүгү жагынан  шектенүү  келип  чыкканда жогору турган шайлоо комиссиясы

шайлоочулардын добуштарын кайталап эсептөөнү шайлоо комиссиясы жүргүзү-

шү жөнүндө  чечим  кабыл алууга укуктуу. Кайталап эсептөө жогору турган

шайлоо комиссиясынын  чечүүчү  добуш укугу бар мүчөсүнүн (мүчөлөрүнүн),

комиссиянын кењеш берүү добуш укугу бар мүчөсүнүн (мүчөлөрүнүн) милдет-

түү түрдө катышуусу менен жүргүзүлөт. Добуштарды кайталап эсептөөгө та-

лапкерлердин, саясый  партиялардын  өкүлдөрү жана байкоочулар катышууга

укуктуу. Шайлоочулардын добуштарын кайталап эсептөөнүн жыйынтыктары бо-

юнча шайлоо комиссиясы добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протокол тү-

зөт, анда  "Добуштарды  кайталап  эсептөө" деген белги коюлат. Протокол

тез арада жогору турган шайлоо комиссиясына жөнөтүлөт.

     10. Тийиштүү  жогору  турган  (округдук)  шайлоо комиссиясы шайлоо

участкасында добуш  берүүнүн  жыйынтыгын  төмөнкү  учурда анык эмес деп

тааныйт:

     а) эгерде добуш берүү, добуштарды эсептөө, добуш берүүнүн жыйынты-

гын чыгаруу  учурунда  шайлоочулардын добуштарынын жыйынтыгын ишенимдүү

аныктоого мүмкүндүк бербеген ушул Кодексти бузуулар орун алса;

     б) эгерде добуш берүү, добуштарды эсептөө, добуш берүүнүн жыйынты-

гын чыгаруу  учурунда  шайлоочулардын  эркбилдирүүсүнө таасир тийгизген

ушул Кодексти бузуулар орун алса;

     в) ушул  Кодекс менен белгиленген негиздерде жана тартипте Борбор-

дук шайлоо комиссиясынын чечими боюнча;

     г) ушул  Кодекс  менен белгиленген негиздерде жана тартипте соттун

чечими боюнча.

     11. (КР 2009-жылдын 17-июлундагы №225 Мыйзамынын редакциясына

          ылайык алынып салында)

(КР 2009-жылдын 17-июлундагы №225 Мыйзамынын редакциясына  ылайык)

 

     46-берене. Шайлоонун натыйжаларын аныктоо тартиби

 

     1. Шайлоонун  натыйжаларын  ушул  Кодексте  аныктоо укугу берилген

тийиштүү округдук  шайлоо комиссиясы түздөн-түз төмөн турган шайлоо ко-

миссияларынан келип  түшкөн  протоколдордун  негизинде аларда камтылган

маалыматтарды кошуу жолу менен аныктайт. Муну менен бирге шайлоонун на-

тыйжасын аныктаган округдук шайлоо комиссиясы ушул Кодекстин 45-берене-

синде белгиленген талаптарын жетекчиликке алат.

     Тийиштүү округдук шайлоо комиссиясы милдеттүү тартипте жыйынтыкто-

очу жыйналышты  өткөрөт, анда шайлоону даярдоонун жана өткөрүүнүн жүрү-

шүндөгү эреже бузуулар жөнүндө келип түшкөн бардык даттанууларды (арыз-

дарды) карайт, ар бир даттануу (арыз) боюнча чечим кабыл алат.

     2. Шайлоонун натыйжалары жөнүндө тийиштүү округдук шайлоо комисси-

ясы протокол  түзөт, ага шайлоонун натыйжалары негизделип аныктала тур-

ган келип  түшкөн  протоколдордун маалыматтары, түздөн-түз төмөн турган

шайлоо комиссияларынын саны жөнүндө маалыматтар киргизилет, ошондой эле

төмөн турган  шайлоо комиссияларынын протоколдорунун жалпы маалыматтары

боюнча жыйынды таблицаны түзөт.

     3. Тийиштүү шайлоо комиссиясы тарабынан шайлоолор төмөнкүдөй учур-

ларда болбой калды деп табылат:

     эгерде добуш  берүүгө ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө белгиленген-

ден аз сандагы шайлоочулар катышса;

     эгерде башка талапкерге (башка талапкерлерге) караганда алда канча

көп сандагы  добуштарды алган талапкер (талапкерлер) үчүн берилген шай-

лоочулардын добуштарынын  саны бардык талапкерлерге каршы берилген шай-

лоочулардын добуштарынын  санынан аз болсо. Мындай учурда кайталап шай-

лоо жүргүзүлөт,  анда  мурдагы талапкерлер шайлануучу кызмат орундарына

талапкерликке көрсөтүлө албайт;

     эгерде талапкерлердин  тизмесинин бири да мандаттарды бөлүштүрүүгө

катышуу үчүн зарыл болгон сандагы добуштарды ала албаса;

     эгерде талапкерлердин башка тизмесине карата добуштардын кыйла көп

санын алган  талапкерлердин тизмесин жактаган шайлоочулардын добуштары-

нын саны  бардык талапкерлердин тизмесине каршы берилген шайлоочулардын

добуштарынын санынан аз болсо. Мындай болгон учурда кайталап шайлоо өт-

көрүлөт, ага шайлануучу кызмат орундарына талапкерлердин аталган тизме-

сине киргизилген мурдагы талапкерлер көрсөтүлүшү мүмкүн эмес.

     Шайлоого катышкан  шайлоочулардын саны шайлоочулардын негизги жана

кошумча тизмелериндеги шайлоо бюллетендерин алгандыгы жөнүндө шайлоочу-

лардын колтамгаларынын саны боюнча аныкталат.

     Добуш берүүгө  катышкан шайлоочулардын саны добуш берүү үчүн ящик-

терден алынып чыккан белгиленген формадагы шайлоо бюллетендеринин  саны

боюнча аныкталат.

     4. Тиешелүү  шайлоо  комиссиясы шайлоо участкасында добуш берүүнүн

жыйынтыктарын төмөнкүдөй учурларда жараксыз деп табат:

     а) эгерде добуш берүүнү жүргүзүү, добуштарды эсептөө, добуш берүү-

нүн жыйынтыктарын  чыгаруу  учурундагы ушул Кодексти бузуулар шайлоочу-

лардын добуш  берүүсүнүн  жыйынтыктарын  ишенимдүү белгилөөгө мүмкүндүк

бербесе;

     б) эгерде добуш берүүнү жүргүзүү, добуштарды эсептөө, добуш берүү-

нүн жыйынтыктарын  чыгаруу  учурундагы ушул Кодексти бузуулар шайлоочу-

лардын эркбилдирүүсүнө таасир эткен болсо;

     в) ушул  Кодексте  белгиленген негизде жана тартипте жогору турган

шайлоо комиссиясынын чечими боюнча;

     г) ушул  Кодексте  белгиленген негизде жана тартипте соттун чечими

боюнча.

     Эгерде шайлоо  участкасында  добуш  берүүнүн жыйынтыктары жараксыз

деп табылса  шайлоо  округу  боюнча шайлоонун натыйжалары калган шайлоо

участкаларындагы добуш  берүүнүн  жыйынтыктары  боюнча  аныкталат. Ошол

шайлоо участкасы  (участкалары) боюнча шайлоонун натыйжасына таасир эт-

кен шайлоо  участкасында  (участкаларында)  добуш берүүнүн жыйынтыктары

жараксыз деп  табылган  учурда тийиштүү шайлоо участкасында кайра добуш

берүү дайындалган  күндөн тартып эки жумалык мөөнөттө кайра добуш берүү

жүргүзүлөт.

     5. Шайлоочулардын  добуш берүүсүнүн жыйынтыктарын ишенимдүү белги-

лөөгө мүмкүндүк  бербеген эреже бузуулар деп, шайлоо участкасында добуш

берүүнүн, добуштарды  эсептөөнүн,  добуш  берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө

протоколду түзүүнүн  тартибин бузуу менен байланышкан, ар бир талапкер,

талапкерлердин тизмеси алган добуштардын санын ишенимдүү аныктоого мүм-

күндүк бербеген ушул Кодекстин жоболорун бузуулар түшүнүлөт.

     Шайлоочулардын эрк  билдирүүсүнө  таасир эткен эреже бузуулар деп,

шайлоо участкасында  добуш берүүнүн, добуштарды эсептөөнүн же добуш бе-

рүүнүн жыйынтыктарын  белгилөөнүн жүрүшүндө шайлоочулар өз эркин билди-

ришине таасир эткен, добуш берүү күнү үгүт ишин жүргүзүү, жарандар шай-

лоо укуктарын  жүзөгө  ашырышына тоскоолдук кылуу, добуш берүүдө байкоо

жүргүзүүгө тоскоолдук кылуу, башка шайлоочулар үчүн добуш берүү, шайлоо

комиссияларынын ишине  кийлигишүү,  талапкерлер, талапкердин жакын туу-

гандары, талапкерлердин, саясый партиянын өкүлдөрү шайлоочуларды шайлоо

участкасына транспорт  каражаттары  менен жеткирүү, шайлоочуларды сатып

алуу менен байланышкан ушул Кодекстин жоболорун бузуулар түшүнүлөт.

     6. Тиешелүү  шайлоо  комиссиясы төмөнкүдөй учурларда шайлоонун на-

тыйжаларын жараксыз деп табат:

     а) эгерде шайлоочулардын тизмелерине киргизилген катталган шайлоо-

чулардын жалпы санынан шайлоочулардын үчтөн бир бөлүгүнөн ашыгын камты-

ган шайлоо  участкаларынын бөлүгүндө добуш берүүнүн жыйынтыктары жарак-

сыз деп табылса;

     б) ушул Кодексте белгиленген негизинде жана тартипте жогору турган

шайлоо комиссиясынын чечими боюнча;

     в) ушул  Кодексте  белгиленген негизде жана тартипте соттун чечими

боюнча.

     7. (КР 2009-жылдын 17-июлундагы №225 Мыйзамынын редакциясына

          ылайык алынып салында)

   (КР 2009-жылдын 17-июлундагы №225 Мыйзамынын редакциясына  ылайык)

 

     47-берене. Кайталап шайлоо

 

     1. Эгерде  шайлоо болбой калса, жараксыз деп табылса, добуш берүү-

нүн жыйынтыктары  боюнча талапкер шайланбай калса, кайталап шайлоо дай-

ындалат. Ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө каралган учурларды кошпогондо,

кайталап шайлоону  Борбордук  шайлоо комиссиясы бир айдын ичинде дайын-

дайт жана  тиешелүү  шайлоо комиссиялары өткөрөт. Талапкерлерди, талап-

керлердин тизмелерин  көрсөтүү жана каттоо, шайлоо боюнча башка аракет-

тер, анын  ичинде  шайлоо  аракеттеринин мөөнөтү ушул Кодексте каралган

тартипте жүзөгө  ашырылат.  Кайталап  шайлоону өткөрүү жөнүндө билдирүү

кайталап шайлоону  дайындоо  жөнүндө чечим кабыл алынгандан кийин 7 ка-

лендардык күндүн ичинде жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыяланат.

     2. Кайра  шайлоо  өткөрүүдө аракеттери шайлоону жараксыз деп табуу

үчүн негиз болгон талапкерлер шайлануучу кызмат орундарына талапкер бо-

луп кайрадан көрсөтүлүшү мүмкүн эмес.

     3. Мамлекеттик  бийлик, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары-

нын, шайлоо  комиссияларынын  кызмат  адамдарынын чечимдери, аракеттери

(аракетсиздиги) шайлоолордун жыйынтыгын жана (же) натыйжаларын жараксыз

деп табышы  үчүн негиз болгон учурда кайталап шайлоо шайлоолорго катыш-

кан жана  кайталап шайлоого катышууну каалагандыгын билдирген талапкер-

лердин, саясый партиялардын арасында жүргүзүлөт.

 

     48-берене. Добуш берүүнүн жыйынтыктарын жана шайлоонун

                натыйжаларын жарыялоо

 

     1. Аймагында  шайлоо  комиссиясынын  иши жайылтылган ар бир шайлоо

участкасы боюнча  добуш берүүнүн, шайлоонун жыйынтыктары, шайлоо округу

боюнча шайлоонун  натыйжасы  тиешелүү  шайлоо  комиссиясынын  жана түз-

дөн-түз төмөн турган шайлоо комиссияларынын протоколунда камтылган маа-

лыматтардын көлөмүндө  таанышуу  үчүн шайлоочуларга, талапкерлерге, та-

лапкерлердин, саясый  партиялардын  өкүлдөрүнө, байкоочуларга, эларалык

байкоочуларга, жалпыга  маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрүнө алардын та-

лабы боюнча берилет.

     2. Талапкерлерди, талапкерлердин тизмесин каттаган шайлоо комисси-

ялары шайлоонун жыйынтыктары жөнүндө жалпы маалыматтарды шайлоонун жый-

ынтыгы чыгарылгандан  кийин бир сутканын ичинде жалпыга маалымдоо кара-

жаттарына жиберет.

     3. Шайлоонун  натыйжаларын,  ошондой эле талапкерлердин, талапкер-

лердин тизмесинин ар бири алган шайлоочулардын добуштарынын, бардык та-

лапкерлерге, талапкерлердин бардык тизмесине каршы берилген добуштардын

саны жөнүндө маалыматтарды расмий жарыялоону тиешелүү шайлоо комиссиясы

ушул Кодекстин Өзгөчө бөлүгүндө белгиленген мөөнөттө жүзөгө ашырат.

     4. Тиешелүү  шайлоо  комиссиясы түздөн-түз төмөн турган шайлоо ко-

миссияларынын добуш берүүнүн жыйынтыктары жана алардын негизинде тиеше-

лүү шайлоо комиссияларындагы шайлоонун натыйжалары аныкталган маалымат-

тарды жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыялайт.

 

     49-берене. "Шайлоо" автоматташтырылган маалымат тутумун пайдалануу

 

     1. Шайлоонун  жүрүшүндө автоматташтырылган маалымат тутумун пайда-

ланган учурда,  шайлоо комиссиясы шайлоо комиссиясынын мүчөлөрүнүн ичи-

нен автоматташтырылган  маалымат  тутумунун  пайдаланылышына контролдук

кылуучу топту түзөт. Шайлоо комиссиясынын бардык мүчөлөрү, талапкерлер-

дин, талапкерлердин тизмесин көрсөткөн саясый партиялардын өкүлдөрү жа-

на байкоочулар  автоматташтырылган  маалымат  тутумуна киргизилген жана

андан чыгарылган ар кандай маалымат менен таанышууга укуктуу.

     Талапкерлердин, талапкерлердин  тизмесин  көрсөткөн саясый партия-

лардын өкүлдөрү  автоматташтырылган  маалымат тутумунун жана анын прог-

раммалык камсыздалышынын тактыгына жана шайма-шай экендигине ынана алы-

шат.

     2. Добуш  берүү  башталган учурдан тартып протоколго кол коюлганга

чейин Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан автоматташтырылган маалымат

тутуму маалыматтарды  төмөн турган шайлоо комиссияларынан жогору турган

шайлоо комиссияларына берүү жолу менен добуш берүүнүн жүрүшүнө жана на-

тыйжасына байкоо жүргүзүү үчүн гана пайдаланылат.

     3. Бул  убакыттын ичинде жогору турган шайлоо комиссияларынын маа-

лымат борборлорунан  төмөн  турган шайлоо комиссияларынын маалымат бор-

борлоруна маалымат  алынгандыгын ырастаган сигналдарды кошпогондо, кан-

дайдыр-бир маалыматтарды берүүгө тыюу салынат.

     4. Автоматташтырылган маалымат тутуму аркылуу алынган добуш берүү-

нүн жүрүшү  жана натыйжасы жөнүндө маалыматтар алдын ала маалымат болуп

саналат, ал юридикалык мааниге ээ эмес.

     5. Шайлоо  комиссиясынын катчысында сакталган шайлоо комиссиясынын

протоколуна автоматташтырылган  маалымат тутумуна киргизилген маалымат-

тарды камтыган компьютерден басылып чыккан текст тиркелүүгө тийиш. Ком-

пьютерден басылып  чыккан  текст түп нуска экендиги, автоматташтырылган

маалымат тутумунун пайдаланылышына контролдук кылуу боюнча топтун мүчө-

лөрүнүн жана  маалыматты киргизүү үчүн жооптуу адамдын колтамгасы менен

ырасталат.

 

                               IX глава

                          Шайлоону финансылоо

 

     50-берене. Шайлоону даярдоону жана өткөрүүнү финансылык жактан

                камсыз кылуу

 

     1. Шайлоо комиссияларынын шайлоону даярдоо жана өткөрүү боюнча чы-

гымдары республикалык бюджеттин жана шайлоо комиссияларынын атайын фон-

ддорунун каражаттарынын эсебинен жүргүзүлөт.

     Чет мамлекеттер,  чет өлкөлүк мамлекеттик органдар, мекемелер жана

ишканалар, башка чет өлкөлүк юридикалык жактар, алардын филиалдары жана

өкүлчүлүктөрү, чет  өлкөлүк жарандар, эларалык уюмдар, Кыргыз Республи-

касында катталган  чет өлкөлүк жарандар жана юридикалык жактар катышуу-

чусу болуп саналган юридикалык жактар кандай гана формада болбосун шай-

лоону каржылоого  жол  берилбейт,  буга  шайлоо мыйзамдарын өркүндөтүү,

маалыматтык, билим  берүү, илим-изилдөө программаларын, шайлоону техни-

калык жактан даярдоону, шайлоочулардын укуктук маданиятын жогорулатууну

финансылоо кирбейт.

     2. Кезектеги  шайлоолорду  даярдоого  жана өткөрүүгө каражат бөлүү

кезектеги финансы  жылына  республикалык бюджетте өзүнчө сапта каралат.

Шайлоону өткөрүүгө  каражаттар  шайлоо дайындалган күндөн тартып 10 ка-

лендарлык күндөн кечиктирбестен шайлоо комиссияларынын карамагына келип

түшөт жана алар тарабынан төмөн турган шайлоо комиссияларынын ортосунда

бөлүштүрүлөт.

     3. Эгерде шайлоону финансылоо республикалык бюджеттин каражаттары-

нын эсебинен  жүргүзүлбөсө,  ошондой эле тиешелүү шайлоону даярдоо жана

өткөрүү боюнча төмөн турган шайлоо комиссияларынын ишине жетекчилик кы-

луу жүктөлгөн  шайлоо  комиссиясына каражаттар өз учурунда которулбаса,

бул чыгымдар банктардын кредиттеринин эсебинен төлөнөт, алар шайлоо ко-

миссиясына конкурстук негизде берилет. Мында каражаттардын жол берилген

көлөмү тиешелүү  дењгээлдеги  шайлоо комиссиясынын мыйзамда белгиленген

эсептик көрсөткүчтүн  эњ аз өлчөмүнүн өзгөрүшүн эске алуу менен мурдагы

ушундай шайлоону  даярдоо  жана өткөрүү учурунда каражаттарды чыгымдашы

жөнүндө отчетунда камтылган суммадан ашууга тийиш эмес.

     4. Алынган  кредиттердин,  анын  ичинде  аларга кошулуп эсептелген

пайыздардын орду  мамлекеттик  бюджеттен  Кыргыз Республикасынын Өкмөтү

тарабынан толтурулат,  ал  үчүн бул кредиттер карыз милдеттенмеси болуп

саналат жана эки жылдан ашпаган мөөнөттө кайра кайтарылууга тийиш. Шай-

лоону өткөрүү  жылынан  кийинки жылга республикалык бюджетти кабыл алуу

учурунда бюджетте  бул кредиттерди өзүнчө сап менен төлөө каралат. Кре-

диттерди кайра  кайтаруу ушул Кодекстен улам кепилдик берүү жөнүндө че-

чим кабыл албастан бюджет менен кепилдикке алынат.

     5. Республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен шайлоо комисси-

яларынын төмөнкүдөй чыгымдары финансыланат:

     1) шайлоо комиссияларынын чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрүнө, шай-

лоо комиссияларынын  аппараттарынын  кызматкерлерине  эмгек акы (сыйлык

акы) төлөөгө,  шайлоо комиссияларынын бухгалтерлеринин эмгегине акы тө-

лөө, ошондой  эле жарандык-укуктук келишим боюнча комиссияларда иштөөгө

тартылган жарандарга акы төлөөгө;

     2) басылма продукциясын даярдоого жана басма ишин жүзөгө ашырууга;

     3) шайлоону жана шайлоо комиссияларынын ыйгарым  укуктарын  камсыз

кылуу  үчүн зарыл болгон жабдууну (анын ичинде технологиялык жабдууну),

башка материалдык байлыктарды сатып алууга, жеткирүүгө жана орнотууга;

     4) шайлоо комиссиялары менен (телефондук,  факсимилдик,  почталык,

электрондук) байланышты,  шайлоону  даярдоо  жана өткөрүүгө байланышкан

транспорт чыгымдарын камсыз кылууга;

     5) шайлоо документтерин жеткирүүгө, сактоого, аларды архивге өткө-

рүп берүүгө, даярдоого же жок кылууга;

     6) шайлоо  участкаларынын,  шайлоо  округдарынын тизмесин, алардын

чегараларын, даректерин, участкалык шайлоо комиссияларынын курамын көр-

сөтүү менен жарыялоого;

     7) шайлоону уюштуруу жана өткөрүү боюнча иш чараларды камсыз кылуу

максатында шайлоо  комиссияларынын  мүчөлөрүнүн иш сапарларына жана жол

жүрүү боюнча чыгымдарынын ордун толтурууга;

     8) талапкерлерге,  талапкерлерди көрсөткөн саясый партияларга акы-

сыз эфир убактысын, акысыз басылма аянтын берүүгө;

     9) шайлоо комиссияларынын билдирүүлөрүн жалпыга маалымдоо каражат-

тарына жарыялоого;

     10) шайлоо  күнүнөн  мурунку  күнү, ошондой эле шайлоо күнү Кыргыз

Республикасынын мыйзамдарында  белгиленген өлчөмдө шайлоо комиссиясынын

чечүүчү добуш укугу бар мүчөлөрүнө суткалык акы төлөөгө;

     11) шайлоо күнү шайлоо комиссияларынын чечүүчү добуш укугу бар мү-

чөлөрүнө, тартылган жарандарга бир адамга суткалык акынын өлчөмүндө та-

мак-ашты уюштурууга;

     12) шайлоону  өткөрүү,  ошондой эле шайлоо комиссияларынын ыйгарым

укуктарын жана ишин камсыз кылуу менен байланышкан башка максаттарга.

     Шайлоо комиссиялары шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө каражаттарды

чыгымдардын бекитилген  сметасына  ылайык бөлүнгөн каражаттардын чекте-

ринде чыгымдайт.  Жогору  турган  шайлоо комиссиясы төмөн турган шайлоо

комиссияларынын чыгымдарын борбордоштурулган тартипте төлөй алат.

     Мамлекеттик органдар,  жергиликтүү  өзалдынча  башкаруу органдары,

мамлекеттик мекемелер,  ошондой  эле алардын кызмат адамдары шайлоо ко-

миссияларына алардын  ыйгарым  укуктарын турмушка ашырууда көмөк көрсө-

түүгө, атап  айтканда,  зарыл жабдууну жана телефондоштурулган жайларды

акысыз берүүгө, анын ичинде аталган документацияны жогору турган шайлоо

комиссияларына же  архивге  өткөрүп бергенге чейин ал документацияларды

сактоого; берилген  жайларды жана көрсөтүлгөн документтерди акысыз сак-

тоону камсыз  кылууга, ошондой эле транспорт каражаттарын, байланыш ка-

ражаттарын, техникалык жабдууларды акысыз берүүгө милдеттүү.

     6. Тийиштүү  шайлоо комиссиясы жогору турган (округдук) шайлоо ко-

миссиясына бул  шайлоо  комиссиясына  шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө

бөлүнгөн республикалык  бюджеттин  каражаттарынын келип түшүшү жана чы-

гымдалышы жөнүндө  отчетту  шайлоодон кийин 7 календардык күндөн кечик-

тирбестен берет.  Тийиштүү  шайлоо комиссиялары бул комиссияга бөлүнгөн

республикалык бюджеттин  каражаттарынын  келип  түшүшү жана чыгымдалышы

жөнүндө отчетту Борбордук шайлоо комиссиясына шайлоодон кийин 20 кален-

дарлык күндөн кечиктирбестен берет.

     Шайлоого республикалык  бюджеттин  каражаттарын  чыгымдоо  жөнүндө

Борбордук шайлоо комиссиясынын, төмөн турган шайлоо комиссияларынын фи-

нансылык отчеттору  тиешелүү түрдө Кыргыз Республикасынын Президентине,

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешине берилет.

     7. Шайлоо комиссияларынын төрагалары акча каражаттарын тескейт жа-

на финансылык  документтер  шайлоо комиссияларынын финансылык маселелер

боюнча чечимдерине ылайык келиши үчүн жоопкерчилик тартат.

 

     51-берене. Шайлоо фонддору

 

     1. Талапкерликке  көрсөтүлгөн  учурдан тартып жарандар каттоо үчүн

документтерди сунуш кылганга чейин шайлоо алдындагы кампанияны финансы-

лоо үчүн өздөрүнүн шайлоо фонддорун түзөт. Талапкерлердин тизмесин көр-

сөткөн саясый  партиялар  өздөрүнүн  шайлоо кампаниясын финансылоо үчүн

алардын финансы  маселеси  боюнча  ыйгарым укуктуу өкүлү ушул Кодекстин

26-беренесинде каралган тартипте шайлоо комиссиясы тарабынан катталган-

дан кийин  беш календарлык күндүн ичинде шайлоо фонддорун түзөт. Талап-

кер, талапкерлердин  тизмеси катталбаган учурда шайлоо фонддоруна келип

түшкөн каражаттар  аларды  берген жана которгон уюмдарга жана адамдарга

кайра кайтарылат.

     Талапкерлер, талапкерлердин  тизмесин  көрсөткөн  саясый партиялар

округдук шайлоо  комиссиялары аларды каттагандан кийин шайлоо алдындагы

үгүт иштерин  финансылоо үчүн өздөрүнүн шайлоо фонддорунун ачылган эсе-

бин жүргүзүүнү улантат.

     Талапкерлердин тизмесинин  курамында  добушка  коюлган талапкерлер

өздөрүнүн шайлоо фонддорун түзүүгө укуксуз.

     Көп мандаттуу  шайлоо округдары боюнча жергиликтүү кењештердин де-

путаттыгына талапкерлер  эгерде алар үгүт ишин жүргүзүүдө телекөрсөтүү-

нү, радиону,  мезгилдүү  басылмаларды  акы төлөө негизинде пайдаланбаса

жана басылма  үгүт  материалдарын  чыгарбаса, ошондой эле алар белгилүү

материалдык чыгымдарды (финансылоону) талап кылган жеке жана юридикалык

жактардын кызмат  көрсөтүүсүнөн  пайдаланбаса,  шайлоо фонддорун түзбөй

коюуга укуктуу.

     2. Талапкерлердин,  саясый партиялардын шайлоо фонддору төмөнкүдөй

каражаттардын эсебинен түзүлүшү мүмкүн:

     - талапкердин, саясый партиянын өз каражаттарынан;

     - ушул  берененин 3-пунктунда саналган жактарды кошпогондо, жаран-

дардын жана юридикалык жактардын ыктыярдуу берүүлөрүнөн.

     3. Шайлоо фонддоруна төмөнкүлөрдүн ыктыярдуу берүүлөрүнө  жол  бе-

рилбейт:

     - чет мамлекеттердин, чет өлкөлүк мамлекеттик органдардын, мекеме-

лердин жана ишканалардын, башка чет өлкөлүк юридикалык жактардын, алар-

дын филиалдарынын  жана  өкүлчүлүктөрүнүн,  чет өлкөлүк жарандардын, эл

аралык уюмдардын, Кыргыз Республикасында катталган чет өлкөлүк жарандар

жана юридикалык жактар катышуучусу болуп саналган юридикалык жактардын;

     - жарандыгы жок адамдардын;

     - мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча баш-

каруу органдарынын;

     - мамлекеттик жана муниципалдык мекемелердин жана ишканалардын;

     - уставдык  капиталында  мамлекеттик же муниципалдык үлүшү болгон,

ошондой эле  салыктарды, жыйымдарды жана башка милдеттүү төлөмдөрдү тө-

лөө боюнча жењилдиктерден пайдаланган юридикалык жактардын;

     - аскер бөлүктөрүнүн, аскердик мекемелердин жана уюмдардын;

     - укук коргоо органдарынын, соттордун;

     - кайрымдуулук уюмдарынын;

     - диний уюмдардын;

     - анонимдүү тартуу кылууларга.

     Талапкердин, саясый  партиянын  шайлоо  фондуна бюджетке же Кыргыз

Республикасынын Социалдык фондуна карызы бар юридикалык жактардын, юри-

дикалык жакты  түзбөстөн ишкердик кылган жеке жактардын акча каражатта-

рын кошушуна  жол берилбейт. Талапкер, саясый партия көрсөтүлгөн юриди-

калык, жеке  жактар  шайлоо  фондуна  акча каражаттарын которгон учурда

жоопкерчилик тартпайт. Талапкердин, саясый партиянын шайлоо фондуна же-

ке жана юридикалык жактар которгон акча каражаттары келип түшкөн учурда

шайлоо комиссиясынын  жазуу  жүзүндөгү  көрсөтмөсү боюнча банк же башка

мекемелер ал каражаттарды Борбордук шайлоо комиссиясынын атайын фондуна

которууга милдеттүү.

     4. Талапкердин, саясый партиянын өз каражаттарынын, талапкерге са-

ясый партия бөлгөн каражаттардын, жарандардын жана юридикалык жактардын

ыктыярдуу берген  каражатынын шайлоо фондуна чегерилүүчү эњ жогорку өл-

чөмү, ошондой эле шайлоо фонддорунун каражаттарын чыгымдоонун эњ жогор-

ку өлчөмү  ушул  Кодекстин Өзгөчө бөлүгү менен белгиленет. Талапкерлер-

дин, саясый партиялардын шайлоо фонддоруна келип түшкөн акча каражатта-

ры шайлоо дайындалган күнгө карата Кыргыз Республикасынын мыйзамы менен

белгиленген эмгек акы төлөөнүн эсептик көрсөткүчү менен эсептелет. Бел-

гиленген өлчөмдөн ашыкча келип түшкөн акча каражаттары шайлоо фонддору-

на кошулбайт  жана жарандар менен уюмдарга кайра кайтарылат. Мында көр-

сөтүлгөн каражаттарды кайра кайтаруу менен байланышкан чыгымдардын орду

аларды кошкон жарандар менен уюмдардын эсебинен толтурулат.

     Кайталап добуш  берүү жүргүзүлгөн учурда ушул Кодекстин Өзгөчө бө-

лүгү менен  белгиленген  шайлоо фондунун каражаттарынын эсебинен талап-

кердин бардык чыгымдарынын суммасынын жалпы чеги бир жарым эсеге көбөй-

үшү мүмкүн.

     5. Шайлоо  фондун түзгөн бардык акча каражаттары банктагы же башка

мекемедеги атайын эсепке которулат. Бул эсепти тиешелүү шайлоо комисси-

ясынын уруксаты  менен  талапкер, саясый партия ачат. Шайлоо фонддоруна

келип түшкөн акча каражаттары улуттук валютада гана кабыл алынууга тий-

иш. Көрсөтүлгөн  эсептер боюнча кирешелер кошуп эсептелбейт жана төлөн-

бөйт.

     6. Банк же башка мекемелердин тизмеси, көрсөтүлгөн эсептерди ачуу-

нун, жүргүзүүнүн,  шайлоо фонддорунун каражаттары боюнча эсепке алуунун

жана отчеттуулуктун  тартиби  банк  же башка мекемелер менен макулдашуу

боюнча Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан белгиленет.

     7. Шайлоо  фонддорунун каражаттарын тескөө укугу аларды түзгөн та-

лапкерлерге, саясый  партияларга, финансы маселелери боюнча алардын ый-

гарым укуктуу өкүлдөрүнө таандык.

     8. Шайлоо  фонддорунун  каражаттары атайын максатка жумшалат. Алар

шайлоо кампаниясын жүргүзүү менен байланышкан чыгымдарды жабуу үчүн га-

на пайдаланылышы мүмкүн.

     9. Шайлоо  фонддорунун каражаттары төмөнкүлөргө пайдаланылышы мүм-

күн:

     - уюштуруу-техникалык  чараларды,  анын  ичинде  талапкерди колдоо

үчүн кол чогултууга багытталган чараларды финансылоого;

     - шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүүгө;

     - шайлоо  кампаниясын өткөрүү менен түздөн-түз байланышкан иштерди

(кызмат көрсөтүүнү)  аткаргандыгы  (көрсөткөндүгү)үчүн жарандарга эмгек

акы төлөөгө;

     - шайлоо алдындагы кампанияны өткөрүү менен түздөн-түз байланышкан

жайларды, жабдууларды  арендалоого, транспорттук чыгымдарга, ишсапардык

чыгымдарга, байланыш  кызматына  акы  төлөөгө, канцеляриялык товарларды

сатып алууга жана башка чыгымдарга.

     10. Жарандар  жана  юридикалык  жактар  талапкерди, талапкерлердин

тизмесин шайлоого көмөктөшүүчү ишке шайлоо фонддору аркылуу гана финан-

сылык (материалдык)  жактан  колдоо көрсөтүүгө укуктуу. Юридикалык жак-

тар, алардын филиалдары, өкүлчүлүктөрү, ушул Кодексте каралган учурлар-

дан тышкары жеке жактардын иштерди, кызмат көрсөтүүлөрдү акысыз аткары-

шына же  негизсиз төмөндөтүлгөн баа боюнча аткарышына, шайлоого тике же

кыйыр түрдө байланышкан товарларды сатышына тыюу салынат.

     11. Талапкерлерге, саясый партияларга шайлоочулардын колтамгаларын

чогултуу боюнча иштерге, шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү, шайлоо

алдындагы башка аракеттерди жүзөгө ашыруу үчүн акы төлөөдө алардын шай-

лоо фонддоруна келип түшкөн каражаттардан тышкары башка акча каражатта-

рын пайдаланууга тыюу салынат.

     12. Банк  же  башка мекемелер тийиштүү шайлоо комиссиясынын талабы

боюнча 24  сааттын ичинде талапкердин, саясый партиянын атайын эсебинде

турган каражаттардын  түшүшү жана чыгымдалышы жөнүндө маалыматты талап-

керди каттаган  шайлоо комиссиясына жума сайын билдирип турууга милдет-

түү.

     13. Шайлоо  фонддору  түзүлгөн  учурдан тартып, добуш берүү күнүнө

чейин талапкерди  каттаган тиешелүү шайлоо комиссиясы шайлоо фонддоруна

каражаттардын келип түшүшү жана чыгымдалышы жөнүндө маалыматтарды конт-

ролдоо үчүн  Борбордук шайлоо комиссиясына мезгил-мезгили менен жиберип

турат.

     14. Талапкер өз талапкерлигин алып салган, саясый партия талапкер-

лердин тизмесин  кайра чакырткан же талапкерди, талапкерлердин тизмесин

каттоо алып  салынган  (жокко  чыгарылган) учурда, шайлоо фондуна келип

түшкөн акча  каражаттары,  аларды берген жарандар менен уюмдарга кечик-

тирбестен кайра кайтарылат. Мында көрсөтүлгөн каражаттарды кайра кайта-

руу менен  байланышкан  чыгымдардын  орду  аларды кошкон жарандар менен

уюмдардын эсебинен толтурулат.

     15. Талапкердин  шайлоо  кампаниясы  менен байланышкан белгилүү иш

аткаруу жөнүндө (кызмат көрсөтүү жөнүндө) жарандар жана юридикалык жак-

тар менен  келишимдерди (макулдашууларды) талапкер жеке өзү же анын фи-

нансы маселелери боюнча ыйгарым укуктуу өкүлү, саясый партиянын финансы

маселелери боюнча  ыйгарым  укуктуу өкүлү түзөт. Талапкерлердин, саясый

партиялардын атайын  эсептеринен төлөө боюнча контракттар же келишимдер

шайлоо күнүнөн мурдагы күндөн кеч түзүлбөйт.

     Бардык финансылык  операциялар,  анын  ичинде жеке жана юридикалык

жактар менен атайын эсептер боюнча эсептешүү шайлоо күнүнөн мурдагы кү-

нү саат 18де токтотулат. Талапкерлердин (саясый партиялардын) жана юри-

дикалык жактардын ортосунда белгилүү иш аткаргандыгы (кызмат көрсөткөн-

дүгү) үчүн эсептешүүлөр акча которуу жолу менен гана жүргүзүлөт.

     16. Кайталап  добуш берүү өткөрүүдө кайталап добуш берүү өткөрүлүп

жаткан талапкердин  атайын эсеби боюнча финансылык операциялар кайталап

добуш берүү  күнү дайындалган күнү кайра ачылат жана кайталап добуш бе-

рүү күнүнөн мурунку күнү саат 18де токтотулат.

     17. Талапкерлер,  саясый  партиялар шайлоодон кийин 10 календарлык

күндөн кечиктирбестен тиешелүү шайлоо комиссиясына өз фондунун өлчөмдө-

рү жана аны түзүүнүн бардык булактары жөнүндө, ошондой эле бардык сарп-

талган чыгымдар жөнүндө отчетту берет. Шайлоо күрөөсү зарыл сандагы до-

буштарды алган  талапкерлерге,  саясый партияларга алар өз фондунун өл-

чөмдөрү жана  аны түзүүнүн бардык булактары жөнүндө, ошондой эле бардык

сарпталган чыгымдар  жөнүндө  отчетту тиешелүү шайлоо комиссиясына бер-

генден кийин кайра кайтарылат.

     18. Атайын  эсептеги чыгымдалбаган акча каражаттарынын калдыктарын

талапкерлер, саясый  партиялар  кошкон каражаттарына пропорциялуу түрдө

аларды берген,  болбосо которгон уюмдардын же адамдардын эсептерине ко-

торууга милдеттүү. Талапкердин, саясый партиянын атайын эсебинде калган

башка акча  каражаттарын  шайлоодон  20  календарлык күн өткөндөн кийин

шайлоо комиссиясынын жазуу жүзүндөгү көрсөтмөсү боюнча банк республика-

лык бюджеттин кирешесине которууга милдеттүү.

     19. Шайлоо фонддорунун каражаттарына, көрсөтүлгөн фонддорго берил-

ген ыктыярдуу  каражаттарга  жана  чегерүүлөргө салык салуунун, ошондой

эле көрсөтүлгөн  фонддордон  чыгымдоонун тартиби Кыргыз Республикасынын

мыйзамдары менен белгиленет.

 

     52-берене. Шайлоону өткөрүүгө бөлүнгөн каражаттардын,

                талапкерлердин, саясый партиялардын шайлоо фонддорунун

                каражаттарынын чыгымдалышына контролдук кылуу

 

     1. Талапкерлердин, саясый партиялардын шайлоо фонддорунун каражат-

тарын түзүү жана чыгымдоо тартибине контролдук кылуу шайлоо комиссияла-

ры тарабынан жүзөгө ашырылат.

     2. Шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө шайлоо комиссияларына респуб-

ликалык бюджеттен  бөлүнгөн акча каражаттарынын максаттуу чыгымдалышына

контролдук кылуу,  ошондой эле талапкерлердин, саясый партиялардын шай-

лоо фонддорунун  акча каражаттарынын келип түшүшүнүн булактарына, туура

эсептелишине жана  пайдаланылышына  контролдук кылуу үчүн, талапкерлер-

дин, саясый  партиялардын финансылык отчетторун текшерүү үчүн Борбордук

шайлоо комиссиясынын  алдында саны 7 адамдан кем эмес контролдук-текше-

рүү тобу  түзүлөт. Контролдук-текшерүү тобун уюштуруунун жана анын иши-

нин тартибин Борбордук шайлоо комиссиясы аныктайт.

     3. Контролдук-текшерүү  тобуна төмөнкүлөр кирет: контролдук-текше-

рүү тобунун жетекчиси, анын орунбасары, контролдук-текшерүү тобуна дай-

ындалган тиешелүү  шайлоо комиссиясынын мүчөлөрү, укук коргоо, финансы-

лык жана  башка  мамлекеттик  органдардын,  уюмдардын жана мекемелердин

тартылган адистери.  Көрсөтүлгөн  органдар,  уюмдар жана мекемелер, су-

роо-талап боюнча  шайлоону  дайындоо  жөнүндө  чечим расмий жарыяланган

күндөн тартып  15  календарлык күндөн кечиктирбестен адистерди тиешелүү

Борбордук шайлоо комиссиясынын карамагына жиберүүгө милдеттүү.

     4. Тартылган адистер контролдук-текшерүү тобунда иштеп жаткан уба-

кытка негизги ишинен бошотулат, аларга иштеген орду (кызмат орду), бел-

гиленген кызматтык  айлык  акысы жана негизги иштеген жери боюнча башка

төлөмдөр сакталат.  Ишке  тартылган  бул адистерге ошондой эле шайлоону

даярдоого жана өткөрүүгө бөлүнгөн каражаттардын эсебинен сыйлык акы тө-

лөнүшү мүмкүн.

     5. Контролдук-текшерүү тобунун ишин уюштурууну, укуктук жана мате-

риалдык-техникалык жактан  камсыз кылууну тиешелүү Борбордук шайлоо ко-

миссиясы жүзөгө ашырат.

     6. Контролдук-текшерүү  тобу  Борбордук шайлоо комиссиясынын жазуу

жүзүндөгү тапшырмасы боюнча:

     1) талапкерлердин, саясый партиялардын, төмөн турган шайлоо комис-

сияларынын финансылык отчетторун текшерет;

     2) өзүнүн компетенциясына кирген бардык маселелер боюнча маалымат-

тарды талапкерлерден, саясый партиялардан, шайлоо комиссияларынан сура-

тат жана алат;

     3) шайлоо  алдындагы үгүттү жүргүзүүнү финансылоонун, талапкерлер-

дин, саясый  партиялардын  шайлоо кампаниясын жүргүзүү менен түздөн-түз

байланышкан башка ишчараларды жүзөгө ашыруунун белгиленген тартиби сак-

талышына контролдук кылат;

     4) контролдук-текшерүү  тобунун карамагына кирген бардык маселелер

боюнча мамлекеттик  органдарга,  менчигинин түрүнө карабастан уюмдарга,

ошондой эле  жарандарга кайрылат, шайлоону финансылык жактан камсыз кы-

луу менен  байланышкан  зарыл маалыматтарды жана материалдарды суратат.

Контролдук-текшерүү тобунун кайрылууларына жооптор жана ал сураткан ма-

териалдар - үч күндүк мөөнөттө, ал эми добуш берүү күнүнө чейин беш жа-

на андан аз күн калганда жана добуш берүү күнү - дароо берилет;

     5) шайлоону финансылоо учурундагы финансылык эреже бузуулар жөнүн-

дө документтерди түзөт;

     6) талапкерлердин шайлоо кампаниясын финансылоодо талапкерлер, са-

ясый партия,  ошондой  эле  жарандар  жана юридикалык жактар жол берген

эреже бузуулар үчүн аларга карата жоопкерчилик чарасын колдонуу жөнүндө

маселени тиешелүү шайлоо комиссиясына коет;

     7) текшерүүлөрдү жүргүзүүгө, корутундуларды даярдоого жана экспер-

ттик баа берүүгө эксперттерди тартат.

     7. Өзүнүн  ыйгарым  укуктарын  жүзөгө ашырууда контролдук-текшерүү

тобу "Шайлоо" мамлекеттик автоматташтырылган маалымат тутумун пайдалана

алат.

 

                                Х глава

                   Шайлоо эркиндигинин кепилдиктери

 

     53-берене. Шайлоо эркиндигин камсыз кылуу боюнча шайлоо

                комиссияларынын, мамлекеттик органдардын иши

 

     1. Шайлоого  даярдык  көрүүдө  жана өткөрүүдө шайлоо комиссиялары,

прокуратура органдары, ички иштер органдары Кыргыз Республикасынын Кон-

ституциясынын, ушул Кодекстин жана мыйзамдардын талаптарынын так сакта-

лышын камсыз кылат.

     2. Добуш берүү күнү жана андан мурунку күн соттор, прокуратура ор-

гандары, ички  иштер органдары, ошондой эле турак-жай фондун пайдалануу

боюнча уюмдар  үчүн  жумуш  күнү  болуп саналат. Талапкерлердин, саясый

партиялардын шайлоо фонддорунун атайын эсептерин тейлеген банк же башка

мекемелер үчүн  добуш берүү күнүнөн мурдагы күн жумушчу күн болуп сана-

лат.

     3. Ички  иштер  органдары  жана турак-жай фондун пайдалануу боюнча

уюмдар шайлоо комиссиялары талап кылган төмөнкү маселелер боюнча жардам

көрсөтүүгө милдеттүү:

     1) шайлоо  участкасынын  аймагында,  ошондой  эле добуш берүү үчүн

жайда добуш  берүүнү  өткөрүү  учурунда  коомдук тартип бузулган учурда

участкалык шайлоо  комиссиясынын  төрагасынын  чакыруусу боюнча коомдук

тартипти камсыз кылуу боюнча;

     2) шайлоочулардын тизмесин тактоо боюнча;

     3) шайлоо  комиссияларынын  ишинде  добуш  берүү күнү пайда болгон

башка маселелер боюнча.

     4. Мамлекеттик жана башка органдардын, алардын кызмат адамдарынын,

шайлоо процессинин башка катышуучуларынын жарандардын шайлоо укуктарын,

ушул Кодекстин  талаптарын,  шайлоого  тиешелүү  Кыргыз Республикасынын

мыйзамдарын бузган  чечимдери жана (же) аракеттери (аракетсиздиги) про-

куратура органдарына,  ички иштер органдарына же сотко даттанылышы мүм-

күн.

     Тийиштүү округдун  шайлоочулары,  талапкерлер,  саясый  партиялар,

коммерциялык эмес уюмдар, алардын өкүлдөрү жана байкоочулар мамлекеттик

жана башка  органдардын, алардын кызмат адамдарынын, шайлоо процессинин

башка катышуучуларынын чечимдерине жана (же) аракеттерине (аракетсизди-

гине) арыз же даттануу менен кайрыла алат. Арыз же даттануу жүйөлүү бо-

луп жана ал негизделген далилдер менен бирге берилүүгө тийиш.

     5. Тийиштүү  округдун шайлоочуларынын, талапкерлердин, саясый пар-

тиялардын, шайлоо  процессинин башка катышуучуларынын шайлоону даярдоо-

нун жүрүшүндө  келип  түшкөн  арыздары же даттануулары прокуратура жана

ички иштер  органдары  тарабынан  арыз же даттануу келип түшкөн учурдан

баштап эки  күндүк  мөөнөттө, ал эми добуш берүү күнү же добуш берүүдөн

мурунку күнү  түшсө  - дароо каралууга тийиш. Шайлоону даярдоонун жүрү-

шүндө келип түшкөн арыздарда же даттанууларда камтылган фактылар кошум-

ча текшерүүнү талап кыла турган болсо, алар боюнча чечим үч күндүк мөө-

нөттөн кечиктирбестен кабыл алынат. Арыз же даттануу боюнча кабыл алын-

ган чечимдин  көчүрмөсүн  прокуратура  органдары,  ички иштер органдары

тийиштүү шайлоо комиссиясына дароо жөнөтөт.

     6. Арызды же даттанууларды кароодон баш тартылган учурда, прокура-

тура органдары,  ички иштер органдары бир сутканын ичинде баш тартуунун

негиздерин баяндоо менен чечимдин көчүрмөсүн берет.

 

     54-берене. Шайлоо комиссияларынын чечимдерине жана (же)

                аракеттерине (аракетсиздиктерине) администрациялык

                тартипте даттануу

 

     1. Жарандардын  шайлоо укуктарын, ушул Кодекстин, Кыргыз Республи-

касынын мыйзамынын  талаптарын  бузган  шайлоо комиссияларынын, алардын

кызмат адамдарынын  чечимдери  жана  (же) аракеттери (аракетсиздиктери)

жогору турган шайлоо комиссиясына даттанылышы мүмкүн.

     2. Тийиштүү  округдун шайлоочулары, талапкерлер, саясый партиялар,

коммерциялык эмес  уюмдар,  алардын  өкүлдөрү жана байкоочулар, ошондой

эле шайлоо  комиссиялары жарандардын шайлоо укуктарын бузган шайлоо ко-

миссияларынын чечимдерине  же  аракеттерине (аракетсиздиктерине) датта-

нуулар менен кайрыла алышат. Даттануу жүйөлүү болуп жана ал негизделген

далилдер менен бирге берилүүгө тийиш.

     Шайлоо комиссиясынын  атынан  даттануу шайлоо комиссиясынын чечими

боюнча берилет,  ал  комиссиянын  жыйналышында кабыл алынат, ага төрага

кол коет  жана  шайлоо комиссиясынын мөөрү менен күбөлөндүрүлүп, датта-

нууга тиркелет.

     3. Шайлоонун жүрүшүндө келип түшкөн даттануулар шайлоо комиссияла-

ры тарабынан даттануу келип түшкөндөн тартып үч күндүк мөөнөттө каралы-

шы керек,  ал эми добуш берүү күнү же добуш берүүдөн мурунку күнү түшсө

- дароо  каралууга  тийиш.  Шайлоону  даярдоонун жүрүшүндө келип түшкөн

даттанууларда камтылган  фактылар  кошумча текшерүүнү талап кыла турган

болсо, алар  боюнча  чечимдер беш күндүк мөөнөттөн кечиктирбестен кабыл

алынат.

     4. Шайлоо комиссияларынын жана алардын кызмат адамдарынын чечимде-

ри жана (же) аракеттери (аракетсиздиктери)  ушул  Кодексте  белгиленген

мөөнөттөрдө жогору турган шайлоо комиссияларына даттанылышы мүмкүн.

     Добуш берүүнүн жыйынтыгына добуш берүүнүн жыйынтыктары чыгарылган-

дан кийин 3 календарлык күндүн ичинде  даттанылышы  мүмкүн.  Шайлоонун

натыйжасына анын жыйынтыгы чыгарылгандан  кийин 3  календарлык  күндүн

ичинде даттанылышы мүмкүн. Даттануу берүүнүн мөөнөтү  узартылбайт жана

кайра жаңыртылбайт. Бул мөөнөт бүтүп калса, даттануу кабыл алынбайт.

     Добуш берүүнүн  жыйынтыктары жөнүндө шайлоо комиссиясынын чечимине

даттануу боюнча  жогору турган шайлоо комиссиясы даттануу берилген күн-

дөн тартып  үч  күндүк мөөнөттөн кечиктирбестен чечим кабыл алууга мил-

деттүү. Добуш  берүүнүн  жыйынтыктарын  чыгаргандан  кийин келип түшкөн

арыздарда жана  даттанууларда камтылган фактылар кошумча текшерүүнү та-

лап кыла турган болсо, алар боюнча чечимдер беш күндүк мөөнөттөн кечик-

тирилбестен кабыл алынат.

     5. Даттанууларды  (арыздарды)  карап  чыгуу  учурунда, ошондой эле

шайлоо укуктарын,  шайлоо жөнүндө мыйзамдарды бузуулар тууралуу маселе-

лер каралган  башка учурларда кызыкдар тараптар, аракеттери же (аракет-

сиздиктери) даттанылып жаткан адамдар же алардын өкүлдөрү шайлоо комис-

сиясынын жыйналышынын  өткөрүлүүчү күнү жана орду тууралуу маалымдалат.

Көрсөтүлгөн адамдар түшүнүк берүүгө жана каралып жаткан маселенин мањы-

зы боюнча далилдерди берүүгө укугу бар. Жогору турган шайлоо комиссиясы

төмөн турган  шайлоо  комиссиясынын чечимин жокко чыгарууга жана датта-

нуунун мањызы боюнча чечим кабыл алууга укуктуу.

     6. Жогору турган шайлоо комиссиясына алдын-ала кайрылуу участкалык

шайлоо комиссияларынын  чечимдерин  даттануу  үчүн милдеттүү шарт болуп

саналат. Жогору  турган  шайлоо комиссиянын (округдук) чечими Борбордук

шайлоо комиссиясына же сотко даттанылышы мүмкүн.

 (КР 2009-жылдын 17-июлундагы №225 Мыйзамынын редакциясына  ылайык)

 

     55-берене. Мамлекеттик жана башка органдардын, алардын кызмат

                адамдарынын, шайлоо процессинин башка катышуучуларынын

                чечимдерине жана аракеттерине (аракетсиздиктерине)

                даттануунун соттук тартиби

 

     1. Жарандардын шайлоо укуктарын бузган мамлекеттик бийлик органда-

рынын, жергиликтүү  өз алдынча башкаруу органдарынын, коммерциялык эмес

уюмдардын жана  башка органдардын, алардын кызмат адамдарынын чечимдери

жана (же)  аракеттери  (аракетсиздиги), шайлоо комиссияларынын, алардын

кызмат адамдарынын, шайлоо процессинин башка катышуучуларынын чечимдери

жана аракеттери  (аракетсиздиги), ошондой эле ушул Кодекстин талаптарын

бузган талапкерлердин, саясый партиялардын, алардын өкүлдөрүнүн аракет-

тери ушул Кодексте белгиленген мөөнөттө сотко даттанылышы мүмкүн.

     2. Соттор, прокуратура жана ички иштер органдары өз ишин даттануу-

ларды өз  убагында  кароону камсыз кылгыдай кылып (анын ичинде дем алыш

күндөрү) уюштурууга милдеттүү.

     3. Жарандардын  шайлоо укуктарын, ушул Кодекстин талаптарын бузган

чечимдерге жана  (же) аракеттерге (аракетсиздиктерге) даттануулар менен

тийиштүү округдун  шайлоочулары, талапкерлери, талапкерлердин өкүлдөрү,

саясый партиялардын  өкүлдөрү,  коммерциялык  эмес уюмдар, байкоочулар,

ошондой эле  шайлоо комиссиялары кайрыла алат. Ал жактар даттанууну так

баяндап жана  даттануу  негизделген далилдерди жана күбөлүктөрдү тапшы-

рууга же көрсөтүүгө тийиш.

     Шайлоо комиссиясынын  атынан  даттануу шайлоо комиссиясынын чечими

боюнча берилет, ал комиссиянын жыйналышында кабыл алынат жана даттануу-

га тиркелет,  ага шайлоо комиссиясынын төрагасы кол коет жана мөөрү ме-

нен күбөлөндүрүлөт.

     4. Даттанууну  сот  карап чыгууга кабыл алган жана жаран же шайлоо

процессинин башка катышуучусу ушундай даттануу менен шайлоо комиссиясы-

на кайрылган  учурда  шайлоо  комиссиясы соттун чечими мыйзамдуу күчүнө

киргенге чейин  даттанууну  карап чыгууну токто турат. Сот келип түшкөн

даттануу жөнүндө тийиштүү шайлоо комиссиясына кабарлайт.

     5. Шайлоону  даярдоонун жүрүшүндө келип түшкөн даттануулар сот та-

рабынан даттануу  түшкөн  күндөн тартып үч күндүк мөөнөттө, бирок добуш

берүү күнүнөн мурунку күндөн кечиктирбестен, ал эми добуш берүү күнү же

добуш берүүдөн  кийинки күнү - дароо каралууга тийиш. Эгерде даттанууда

камтылган фактылар  кошумча  текшерүүнү талап кылса, ал боюнча чечимдер

беш күндүк мөөнөттөн кечиктирбестен кабыл алынат.

     6. Соттун  жыйналышынын убактысы жана орду жөнүндө так кабарланды-

рылган арыз  ээсинин, жоопкердин, алардын өкүлдөрүнүн, ошондой эле тие-

шелүү шайлоо  комиссияларынын,  мамлекеттик бийлик органдарынын, жерги-

ликтүү өз  алдынча  башкаруу  органдарынын  өкүлдөрүнүн, башка таламдаш

адамдардын сотко  келбей  калышы  ишти карап чыгуу жана чечүү үчүн тос-

коолдук болуп саналбайт.

     7. Добуш  берүүнүн  жыйынтыктары боюнч  даттанууну  жогору  турган

тийиштүү шайлоо комиссиясы карагандан кийин 3 календарлык күндүн ичиңде

добуш берүүнүн жыйынтыгы сотко даттанылышы мүмкүн. Бул мөөнөт өткөндөн

кийин даттануу кабыл алынбайт.

     Шайлоонун натыйжасына анын натыйжасы аныкталгандан кийин үч кален-

дарлык күндүн  ичинде  сотко даттанылышы мүмкүн. Даттануу берүү мөөнөтү

узартылбайт же кайра башталбайт. Бул мөөнөт өткөндөн кийин даттануу ка-

был алынбайт.

     8. Ушул  Кодексте,  Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарында каралган

учурларда сот тиешелүү шайлоо комиссиясынын чечимин алып сала алат.

     Эгерде шайлоо  комиссиясынын чечими сот тарабынан жокко чыгарылган

болсо, чечими  жокко чыгарылган шайлоо комиссиясы же жогору турган шай-

лоо комиссиясы  соттун чечиминин негизинде маселенин мањызы боюнча жањы

чечим кабыл алат.

     9. Соттун  чечими  ал  чыгарылган учурдан баштап күчүнө кирет жана

мамлекеттик бийлик  органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органда-

ры, коммерциялык эмес уюмдар, кызмат адамдары, шайлоо комиссиялары жана

шайлоо процессинин башка катышуучулары үчүн милдеттүү.

     Сот кабыл  алган  чечим  дароо  арыз  ээсине, жоопкерге же алардын

өкүлдөрүнө, ошондой эле тийиштүү шайлоо комиссияларына берилет.

     Көзөмөлдүк даттанууну берүү ушул Кодекс менен белгиленген тартипте

жана мөөнөттөрдө биринчи инстанциядагы соттун чечимин шайлоо комиссиясы

тарабынан аткарылышын убактылуу токтотот.

     10. Биринчи инстанциядагы соттун чечимине даттануу  соттун  чечими

чыгарылгандан учурдан тартып үч күндүн ичинде берилиши мүмкүн.

     11. Райондук  (шаардык) соттун мыйзамдуу күчүнө кирген чечими дат-

тануу түшкөн  күндөн  баштап 5 календарлык күндүн ичинде көзөмөл тарти-

бинде каралат.

     Көзөмөлдүк даттануу Кыргыз Республикасынын Жогорку сотуна берилет,

ал милдеттүү түрдө Борбордук шайлоо комиссиясынын өкүлүн чакыртат.

     Соттун чечимине  көзөмөлдүк  даттануу  чечим чыгарган тийиштүү сот

аркылуу берилет.  Даттанууну тикелей көзөмөл инстанциясына берүү датта-

нууну кароо үчүн тоскоолдук болуп саналбайт.

     Көзөмөлдүк инстанциядагы соттун токтому ал чыгарылган учурдан баш-

тап мыйзамдуу күчүнө кирет, биротоло чечим болуп саналат жана даттануу-

га жатпайт.

(КР 2009-жылдын 17-июлундагы №225 Мыйзамынын редакциясына  ылайык)

 

     56-берене. Талапкерди, талапкерлердин тизмесин каттоону алып

                салуу, добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө, шайлоонун

                жыйынтыктары жөнүндө шайлоо комиссиясынын чечимин алып

                салуу үчүн негиздер

 

     1. Талапкерди, талапкерлердин тизмесин каттоодон алып салуу тийиш-

түү шайлоо  комиссиясы  же сот тарабынан талапкер анда пассивдүү шайлоо

укугу жок  экендиги жөнүндө маалыматтарды жашырып койгондугунун фактысы

ырасталганда, анын ичинде талапкерде мыйзамда белгиленген тартипте сот-

толгондугу алып салынбагандыгынын же жоюлбагандыгынын, талапкерге кара-

та соттун  айып  коюлуучу  өкүмү  күчүнө киргендигинин, талапкер Кыргыз

Республикасынын жарандыгынан  чыккандыгы же жоготкондугу жөнүндө, башка

мамлекеттин жарандыгына  таандыктыгы  жөнүндө  жана колдонуудагы мыйзам

менен белгиленген башка анын пассивдүү шайлоо укугу жок экендигинин не-

гиздери болгондо, ошондой эле талапкер каза болгон учурда жүргүзүлөт.

     Талапкерди каттоону  алып  салуу тийиштүү шайлоо комиссиясы же сот

тарабынан төмөнкү учурларда добуш берүү күнүнө чейин 3 календарлык күн-

дөн кечиктирбестен жүргүзүлөт:

     а) талапкер өз талапкерлигин алып салуу жөнүндө арыз берсе;

     б) саясый партия бирдиктүү шайлоо округу боюнча шайлоолордо талап-

керлердин тизмесинен кээ бир талапкерлерди чыгарганда;

     в) өзүнүн  шайлоо  кампаниясын финансылоо учурунда шайлоо фондунун

каражаттарынан тышкары талапкердин шайлоо фондуна келип түшкөн акча ка-

ражаттарынын жалпы суммасынын 0,5 пайыздан ашыгын түзгөн башка акча ка-

ражаттарын пайдаланса  же болбосо талапкер өзүнүн шайлоо фондунун кара-

жаттарынан чыгымдарды  талапкердин шайлоо фондундагы каражаттардын бар-

дык чыгымдарынын чек коюлган суммасынын белгиленген суммасынан 0,5 пай-

ыздан ашыкча чыгымдаганда;

     г) эгерде  тийиштүү даттануу талапкерди каттагандан кийин беш күн-

дүн аралыгында берилген болсо, ушул Кодекстин 27- жана 28-беренелеринде

аныкталган эрежелер бузулганда;

     д) талапкердин,  талапкердин  өкүлдөрүнүн талапкерди шайлоо макса-

тында кызмат ордунун же кызмат абалынын артыкчылыктарын пайдалануу фак-

тысы  же  болбосо талапкерди шайлоо максатында кызмат ордунун же кызмат

абалынын артыкчылыктарын анын өкүлдөрү пайдаланууга талапкердин  катыш-

тыгы бар экендигинин фактысы ырасталса;

     е) талапкердин, талапкердин өкүлдөрүнүн шайлоо алдындагы үгүт ишин

жүргүзүү эрежелерин бузууга түздөн-түз катыштыгынын фактысы ырасталса;

     ж) талапкердин,  анын өкүлдөрүнүн,  ошондой эле талапкердин  жакын

туугандарынын шайлоочуларды сатып алгандыгынын же алардын шайлоочуларды

сатып алууга катыштыгынын фактысы ырасталса.

     2. Бирдиктүү  шайлоо  округу боюнча талапкерлердин тизмесин каттоо

Борбордук шайлоо комиссиясы же сот тарабынан  төмөнкү  учурларда  добуш

берүү күнүнө чейин 3 календарлык күндөн кечиктирбестен жүргүзүлөт:

     а) саясый партия талапкерлердин тизмесин  кайра  чакыртып  алганда

жана бирдиктүү шайлоо округу боюнча шайлоого катышуудан баш тартканда;

     б) өзүнүн  шайлоо  кампаниясын финансылоо учурунда шайлоо фондунун

каражаттарынан тышкары саясый партиянын шайлоо фондуна келип түшкөн ак-

ча каражаттарынын жалпы суммасынын 0,5 пайыздан ашыгын түзгөн башка ак-

ча каражаттарын  пайдаланса же болбосо саясый партия өзүнүн шайлоо фон-

дунун каражаттарынан  чыгымдарды саясый партиянын шайлоо фондундагы ка-

ражаттардын бардык чыгымдарынын чек коюлган суммасынын белгиленген сум-

масынан 0,5 пайыздан ашыкча чыгымдаганда;

     в) эгерде  тийиштүү даттануу талапкерди каттагандан кийин 5 күндүн

ичинде берилген болсо,  ушул Кодекстин 27- жана 28-беренелеринде  анык-

талган талапкерлердин тизмесин каттоонун эрежелерин бузганда;

     г) саясый партиянын аткаруу органынын жетекчилигинин же кызматкер-

леринин  талапкерлердин тизмесин шайлоо максатында кызматтык же иш аба-

лынын артыкчылыгын пайдалангандыгынын же саясый  партиянын  өкүлдөрүнүн

талапкерлердин  тизмесин шайлоо максатында кызматтык же иш абалынын ар-

тыкчылыгын пайдаланууга катыштыгынын фактысы ырасталганда;

     д) саясый партиянын аткаруу органынын жетекчилигинин, кызматкерле-

ринин же  өкүлдөрүнүн  шайлоо  алдындагы  үгүт ишин жүргүзүү эрежелерин

бузгандыгына түздөн-түз катыштыгынын фактысы ырасталганда;

     е) саясый партиянын аткаруу органынын жетекчилигинин, кызматкерле-

ринин же  өкүлдөрүнүн  шайлоочуларды сатып алгандыгынын же алардын шай-

лоочуларды сатып алууга катыштыгы бар экендигинин фактысы ырасталганда.

     3. Тийиштүү шайлоо комиссиясы тарабынан шайлоонун жыйынтыгын анык-

тоодон кийин  жана  шайланган талапкерге мандатты тапшырганга чейин, ал

талапкерде анын пассивдүү шайлоо укугу болбогондугу, анын ичинде талап-

керде мыйзам  менен белгиленген тартипте соттуулугу алып салынбагандыгы

же жоюлбагандыгы,  талапкерге карата соттун айыптоочу өкүмү күчүнө кир-

гендиги жөнүндө, Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыккандыгы же ток-

тотулгандыгы жөнүндө,  жарандын  башка  мамлекетке таандыктыгы жөнүндө,

ошондой эле  талапкер каза болгон учурда, шайлоолордун жыйынтыктары жө-

нүндө шайлоо  комиссиясынын  чечими  жогору турган шайлоо комиссиясы же

сот тарабынан алып салынат жана шайлоолор анык эмес деп таанылат. Эгер-

де Жогорку  Кењештин,  жергиликтүү  кењештердин  депутаттарын шайлоонун

жыйынтыктары аныкталгандан  кийин  жана  шайланган  талапкерге мандатын

тапшырганга чейин, талапкерге карата көрсөтүлгөн маалыматтар ырасталса,

бул талапкердин  шайлангандыгы тууралу чечим тиешелүү шайлоо комиссиясы

же сот тарабынан жокко чыгарылат. Мындай учурда мандат Жогорку Кењештин

депутаттарын шайлоодо ушул саясый партиядан талапкерлердин тизмесиндеги

кийинки талапкерге же болбосо жергиликтүү кењештердин депутаттарын шай-

лоодо көпчүлүк добушка ээ болгон талапкерге өткөрүлүп берилет.

     4. Катталган шайлоочулардын жалпы  санынын  үчтөн  биринен  ашыгын

камтыган,  шайлоочулардын  тизмесине киргизилген шайлоо участкалары жа-

гында добуш берүүнүн жыйынтыгы жөнүндө участкалык шайлоо  комиссиялары-

нын чечимдерин алып салуу шайлоо округунда шайлоону жараксыз деп табуу-

га алып келет.

     5. Ушул  беренеде  көрсөтүлгөн негиздер талапкерди, талапкерлердин

тизмесин каттоону  алып салуу, добуш берүүнүн жыйынтыгы жөнүндө, шайлоо

жыйынтыгы жөнүндө, шайлоонун натыйжасы жөнүндө шайлоо комиссиясынын че-

чимин алып салуу үчүн акыркы болуп саналат.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     57-берене. Жарандардын шайлоо укуктарын бузгандык үчүн

                жоопкерчилик

 

     Төмөнкүлөр:

     1) Кыргыз  Республикасынын  жарандары  шайлоо жана шайлануу укугун

жүзөгө ашырышына  күч колдонуу, алдоо, коркутуу, будамайлоо менен менен

башкача ыкма менен тоскоолдук кылган, же добуш берүүнүн купуялыгын буз-

ган, шайлоочулардын тизмеси менен таанышууга жарандардын укугун бузган,

болбосо талапкерди  колдоп  кол коюуга жарандарды мажбурлаган же аларга

тоскоолдук кылган, ошондой эле кол коюу маалыматтарын оњдоого катышкан,

болбосо шайлоочуларды сатып алган адамдар;

     2) шайлануу максатында өзүнүн кызматтык же ээлеген абалынын артык-

чылыктарын пайдаланган;  болбосо  катталган шайлоочулар (шайлоочулардын

тизмеси) жөнүндө  маалыматтарды  өз  учурунда түзбөгөн жана көрсөтүлгөн

маалыматтарды тиешелүү  шайлоо  комиссияларына  жөнөтөөр алдында аларды

тактабаган; же  шайлоону финансылоо эрежелерин бузган, анын ичинде шай-

лоо комиссияларына  каражаттарды которууну создуктурган, болбосо жаран-

дарга шайлоо бюллетендерин башка адамдар үчүн добуш берүүгө мүмкүнчүлүк

түзүү үчүн  берген,  же  шайлоо документтерин оњдоп салган, билип туруп

жалган документтерди  түзгөн  жана берген, билип туруп добуштарды туура

эмес эсептеген же добуш берүүнүн жыйынтыгын, шайлоонун жыйынтыгын билип

туруп туура эмес чыгарган, шайлоонун натыйжаларын туура эмес аныктаган,

өздөрүнө жүктөлгөн  милдеттерге карабастан добуш берүүнүн жыйынтыктары,

шайлоонун жыйынтыктары,  шайлоонун  натыйжалары  жөнүндө  маалыматтарды

бербеген же жарыялабаган адамдар;

     3) талапкерлер,  саясый партиялар жөнүндө жалган маалыматтарды би-

лип туруп  таркаткан, болбосо талапкерлердин, алардын жакын туугандары-

нын жана  талапкерлердин  өкүлдөрүнүн, саясый партиялардын жана алардын

өкүлдөрүнүн ар-намысына  жана кадыр-баркына шек келтирген башка иштерди

жасаган, же  шайлоо комиссияларынын мүчөлөрүнүн, байкоочулардын, элара-

лык байкоочулардын,  талапкерлердин,  саясый партиялардын, жалпыга маа-

лымдоо каражаттарынын өкүлдөрүнүн укугун, анын ичинде маалыматтарды жа-

на шайлоо  документтеринин көчүрмөлөрүн өз учурунда алуу укугун бузган,

байкоочуларды, эларалык  байкоочуларды,  талапкерлерди, талапкерлердин,

саясый партиялардын  тизмесин,  талапкерлердин жана саясый партиялардын

өкүлдөрүн, жалпыга  маалымдоо  каражаттарынын өкүлдөрүнүн каттоодон не-

гизсиз баш  тартышкан, шайлоо участкаларында шайлоо укуктарын ишке ашы-

рууга тоскоолдук  кылышкан, шайлоо алдындагы үгүттү жүргүзүү эрежелерин

бузган, анын  ичинде  добуш берүү күнүнөн мурунку күнү жана добуш берүү

күнү үгүт жүргүзгөн, шайлоо комиссиялары өз милдеттерин аткарышына бай-

ланышкан алардын ишине тоскоолдук кылган же ага мыйзамга жат түрдө кий-

лигишкен, добуш  берүү  үчүн  жайдан  шайлоо бюллетендерин алып чыккан,

шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө каражаттардын чыгымдалышы жөнүндө от-

четторду, талапкерлердин, саясый партиялардын шайлоо фонддорунун финан-

сылык отчетторун жана шайлоону өткөрүүгө бөлүнгөн бюджеттик каражаттар-

дын чыгымдалышы  жөнүндө финансылык отчетторун бербеген же жарыялабаган

жактар, ошондой  эле  шайлоого катышуу үчүн мыйзамда каралган өргүү бе-

рүүдөн баш  тарткан  иш  берүүчүлөр Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына

ылайык жазык, администрациялык, болбосо башка жоопкерчилик тартат.

 

                           II. ӨЗГӨЧӨ БӨЛҮК

 

                               XI глава

               Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоо

 

     58-берене. Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоону дайындоо

 

     1. Кыргыз Республикасынын Президенти беш жылдык мөөнөткө шайланат.

     2. Бир  эле  адам  удаасы менен эки мөөнөттөн ашык Президент болуп

шайлана албайт.

     3. Президент  болуп курагы 35 жашка толгон жана 65 жаштан ашпаган,

мамлекеттик тилди  билген,  республикада  жалпысынан 15 жылдан кем эмес

жашаган, чет  мамлекеттин  жарандыгы  жок Кыргыз Республикасынын жараны

шайлана алат.

     4. Президентти  шайлоо Жогорку Кењеш тарабынан шайлоо күнүнө чейин

кеминде төрт ай мурда дайындалат.

     5. Президентти мөөнөтүнөн мурда шайлоо Кыргыз Республикасынын Кон-

ституциясында белгиленген учурларда жана тартипте Жогорку Кењеш тарабы-

нан дайындалат  жана  Президенттин ыйгарым укуктары токтотулган учурдан

тартып үч  айлык  мөөнөттө өткөрүлүүгө тийиш. Бул учурда, ушул Кодексте

белгиленген шайлоо аракеттеринин мөөнөтү төрттөн бирге кыскарат.

     6. Президентти шайлоо күнүн дайындоо жөнүндө Жогорку Кењештин ток-

тому, ал кабыл алынган күндөн тартып 3 календардык күндүн ичинде жалпы-

га маалымдоо каражаттарында расмий жарыяланууга тийиш.

     7. Эгерде  Жогорку  Кењеш  Президентти  шайлоону ушул берененин 4,

5-пункттарында көрсөтүлгөн  мөөнөттө  дайындабаса,  Президентти  шайлоо

дайындалды деп  эсептелет. Борбордук шайлоо комиссиясы Президентти шай-

лоону өткөрүү датасын 2 календарлык күндүн ичинде жалпыга маалымдоо ка-

ражаттарына расмий  жарыялайт  жана  ушул Кодексте белгиленген мөөнөттө

шайлоону өткөрөт.

      (КР 2009-жылдын  10-январындагы  № 3,

2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

     59-берене. Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоону уюштуруу

 

     Президентти шайлоону  даярдоону  жана  өткөрүүнү төмөнкүлөр жүзөгө

ашырат:

     - Борбордук шайлоо комиссиясы;

     - облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссиялары;

     - райондук, шаардык шайлоо комиссиялары;

     - участкалык шайлоо комиссиялары.

 

     60-берене. Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна

                талапкерди көрсөтүү

 

     1. Президенттин кызмат ордуна талапкерлерди көрсөтүү шайлоо дайын-

далган күндөн  тартып  башталат жана шайлоо күнүнө чейин 65 календарлык

күн калганда аяктайт.

     2. Президенттин  кызмат ордуна талапкерлерди көрсөтүү укугу шайлоо

дайындалган күнгө  карата  юстиция  органдарында расмий каттоодон өткөн

саясый партияларга, ошондой эле өзүн-өзү көрсөтүү жолу менен жарандарга

таандык.

     3. Президенттин кызмат ордуна талапкерлерди көрсөтүү саясый парти-

янын Уставында каралган тартипте жана ушул Кодекстин 25-беренесинин та-

лаптарына ылайык жүзөгө ашырылат.

     4. Саясый партиялар Президенттин кызмат ордуна бир гана талапкерди

көрсөтүүгө укуктуу.

     5. Өзүн-өзү  көрсөтүү тартибинде Президенттин кызмат ордуна талап-

керди көрсөтүү Борбордук шайлоо комиссиясына Президенттин кызмат ордуна

талапкер болуп добушка коюлууга ниеттенгени жөнүндө арыз берүү жолу ме-

нен жүргүзүлөт.

 

     61-берене. Кыргыз Республикасынын Президенттигине талапкердин

                мамлекеттик тилди билиши

 

     1. Мамлекеттик  тилди  билген Кыргыз Республикасынын жараны Прези-

дент болуп шайлана алат.

     2. Мамлекеттик  тилди билүү мамлекеттик тилде окуй билүү, жаза би-

лүү, өз оюн баяндай билүү менен аныкталат.

     3. Талапкерди мамлекеттик тилди билбейт деп таануу үчүн төмөнкүлөр

гана негиз боло алат:

     - талапкердин мамлекеттик тилди билишин текшерүүгө катышпагандыгы;

     - мамлекеттик  тилде окуй билбегендиги,  жаза билбегендиги жана өз

оюн баяндай билбегендиги.

     Президенттин кызмат  ордуна  талапкердин мамлекеттик тилди билишин

белгилөө Тил боюнча комиссиянын корутундусунун негизинде Борбордук шай-

лоо комиссиясы  тарабынан  жүзөгө ашырылат. Борбордук шайлоо комиссиясы

Президентти шайлоо  дайындалаар күндөн 20 календарлык күн мурда Жогорку

Кењештин бекитүүсүнө  Тил  боюнча комиссиянын курамын сунуштайт. Кыргыз

Республикасынын Жогорку Кењеши Борбордук шайлоо комиссиясы сунуш кылган

күндөн тартып  он  күндүк мөөнөттө Тил боюнча комиссиянын курамын беки-

тет. Эгер  Жогорку  Кењеш ушул Кодексте белгиленген мөөнөттө Тил боюнча

комиссиянын курамын  бекитпесе, Тил боюнча комиссиянын курамы Борбордук

шайлоо комиссиясынын токтому менен бекитилет.

     Президенттин кызмат  ордуна  талапкердин мамлекеттик тилди билишин

текшерүү үчүн талапкер:

     а) өзүнүн  шайлоо алдындагы программасынын көлөмүн үч беттен ашыр-

бастан жазуу жүзүндө баяндоого;

     б) өзүнүн  шайлоо алдындагы программасынын негизги жоболорун баян-

доо менен кеминде 15 минута оозеки сүйлөөгө;

     в) көлөмү үч беттен ашпаган басылма текстти окуп берүүгө тийиш.

     Тил боюнча комиссиянын ар бир мүчөсү талапкердин мамлекеттик тилди

билиши жөнүндө төмөнкүдөй шкала менен ар бир пункт боюнча өзүнчө үн чы-

гарып корутунду жасайт:

     - билет;

     - билбейт.

     Тил боюнча  комиссиянын чечимдери комиссиянын катышкан мүчөлөрүнүн

санынын көпчүлүк добушу менен  кабыл  алынат.  Тил  боюнча  комиссиянын

мүчөлөрүнүн жыйналышында катышкандардын эч кимисинин добуш бербей коюу-

га укугу жок. Тил боюнча комиссия чечим кабыл алып жаткан учурда, эгер-

де жактаган же каршы добуштардын саны бирдей болсо, Комиссиянын төрага-

сынын добушу чечүүчү добуш болуп саналат.

     Президенттин кызмат  ордуна  талапкердин мамлекеттик тилди билишин

текшерүү талапкерлер үчүн бирдей шартты сактоо менен жүргүзүлөт. Мамле-

кеттик  телекөрсөтүү  талапкерлердин  мамлекеттик тилди билишин аныктоо

жолжобосун түз эфирден көрсөтүүгө милдеттүү.

 

     62-берене. Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна

                талапкерди колдогон колтамгаларды чогултуу

 

     1. Президенттин кызматына талапкер кеминде 50 мињ шайлоочунун кол-

тамгасы менен  колдоого алынууга тийиш. Мында талап кылынган жалпы сан-

дагы кол тамганын кеминде 3 пайызы ар бир облуска, Бишкек жана Ош шаар-

ларына туура келүүгө тийиш.

     2. Колтамгаларды  чогултуу  Президенттикке  талапкерлерди көрсөтүү

күнүнөн тартып башталат жана талапкердин ыйгарым укуктуу өкүлдөрү тара-

бынан уюштурулат.

     3. Президенттин  кызмат ордуна талапкердин ыйгарым укуктуу өкүлдө-

рүнүн саны 50 адамдан ашпоого тийиш.

     4. Колтамгалар  активдүү  шайлоо укугу бар шайлоочулардын арасынан

гана чогултулушу мүмкүн. Шайлоочулардын колтамгаларын чогултуу алар иш-

теген, кызмат кылган, окуган, жашаган жерлерде, шайлоо алдындагы иш-ча-

раларда, ошондой  эле ушул Кодекс менен үгүт ишине жана колтамга чогул-

тууга тыюу  салынбаган  жерлерде  жүргүзүлөт.  Юридикалык  жактардын же

алардын филиалдарынын  жана  өкүлчүлүктөрүнүн администрацияларынын кол-

тамга чогултууга катышуусуна, ошондой эле колтамга чогултуу процессинде

мажбурлоого жана  кол койгондугу же колтамгаларды чогултууга тоскоолдук

кылгандыгы үчүн шайлоочуларды сыйлоого жол берилбейт. Эмгек акы, пенсия

жана башка  социалдык  төлөмдөрдү берүү учурунда жана ал берилип жаткан

жерлерде колтамга  чогултууга  тыюу  салынат. Мындай тыюу салууну одоно

жана бир  нече ирет бузуу тийиштүү шайлоо комиссиясынын, болбосо соттун

чогулган колтамгаларды  жараксыз деп табышына жана (же) талапкерди кат-

тоондон баш тартууга негиз болушу мүмкүн.

     5. Шайлоочулардын  колтамгаларын чогултуу укугу Кыргыз Республика-

сынын эрезеге жеткен иш-аракетке жөндөмдүү жаранына таандык.

     6. Талапкерди  жактап  берилген  ар бир колтамга коюу баракчасында

талапкерлердин фамилиясы, аты-жөнү, туулган убактысы, иштеген жери, ээ-

леген кызматы (кылган иши) көрсөтүлүүгө тийиш.

     7. Шайлоочу  колтамга  коюу баракчасына колтамгасын коюп жатып, өз

колу менен  төмөнкүдөй маалыматтарды: өз фамилиясын, аты-жөнүн, жашаган

жеринин дарегин,  туулган жылын (18 жаштагылар үчүн - күнүн, айын), кол

койгон күнүн  көрсөтөт.  Шайлоочулар  ар башка талапкерлерди, бирок бир

гана жолу тигил же бул талапкерди жактап колтамга коюуга укуктуу.

     8. Ар  бир  колтамга  коюу баракчасына бул адам колтамгаларды жеке

өзү чогулткандыгы  жана ал так жана туура экендиги жөнүндө маалымат ко-

шулууга тийиш,   ошондой   эле   колтамга  чогулткан адамдын фамилиясы,

аты-жөнү, паспортунун  же аны алмаштыруучу документтин сериясы жана но-

мери, өз  колтамгасы,  анан  дагы колтамга чогултулган калктуу конуштун

аталышы көрсөтүлүүгө тийиш.

     9. Кол  коюу  баракчалары  Борбордук  шайлоо комиссиясы белгилеген

формага ылайык даярдалат.

     10. Президенттикке талапкерди колдоп колтамга чогултуу боюнча тол-

турулган кол  коюу баракчалары көктөлгөн жана номерленген түрдө ыйгарым

укуктуу өкүлдөр  тарабынан шайлоо күнүнө чейин 50 күндөн кечиктирбестен

облустук, Бишкек  жана  Ош  шаардык шайлоо комиссияларына берилет, алар

беш күндүк  мөөнөттө каттоо кызматынын кызматкерлерин тартуу менен кол-

тамгалардын аныктыгын  текшерет. Кол коюу баракчаларын кабыл алууда об-

лустук, Бишкек  жана Ош шаардык шайлоо комиссиялары ар бир кол коюу ба-

ракчасын шайлоо  комиссиясынын  мөөрү  менен күбөлөндүрөт жана кол коюу

баракчалары кабыл  алынгандыгы жөнүндө жазуу жүзүндөгү ырастоону берет,

мында шайлоочулардын колтамгаларынын саны, кабыл алуу датасы жана убак-

тысы көрсөтүлөт.  Коюлган бардык колтамгалар же жөнөкөй иргеп алуу (чү-

чүкулак) аркылуу  текшерүүгө  тандап  алынган колтамгалардын бир бөлүгү

текшерилиши мүмкүн.

     11. Текшерилген  ар бир учур жөнүндө каттоо үчүн колтамгаларды су-

нуш кылган  талапкерлердин бардыгы маалымдар кылынууга тийиш. Колтамга-

ларды, анын ичинде текшерүү үчүн иргеп алган колтамгаларды да текшерүү-

дө белгиленген  санда колтамгаларды сунуш кылган талапкерлердин бардыгы

же алардын  ыйгарым укуктуу өкүлдөрү катышууга укуктуу. Кол коюу барак-

чалары шайлоо  комиссиясына  берилгенге чейин талапкер, ыйгарым укуктуу

өкүлдөр тарабынан  чыгарып салынган (сызып коюлган), бирок кол коюу ба-

ракчасында турган  колтамгалар,  эгер алар аны атайын белгилесе, текше-

рилбейт жана  эсепке  алынбайт.  Текшерүү жүргүзүлгөндөн кийин кол коюу

баракчалары аларды  Борбордук  шайлоо комиссиясына берүү үчүн талапкер-

лердин ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнө кайра кайтарылат.

     12. Текшерүү жүргүзүлгөндөн кийин облустук, Бишкек жана Ош шаардык

шайлоо комиссиялары  тийиштүү протокол толтурат жана аны Борбордук шай-

лоо комиссиясына жөнөтөт.

     13. Кол коюу баракчалары ушул беренеде каралган талаптар сакталба-

са жараксыз деп эсептелет.

 

     63-берене. Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна

                талапкерлерди каттоо

 

     1. Каттоо үчүн Президенттин кызмат ордуна талапкер же анын ыйгарым

укуктуу өкүлү шайлоо күнүнө чейин 45 календарлык күндөн кечиктирбестен,

Борбордук шайлоо комиссиясына ушул Кодекстин 27-беренесинин 1-пунктунда

көрсөтүлгөн документтерди, ошондой эле талапкер шайлоо күрөөсүн койгон-

дугун тастыктаган документти берет.

     2. Борбордук  шайлоо  комиссиясы  документтерди кабыл алган күндөн

тартып, 10  календарлык күндүн ичинде Президенттин кызмат ордуна талап-

керди көрсөтүү  тартиби  Конституциянын жана ушул Кодекстин талаптарына

ылайык келер-келбесин  текшерет  жана Президенттике талапкерди каттайт,

болбосо каттоодон баш тартуу жөнүндө жүйөлүү чечимди чыгарат.

     3. Президенттикке  талапкер каттоого чейин жана сунуш кылынган до-

кументтер текшерилгенден  кийин жеке каражаттарынан же өз шайлоо фонду-

нун каражаттарынан  Борбордук  шайлоо комиссиясынын атайын эсебине мый-

замда белгиленген  эсептик  көрсөткүчтүн мињ эсе өлчөмүндөгү шайлоо кү-

рөөсүн коет.  Эгерде  добуш  берүүгө катышкан шайлоочулардын кеминде 15

пайызы талапкерди жактап добуш берсе, коюлган шайлоо күрөөсү шайлоо өт-

көрүлгөндөн кийин  талапкерге кайра кайтарылат. Күрөөнүн калган суммасы

бюджетке чегерилүүгө тийиш эмес, ал Борбордук шайлоо комиссиясы тарабы-

нан атайын максатка - шайлоону даярдоого, өткөрүүгө жана шайлоо тутумун

өркүндөтүүгө пайдаланылат.

     4. Шайлоо  күнүнө чейин 35 календарлык күн калганда Президенттикке

талапкерлерди каттоо аяктайт.

     5. Каттоодон баш тартуу жөнүндө чечимди Борбордук шайлоо комиссия-

сы Президенттин кызматына талапкер кылып каттоодон баш тартылган адамга

билдирет. Бул чечим беш күндүк мөөнөттө сотко даттанылышы мүмкүн.

 

     64-берене. Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна

                талапкердин шайлоо фонду

 

     1. Президенттин  кызмат  ордуна  талапкер өзү көрсөтүлгөндөн кийин

беш күндүн  ичинде шайлоо алдындагы кампанияны финансылоо үчүн ушул Ко-

декстин Жалпы  бөлүгүндө  белгиленген тартипте өзүнүн шайлоо фондун тү-

зөт.

     2. Шайлоо  фонддору  төмөнкү акча каражаттарынын, ошондой эле Бор-

бордук шайлоо  комиссиясы тарабынан эске алына турган үгүт-маалымат мү-

нөзүндөгү материалдардын эсебинен түзүлүшү мүмкүн:

     а) талапкердин өз каражаты,  ал эсептик көрсөткүчтөн 15000  эседен

ашпайт;

     б) талапкерге саясый партиядан бөлүнгөн каражаттар жана алар эсеп-

тик көрсөткүчтөн 50000 эседен ашпайт;

     в) жеке  жактардын  ыктыярдуу  берүүлөрү,  алардын ар бири эсептик

көрсөткүчтөн 50 эседен ашпайт;

     г) юридикалык жактардын ыктыярдуу берүүлөрү, алардын ар бири эсеп-

тик көрсөткүчтөн 5000 эседен ашпайт.

     Талапкердин шайлоо  фондунун  каражаттарынын  эсебинен чыгымдардын

чектелген суммасы эсептик көрсөткүчтөн 500000 эседен ашпайт.

 

     65-берене. Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоонун

                жыйынтыктарын чыгаруу жана натыйжаларын аныктоо

 

     1. Участкалык  шайлоо  комиссияларынын  протоколдорунун  негизинде

райондук, шаардык  шайлоо  комиссиялары өз жыйналыштарында өз аймагында

шайлоонун жыйынтыктарын  чыгарат  жана  аны  тез арада облустук, Бишкек

шайлоо комиссиясына берет.

     2. Борбордук шайлоо комиссиясы облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо

комиссияларынын протоколдорунун  негизинде  шайлоо  күнүнөн  кийин, беш

күндүк мөөнөттөн  кечиктирбестен,  Кыргыз  Республикасынын  Президентин

шайлоонун натыйжасын  аныктайт жана аны кароо жана Кыргыз Республикасы-

нын Президентин  шайлоонун  конституциялуулугу  жөнүндө корутунду берүү

үчүн Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотуна жиберет.

     3. Эгерде  шайлоого шайлоочулардын тизмесине киргизилген шайлоочу-

ларынын элүү пайызынан көбү катышса Президентти шайлоо болду эсептелет.

Добуш берүүнүн  биринчи  турунда  добуш берүүгө катышкан шайлоочулардын

добуштарынын жарымынан  көбүн  алган Президенттин кызмат ордун талапкер

шайланды деп эсептелет.

     4. Эгерде  сот  шайлоочулардын алда канча көп добушун топтогон та-

лапкерге карата  кылмыш ишин өндүрүшкө кабыл алган болсо жана шайлоонун

натыйжалары аныкталганга  чейин иш боюнча тиешелүү соттук актыны чыгар-

баган болсо,  шайлоо комиссиясы кылмыш иши боюнча соттук чечим чыгарыл-

ганга чейин шайлоонун натыйжаларын аныктоону токтотот.

 

     66-берене. Кайрадан добуш берүү

 

     1. Эгерде  шайлоо  бюллетенине  Президенттин  кызмат ордуна экиден

ашык талапкер  киргизилсе жана алардын бири да шайланбай калса, Борбор-

дук шайлоо комиссиясы шайлоочулардын кыйла көп добушун алган эки талап-

кер боюнча Президентти шайлоо боюнча кайрадан добуш берүүнү дайындайт.

     2. Кайрадан  добуш  берүү шайлоонун натыйжасы аныкталган күндөн

тартып эки  жумалык мөөнөттөн кечиктирбестен, ушул Кодекстин талаптарын

сактоо менен  өткөрүлөт.  Кайрадан добуш берүүнү өткөрүү жөнүндө билди-

рүүнү Борбордук шайлоо комиссиясы шайлоонун натыйжалары аныкталган күн-

дөн тартып  3 календарлык күндөн кечиктирбестен жалпыга маалымдоо кара-

жаттарына жарыялайт.

     3. Эгерде  кайрадан  добуш  берүүнү  өткөргөнгө чейин Президенттин

кызмат ордуна  талапкердин бири чыгып кетсе, Борбордук шайлоо комиссия-

сынын чечими  боюнча  жалпы  шайлоодо алгачкы жолу кайрадан добуш берүү

дайындалган талапкерлерден кийин шайлоочулардын кыйла көп сандагы добу-

шун топтогон талапкер кайрадан добуш берүүнү өткөрүү үчүн экинчи талап-

кер деп  табылат.  Эгерде  бөлөк  талапкер калбаса, бир талапкер боюнча

шайлоо өткөрүлөт.

     4. Кайрадан  добуш берүүдө, эгер добуш берүүгө бардык шайлоочулар-

дын 50  пайыздан кем эмеси катышса, добуштардын тењинен көбүн алган та-

лапкер шайланды деп эсептелет.

 

     67-берене. Кайталап шайлоо

 

     Шайлоо болбой  калды,  жараксыз  деп  табылган учурда, ошондой эле

шайлоо бюллетенине эки талапкер киргизилип жана алардын бири да шайлан-

бай калса, же кайрадан добуш берүүдө бир да талапкер шайланбаса, Жогор-

ку Кењеш бир айдын ичинде Президентти кайрадан шайлоону дайындайт.

     Кайрадан шайлоо  ушул  Кодексте белгиленген тартипте жана мөөнөттө

өткөрүлөт.

     Кайрадан шайлоо  өткөрүү  жөнүндө  билдирүү  тийиштүү  чечим кабыл

алынгандан кийин үч календарлык күндөн кечиктирбестен жалпыга маалымдоо

каражаттарына жарыяланат.

 

     68-берене. Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна

                киришүүсү

 

     1. Президентти  шайлоонун  натыйжалары шайлоо аяктагандан тартып 7

күндөн кечиктирбестен  Конституциялык  Сот тарабынан ырасталууга тийиш.

Конституциялык Сот  Борбордук шайлоо комиссиясынын облустук, Бишкек, Ош

шаардык шайлоо комиссияларынын протоколдоруна негизделген шайлоонун на-

тыйжаларын аныктоо  жөнүндөгү чечимин карап чыгат жана Президентти шай-

лоонун конституциялуулугу жөнүндө корутунду берет.

     2. Конституциялык  Соттун Президентти шайлоонун конституциялуулугу

жөнүндөгү корутундусу Конституциялык Соттун Төрагасы тарабынан жарыяла-

нат жана шайланган Президент 30 күндүн ичинде Жогорку Кењештин депутат-

тарынын катышуусунда Кыргызстандын элине ант берет. Президентти шайлоо-

нун натыйжасын  расмий  жарыялоону  Борбордук шайлоо комиссиясы жалпыга

маалымдоо каражаттарына Президенттин шайлангандыгынын конституциялуулу-

гу жөнүндө Конституциялык Сот корутунду бергенден кийин үч күндүн ичин-

де жарыялайт.

     3. Борбордук  шайлоо комиссиясы шайланган Президентти каттайт жана

Президент кызматына  киришип жатканда ага Президент болуп шайлангандыгы

тууралуу күбөлүктү, айырмалоо белгилерин - Президенттин төшбелгисин жа-

на фамилиясы, аты-жөнү, ыйгарым укуктарынын мөөнөтүнүн даталары чегилип

жазылган Штандартын (желегин) тапшырат.

     4. Шайланган  Президент  белгиленген  мөөнөттө ант бербеген учурда

Борбордук шайлоо  комиссиясы Президенттин кызматка киришүүсүнүн жол-жо-

болорун уюштурат.

 

                               XII глава

               Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин

                          депутаттарын шайлоо

 

     69-берене. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин депутаттарын

                шайлоону дайындоо

 

   1. Шайлоо  күнүнө  карата 21 жашка  толгон, шайлоого укугу бар, чет

мамлекеттин жарандыгы  жок Кыргыз Республикасынын жараны Жогорку Кењеш-

тин депутаты болуп шайлана алат.

     2. Жогорку  Кењештин  депутаты бирдиктүү шайлоо округу боюнча про-

порционалдуу система боюнча беш жылга шайланат.

     3. Жаңы чакырылыштагы  Кыргыз  Республикасынын  Жогорку  Кеңешине

шайлоо Президент тарабынан шайлоо күнүнө  чейин 90 календарлык  күндөн

эрте эмес жана 60 календарлык күндөн кеч эмес мөөнөттө дайындалат.

     4. Конституцияда  каралган башка учурларда да жана тартипте Прези-

дент Жогорку  Кењештин депутаттарын шайлоону жањы шайланган Жогорку Ке-

њеш өзүнүн биринчи жыйналышына мөөнөтүнөн мурда шайлоону дайындоо күнү-

нөн тартып  60  жумушчу  күндөн кечиктирбестен чогулушу үчүн мөөнөтүнөн

мурда шайлоону  дайындайт. Мөөнөтүнөн мурда шайлоонун учурунда ушул Ко-

дексте белгиленген шайлоо аракеттеринин мөөнөтү үчтөн бирге кыскарат.

     5. Жогорку  Кењештин  депутаттарын шайлоо күнүн дайындоо жөнүндөгү

Кыргыз Республикасынын  Президентинин Жарлыгы Президент кол койгон күн-

дөн тартып 3 календарлык күндүн ичинде жалпыга маалымдоо каражаттарында

расмий жарыяланууга тийиш.

     6. Эгерде  Президент  ушул берененин 3, 4-пункттарында көрсөтүлгөн

мөөнөттө Жогорку  Кењештин  депутаттарын шайлоону дайындабаса, анда Жо-

горку Кењештин  депутаттарын шайлоо дайындалды деп эсептелет. Борбордук

шайлоо комиссиясы  2  календарлык күндүн ичинде жалпыга маалымдоо кара-

жаттарында Жогорку  Кењештин депутаттарын шайлоону өткөрүү датасын рас-

мий жарыялайт жана ушул Кодексте белгиленген мөөнөттө шайлоону өткөрөт. 

     (КР 2009-жылдын  10-январындагы  № 3,

2009-жылдын  23-январындагы № 20  Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык,

КР Убактылуу Өкмөтүнүн 2010-жылдын 1-июлундагы УӨ № 94 Декретинин

редакцияларына ылайык)

 

     70-берене. Бирдиктүү шайлоо округу

 

     Жогорку Кењештин 120 депутаты бирдиктүү шайлоо округу боюнча саясый

партиялар көрсөткөн  депутаттыкка  талапкерлердин тизмеси үчүн берилген

добуштардын санына пропорциялуу санда шайланат.

     Бирдиктүү шайлоо округу өзүнө Кыргыз Республикасынын бүткүл  айма-

гын камтыйт. 

(КР Убактылуу Өкмөтүнүн 2010-жылдын 1-июлундагы УӨ № 94 Декретинин

редакцияларына ылайык)

 

     71-берене. Шайлоо комиссиялары

 

     Жогорку Кењештин  депутаттарын  шайлоону  даярдоону жана өткөрүүнү

төмөнкүлөр жүзөгө ашырат:

     - Борбордук шайлоо комиссиясы;

     - облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссиялары;

     - райондук, шаардык шайлоо комиссиялары;

     - участкалык шайлоо комиссиялары.

 

     72-берене. Депутаттыкка талапкерлердин тизмесин көрсөтүү тартиби

 

     1. Жогорку Кењештин депутаттыгына талапкерлердин тизмесин көрсөтүү

шайлоо  дайындалган  күндөн башталат жана шайлоого чейин 45 календарлык

күн калганда аяктайт.

     2. Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоо  дайындалган  күнгө  чейин

ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда мамлекеттик каттоодон жана/же кайра

каттоодон өткөн саясий партиялар Жогорку Кеңештин депутаттыгына  талап-

керлердин тизмесин көрсөтүүгө укуктуу. Талапкерлердин тизмесин көрсөтүү

жөнүндө чечим саясий партиянын съездинде  жашыруун  добуш  менен  кабыл

алынат.  Кезектеги  (кезексиз)  съездди  чакыруу  жана  өткөрүү  саясий

партиянын  уставы  менен  каралган  тартипте  жүзөгө  ашырылат.  Саясий

партиянын  талапкерлердин  тизмесин  көрсөтүү боюнча съездине Борбордук

шайлоо комиссиясынын мүчөсү катышууга укуктуу.

     3. Талапкерлердин  тизмесине киргизүү үчүн саясый партиялардан та-

лапкерлерди көрсөтүү ушул берененин талаптарын эске алуу менен, ошондой

эле ушул Кодекстин 25, 51-беренелери менен каралган жоболорун эске алуу

менен жүзөгө ашырылат. Тизме боюнча саясый партиядан көрсөтүлгөн талап-

керлердин жалпы саны 120 талапкерден ашпашы керек.

     Саясый партиялар  талапкерлердин тизмесине башка саясый партиялар-

дын мүчөлөрү болуп саналган адамдарды киргизүүгө укуктары жок.

     Талапкерлердин тизмесин аныктоодо саясый партия төмөнкү өкүлчүлүк-

тү эске алууга милдеттүү:

     - бир  жыныстагы  адамдар жетимиш пайыздан ашык эмес, мында саясый

партиялардан көрсөтүлгөн аял жана эркек талапкерлердин тизмесиндеги ке-

зектешүүсүнүн айырма үч позициядан ашпашы керек;

     - 35 жаштан ашпаган адамдар он беш пайыздан кем эмес;

     - ар  кандай  улуттардан өкүлчүлүк кылган жарандар он беш пайыздан

кем эмес.

     4. Жогорку  Кењештин  депутаттарын  шайлоону дайындоодон кийин беш

календарлык күндүн  ичинде шайлоого катышууну каалаган саясый партиялар

Борбордук шайлоо  комиссиясына шайлоого катышуу жөнүндө жазуу жүзүндөгү

билдирмени саясый  партиянын  финансы  маселеси  боюнча ыйгарым укуктуу

өкүлүнүн аталышын  жана маалыматтарын, ошондой эле ушул Кодекске ылайык

саясый партиядан  талап  кылынган  шайлоо документтерине кол коюу укугу

бар шайлоо боюнча саясый партиянын ыйгарым укуктуу өкүлүнүн маалыматта-

рын көрсөтүү  менен  Борбордук шайлоо комиссиясына жиберүүгө милдеттүү.

Саясый партиянын  уставынын нотариалдык жактан күбөлөндүрүлгөн көчүрмө-

сүн тиркөө  менен жазуу жүзүндөгү билдирмеге саясый партиянын жетекчиси

кол коюп жана саясый партиянын мөөрү менен күбөлөндүрүлүүгө тийиш.

     Саясый партия, эгерде документтеринде пайдаланылган кыскача аталыш

жана эмблема  уставда  камтылган  аталыштан жана эмблемадан сыпатталышы

боюнча айырмаланса,  аны  Борбордук шайлоо комиссиясы менен макулдашат.

Саясый партиянын  аталышы  жана эмблемасы Борбордук шайлоо комиссиясына

берилгенден кийин  шайлоо  процесси аяктаганга чейин өзгөртүүгө жол бе-

рилбейт.

     Борбордук шайлоо комиссиясы саясый партияга ошол билдирмени алган-

дыгын жазуу жүзүндө ырастоону жана саясый партиянын шайлоо фондун түзүү

максатында атайын  шайлоо  эсебин  ачуу  үчүн маалымкатты дароо берүүгө

милдеттүү.

     5. Саясый  партиялар  көрсөткөн  талапкерлердин  тизмеси Борбордук

шайлоо комиссиясына сунуш кылынат.

     Талапкерлердин тизмесин  Борбордук  шайлоо комиссиясына сунуш кыл-

гандан кийин  анын курамы жана аларда талапкерлерди жайгаштыруу тартиби

талапкерлердин чыгып калышын пайда кылгандан тышкары учурларда өзгөртү-

лүшү мүмкүн  эмес.  Андай  болгондо чыгып калган талапкердин ордун ушул

берененин 3-пунктунун талаптарын эске алуу менен саясый партиянын башка

мүчөсү ээлейт.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы N 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык, КР Убактылуу Өкмөтүнүн 2010-жылдын 1-июлундагы УӨ № 94  Декретинин

редакцияларына ылайык)

 

     73-берене. Депутаттыкка талапкерлердин тизмесин каттоо

 

     1. Талапкерлердин тизмесин каттоо үчүн саясый партиялардын ыйгарым

укуктуу өкүлдөрү шайлоо күнүнө чейин 40 календарлык күндөн кечиктирбес-

тен, жергиликтүү  убакыт боюнча саат 18ге чейин Борбордук шайлоо комис-

сиясына ушул Кодекстин 27-беренесинин 1-пунктунда көрсөтүлгөн документ-

терди, ошондой эле шайлоо күрөөсүн койгондугун ырастаган документти бе-

рет.

     2. Талапкерлердин тизмесин көрсөтүшкөн саясый партиялар катталган-

га чейин  жана  берилген документтер текшерилгенден кийин өзүнүн шайлоо

фондунун каражаттарынын  эсебинен Борбордук шайлоо комиссиясынын атайын

фондуна мыйзамда белгиленген эсептик көрсөткүчтүн беш мињ эселенген өл-

чөмүндөгү шайлоо күрөөсүн коет.

     Коюлган шайлоо  күрөөсү шайлоо өткөрүлгөндөн кийин тизмелери добуш

берүүгө катышкан  шайлоочулардын добуштарынын беш жана андан ашык пайы-

зын алган саясый партияларга кайра кайтарылат.

     3. Борбордук шайлоо комиссия документтерди кабыл алган күндөн тар-

тып 10  календарлык күндүн ичинде талапкерлердин тизмесин көрсөтүү тар-

тиби ушул Кодекстин талаптарына ылайык келип-келбешин текшерет жана та-

лапкерлердин тизмесин  каттайт  же каттоодон баш тартуу жөнүндө жүйөлүү

чечим чыгарат.

     4. Депутаттыкка талапкерлердин тизмесин каттоо шайлоо күнүнө чейин

30 календарлык күн калганда аяктайт.

     5. Эгерде бирдиктүү шайлоо округу боюнча ушул беренеде белгиленген

мөөнөттө бир  дагы  талапкерлердин тизмеси катталбаса же талапкерлердин

бир гана  тизмеси  катталса, анда шайлоо Борбордук шайлоо комиссиясынын

чечими боюнча  талапкерлердин тизмесин кошумча көрсөтүү жана андан кий-

инки шайлоо  аракеттерин жасоо үчүн 25 календарлык күнгө кийинкиге жыл-

дырылат.

 

     74-берене. Талапкерлердин тизмесин көрсөткөн саясый партиянын

                шайлоо фонду

 

     1. Талапкерлердин тизмесин көрсөткөн саясый партия шайлоо алдында-

гы кампанияны  финансылоо үчүн ушул Кодекстин Жалпы бөлүгүндө белгилен-

ген тартипте өзүнүн шайлоо фондун түзөт.

     2. Шайлоо  фонддору  төмөнкүдөй  акча  каражаттарынын, ошондой эле

Борбордук шайлоо  комиссиясы эске ала турган үгүт-маалыматтык мүнөздөгү

материалдардын эсебинен түзүлүшү мүмкүн:

     а) тизмеге киргизилген талапкердин өз каражаты, ал эсептик көрсөт-

күчтөн 5000 эседен ашпайт;

     б) саясый  партиянын  өз  каражаттарынан,  ал эсептик көрсөткүчтөн

200000 эседен ашпайт;

     в) жеке жактын ыктыярдуу берүүлөрү, анын өлчөмү эсептик көрсөткүч-

төн 1000 эседен ашпайт;

     г) юридикалык  жактын ыктыярдуу берүүлөрү анын өлчөмү эсептик көр-

сөткүчтөн 5000 эседен ашпоого тийиш.

     Талапкерлердин тизмесин көрсөткөн саясый партиянын шайлоо фондунун

каражатынын эсебинен чыгымдарынын эњ жогорку суммасы эсептик көрсөткүч-

төн 500000 эседен ашпоого тийиш.

 (КР Убактылуу  Өкмөтүнүн  2010-жылдын 1-июлундагы УӨ № 94  Декретинин

редакцияларына ылайык)

 

     75-берене. Добуш берүүнүн жыйынтыктарын чыгаруу

 

     1. Участкалык  шайлоо  комиссияларынын  протоколдорунун  негизинде

райондук, шаардык  шайлоо комиссиялары өзүнүн жыйналышында тийиштүү ай-

мактарда добуш  берүүнүн  жыйынтыктарын белгилейт жана аларды дароо об-

лустук, Бишкек шаардык шайлоо комиссиясына сунуш кылат.

     2. Облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссияларынын протоколдо-

рунун негизинде андагы камтылган маалыматтарды кошуу жолу менен Борбор-

дук шайлоо комиссиясы бирдиктүү шайлоо округу боюнча берилген шайлоочу-

лардын добуштарын эсептейт.

 

     76-берене. Кайталап шайлоо

 

     1. Эгерде  Борбордук шайлоо комиссиясы бирдиктүү шайлоо округу бо-

юнча бардык  депутаттык мандаттар бөлүштүрүлбөй калды деп тапса, эгерде

бардык саясый  партиялар ушул Кодекстин 77-беренесинин 2- жана 6-пункт-

тарына ылайык депутаттык мандаттарды бөлүштүрүүдөн чыгарылса, анда Бор-

бордук шайлоо  комиссиясы  бирдиктүү шайлоо округу боюнча кайталап шай-

лоону дайындайт.

     2. Кайталап  шайлоо  ушул Кодексте белгиленген мөөнөттөрдө өткөрү-

лөт. Мында  шайлоо аракеттеринин мөөнөтү үчтөн бирге кыскарат. Кайталап

шайлоо өткөрүү  жөнүндө  билдирүү  Борбордук шайлоо комиссиясы тийиштүү

чечим кабыл  алгандан  2 календарлык күндөн кечиктирбестен жалпыга маа-

лымдоо каражаттарында жарыяланат.

 

     77-берене. Шайлоонун натыйжаларын аныктоо жана расмий жарыялоо

 

     1. Борбордук  шайлоо комиссиясы шайлоо комиссияларынын протоколдо-

рунун негизинде анда камтылган маалыматтарды кошуу жолу менен бирдиктүү

шайлоо округдары  боюнча  ар бир тизме үчүн берилген шайлоочулардын до-

буштарын эсептейт.

     2. Талапкерлеринин тизмеси:

     - бүтүндөй  алганда  республика  боюнча шайлоочулардын тизмелерине

киргизилген шайлоочулардын добуштарынын 5 пайыздан азын;  

     - (КР  Убактылуу  Өкмөтүнүн   2010-жылдын 21-апрелиндеги УӨ №19

декретинин редакциясына ылайык)

     Талапкерлеринин тизмеси  добуш  берүүгө киргизилген шайлоочулардын

добуштарынын 5  жана андан ашык пайызын алган саясый партиялар депутат-

тык мандаттарды  алат, алардын саны ушул берененин 3-пунктунда каралган

ыкма боюнча аныкталат.

     3. Борбордук  шайлоо комиссиясы шайлоочулардын тизмесине киргизил-

ген шайлоочулардын  добуштарынын беш жана андан ашык пайызын алган сая-

сый партиялардын  талапкерлеринин  тизмеси үчүн бирдиктүү шайлоо округу

боюнча берилген  шайлоочулардын добуштарынын суммасын эсептейт. Шайлоо-

чулардын добуштарынын бул суммасы 120го - бирдиктүү шайлоо округу боюнча

бөлүштүрүлүүчү депутаттык  мандаттардын санына бөлүнөт. Алынган натыйжа

биринчи шайлоо натыйжасы болуп саналат (бир мандатты алуу үчүн квота).

     Андан соњ  депутаттык  мандаттарды бөлүштүрүүгө катышкан талапкер-

лердин ар бир тизмесинен алынган добуштардын саны биринчи шайлоо натый-

жасына бөлүнөт.  Санды  бөлүштүрүүнүн  натыйжасында алынган бүтүн бөлүк

депутаттык мандаттардын саны болот, аны талапкерлердин тиешелүү тизмеси

алат.

     Эгерде ушул пункттун экинчи абзацына ылайык жүргүзүлгөн аракеттер-

ден кийин  бөлүштүрүлбөгөн  мандаттар калса, аларды кайрадан бөлүштүрүү

жүргүзүлөт. Бөлүштүрүлбөгөн  мандаттар  ушул  пункттун  экинчи бөлүгүнө

ылайык бөлүштүрүүнүн натыйжасында алынган сандын алда канча көп бөлчөк-

түк бөлүгү  (калдыгы)  бар  талапкерлердин  тизмелерине бирден берилет.

Бөлчөктүк бөлүктөр  тењ болгон учурда артыкчылык шайлоочулардын көп до-

бушу берилген талапкерлердин тизмесине берилет. Шайлоочулардын добушта-

рынын саны  тењ болгон учурда артыкчылык мурда катталган талапкерлердин

тизмесине берилет.

     Шайлоонун натыйжалары боюнча саясий партияга 65 депутаттык мандат-

тан ашык берилиши мүмкүн эмес. Эгерде  мандаттарды  бөлүштүрүүдө саясий

партиянын талапкерлеринин тизмеси 65  депутаттык  мандаттан  ашык алса,

анда аларды кайра бөлүштүрүү жүргүзүлөт. Ал  мандаттар   шайлоочулардын

добуштарынын азын алган    талапкерлердин  тизмесинен  баштап бирдиктүү

шайлоо округу боюнча депутаттык мандаттарды  бөлүштүрүүгө  жол берилген

талапкерлердин тизмесине өткөрүлүп берилет.

     Эгерде ушул пункттун төртүнчү абзацына  ылайык  аракеттерден кийин

кайра бөлүштүрүлбөгөн мандаттар калып калса, аларды  ушул  эле тартипте

экинчи жолу жана ошондой эле кайра бөлүштүрүү жүргүзүлөт.

     4. Саясый партиялардын талапкерлеринин тизмесиндеги талапкерлердин

ортосунда депутаттык  мандаттарды  бөлүштүрүү  тизмени Борбордук шайлоо

комиссиясында каттоо  учурунда  белгиленген бул тизмедеги талапкерлерди

жайгаштыруу тартибине ылайык жүргүзүлөт.

     5. Борбордук  шайлоо комиссиясы бирдиктүү шайлоо округу боюнча де-

путаттык мандаттарды  саясый  партиялардын ортосунда бөлүштүрүү жөнүндө

протоколду ушул Кодекстин 43-беренесинде белгиленген протоколдун сапта-

рына ылайык түзөт. Протоколго кошумча түрдө төмөнкүлөр киргизилет:

     - депутаттык  мандаттарды  бөлүштүрүүгө кирген саясый партиялардын

аталыштары;

     - талапкерлердин ар бир тизмесиндеги шайланган депутаттардын фами-

лиясы, аты-жөнү.

     6. Борбордук  шайлоо  комиссиясы,  эгерде  бардык саясый партиялар

ушул берененин  экинчи  пунктуна ылайык депутаттык мандаттарды бөлүштү-

рүүдөн чыгарылса, бирдиктүү шайлоо округу боюнча депутаттык бардык ман-

даттар бөлүштүрүлбөй  калды  деп  табат. Мындай учурда Борбордук шайлоо

комиссиясы бирдиктүү шайлоо округу боюнча кайталап шайлоону дайындайт.

     7. Жогорку  Кењештин  депутаттарын  шайлоонун натыйжаларын жалпыга

маалымдоо каражаттарында  расмий жарыялоону Борбордук шайлоо комиссиясы

шайлоонун натыйжалары аныкталган күндөн тартып эки жумалык мөөнөттө жү-

зөгө ашырат.

     8. Эгерде  сот  шайланган талапкерлердин тизмесине киргизилген та-

лапкерге карата  кылмыш ишин өндүрүшкө кабыл алган болсо жана шайлоонун

натыйжаларын аныктаганга  чейин иш боюнча тиешелүү соттук актыны чыгар-

баса, Борбордук  шайлоо комиссиясы кылмыш иши боюнча соттук чечим чыга-

рылганга чейин шайланган талапкерди депутат деп каттоону токтото турат.

(КР 2010-жылдын 21-апрелиндеги УӨ №19 декретинин редакцияларына ылайык,

2010-жылдын 1-июлундагы УӨ № 94  Декретинин редакцияларына ылайык)

 

     78-берене. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин депутаттарын

                каттоо, депутаттын бош мандатын ээлөө

 

     1. Борбордук  шайлоо комиссиясы шайлоонун натыйжалары жөнүндө про-

токолго кол  коюлгандан кийин бул жөнүндө депутаттыкка шайланган талап-

керге кабарлайт. Депутаттыкка шайланган талапкер Жогорку Кењештин депу-

татынын статусуна шайкеш келбеген ыйгарым укуктарды өзүнөн алып салган-

дыгы жөнүндө  билдирүүсүнүн көчүрмөсүн Борбордук шайлоо комиссиясына үч

күндүк мөөнөттө берүүгө милдеттүү.

     Эгерде талапкерлердин тизмеси боюнча мандаттарды бөлүштүрүүнүн на-

тыйжасында шайланган  депутат  Жогорку  Кењештин  депутатынын статусуна

шайкеш келбеген  ыйгарым укуктарды өзүнөн алып салуу жөнүндө талапты үч

күндүк мөөнөттө  аткарбаса,  анын депутаттык мандаты ошол эле тизмедеги

талапкерге бул тизмедеги анын кезектүүлүгүнө ылайык берилет.

     2. Борбордук шайлоо комиссиясы шайлоонун натыйжалары аныкталгандан

жана депутат  болуп шайланган талапкерлерден Жогорку Кењештин депутаты-

нын статусуна шайкеш келбеген ыйгарым укуктарды алып салгандыгы жөнүндө

билдирүү алынгандан  кийин  шайланган  депутаттарды  үч күндүк мөөнөттө

каттайт жана аларга белгиленген үлгүдөгү күбөлүктөрдү жана төш белгиле-

рин тапшырат.

     3. Эгерде саясый партиялардын ортосунда депутаттык мандаттарды та-

лапкерлердин тизмелери  боюнча бөлүштүрүүнүн натыйжасында шайланган де-

путат мөөнөтүнөн  мурда  чыгып калса, анын мандаты Борбордук шайлоо ко-

миссиясынын чечими  боюнча  ошол эле тизмедеги шайланган кийинки талап-

керге берилет.

     Ушул берененин  мањызында депутаттын мөөнөтүнөн мурда чыгып калышы

деп төмөнкүлөр түшүнүлөт:

     а) өз  ыйгарым укуктарын жыйыштыруу жөнүндө жазуу жүзүндөгү арызын

берүү;

     б) сот аны аракетке жөндөмсүз деп табышы;

     в) депутаттын кайтыш болушу;

     г) аны  дайынсыз  жок  же кайтыш болду деп жарыялоо жөнүндө соттун

чечими мыйзамдуу күчүнө кириши;

     д) талапкерге карата соттун айыптоо өкүмү күчүнө кириши;

     е) ал  депутаттык  ыйгарым  укуктарды аткаруу менен коошпогон ишке

өтүшү же андай ишти таштабагандыгы;

     ж) Кыргыз  Республикасынын  чегинен тышкары жакка туруктуу жашоого

кетиши;

     з) жарандыктан  чыгышы, жарандыкты жоготушу же башка жарандыкка ээ

болушу;

     и) бир  сессиянын  ичинде Жогорку Кењештин жыйналыштарында жүйөлүү

себеп болбостон 30 жана андан ашык жумушчу күнү болбогондугу;

     к) шайлоолор жараксыз деп табылышы;

     л) ушул Кодекске ылайык депутат шайланган саясый партиядан чыккан-

да же чыгарылганда;

     м) ушул Кодекске ылайык депутат шайланган саясый партия ишин  ток-

тоткондо.

     4. Эгерде  саясый партиянын тизмесинде талапкерлер калбаса, мандат

Жогорку Кењешке кийинки шайлоого чейин бош бойдон калат.

 

                              XIII глава

                  Кыргыз Республикасынын жергиликтүү

                   кењештеринин депутаттарын шайлоо

 

     79-берене. Жергиликтүү кењештердин депутаттарын шайлоо

 

     Жашы 20  жашка жеткен жана тийиштүү администрациялык-аймактык бир-

диктин аймагында  жашаган Кыргыз Республикасынын жараны жергиликтүү ке-

њештин депутаттыгына шайлана алат.

 

     80-берене. Жергиликтүү кењештердин депутаттарын шайлоону дайындоо

 

     1. Жергиликтүү  кењештердин депутаттарын шайлоону Президент шайлоо

күнүнө чейин кеминде 60 календарлык күн калганда дайындайт.

     2. Жергиликтүү  кењештер  таркатылган  учурда Президент муну менен

бирге эле жергиликтүү кењештердин депутаттарын шайлоону дайындайт. Мын-

да шайлоо жергиликтүү кењештер таркатылгандан күндөн кийин 45 календар-

дык күндүн  ичинде өткөрүлөт. Бул учурда ушул Кодексте белгиленген шай-

лоо иш-аракеттеринин мөөнөтү төрттөн бирге кыскарат.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     81-берене. Жергиликтүү кењештердин депутаттарын шайлоону уюштуруу

 

     Жергиликтүү кењештердин   депутаттарын   шайлоону  жана  өткөрүүнү

төмөндөгүлөр ишке ашырат:

     - Борбордук шайлоо комиссиясы;

     - облустук, Бишкек, Ош шаардык шайлоо комиссиялары;

     - округдук (райондук, шаардык) шайлоо комиссиялары;

     - участкалык шайлоо комиссиялары.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     82-берене. Шайлоо округдары

 

     Жергиликтүү кењештердин  депутаттарын  шайлоону  өткөрүү  үчүн көп

мандаттуу шайлоо округдары түзүлөт. Көп мандаттуу округдардын саны жана

алардын ар бириндеги мандаттардын саны мыйзамдын талаптарына ылайык ти-

ешелүү шайлоо комиссиялары тарабынан аныкталат.

     Көп мандаттуу  шайлоо  округдары  бир мандатка болжол менен бирдей

сандагы шайлоочулар туура келгидей эсеп менен түзүлөт.

     (КР 2009-жылдын  23-январындагы № 20 Мыйзамынын редакциясына ылай-

ык)

 

     83-берене. Жергиликтүү кењештердин депутаттыгына талапкерлерди

                көрсөтүү

 

     1. Жергиликтүү  кењештердин  депутаттыгына  талапкерлерди көрсөтүү

шайлоо дайындалган  күндөн  башталат жана шайлоо күнүнө чейин 30 кален-

дардык күн калганда аяктайт.

     2. Жергиликтүү кењештерге талапкерлерди көрсөтүү укугу саясый пар-

тияларга, ошондой эле өзүн-өзү көрсөтүү жолу менен жарандарга таандык.

     3. Саясый  партиялар ар бир көп мандаттуу шайлоо округу боюнча та-

лапкерлерди көрсөтүүгө  укуктуу,  алардын саны ошол округ боюнча белги-

ленген мандаттардын санынан көп болбоого тийиш. Жергиликтүү кењештердин

депутаттыгына талапкерлерди көрсөтүү жөнүндө чечим жашыруун добуш берүү

менен кабыл алынат.

     Шайлоо комиссияларына  документтерди  тапшырууда  саясый партиялар

ушул Кодекстин 25-беренесинде көрсөтүлгөн талаптарды жетекчиликке алат.

     Жергиликтүү кењештердин депутаттыгына талапкерлер саясый партиянын

съездинде (конференциясында), анын аймактык бөлүмүнүн чогулушунда (кон-

ференциясында) көрсөтүлөт. Саясый партиянын съездине (конференциясына),

анын аймактык  бөлүмүнүн  чогулушуна  (конференциясына) округдук шайлоо

комиссиясынын мүчөсү катышууга укуктуу.

     Өзүн-өзү көрсөтүү  тартибинде  жергиликтүү  кењештин депутаттыгына

талапкерди көрсөтүү  талапкер болуп добушка коюлуу ниети жөнүндө арызды

округдук шайлоо комиссиясына берүү жолу менен жүргүзүлөт.

     4. Көп  мандаттуу  шайлоо округу боюнча талапкерлерди көрсөтүү жө-

нүндө протокол тийиштүү округдук шайлоо комиссиясына сунуш кылынат.

     5. Эч  ким бир эле шайлоолордо бирден ашык шайлоо округунда талап-

кер болуп көрсөтүлбөйт.

     6. Эгерде көрсөтүлгөн талапкерлердин саны тийиштүү шайлоо округун-

да белгиленген сандагы мандаттардан аз болуп калса, болбосо бардык көр-

сөтүлгөн талапкерлер алар катталганга чейин өз талапкерлигин алып салса

же чыгып  калса, тиешелүү шайлоо комиссиясы талапкерлерди көрсөтүү мөө-

нөтүн 20 календарлык күндөн ашпаган убакытка узартат.

     7. Каттоо  мөөнөтү аяктагандан кийин депутаттыкка бардык талапкер-

лер чыгып калган учурда Борбордук шайлоо комиссиясы тиешелүү шайлоо ко-

миссиясынын сунушу  боюнча  өзүнүн  токтому менен шайлоонун мөөнөтүн 40

күндөн ашпаган убакытка узартат.

     (КР