Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Реквизиты Ссылающиеся документы
Редакция:      кыргызча  |  на русском

Описание: Описание: Описание: Описание: C:\Users\User\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\30c6e3a8-bc3a-4bc8-9d0f-467c4fb5ac7a\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

2015-жылдын 3-августу № 214

Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө

(КР 2016-жылдын 6-июлундагы № 99 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1-глава. Жалпы жоболор

 

Ушул Мыйзам калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүүнүн мамлекеттик саясатынын укуктук, экономикалык жана уюштуруучулук негиздерин, анын ичинде Кыргыз Республикасынын жарандарынын эмгекке жана жумушсуздуктан социалдык коргоого конституциялык укуктарын ишке ашыруу боюнча мамлекеттин кепилдиктерин аныктайт.

1-берене. Кыргыз Республикасынын калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү чөйрөсүндөгү мыйзамдары

1. Кыргыз Республикасынын калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясына негизделет жана ушул Мыйзамдан, ушул Мыйзамга ылайык кабыл алынуучу башка ченемдик укуктук актылардан жана Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерден турат.

2. Башка мыйзамдарда жана башка ченемдик укуктук актыларда камтылган жана ушул Мыйзамдын ишинин чөйрөсүнө тиешелүү мыйзамдардын ченемдери ушул Мыйзамга ылайык келүүгө тийиш.

2-берене. Ушул Мыйзамда колдонулуучу негизги түшүнүктөр

Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй негизги түшүнүктөр колдонулат:

1) жумушсуздар - жумушу же иш менен камсыз кылууга, эмгек акыга (кирешеге) теңештирилген иши жок, ылайыктуу жумуш табууну каалаган жана ага киришүүгө даяр эмгекке жарамдуу курактагы жарандар;

2) убактылуу иш менен камсыз кылуу - убакыттын белгилүү бир мезгилинин ичинде келишим боюнча аткарылуучу туруктуу эмес жумуш;

3) иш менен камсыз кылуунун ыңгайлуу түрлөрү - кызматкерлерди иш менен камсыз кылуунун стандарттык эмес шарттарын (толук эмес иш убактысы, вахталык ыкма жана башка) колдонууга негизделген жумушчу күчүн пайдалануунун түрлөрү;

4) жумуш издеген жарандар - жумуш (жаңы) издеген жана ага киришүүгө жөндөмдүү эмгекке жарамдуу жарандар. Алар ылайыктуу жумуш издөө максатында калкты иш менен камсыз кылуу кызматында катталган жана катталбаган болушу мүмкүн;

5) иш менен камсыз кылуу - жарандарга киреше (эмгек акы) алып келүүчү, алардын жеке жана коомдук керектөөлөрүн канааттандыруу менен байланышкан, алардын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карама-каршы келбеген ар кандай эмгек иши;

6) калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү чаралары - жумушсуз жарандардын иш менен камсыз болушун кайрадан калыбына келтирүүгө көмөктөшүүгө арналган, ошондой эле алардын ишке орношуу мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө багытталган аракеттер;

7) акы төлөнүүчү коомдук жумуштар - жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органдары жана жумуш берүүчүлөр иш менен камсыз кылуунун мамлекеттик кызмат органдары менен бирге уюштуруучу, жарандарды убактылуу иш менен камсыз кылуу үчүн иш менен камсыз кылуунун мамлекеттик кызмат органдарынын жолдомосу боюнча алар тарабынан аткарылуучу жана социалдык-пайдалуу багыты бар жумушсуз жарандын алдын-ала кесиптик даярдыгын талап кылбаган, эмгек ишинин түрлөрү;

8) иш менен камсыз кылуучу мамлекеттик кызматтын органы - иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү саясатын ишке ашыруучу жана иш менен камсыз кылуу чөйрөсүндө кызмат көрсөтүүчү мамлекеттик орган;

9) расмий жумушсуздар - жумушу же эмгек акыга (кирешеге), иш менен камсыз кылууга теңештирилген иши жок катары калкты иш менен камсыз кылуунун мамлекеттик кызмат органдарында катталган, ошондой эле ылайыктуу жумуш табууну каалаган жана ага киришүүгө даяр болгон эмгекке жарамдуу курактагы жарандар;

10) ылайыктуу жумуш - жаран аткарууга жөндөмдүү, билими квалификациясы, кесиптик даярдыгы, иш тажрыйбасы, ден-соолугу боюнча туура келген, жашаган жеринен алыс эмес (жол жүрүү бир сааттан ашпаган) жана эң төмөнкү эмгек акынын белгиленген деңгээлинен төмөн эмес эмгек акыга кепилдик берүүчү иш;

11) жумушсуздук боюнча жөлөкпул - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген өлчөмдө жумушсуз жарандарга кепилденген колдоонун түрү;

12) кесиптик окутуу жана кайра окутуу - эмгек рыногунда жумушсуз жарандардын атаандаштык кудуретин жогорулатуу үчүн аларды кесиптик даярдоо квалификациясын жогорулатуу жана кайра даярдоо;

13) кызматкер - иш берүүчү менен эмгек мамилелерине кирген аракетке жөндөмдүү жеке жак;

14) иш берүүчү - кызматкер менен эмгек мамилесине кирген жеке же юридикалык жак;

15) эмгек рыногу - иш берүүчү (суроо-талап) менен жумушчу күчүн (сунушту) бириктирүүчү механизм;

16) өз алдынча иш менен камсыз болуу - менчик бизнести жүзөгө ашыруучу жана өзүн иш менен камсыз кылуучу адамдардын эмгек ишмердигинин түрү;

17) эмгек ортомчулугу - иш менен камсыз кылуучу мамлекеттик кызматтын органдарынын, ошондой эле жарандарды ишке орноштуруу менен алектенген юридикалык жана жеке жактардын калкты ишке орноштурууга көмөктөшүүсү;

18) Кыргыз Республикасынын калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы (мындан ары - ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган) - Кыргыз Республикасынын аймагында калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү саясатын иштеп чыгуучу жана ишке ашыруучу мамлекеттик орган;

19) окуу жайы - билим берүү иши менен алектенүүгө укуктуу, ошондой эле жумушсуз жарандарды окутууга конкурстук тандоодон өткөн уюм;

20) жумушсуздарды каржылык колдоо - мөөнөттүү жана кайтарымдуу негизде, заемдун аныкталган шарттарында микрокредиттерди берүү аркылуу өз алдынча ишкердикти уюштуруу үчүн республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен жумушсуз жарандарга каржылык жардам көрсөтүү;

21) окууга берилүүчү чек - каттоодо турган жумушсуз үчүн окуу жайдын жайгашкан жерине карабастан окуу жайды өз алдынча издөө жана тандап алуу үчүн, жумушсузду окутуу үчүн окуу жайына кепилденген акы катары акча каражаттарынын белгилүү бир суммасын көрсөтүү менен иш менен камсыз кылуучу мамлекеттик кызматтын органдары тарабынан толтурулуучу талон.

3-берене. Жарандардын иш менен камсыз кылынышы

Иш менен камсыз болгон жарандарга, ошондой эле ишмердиги иш менен камсыз кылууга теңештирилген жарандарга төмөнкүлөр кирет:

1) эмгек келишими боюнча толук же болбосо толук эмес жумуш убактысынын шарттарында сый акы үчүн иштеген, ошондой эле тиешелүү келишим менен тастыкталган акы төлөнүүчү иши бар, бирок оорусуна, өргүүсүнө, өндүрүштүн убактылуу токтотулушуна байланыштуу убактылуу иши жоктор;

2) мамлекеттик, муниципалдык органдарда мамлекеттик же болбосо муниципалдык кызмат ордун ээлегендер жана акчалай сый акы үчүн кесиптик ишти туруктуу негизде жүзөгө ашыргандар;

3) өздөрүн өз алдынча иш менен камсыз кылуучулар, анын ичинде чакан жана орто бизнес ишкерлери, юридикалык жакты түзбөстөн ишкердик менен алектенген жарандар;

4) эгерде өндүрүлгөн продукция рынокто сатууга арналган болсо, айыл, токой чарба, аңчылык, балык уулоо продукцияларын өндүрүүнү жана кайра иштетүүнү кошо алганда, үй-чарбасында товар өндүрүү жана кызмат көрсөтүү боюнча иштерди аткаруу менен алектенгендер, ошондой эле өндүрүш кооперативдеринде, дыйкан (фермер) чарбаларында иштегендер жана айыл чарба багытындагы аянты 0,05 гектардан кем эмес өлчөмдөгү сугат жерлерин алган алардын үй-бүлө мүчөлөрү жана айыл чарба продукцияларын өндүрүүгө катышкандар;

5) маңызы жумуш аткаруу жана кызмат көрсөтүү болуп саналган жарандык-укуктук мүнөздөгү келишимдер боюнча иштерди аткаруучулар;

6) альтернативдик кызмат өтөөчү адамдарды кошпогондо, аскердик кызмат, ошондой эле ички иштер, улуттук коопсуздук органдарында, бажы органдарында, жазык-түзөтүү системасынын, өрткө каршы кызматтын мекемелеринде жана органдарында кызмат өтөп жаткандар;

7) аскер окуу жайларында жана аскер академияларында окутууну кошкондо, жалпы билим берүү уюмдарында, башталгыч кесиптик, орто кесиптик, жогорку кесиптик жана жогорку окуу жайдан кийинки кесиптик билим берүү уюмдарында күндүзгү окуу курстарынан өткөндөр;

8) иши Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карама-каршы келбеген коомдук коммерциялык эмес уюмдарда иштеп жаткандар;

9) ушул уюмдарга карата мүлктүк укуктарга ээ эмес коомдук уюмдардын (бирикмелердин), кайрымдуулук жана башка фонддордун, юридикалык жактардын бирикмелеринин (ассоциацияларынын жана бирликтеринин) уюштуруучуларын (катышуучуларын) кошпогондо, уюмдардын уюштуруучулары (катышуучулары) болуп саналгандар.

2-глава. Иш менен камсыз кылуу жаатындагы мамлекеттик кепилдиктер

 

4-берене. Иш менен камсыз кылуу жаатында мамлекеттик колдоо кепилдиктери

1. Иш менен камсыз кылуу жаатында Кыргыз Республикасынын жарандарына төмөнкүдөй кепилдиктер берилет:

1) иштин түрүн, кесипти (адистикти), эмгектин түрүн жана мүнөзүн тандоо эркиндиги;

2) иш менен камсыз кылуучу мамлекеттик кызматтын органдарынын ортомчулугу менен ылайыктуу жумуш тандоого жана ишке орношууга көмөктөшүү;

3) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын жолдомосу боюнча кесиптик багыт берүү, кесиптик даярдоо, кайра даярдоо жана квалификацияны жогорулатуу боюнча акысыз кызмат көрсөтүүлөрдү алуу;

4) окууга чек боюнча окутууну кошпогондо, ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын жолдомосу боюнча кесиптик даярдоо, квалификациясын жогорулатуу, кайра даярдоо мезгилинде, анын ичинде убактылуу эмгекке жараксыз мезгилде стипендия алуу;

5) республикалык бюджетке негизги сумманы кайра кайтаруу менен ишкердик менен алектенүүнү каалаган расмий жумушсуздарга каржылык колдоо көрсөтүү;

6) акы төлөнүүчү коомдук иштердин программаларына катышуу;

7) расмий жумушсуздарга жумушсуздук боюнча, анын ичинде алардын убактылуу ишке жараксыз мезгилинде жөлөкпул төлөө.

2. Жумушсуздарды социалдык жактан колдоого кепилдиктерди каржылоо ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган аркылуу республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылат.

Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар мамлекеттик жана муниципалдык кызмат көрсөтүүлөрдү уюштуруу тартибин белгилеген Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык жарандардын кызмат көрсөтүүлөрдү алуу мүмкүнчүлүктөрүн камсыз кылат.

5-берене. Жумушсуз же жумуш издөөчү катары каттоо

1. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга жумушсуз же жумуш издөөчү катары кайрылган жарандарды каттоо алардын туруктуу жашаган жери боюнча шаардык жана райондук ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан, жумушсуз төмөнкүлөрдү көрсөтүү менен жеке кайрылганда жүзөгө ашырылат:

1) паспортун;

2) эмгек китепчесин же анын дубликатын;

3) анын кесиптик квалификациясын ырастоочу документтерин.

2. Жумушсуз паспортун жана билими жөнүндө документин көрсөтүү менен жеке кайрылганда, кесипке (адистикке) ээ эмес биринчи жолу жумуш издеген жарандарды каттоо алардын туруктуу жашаган жери боюнча шаардык жана райондук ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан жүзөгө ашырылат.

3. Жарандарга алар катталган күндөн тартып 10 күндүн ичинде ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан ылайыктуу жумуш таап берүүгө мүмкүн болбогондо, алар расмий жумушсуздар деп таанылат.

6-берене. Жарандарды расмий жумушсуз деп таануудан баш тартуу үчүн негиздер

1. Төмөнкүлөр расмий жумушсуздар деп таанылбайт:

1) 16 жашка толо элек жарандар;

2) Кыргыз Республикасынын пенсия мыйзамдарына ылайык пенсия дайындалган жарандар;

3) аларга ылайыктуу жумуш сунуш кылуу үчүн ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарда каттоодон өткөн күндөн тартып 10 күндүн ичинде келбеген, ошондой эле аларды жумушсуз катары каттоо үчүн ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан белгиленген мөөнөттө келбеген жарандар;

4) убактылуу мүнөздөгү жумушту кошо алганда, ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарда катталган күндөн тартып 10 күндүн ичинде ылайыктуу жумуштун эки вариантынан баш тарткан, биринчи жолу жумуш издеген (мурда иштебеген) жана мында кесиби (адистиги) болбогон жарандар;

5) убактылуу мүнөздөгү жумушту кошо алганда, кесиптик даярдыктан же сунушталган акы төлөнүүчү коомдук жумуштан эки жолу баш тарткан жарандар. Жаранга бир эле жумуш, бир эле кесип, адистик боюнча кесиптик даярдык, кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу эки жолу сунушталбайт;

6) жумушу жана эмгек акысы жоктугу тууралуу көз көрүнө жалган маалыматтарды камтыган документтерди берген жарандар;

7) соттун чечими боюнча эркиндигинен ажыратылбастан түзөтүү жумуштарына ошондой эле эркиндигинен ажыратуу түрүндөгү жазага соттолгон жарандар;

8) ушул Мыйзамдын 3-беренесинде саналган жарандар.

2. Расмий жумушсуз деп таануудан белгиленген тартипте баш тартылган жарандар өздөрүн жумушсуз деп таануу жөнүндө маселени чечүү үчүн баш тартылган күндөн тартып бир календардык айдан кийин ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга кайрадан кайрылууга укуктуу.

7-берене. Жумушсуздук боюнча жөлөкпулдун базалык өлчөмүн аныктоо тартиби

Жумушсуздук боюнча жөлөкпулдун базалык өлчөмү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

8-берене. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул төлөөнүн шарттары, тартиби жана мөөнөттөрү

1. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул белгиленген тартипте расмий жумушсуз деп таанылган, ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга кайрылаар алдында соңку 3 жыл үчүн 12 айдан кем эмес эмгек стажы бар жаранга төлөнөт.

2. Биринчи жолу жумуш издеп жүргөн, ошондой эле узак (эки жылдан ашык) тыныгуудан кийин эмгек ишмердигин кайрадан жаңыртууну каалаган жарандарды кошпогондо, жумушсуздук боюнча жөлөкпул жаранга аны расмий жумушсуз катары каттаган датадан тартып 11-күндөн баштап дайындалат.

3. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте иш стажына карата пайыздык катышта белгиленет.

4. Жумушсуздук боюнча жөлөкпулду дайындоо тууралуу чечим жаранды жумушсуз деп таануу тууралуу чечим менен бир мезгилде ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан кабыл алынат. Расмий жумушсузга жумушсуздук боюнча жөлөкпул аны расмий жумушсуз деп тааныган биринчи күндөн тартып эсептелет.

5. Уюмдун жоюлушуна, уюмдун кызматкерлеринин санынын же штатынын кыскарышына же болбосо жеке ишкер катары ишин токтотушуна байланыштуу бошотулган, белгиленген тартипте расмий жумушсуз деп таанылган, бирок акыркы иштеген жериндеги орточо эмгек акы төлөмү (бошонуу жөлөкпулун эсепке алуу менен) сакталган жумушка орноштурула элек мезгилде жарандарга жумушсуздук боюнча жөлөкпул белгиленген мезгил аяктагандан кийин биринчи күндөн тартып эсептелет.

6. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул ай сайын, бирок 3 жылдан ашык эмес мезгилдин ичинде төлөнөт.

9-берене. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул төлөп берүүнү токтотуу, убактылуу токтотуу

1. Жумушсуздук боюнча жөлөкпулду төлөп берүү жаранды расмий жумушсуз катары эсептен алып салуу менен бирге төмөнкүдөй учурларда токтотулат:

1) ушул Мыйзамдын 3-беренесинде каралган негиздер боюнча жаранды иш менен камсыз кылынган катары тааныганда;

2) расмий жумушсуз эки айдын ичинде жүйөлүү себептерсиз ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга келбегенде;

3) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте пенсия дайындалганда;

4) жумушсуздук боюнча жөлөкпул төлөөнүн белгиленген мезгили аяктаганда;

5) жалган маалыматтарды берүүдөн улам жумушсуздук боюнча жөлөкпул алып жатканда;

6) соттун чечими боюнча эркиндигинен ажыратылбастан түзөтүү жумуштарына, ошондой эле эркиндигинен ажыратуу түрүндөгү жазага соттолгондо.

2. Жумушсуздук боюнча жөлөкпулду төлөө төмөнкүдөй мезгилге токтотулат:

1) жумушсуз акы төлөнүүчү коомдук жумуштарга катышкан;

2) окуп жаткан мезгилине стипендия төлөнүү менен, ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын жолдомосу боюнча кесиптик даярдоодон, квалификациясын жогорулатуудан же кайра даярдоодон өтүп жаткан.

Көрсөтүлгөн мезгилдер жумушсуздук боюнча жөлөкпул төлөөнүн жалпы мезгилине кошуп эсептелбейт, ал эми жумушсуздук боюнча жөлөкпулду төлөө убактысы ошол мезгилдерге узартылат.

3. Төмөнкүдөй учурларда жумушсуздук боюнча жөлөкпулду төлөө бир айга убактылуу токтотулушу мүмкүн:

1) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга расмий билдирилген күндөн тартып 3 жумушчу күндүн ичинде жумуш берүүчү менен жумушка орноштуруу жөнүндө сүйлөшүүлөргө жүйөлүү себептерсиз келбегенде;

2) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга расмий билдирилген күндөн тартып жумушка (окууга) жолдомо алуу үчүн 3 жумушчу күндүн ичинде жүйөлүү себептерсиз келбегенде.

Жумушсуздук боюнча жөлөкпулду төлөөнү убактылуу токтотуу жөнүндө чечим жумушсузга чечим кабыл алынган күндөн тартып 10 жумушчу күндүн ичинде милдеттүү түрдө билдирүү менен ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан кабыл алынат.

10-берене. Иш менен камсыз кылуу жаатында жарандардын укуктары

1. Жарандар жумуш берүүчүгө түз кайрылуу жолу менен же болбосо ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын акысыз ортомчулугун пайдалануу жолу менен же ишке орношууга көмөк көрсөтүүчү башка уюмдардын жардамы менен жумуш ордун тандоого укуктуу.

2. Жарандар иш (кесип), ишке орношуу чөйрөсүн, кесиптик окуу мүмкүнчүлүгүн, анын ичинде интернет-ресурстарын пайдалануу аркылуу тандоо максатында ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардан кесиптик багыт берүү боюнча акысыз консультацияга, маалыматтарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү акысыз алууга укуктуу.

3. Расмий жумушсуздар ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын жолдомолору боюнча, кесиптик даярдоо, кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу, анын ичинде окутууга берилүүчү чек боюнча кызмат көрсөтүүлөрдү акысыз алууга укуктуу.

4. Жарандар Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жакта өз алдынча жумуш издөөгө жана ишке орношууга, ошондой эле чет өлкөлөрдө ишке орноштуруу үчүн Кыргыз Республикасынын жарандарын уюшулган жалдоо программаларын жүзөгө ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын ортомчулук кызмат көрсөтүүлөрүн пайдаланууга укуктуу.

Жарандар ишке орношууга көмөк көрсөтүүчү башка уюмдардын жардамы менен чет өлкөлөрдө ишке орношууга укуктуу.

Кыргыз Республикасынын жарандарын чет өлкөлөрдө ишке орноштуруу кабыл алуучу өлкөнүн мыйзамдарында жана мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерде аныкталган тартипте жүзөгө ашырылат.

11-берене. Жумушсуз жарандарды кесиптик даярдоо, кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу

1. Жумушсуздарды кесиптик окутуу төмөнкүдөй максаттарда жүзөгө ашырылат:

1) ишке орношуу мүмкүнчүлүктөрүн жогорулатуу;

2) жумушсуздардын зарыл кесиптик квалификация алуусу;

3) жумушсуздун кесиптик көндүмдөрүнө жооп берүүчү жумуш жоктугуна байланыштуу квалификациясын өзгөртүү.

2. Жумушсуздарды кесиптик даярдоо, кайра даярдоо жана алардын квалификациясын жогорулатуу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын жолдомосу боюнча жүзөгө ашырылышы мүмкүн, эгерде:

1) жаран кесипке (адистикке) ээ болбосо;

2) жарандын кесиптик көндүмдөрүнө жооп берүүчү жумуштун жоктугуна байланыштуу кесипти (адистикти, иштин түрүн) өзгөртүү зарыл болсо;

3) жаран мурдагы кесиби (адистиги) боюнча ишти аткаруу кудуретин жоготсо.

3. Жумушсуз жарандарды кесиптик даярдоо, кайра даярдоо квалификациясын жогорулатуу ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар менен түзүлгөн келишимдерге ылайык билим берүү мекемелеринде жүргүзүлөт.

4. Артыкчылыктуу тартипте кесиптик даярдоодон, кайра даярдоодон өтүүгө жана квалификациясын жогорулатууга төмөнкүлөр укуктуу:

1) расмий жумушсуздар;

2) ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдар;

3) жашы жете элек балдары бар аялдар;

4) аскердик кызматтан бошотулган жарандар;

5) жалпы билим берүү уюмдарынын бүтүрүүчүлөрү, ошондой эле биринчи жолу жумуш издеп жаткан (мурда иштебеген), кесиби (адистиги) жок жарандар.

5. Билим берүү жаатындагы ыйгарым укуктуу орган ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга кесиптик-квалификациялык түзүм жана ишке орноштурууга муктаж болгон бүтүрүүчүлөрдүн саны жөнүндө маалымат берет.

6. Расмий жумушсуздар кесиптик даярдоодон өтүү жана квалификациясын жогорулатуу максатында окутууга чек алууга укуктуу.

Окутууга чекти ишке ашыруу механизми, анын ичинде төлөө суммасы Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

7. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын жолдомосу боюнча кесиптик даярдоодон, квалификациясын жогорулатуудан жана кайра даярдоодон өтүү мезгилинде расмий жумушсуздарга Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгилеген жумушсуздук боюнча жөлөкпулдун базалык өлчөмүнүн 120 пайызынан кем эмес өлчөмдө стипендия төлөнөт.

Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан окутууга, кайра окутууга жиберилген адамдарга жумушсуздук боюнча жөлөкпулдун базалык чегинде стипендия төлөнөт.

8. Окууларга жетишпеген же туруктуу катышпаган учурда стипендия төлөп берүү бир айга чейинки мөөнөткө убактылуу токтотулат.

12-берене. Ишкердик менен алектенүүнү каалаган расмий жумушсуздарга ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан каржылык колдоо көрсөтүү тартиби

Расмий жумушсуз катары катталган, ишкердик менен алектенүүчү жарандарга Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте ишкердик ишин уюштуруу үчүн консультациялык кызматтар жана микрокредит берүү түрүндө каржылык колдоону ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар көрсөтүшөт.

13-берене. Расмий жумушсузду эсептен чыгаруу

Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар жумушсуз жаранды төмөнкүдөй учурларда эсептен чыгарат:

1) ушул Мыйзамдын 3-беренесинде каралган негиздер боюнча жаран иш менен камсыз кылынган катары таанылганда;

2) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга эки айдын ичинде келбегенде;

3) сунушталган ылайыктуу жумуштан эки жолу баш тартканда;

4) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте пенсия дайындалганда;

5) туруктуу жашаган жерин которууга байланыштуу кетип калганда;

6) кесиптик окутуу курстарына жүйөлүү себептерсиз келбегенде;

7) күндүзгү окуу бөлүмүнө тапшырганда;

8) анык аскердик кызматка чакырылганда;

9) каза болгондо.

14-берене. Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү чөйрөсүндөгү мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдү алуучулардын маалымат базасы

1. Иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү чөйрөсүндөгү мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдү алуучулардын маалымат базасы - бул кызмат көрсөтүүлөрдү алуу үчүн ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга кайрылган юридикалык жана жеке жактар жөнүндө маалыматтарды камтыган маалымат базасы.

2. Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү чөйрөсүндөгү мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдү алуучулардын маалымат базасы төмөнкүдөй маалыматтарды камтууга тийиш:

1) жумуш издөөчүлөр үчүн:

а) эсептик жазуунун каттоо номери;

б) фамилиясы, аты-жөнү;

в) туулган датасы;

г) туулган жери;

д) жынысы;

е) жарандыгы;

ж) ИНН (Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду тарабынан берилген номер);

з) үй-бүлөлүк абалы;

и) жашаган (жүргөн) жеринин дареги, телефону;

к) паспортунун же инсандык күбөлүгүнүн сериясы жана номери, көрсөтүлгөн документтер берилген дата жана аны берген органдын аталышы;

л) 18 жашка чейинки курактагы балдардын саны;

м) кара күчүнүн кудурети (ден соолугунун абалы);

н) жаранды тиешелүү категорияга киргизүүнү тастыктаган документтер тууралуу маалыматтар;

о) аскерде кызмат өтөгөндүгү тууралуу маалымат;

п) билими;

р) иш стажы;

с) Кыргыз Республикасынын Социалдык фондуна төлөө стажы;

т) акыркы иштеген жери;

у) кесиптик жөндөмдөрү;

ф) кайрылган датасы;

х) жарандын жумушсуз катары катталган датасы;

ц) аракеттин датасын жана жыйынтыгын көрсөтүү менен жаранга берилген мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөр;

ч) эсептен чыгаруунун себеби жана датасы;

2) иш берүүчүлөр үчүн:

а) эсептик жазуунун каттоо номери;

б) юридикалык жактын аталышы;

в) жеке ишкердин фамилиясы, аты-жөнү;

г) дареги (жайгашкан орду);

д) бош жумуш орундары жана бош кызмат орундары тууралуу маалыматтар.

15-берене. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын аракеттерине даттануу тартиби

Жарандар жана юридикалык жактар ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын жана алардын кызмат адамдарынын чечимдерине, аракетине же аракетсиздигине карата жогору турган ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте сотко даттанууга укуктуу.

3-глава. Иш берүүчүлөрдүн калкты иш менен камсыз кылууга катышуусу

 

16-берене. Акы төлөнүүчү коомдук жумуштарды уюштуруу

1. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, ошондой эле менчигинин түрүнө карабастан ишканалар мекемелер жана уюмдар ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын катышуусу менен калкты убактылуу иш менен камсыз кылуу максатында акы төлөнүүчү коомдук жумуштарды уюштурушат.

11. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары берилген мамлекеттик ыйгарым укуктардын алкактарында акы төлөнүүчү коомдук иштерди келишимдик негизде уюштурат.

2. Акы төлөнүүчү коомдук жумуштар Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган багыттарга ылайык көмөкчү жана квалификациясыз иштердин түрлөрү катары региондордун социалдык инфраструктурасын жакшыртуу максатында уюштурулат.

3. Долбоорлорду ишке ашыруунун алкагында акы төлөнүүчү коомдук жумуштарды жүргүзүүдө ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан коомдук акы төлөнүүчү жумуштарга тартылган жумушсуздардын эмгек акысына кошумча төлөө катарында сарпталган каражаттардын жалпы суммасынан ашпаган өлчөмдө долбоордун материалдык сарптоолорун каржылоого жол берилет.

4. Акы төлөнүүчү коомдук жумуштарга катышууга ылайыктуу жумуш табуу максатында ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарда катталган, ошондой эле расмий жумушсуз статусун алган жарандар укуктуу.

5. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган акы төлөнүүчү коомдук жумуштарга тартылган адамдардын электрондук маалымат базасын жүргүзөт.

Акы төлөнүүчү коомдук жумуштарга тартылган адамдардын электрондук маалымат базасын жүргүзүү тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

6. Жумушсуздук боюнча жөлөкпул албаган, ошондой эле ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарда 6 айдан ашык каттоодо турган, өз багуусунда 16 жашка чейинки курактагы үчтөн ашык баласы бар расмий жумушсуздар акы төлөнүүчү коомдук жумуштарга катышууга артыкчылыктуу укукка ээ.

7. Жумушсуздардын акы төлөнүүчү коомдук жумуштарга катышуусуна алардын макулдугу менен гана жол берилет. Акы төлөнүүчү коомдук жумуштарга жиберүүдө жарандардын ден-соолугу, курактык, кесиптик жана башка жеке өзгөчөлүктөрү эске алынат.

8. Акы төлөнүүчү коомдук жумуштарга катышууну каалаган жумушсуздар менен мөөнөттүү эмгек келишими түзүлөт. Мөөнөттүү эмгек келишими жумушсуз тарабынан ал туруктуу же башка жумушка орношкондо мөөнөтүнөн мурда бузулушу мүмкүн.

9. Акы төлөнүүчү коомдук жумуштарда иштеген жумушсуздардын эмгек акысы акы төлөнүүчү коомдук жумуштарды уюштуруучулардын каражаттарынан иш жүзүндө аткарылган иштер үчүн төлөнөт.

Акы төлөнүүчү коомдук жумуштарда иштеген жумушсуздардын эмгегине акы төлөөгө иш берүүчүдөн негизги эмгек акы жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын каражаттарынан кошумча төлөм кирет.

10. Акы төлөнүүчү коомдук жумуштарда иштеген жарандарга Кыргыз Республикасынын эмгек жана социалдык камсыздандыруу жөнүндө мыйзамдары колдонулат.

(КР 2016-жылдын 6-июлундагы № 99 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

17-берене. Иш берүүчүлөрдүн калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүүсү

1. Иш берүүчүлөр төмөнкүлөрдүн негизинде калкты иш менен камсыз кылуунун мамлекеттик саясатын жүргүзүүгө көмөктөшөт:

1) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык эмгек мамилелерин жөнгө салуучу келишимдердин шарттарын сактоонун;

2) ишканалар, уюмдар жоюлганда же кызматкерлер иштен бошотулганда кызматкерлерге компенсацияларды төлөп берүүнүн;

3) ишке орноштурууга, кесиптик даярдоого көмөк көрсөтүүнүн, иштен бошотулган кызматкерлерге иш берүүчүлөрдүн каражаттарынын эсебинен кошумча материалдык жардамдарды берүүнүн;

4) кызматкерлерди кесиптик даярдоого, кайра даярдоого жана квалификациясын жогорулатууга шарттарды түзүүнүн;

5) ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарды, социалдык коргоого муктаж калктын аярлуу топторун ишке орноштуруу үчүн жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте жумуш орундарын квоталоонун;

6) кызматкерлерди кесиптик окутууну, кайра квалификациялоону, квалификациясын жогорулатууну жүргүзүү аркылуу адам ресурстарын башкаруунун.

2. Иш берүүчүлөр ай сайын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга төмөнкүлөрдү берип турат:

1) бош жумуш орундары (кызматтар) бар экендиги жөнүндө маалыматтарды;

2) ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарды, калктын социалдык коргоого муктаж аярлуу топторун ишке орноштуруу үчүн жумуш орундарын квоталоо тууралуу жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен келишимдердин бар экендиги жөнүндө маалыматтарды.

3. Иш берүүчү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан жиберилген жаранды ишке кабыл алгандыгы тууралуу маалыматты ишке кабыл алгандыгы жөнүндө буйрук (тескеме) чыккан күндөн тартып 5 жумушчу күндүн ичинде ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга жиберет.

4. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жиберилген жаранды ишке кабыл алуудан баш тарткан учурда иш берүүчү жазуу жүзүндө чечим кабыл алынган күндөн тартып 5 жумушчу күндүн ичинде жаранга баш тартуунун себеби жөнүндө түшүндүрмө берүүгө милдеттүү.

5. Ушул берененин 3- же болбосо 4-бөлүгүнүн жазма буйруктарын аткарбаган адам тартип же администрациялык жоопкерчиликке тартылат.

18-берене. Иш берүүчүлөрдүн укуктары

1. Иш берүүчүлөр аларга түздөн-түз кайрылган жарандарды, ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын жолдомосу бар жарандар менен бирдей негизде жумушка кабыл алууга укуктуу.

2. Иш берүүчүлөр ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардан эмгек рыногунун абалы тууралуу акысыз маалыматтарды алууга укуктуу.

3. Иш берүүчүлөр Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген тартипте жана өлчөмдөрдө кадрларды даярдоого жана кайра даярдоого сарпталган чыгымдарды жалпы жылдык кирешеден кемитүүгө укуктуу.

4-глава. Корутунду жоболор

 

19-берене. Ушул Мыйзамдын колдонууга киргизилиши

1. Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып он күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

2. Ушул Мыйзам күчүнө кирген күндөн тартып төмөнкүлөр күчүн жоготту деп таанылсын:

- "Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 1998-жылдын 27-июлундагы № 113 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ведомосттору, 1998-жыл, № 12, 521-ст.);

- "Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөр киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын 2000-жылдын 14-январындагы № 13 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2000-ж., № 5, 238-ст.);

- "Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына толуктоо киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын 2000-жылдын 18-январындагы № 25 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2000-ж., № 5, 250-ст.);

- "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 2002-жылдын 20-мартындагы № 41 Мыйзамынын 10-статьясы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2002-ж., № 5, 200-ст.);

- "Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын 2003-жылдын 12-апрелиндеги № 70 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2003-ж., № 7, 256-ст.);

- "Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын 2003-жылдын 28-июнундагы № 117 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2003-ж., № 10, 427-ст.);

- "Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына толуктоо жана өзгөртүү киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын 2003-жылдын 30-июлундагы № 161 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2003-ж., № 11, 502-ст.);

- "Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына толуктоо киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын 2004-жылдын 11-июнундагы № 72 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2004-ж., № 10, 438-ст.);

- "Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөр киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын 2004-жылдын 13-февралындагы № 31 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2005-ж., № 5, 306-ст.);

- "Калкты иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына толуктоо киргизүү тууралу" Кыргыз Республикасынын 2005-жылдын 30-июлундагы № 119 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2005-ж., № 11, 870-ст.).

3. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

 

Кыргыз Республикасынын

            Президенти

 

А.Ш. Атамбаев