Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Реквизиты Ссылающиеся документы
Редакция:      кыргызча  |  на русском

Описание: Описание: Описание: C:\Users\CBD\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\7e06e9e0-87d5-4e01-b0db-272feb251bf6\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

2004-жылдын 11-июну № 70

Кооперативдер жөнүндө

(КР 2005-жылдын 25-февралындагы № 37, 2007-жылдын 12-июнундагы № 85, 2009-жылдын 23-январындагы № 23, 2009-жылдын 19-октябрындагы № 282, 2013-жылдын 9-июлундагы № 123, 26 июля 2018 года N 70 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

I глава. Жалпы жоболор

II глава. Кооперативди түзүү

III глава. Кооперативдеги мүчөлүк

IV глава. Кооперативди башкаруу органдары

V глава. Кооперативдин мүлкү жана капиталы

 

Ушул Мыйзам Кыргыз Республикасынын кооперативдеринин жана алардын бирликтерин түзүүнүн жана алардын ишинин укуктук жана экономикалык негиздерин аныктайт.

Кооперативдерди жана алардын бирликтерин түзүүгө жана алардын ишине байланышкан мамилелер ушул Мыйзам жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актылары менен жөнгө салынат.

 

I глава

Жалпы жоболор

 

1-статья. Ушул Мыйзамда пайдаланылган түшүнүктөр

 

Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй түшүнүктөр пайдаланылат:

1. Кооператив - жеке жана юридикалык жактардын өздөрүнүн экономикалык жана башка керектөөлөрүн канааттандыруу максатында мүчөлүк негизде ыктыярдуу биригүүсү.

2. Айыл чарба кооперативи - кооперативдин мүчөлөрүнүн экономикалык жана башка керектөөлөрүн канааттандыруу максатында айыл чарба товарларын өндүрүүчүлөрдүн өндүрүштүк же башка чарбалык иш үчүн акчалай баага ээ болгон алардын мүлктүк үлүштүк мүчөлүк акыларын бириктирүүнүн негизиндеги мүчөлүккө негизделген ыктыярдуу бирикмеси.

21. Турак жай же турак жай-эксплуатациялык кооперативи - көп квартиралуу үйлөрдүн жалпы мүлкүн башкаруу үчүн мүчөлүк негизде, акчалай баага ээ болгон алардын мүлктүк үлүштүк мүчөлүк акыларын бириктирүүгө негизделген турак жай жана турак эмес жайлардын менчик ээлеринин ыктыярдуу бирикмеси.

22. Турак жай-курулуш кооперативи - көп квартиралуу үйлөрдү же болбосо турак жай комплексин куруу үчүн мүчөлүк негизде, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте түзүлгөн жеке жана юридикалык жактардын ыктыярдуу бирикмеси.

3. Кооперативдин мүчөсү - ушул Мыйзамдын жана кооперативдин уставынын талаптарын канааттандырган жеке жана (же) юридикалык жак.

4. Кызматкер - тийиштүү адистиги, квалификациясы же кызмат орду боюнча кооперативде иштөөгө тартылган адам.

5. Үлүштүк мүчөлүк акы (пай) - кооперативдин мүчөсүнүн кооперативдин үлүштүк фондуна акчалай, ошондой эле мүлк менен кошкон мүчөлүк акысы. Үлүштүк мүчөлүк акы милдеттүү жана кошумча болушу мүмкүн.

6. Милдеттүү үлүш - кооперативдин мүчөсүнүн милдеттүү түрдө кошкон үлүштүк мүчөлүк акысы.

7. Кошумча үлүш - кооперативдин мүчөсүнүн милдеттүү үлүштөн тышкары өз ыктыяры менен кошуучу үлүштүк мүчөлүк акысы.

8. Дивиденд - ушул Мыйзамда жана кооперативдин уставында белгиленген тартипте кооперативдин мүчөлөрүнүн үлүштөрү боюнча төлөнүп берилүүчү таза кирешесинин бөлүгү.

9. Кооперативдик төлөмдөр - кооперативдин мүчөлөрүнүн ортосундагы чарбалык ишине алардын катышуусуна жараша, уставда каралган шартта бөлүштүрүлүүчү кооперативдин кирешелеринин бөлүгү.

10. Үлүштүк фонд - кооперативдин мүчөлөрү кошуучу үлүштүк мүчөлүк акылардан турган фонд.

11. Өзгөчө кырдаалдар үчүн фонд - өзгөчө жагдайлардан улам чыгашаларды жабууга арналган фонд, аны түзүүнүн жана пайдалануунун тартиби кооперативдин уставында аныкталат.

12. Резервдик фонд - кооперативдин өзгөчө кырдаалдардын чыгашаларын жабуудан башка керектөөлөрүн камсыздоо үчүн арналган фонд, аны түзүүнүн жана пайдалануунун тартиби кооперативдин уставында аныкталат.

13. Кооперативдин чарбалык ишине катышуу - кооперативдин мүчөлөрүнүн кооперативге продукция, чийки зат жөнөтүүсү, алардын кооперативден товар алуусу, кооперативдин кызмат көрсөтүүлөрүнөн пайдалануулары же кооперативдин чарбалык ишине анын уставында каралган башка катышуулар.

14. Кооперативдин өздүк капиталы - кооперативдин мүчөлөрүнүн үлүштүк мүчөлүк акыларынын эсебинен куралган, кооперативдик фонддон жана бөлүштүрүлбөгөн пайдадан түзүлгөн мүлкүнүн бөлүгү.

(КР 2013-жылдын 9-июлундагы № 123 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

2-статья. Кооперативди түзүүнүн жана анын ишинин негизги принциптери

 

Кооператив төмөнкүдөй принциптердин негизинде түзүлөт жана өзүнүн ишин жүзөгө ашырат:

- кооперативдеги мүчөлүктүн ыктыярдуулугунун жана андан кооперативдин уставында белгиленген тартипте тоскоолсуз чыгуунун;

- кооперативдин чарбалык ишине катышкан мүчөлөрү үчүн өз ара жардамды жана экономикалык пайданы камсыздоонун;

- кооперативдин ишин демократиялык башталышта башкаруунун;

- кооперативдин ага катышуучулардын экономикалык керектөөлөрүн мүмкүн болушунча толук канааттандырууга арналышынын;

- кооперативдин мүчөлөрүнүн экономикалык жана чарбалык өз алдынчалуулугун сактоонун;

- кооперативдин мүчөлөрүнүн билим деңгээлин жогорулатуу үчүн шарттарды түзүүнүн;

- кооперативдин иши жана анын финансылык абалы жөнүндө маалыматтардын, анын мүчөлөрү үчүн кооперативдин уставында белгиленген тартипте жеткиликтүүлүгүнүн.

 

3-статья. Кооперативдер

 

Кооперативдер кооперативдин уставында каралган биргелешкен чарбалык жана башка иштерди жүзөгө ашыруу үчүн ыктыярдуу негизде жеке жана юридикалык жактар тарабынан түзүлөт.

Эгерде алардын ишинин негизги максаты пайда табуу болуп саналса (айыл чарба кооперативи, финансы кооперативи жана башкалар), же өз мүчөлөрүнүн кызыкчылыктарында ишти жүзөгө ашырган коммерциялык эмес кооперативдер катары, алар үчүн пайда табуу ишинин негизги максаты болуп саналбаса (турак жай-курулуш кооперативи, турак жай кооперативи, турак жай-эксплуатациялык  кооперативи жана башка мыйзамда каралган) кооперативдер коммерциялык кооперативдер катары түзүлүшү мүмкүн.

(КР 2013-жылдын 9-июлундагы № 123 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

31-статья. Финансылык кооперативдерди (кредиттик союздарды) түзүүнүн жана алардын ишинин өзгөчөлүктөрү

 

Кредиттөө боюнча иштерди жана башка банктык операцияларды жүзөгө ашыруучу финансылык кооперативдердин (кредиттик союздардын), ошондой эле алардын мүчөлөрүнүн укуктук жоболору, аларды түзүү жана алардын иши кредиттик союздар жөнүндө мыйзамда белгиленет.

(КР 2009-жылдын 23-январындагы № 23 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

 

4-статья. Кооперативдин мүчөлөрүнүн минималдуу саны

 

Кооперативдин мүчөлөрүнүн саны жетиден кем болбоого тийиш.

 

5-статья. Айыл чарба кооперативдерин түзүүнүн өзгөчөлүктөрү

 

1. Айыл чарбалык өндүрүш кооперативдеринин мүчөлөрүнүн жер участоктору (үлүштөрү) алардын менчигинде калат жана кооперативдерге ижарага гана берилиши мүмкүн. Ижара акысынын өлчөмү жана ижаранын шарты тараптардын макулдашуусунда аныкталат.

2. Кооператив менен кооператив мүчөсүнүн ортосундагы жер участогун (үлүштөрүн) ижаралоо келишимин кайра кароонун шарттары жер участогунун ээси кооперативден чыгарылган учурда каралышы мүмкүн.

3. Айыл чарба кооперативинин мүчөсүнүн үлүштүк мүчөлүк акысы кооперативдин үлүштүк фондуна акчалай төгүлөт. Үлүштүк мүчөлүк акы катары мал, айыл чарба техникасы, ошондой эле акчалай наркы бар башка мүлктүк объекттерди кошууга болот.

4. Айыл чарба кооперативдери төмөнкүдөй иштердин түрлөрүн жүзөгө ашыруу үчүн түзүлүшү мүмкүн:

1) өндүрүштүк кооператив - айыл чарба продукцияларын (өсүмдүк өстүрүү жана мал чарбалык) өндүрүү боюнча биргелешкен ишти жүзөгө ашыруу үчүн түзүлгөн кооператив.

2) кайра иштетүүчү кооператив - айыл чарба продукциясын кайра иштетүү боюнча түзүлгөн кооператив.

3) сервиздик кооператив - айыл чарба продукцияларын сатуучу, ошондой эле аны сактоону, сорттоону, таңгактоону, кургатууну, жууп-тазалоону, бөлүштүрүп салууну жана ташууну, мелиорациялык, транспорттук, курулуш, ветеринардык жактан тейлөөнү, жер семирткичтерди жана химикаттарды колдонуу боюнча иштерди, илимий-консультациялык, маалыматтык, маркетингдик жана башка кызматтарды көрсөтүүнү жүзөгө ашыруучу кооператив.

4) Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тыюу салбаган башка иштердин түрлөрүн.

5. Мурдагы колхоздор менен совхоздордун мүлктүк комплекстеринин базасында иштеген кооперативдерге көрсөтүлгөн колхоздор менен совхоздор укук мураскору болуп саналышпайт.

6. Мурдагы колхоздор менен совхоздордун мүлктүк комплексинин базасында иштеген мурдагы колхоздор менен совхоздорго таандык турак-жай имараттары кооперативдердин менчиги болуп саналышпайт жана турак жайды менчиктештирүү жөнүндөгү колдонуудагы мыйзамдарга ылайык менчиктештирүүгө жатат.

(КР 2007-жылдын 12-июнундагы № 85 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

6-статья. Кооперативдер бирликтери

 

1. Кооперативдер өз ишин координациялоо, ошондой эле жалпы таламдарды билдирүү жана коргоо, маалыматтык кызмат көрсөтүүнү камсыздоо жана көрсөтүү, кооперативдин мүчөлөрүн жана кызматкерлерин даярдоо жана алардын квалификациясын жогорулатууну уюштуруу жана башка иштерди жүргүзүү максатында өз алдынча же башка юридикалык жактар менен бирдикте өз ара бирликтерди түзө алышат.

2. Кооперативдер бирликтери кооперативдерге аудитордук текшерүү жүргүзө алышат. Аудит "Аудитордук иш жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын талаптарына ылайык жүргүзүлөт. Бирликтер алардын уставдык максаттары үчүн зарылдыгына жараша керектүү ченде гана ишкердик жүргүзө алышат.

3. Бирликтин мүчөлөрү өз алдынчалыгын жана юридикалык жак укугун сактап калышат.

4. Бирликтин мүчөлөрү кол койгон уюмдаштыруу келишими жана алар бекиткен устав бирликтин уюмдаштыруу документи болуп саналат.

5. Бирликтин мүчөсү финансылык жыл аяктагандан кийин өзүнүн каалоосу боюнча бирликтен чыгып кетүүгө укуктуу. Мында ал өзүнүн чыгуу ниети жөнүндө бирликтин аткаруу органына чыгаардан кеминде 12 ай мурда жазуу жүзүндө билдирүүгө тийиш. Мындай учурда ал бирликтен чыгып кеткенге чейинки мезгилдеги бирликтин милдеттенмелери боюнча бирликтен чыккан убактан баштап 2 жылга чейин өзүнүн кошкон мүчөлүк акысына пропорциялуу субсидиялык жоопкерчиликти көтөрөт.

6. Бирликтин мүчөсү бирликтин калган мүчөлөрүнүн чечими боюнча бирликтин уставында белгиленген учурларда жана тартипте бирликтен чыгарылышы мүмкүн. Бирликтен чыгарылган мүчөсүнүн жоопкерчилиги жагында бирликтен ыктыярдуу чыгууга тиешелүү эрежелер колдонулат.

7. Бирликке жаңы мүчөлөрдү кабыл алуу бирликтин уставында каралган тартипте жүзөгө ашырылат.

8. Бирликтин аталышында "бирлик" деген сөз кошулуу менен анын мүчөлөрүнүн ишинин негизги жүйөсү көрсөтүлүүгө тийиш.

 

7-статья. Мамлекет жана кооперативдер

 

1. Кыргыз Республикасы кооперативдердин жана алардын мүчөлөрүнүн укуктарынын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарынын сакталышын кепилдейт. Мамлекеттик бийлик органдары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары кооперативдердин өнүгүүсүнө жана чыңдалышына көмөк көрсөтөт, финансылык-кредиттик уюмдар кооперативдерге кредиттик натыйжалуу кызмат көрсөтүүгө шарт түзөт.

2. Мамлекеттик бийлик органдары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралгандан башка учурларда, кооперативдердин чарбалык ишине кийлигишүүгө жана финансылык иштерине текшерүү жүргүзүүгө укуксуз.

3. Мамлекеттик жана башка органдардын, болбосо алардын кызмат адамдарынын кооперативдин укугун бузган мыйзамсыз аракеттеринин (аракетсиздигинин) натыйжасында, ошондой эле мындай органдардын, болбосо алардын кызмат адамдарынын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында кооперативдерге карата белгиленген милдеттерди тийиштүү түрдө аткарбагандыгынын натыйжасында кооперативге келтирилген чыгымдар ал органдар тарабынан орду толтурулууга тийиш. Андай чыгымдардын ордун толтуруу жөнүндө талаштар сотто каралат.

 

II глава

Кооперативди түзүү

 

8-статья. Кооперативди түзүүнүн тартиби

 

1. Кооператив түзүүнү каалаган жеке жана юридикалык жактар кооперативди түзүү максатында уюштуруу комитетин түзүшөт жана анын милдеттерине төмөнкүлөр кирет:

1) кооперативдин уставынын долбоорун даярдоо.

2) кооперативдин уюмдаштыруу чогулушун даярдоо жана өткөрүү.

2. Уюмдаштыруучулар кооперативди түзүү боюнча уюштуруу чыгымдарын жабуу максатында кирүү мүчөлүк акыларынын өлчөмүн белгилөөгө укуктуу жана алардын пайдаланылышы жөнүндө кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунда отчет берүүгө милдеттүү.

3. Кооперативдин мүчөлөрүнүн уюмдаштыруу чогулушу:

1) кооперативди түзүү жана кооперативге мүчөлүккө кабыл алуу жөнүндө чечим кабыл алат;

2) кооперативдин мүчөлөрүнүн реестрин түзөт, анда булар көрсөтүлөт: жеке жактар үчүн - фамилиясы, аты - жөнү, туулган жылы, дареги;

юридикалык жактар үчүн - алардын аталышы жана юридикалык дареги, ар

бир мүчө билдирген жана кошкон үлүштүк мүчөлүк акылардын саны,

кооперативдин мүчөлөрүнүн койгон колу;

3) бир үлүштүн наркын аныктайт;

4) кооперативдин уставын бекитет;

5) кооперативдин башкаруу органдарын шайлайт.

 

9-статья. Кооперативдин уставы

 

1. Кооперативдин уставы төмөнкүдөй маалыматтарды камтууга тийиш:

1) кооперативдин аталышын;

2) кооперативдин турган жерин;

3) кооперативдин юридикалык дарегин;

4) кооперативдин ишинин жүйөсүн жана максатын;

5) кооперативдин түзүлүш мөөнөтүн;

6) кооперативге кирүүнүн тартибин;

7) кооперативдеги мүчөлүктү токтотуунун тартибин;

8) кооперативдин мүчөлөрүнүн үлүштүк жана кирүү мүчөлүк акыларынын өлчөмү, курамы жана төлөөнүн тартиби жөнүндө шарттарды;

9) эгерде үлүштүн бирден ашык түрү белгиленсе, мүчөнүн бирөөнө гана таандык болгон үлүштүн ар бир саны көрсөтүлүү менен үлүштүн бардык түрүнүн, ошондой эле үлүштүн ар бир түрү менен берилүүчү укуктар жана артыкчылыктар көрсөтүлгөн сыпаттаманы;

10) кооперативдин мүчөлөрүнүн добуш берүү жөнүндө укугунун көрсөтүлүшүн;

11) кооперативдин пайдасын жана чыгашаларын бөлүштүрүүнүн тартибин;

12) кооперативдин башкаруу органдарынын курамы, компетенциясы жана алардын чечимдерди, анын ичинде бир добуштан же добуштардын квалификациялуу көпчүлүгү менен кабыл алынуучу маселелер боюнча чечимдерди кабыл алуу жөнүндө жоболорду;

13) кооперативдин мүчөлөрүнүн укуктарын жана милдеттерин;

14) кооперативдин фонддорун түзүүнүн жана пайдалануунун тартиби;

15) кооперативдин мүчөлөрүнүн жоопкерчилигинин, анын ичинде милдеттүү үлүштү төгүү боюнча милдеттенмени бузгандык үчүн жоопкерчиликтин шарттарын;

16) кооперативдин мүчөлөрүнүн кооператив чыгашалуу иштеген же банкрот болгон учурдагы жоопкерчиликтерин;

17) кооперативдеги мүчөлүктү токтоткондо кооперативдин мүчөлөрүнө үлүштүк мүчөлүк акыларды (үлүштү) төлөп берүүнүн мөөнөттөрүн жана тартибин;

18) кооперативди кайра уюштуруунун жана жоюунун тартибин жана шарттарын;

19) жалпы чогулушту чакыруунун тартибин;

20) кооперативге мүчө эмес адамдар менен ишти уюштуруунун тартибин;

21) жалпы чогулуш тарабынан бекитилүүгө тийиш болгон кыймылсыз мүлктүн наркы, аны ээликтен ажыратуу жана башка бүтүмдөр;

22) кооперативдин аталышында "кооператив" деген сөз болууга тийиш.

2. Кооперативдин уставында анын иши үчүн зарыл болгон, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына каршы келбеген башка маалыматтар да камтылышы мүмкүн.

 

10-статья. Кооперативди мамлекеттик каттоо

 

1. Кооперативди мамлекеттик каттоо Кыргыз Республикасынын юридикалык жактарды каттоо жөнүндө мыйзамдарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

2. Кооператив мамлекеттик каттоого алынган учурдан баштап юридикалык жак катары түзүлдү деп эсептелет.

3. "Юридикалык жактарды, филиалдарды (өкүлчүлүктөрдү) мамлекеттик каттоо жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамында каралган гана учурда кооперативди мамлекеттик каттоодон баш тартуу болушу мүмкүн.

Мамлекеттик каттоодон баш тартуу, мамлекеттик каттоонун мөөнөттөрүн же тартибин бузуу, ошондой эле мындай каттоодон четтөө мыйзамда белгиленген тартипте сотко даттанылышы мүмкүн.

(КР 2009-жылдын 19-октябрындагы № 282 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

III глава

Кооперативге мүчөлүк

 

11-статья. Кооперативдин мүчөлөрү

 

1. Кооперативге 18 жашка жеткен жеке жактар, жана юридикалык жактар мүчө боло алышат.

2. Кооперативдин мүчөсү болгон юридикалык жактын таламдарын кооперативдеги юридикалык ыйгарым укук берилген жак көздөйт.

3. Жеке жана юридикалык жактар, эгерде ал кооперативдердин уставдарында башкача каралбаса, бир эле учурда бир нече кооперативге мүчө болушу мүмкүн.

4. Кооперативдин мүчөлөрү ушул Мыйзамда, ошондой эле кооперативдин уставында каралган укуктарга жана милдеттерге ээ, атап айтканда:

1) кооперативдин мүчөлөрү төмөнкүдөй укуктарга ээ:

- андан ушул Мыйзамдын 14-статьясында белгиленген тартипте эркин чыгып кетүүгө;

- мүчөлөрдүн ортосунда бөлүштүрүлүүгө тийиш болгон пайданын бөлүгүн кооперативдин уставында белгиленген тартипте алууга;

- кооперативди башкарууга, кооперативдин уставына ылайык кооперативдин башкаруу органдарына шайлоого жана шайланууга, кооперативди контролдоого катышууга, кооперативдин ишине байланыштуу сунуштарды киргизүүгө;

- кооперативдин уставында аныкталгандай кооперативдин мүчөлөрү үчүн жеңилдиктерден жана артыкчылыктардан пайдаланууга;

- кооперативдин финансылык - чарбалык ишинин документтери менен кооперативдин уставында белгиленген тартипте таанышууга.

2) Кооперативдин мүчөлөрүнүн милдеттери:

- кооперативдин уставында каралган өлчөмдө жана тартипте кирүү жана үлүштүк мүчөлүк акыларды төгүү;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, кооперативдин уставын жана башка ички актыларын сактоо.

 

12-статья. Кооперативге мүчөлүккө кабыл алуу

 

1. Кооператив мамлекеттик каттоодон өткөндөн кийин ага кирүүнү каалаган жеке же юридикалык жактар кооперативдин башкармалыгына кооперативге мүчөлүккө кабыл алуу жөнүндө жазуу жүзүндө арыз беришет. Арызда кооперативдин уставынын жана башка ички документтеринин талаптарын сактоо жөнүндө милдеттенме, ошондой эле көрсөтүлгөн үлүштүк мүчөлүк акыны төгүү тууралу милдеттенме болууга тийиш. Башкармалык кабыл алуу жөнүндө чечимди арыз алынгандан кийин 4 жуманын ичинде чагарат. Кабыл алуу жөнүндө чечим кооперативдин мүчөлөрүнүн кезектеги жалпы чогулушунда бекитилет.

2. Кооперативдин ар бир мүчөсүнө мүчөлүк китепче берилет, анда төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) фамилиясы, аты-жөнү жана дареги, туулган күнү, кооперативге кирген күнү;

2) көрсөтүлгөн жана төгүлгөн үлүштөрдүн саны жана алар төгүлгөн күндөр;

3) кошумча үлүштөрдүн саны жана алар төгүлгөн күндөр;

4) кооперативдик төлөмдөрдүн, анын ичинде үлүштүк мүчөлүк акыга кириштелген сумма жана алар кириштелген күндөр;

5) үлүштүк мүчөлүк акылардын наркынан төлөп берүүлөрдүн суммасы жана мындай төлөп берилген күндөр;

6) төлөнгөн дивиденддердин суммасы жана алар төлөнгөн күндөр.

3. Кооперативге мүчөлүккө кабыл алуу, мүчөлүктү токтотуу, кооперативдин мүчөлүгүнөн чыгаруу үчүн документтерди жол-жоболоштуруунун тартиби жана мүчөлүк маселеси боюнча башка шарттар кооперативдин уставында аныкталат.

 

13-статья. Кооперативдин мүчөлөрүнүн реестри

 

1. Кооператив кооперативдин мүчөлөрүнүн реестрин өз алдынча жүргүзүүгө жана сактоого миддеттүү.

2. Кооперативдин мүчөлөрүнүн реестрине өзгөртүүлөрдү кооперативдин аткаруу органы киргизет.

3. Кооперативдин аткаруу органы кооперативдин мүчөлөрүнүн талабы боюнча анын үлүшкө карата укугун кооперативдин мүчөлөрүнүн реестринен көчүрмө берүү аркылуу көчүрмө жазуу учурундагы үлүштөргө ээлик кылуусун тастыктоого милдеттүү.

 

14-статья. Кооперативге мүчөлүктү токтотуунун тартиби

 

1. Кооперативге мүчөлүк төмөнкүдөй учурларда токтотулат:

1) кооперативден ыктыярдуу чыкканда;

2) кооперативдин мүчөсү өлгөндө;

3) кооперативден чыгарылганда;

4) кооперативге мүчө болгон юридикалык жак жоюлганда.

2. Кооперативдин мүчөсү кооперативден өзү чыгаардан кеминде 12 ай мурда кооперативдин башкармалыгына жазуу жүзүндө арыз берүү менен өз каалоосу боюнча кооперативден чыгууга укуктуу.

3. Кооперативдеги мүчөлүгүн токтоткон жеке жана юридикалык жактарга кооперативдин мүчөсүнүн үлүштүк мүчөлүк акысын кайра берүү кооперативдин макулдугу менен, кооперативдин уставында белгиленген тартипте гана жүзөгө ашырылат. Мындай учурда кооперативдин мүчөлөрү үлүштүк мүчөлүк акыны сатып алууга артыкчылыктуу укугунан пайдаланышат. Өзүнүн үлүштүк акысын кооперативдин башка мөчүсүнө өткөрүп берген кооперативдин мүчөсү, өзүнүн мүчөлүгүн арыз берген учурдан баштап 12 айлык мөөнөт өткөнгө чейин токтотууга укуктуу.

4. Кооперативдин мүчөсү өлгөн учурда анын мураскорлору кооперативдин мүчөсү өлгөндөн кийин 2 айдын ичинде ушул Мыйзамдын 11 жана 12-статьяларынын талаптарына ылайык кооперативге кабыл алынышы мүмкүн.

5. Кооперативдин өлгөн мүчөсүнүн кооперативге мүчөлүккө кабыл алынбаган мураскорлоруна кооперативдин өлгөн мүчөсүнүн үлүштүк мүчөлүк акысынын баасы төлөнүп берилет жана ушул Мыйзамдын 16- статьясына ылайык башка төлөмдөр жүргүзүлөт.

 

15-статья. Кооперативдин мүчөлүгүнөн чыгаруу

 

1. Кооперативдин мүчөсү төмөнкүдөй учурларда кооперативдин уставында каралган себептер боюнча кооперативдин мүчөлүгүнөн чыгарылышы мүмкүн:

1) эгерде ушул Мыйзамда жана кооперативдин уставында каралган милдеттенмелерди аткарбаса;

2) эгерде анын аракетинин (же аракетсиздигинин) натыйжасында кооперативге зыян келтирилсе.

2. Кооперативдин кеңеши кооперативдин мүчөлүгүнөн чыгаруу жөнүндө чечим кабыл алууга укуктуу, анын чечими кооперативдин мүчөлөрүнүн кезектеги жалпы чогулушунда бекитилүүтө тийиш.

Кооперативдин кеңешинин мүчөлөрү, кооперативдин башкармалыгынын мүчөлөрү кооперативдин мүчөлүгүнөн кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун чечими боюнча гана чыгарылышы мүмкүн.

3. Кооперативдин башкармалыгы кооперативдин мүчөсүнө аны мүчөлүктөн чыгаруу жөнүндө маселе каралаары тууралу жазуу жүзүндө кабарлоого тийиш.

4. Кооперативден чыгаруу жөнүндөгү чечим кооперативден чыгарылган адамга кооперативдин башкармалыгы тарабынан андай чечим кабыл алынгандан кийин 2 жумадан кечиктирилбестен билдирилүүгө тийиш. Кооперативге мүчөлүк адамды кооперативдин мүчөсүнөн чыгаруу жөнүндө чечимди кооперативдин кеңеши бекиткен учурдан баштап токтотулат.

5. Кооперативдин мүчөлүгүнөн чыгарылган адам жалпы чогулуштун чечимин Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте сотко даттанууга укуктуу.

 

16-статья. Кооперативден чыккан мүчөсүнө үлүшүн кайтарып берүү

 

1. Ушул Мыйзамдын 14-статьясынын 1-пунктунда жана 15-статьясында каралган учурларда, кооперативге мүчөлүгүн токтоткон адамга анын үлүштүк мүчөлүк акысынын наркы төлөнүүгө же анын үлүштүк мүчөлүк акысына барабар мүлк берилүүгө, ошондой эле ага тиешелүү болгон башка төлөмдөр кооперативдин уставында каралган өлчөмдөрдө, мөөнөттө жана шарттарда, бирок кооперативге мүчөлүгү токтотулган финансылык жыл аяктагандан кийин 3 айдан кечиктирбестен төлөнүп берилүүгө тийиш. Мында, эгерде кооперативдин уставында башкача каралбаса, мүчөлүгүн токтоткон кооперативдин мүчөсү өзү үлүштүк мүчөлүк акы катары төккөн дал ошол мүлктүк объектини берүүнү талап кылууга укуксуз.

2. Эгерде кооперативдин уставында башкача каралбаса, милдеттүү жана кошумча үлүш же кооперативдин бөлүштүрүлүүчү пайдасынын эсебинен түзүлгөн алардын бөлүгү кооперативдин мүчөсүнө ал кооперативге мүчөлүгүн токтоткондо ушул Мыйзамда каралган тартипте төлөнүп берилет.

3. Кооператив кооперативдеги мүчөлүгүн токтоткон жак менен эсептешүүнү жүзөгө ашырууда ага тиешелүү төлөмдөрдөн анын кооперативге карыздарын кармап калууга милдеттүү.

 

IV глава

Кооперативди башкаруу органдары

 

17-статья. Кооперативди башкаруу органдарынын түзүмү

 

Кооперативди башкарууну анын мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу, кооперативдин кеңеши (эгерде кооперативдин мүчөлөрүнүн саны 50дөн кем эмесин түзсө, кооперативде милдеттүү түрдө уюштурулуучу) жана аткаруу органы (башкармалыгы) жүзөгө ашырат.

50дөн кем эмес мүчөлөрү бар кооперативдин уставында кеңешти түзбөстөн иш жүргүзүү караштырылышы мүмкүн, мындай учурда анын ыйгарым укуктары кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушуна өткөрүлүп берилет.

 

18-статья. Кооперативдин мүчөлөрүнун жалпы чогулушунун компетенциясы

 

1. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу кооперативди башкаруунун жогорку органы болуп саналат жана кооперативдин ишине тиешелүү бардык маселелерди чечүүгө, анын ичинде кооперативдин кеңешинин жана башкармалыгынын чечимдерин бекитүүгө же жокко чыгарууга укуктуу.

2. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун компетенциясына төмөнкүлөр гана кирет:

1) кооперативдин уставын бекитүү жана ага өзгөртүүлөрдү киргизүү;

2) кооперативдин кеңешинин мүчөлөрүн шайлоо жана кайра чакыртып алуу, алардын иши жөнүндө отчетторду угуу жана алардын ыйгарым укуктарын токтотуу;

3) кооперативдин аткаруу органын түзүү жана чакыртып алуу;

4) кооперативдин текшерүү комиссиясын шайлоо;

5) кооперативди өнүктүрүү программаларын, жылдык отчетторун жана бухгалтердик баланстарды бекитүү, кирешелерди бөлүштүрүү жана кооперативдин чыгашаларына байланышкан маселелерди кароо;

6) кооперативдин мүчөлөрүнүн үлүштүк мүчөлүк акылардын жана башка төлөмдөрдүн курамын, өлчөмүн жана аларды төгүүлөрүнүн тартибин аныктоо;

7) кооперативдин мүчөлөрүнө карызга акча берүүнүн өлчөмдөрүн жана тартибин бекитүү;

8) наркы кооперативдин уставында аныкталган нарктан ашык болгон кооперативдин кыймылсыз мүлкүн ээликтен ажыратуу боюнча маселелерди кароо;

9) кооперативдин фонддорун түзүү, алардын түрлөрүн, өлчөмдөрүн жана түзүлүш шарттарын аныктоо;

10) кооперативди кайра уюштуруу жана жоюу;

11) кооперативдин башка кооперативдерге, чарбалык шериктиктерге жана коомдорго, бирикмелерге, ассоциацияларга кирүүсү, ошондой эле алардан чыгуу;

12) кооперативдин өкүлчүлүктөрүн жана филиалдарын түзүү жана жоюу;

13) кооперативге мүчөлүккө кабыл алуу же андан чыгаруу жөнүндө акыркы чечим кабыл алуу;

14) кооперативдин уставында аныкталган, ушул Мыйзамга каршы келбеген башка маселелер.

3. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу, эгерде ага кооперативдин мүчөлөрүнүн кеминде үчтөн экисинен кем эмеси катышса, ал укуктуу деп таанылат. Эгерде жалпы чогулушта кооперативдин мүчөлөрүнүн керектүү саны жетпесе, ал мурдагы чакырылган чогулуштан кийин 30 күндөн кечиктирилбестен кайрадан чакырылат. Кайрадан чакырылган жалпы чогулуш, эгерде ага кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы санынын жарымынан кем эмеси катышса, ал укуктуу деп эсептелинет.

4. Кооператив мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунда добуш берүү кооперативдин бир мүчөсү - бир добуш принциби боюнча жүзөгө ашырылат.

5. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун гана компетенциясына тиешелүү маселелер боюнча чечимдер, эгерде кооперативдин уставында башкача каралбаса, кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушуна катышкандардын же алардын ыйгарым укук берилген өкүлдөрүнүн жөнөкөй көпчүлүк добушу менен кабыл алынат.

6. Ушул статьянын 2-пунктунун 1, 8, 10-пунктчаларында саналган маселелер боюнча чечимдер кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушуна катышкандардын же алардын ыйгарым укук берилген өкүлдөрүнүн үчтөн экисинин добушу менен кабыл алынат.

7. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунда добуш берүүдөгү добуштарды эсептөө үчүн кооперативдин мүчөлөрүнүн ичинен эсептөө комиссиясы шайланат.

8. Эгерде кооперативдин үлүшү бир нече жактын жалпы үлүштүк менчигинде болсо, анда кооператив мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунда добуш берүү боюнча ыйгарым укук алардын караштыруусу боюнча жалпы үлүштүк менчикке катышуучулардын бир, болбосо алардын жалпы өкүлү тарабынан жүзөгө ашырылат. Аталган ар бир жактардын ыйгарым укуктары тийиштүү түрдө жол-жоболоштурулууга тийиш.

9. Кооперативдин мүчөлөрүнүн кезектеги жалпы чогулушу кооперативдин башкармалыгы тарабынан чакырылат жана кооперативдин уставында же анын башка ички актыларында белгиленген мөөнөттө жыл сайын, бирок финансылык жыл аяктагандан кийин 3 айдан кечиктирилбей өткөрүлөт.

10. Кооперативдин мүчөлөрүнүн кезексиз жалпы чогулушу:

- кооперативдин башкармалыгы (төрагасы) тарабынан өзүнүн демилгеси боюнча;

- кооперативдин кеңешинин чечими боюнча;

- кооперативдин текшерүү комиссиясынын талабы боюнча;

- кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы санынын 10 пайыздан кем эмесинин талабы боюнча чакырылат.

11. Кооперативдин кезексиз жалпы чогулушу андай талап билдирилгенден же кооперативдин кеңешинин чечими келип түшкөн күндөн тартып 20 күндүн ичинде кооперативдин башкармалыгы (төрагасы) тарабынан жүзөгө ашырылууга тийиш.

Мындай болбогон учурда, мындай талапты билдирген кооперативдин кеңеши, кооперативдин текшерүү комиссиясы же кооперативдин мүчөлөрү кооперативдин мүчөлөрүнүн кезексиз жалпы чогулушун өз алдынча чакырууга укуктуу.

12. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун гана компетенциясына тиешелүү маселенин карала турганы жөнүндө кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу өткөрүлүүчү күндөн кеминде 15 күн мурда кооперативдин бардык мүчөлөрү милдеттүү түрдө кабардар болууга тийиш.

Аталган талап бузулганда кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун чечими укуксуз делип эсептелинет.

13. Кооперативдин ар бир мүчөсү чогулушка өзү же ишеним каты бар өкүлү аркылуу катышууга укуктуу, Мында эгерде кооперативдин мүчөлөрүнүн саны 20га жетпесе, бир өкүл бир гана мүчөнүн таламдарынын атынан чыга алат, эгерде кооперативдин мүчөлөрү 20дан ашык болсо, бир өкүл кооперативдин 3 гана мүчөсүнүн таламдарынын атынан чыга алат. Кооперативдин мүчөсү гана өкүл болушу мүмкүн.

14. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, ошондой эле кооперативдин уставын бузуу менен кабыл алынган кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун чечимдери Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте сотко даттанылышы мүмкүн.

(КР 2005-жылдын 25-февралындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

19-статья. Добуш берүү үчүн бюллетень

 

1. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунда күн тартибинин маселелери боюнча добуш берүү добуш берүү үчүн бюллетендер аркылуу жүзөгө ашырылат.

2. Добуш берүү үчүн бюллетендин мазмуну кооперативдин кеңеши же аткаруу органдары (эгерде кооператив ишин кооперативдин кеңешин түзбөстөн жүзөгө ашырса) тарабынан бекитилет. Добуш берүү үчүн бюллетень кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушуна катышуу үчүн катталган кооперативдин мүчөсүнө (анын өкүлүнө) берилет.

3. Добуш берүү үчүн бюллетень төмөндөгүлөрдү камтууга тийиш:

- кооперативдин аталышын;

- кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу өтүүчү ордун, датасын жана башталыш убактысын;

- добуш берүүгө коюлган ар бир суроонун түзүлүшүн жана аларды кароонун кезектүүлүгүн;

- добуш берүүгө коюлган "макул", "каршы" же "калыс" деп көрсөтүлгөн ар бир суроо боюнча добуш берүүнүн варианттарын.

Кооперативдин кеңешинин, аткаруу органынын же кооперативдин текшерүү комиссиясынын мүчөсүн шайлоо жөнүндө маселе боюнча добуш берүүнү өткөргөн учурда, добуш берүү үчүн бюллетени анын (алардын) фамилиясын, аты-жөнүн көрсөтүү менен талапкер (талапкерлер) тууралу маалыматты камтууга тийиш.

4. Күн тартибинин ар бир маселеси боюнча добуш берүү үчүн өзүнчө бюллетень даярдалып, ал эсептөө үчүн эсеп комиссиясына тапшырылат. Добуш берүүчүнүн мүмкүн болгон варианттарынын ичинен бирин гана калтырган добушу эсепке алынат. Жогоруда көрсөтүлгөн талапты бузуу менен толтурулган добуш берүү бюллетендери жараксыз деп табылат жана аларда камтылган маселелер боюнча добуштар эсепке алынбайт.

 

20-статья. Кооперативдин кеңеши

 

1. Кооперативдин кеңеши кооперативдин мүчөлөрүнүн ичинен жалпы чогулуш тарабынан шайлануучу үч адамдан кем болбоого тийиш. Кеңештин чечимдерди кабыл алуусунун тартиби, анын ыйгарым укуктарынын мөөнөтү кооперативдин уставында же кооперативдин башка ички актыларында белгиленет.

2. Кооперативдин кеңешинин мүчөлөрүнүн ыйгарым укуктары жалпы чогулуштун чечими боюнча жана алар шайланган мөөнөт бүткөнгө чейин да токтотулушу мүмкүн. Мындай чечимди кабыл алуу үчүн кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушуна катышкандардын санынын үчтөн экисинен кем эмес добушу талап кылынат.

3. Кооперативдин кеңеши кооперативдин аткаруу органынын ишине контролдукту жүзөгө ашырат.

4. Кооперативдин кеңешинин жыйналыштары зарылдыгына жараша, бирок 3 айда бир жолудан кем эмес өткөрүлөт жана эгерде кооперативдин уставында башкача каралбаса, анын мүчөлөрүнүн үчтөн экисинен кем эмеси катышса, чечим кабыл алууга укуктуу болот.

5. Кеңештин жыйналышында чечимдер, ушул статьянын 6-пунктунун 3-пунктчасында саналган маселелерден башкасы, кеңештин мүчөлөрүнүн жыйналышына катышкандардын үчтөн экисинен кем эмес добушу менен кабыл алынат.

6. Эгерде уставда башкача каралбаса, кооперативдин кеңешинин компетенциясына төмөнкүдөй маселелерди кароо жана алар боюнча чечим кабыл алуу кирет:

1) үлүштүк мүчөлүк акылардын акчалай баасын бекитүү;

2) кооперативге мүчөлүккө кабыл алуу жана кооперативдин мүчөлүгүнөн чыгуу жөнүндө арыздар боюнча корутунду берүү;

3) наркы кооперативдин уставында белгиленген өлчөмдөн ашкан кооперативдин кыймылсыз мүлкүнө тийиштүү болгон бүтүмдөрдү (күрөөгө, ижарага, ишенимдүү башкарууга берүү ж.б.) бекитүү.

7. Эгерде кооперативдин уставында башкача каралбаса, кооперативдин кеңешинин мүчөлөрүнө кооперативдин ишинин алкагында өздөрүнүн ыйгарым укуктарын аткаргандыктары үчүн кандайдыр бир сыйакыларды алууга тыюу салынат. Алар өз милдеттерин аткарууда тарткан, сметада каралбаган чыгымдар, кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун чечиминин негизинде орду толтурулат.

8. Кооперативдин кеңешинин мүчөсү бир эле убакта башкармалыктын мүчөсү, башкармалыктын төрагасы же текшерүү комиссиясынын мүчөсү болушу мүмкүн эмес. Кооперативдин уставында көрсөтүлгөн органдарга мүчө болууну чектеген кошумча негиздер камтылышы мүмкүн.

9. Кооперативдин башкармалыгынын мүчөлөрү, анын курамынан чыга турганын билдиргенде, кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу алардын ыйгарым укуктарын токтотуу жөнүндө чечимди кабыл алганга чейин кооперативдин кеңешине шайлана албайт.

10. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунда кооперативдин кеңешинин мүчөлөрүн шайлоо өткөрүүдө, башкармалыктын төрагасы жана башкармалыктын мүчөлөрү андай талапкерлер жөнүндө сунуштарды берүүгө укуксуз.

(КР 2018-жылдын 26-июлундагы N 70 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

21-статья. Кооперативдин кеңешинин компетенциясы

 

1. Кооперативдин кеңеши кооперативдин аткаруу органдарынан алардын иши жөнүндө отчет талап кылууга, ошондой эле кооперативдин документтери менен таанышууга, кооперативдин кассасынын абалын текшерүүгө, инвентаризация жүргүзүүгө, ошондой эле кооперативдин уставында же ички актыларында белгиленген башка укуктарды жүзөгө ашырууга укуктуу.

2. Кооперативдин кеңеши кооперативдин бухгалтердик балансы, жылдык отчету, жылдык пайданы бөлүштүрүү же жылдык тартыштыкты жабуу боюнча чаралар жөнүндө сунуштар боюнча корутундуларга жооптуу.

Кооперативдин кеңеши текшерүүнүн натыйжалары жөнүндө кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунда бухгалтердик баланс бекитилгенге чейин кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушуна билдирүүгө милдеттүү.

3. Кооперативдин кеңеши кооперативдин ишине аудитордук текшерүү жүргүзүү жөнүндө чечим кабыл алууга укуктуу.

4. Кооперативдин кеңешинин мүчөлөрү өздөрүнүн ыйгарым укуктарын башка адамдарга берүүгө укуктары жок.

5. Кооператив тарабынан кеңештин мүчөлөрүнө доо талаптар коюлган учурда кооперативдин таламдарынын атынан кооперативдин жалпы чогулушунда ыйгарым укук берилген адам чыга алат.

6. Кооперативдин уставында каралган учурларда, кооперативдин кеңеши кооперативдин мүчөлөрүнүн мүмкүн болушунча чукул арада чакырылуучу кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу чечим чыгарганга чейин, кооперативдин башкармалыгынын мүчөлөрүнүн ыйгарым укуктарын убактылуу токтото турууга жана тийиштүү чечимде көрсөтүлгөн мөөнөткө чейин алардын ыйгарым укуктарын жүзөгө ашырууну өзүнө алууга укуктуу.

7. Кеңештин мүчөлөрү өздөрүнүн милдеттерин аткарбагандыктан же талаптагыдай эмес аткаргандыктан, мыйзамсыз бүтүмдөрдү жасагандыктан, ошондой эле алар тарабынан устав жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдары бузулган учурларда алар кооперативге келтирилген чыгашанын ордун сот тартибинде толтурушат.

8. Кооперативдин кеңешинин компетенциясына тиешелүү маселелер алар тарабынан кооперативдин аткаруу органына чечүүгө өткөрүп берилбейт.

(КР 2018-жылдын 26-июлундагы N 70 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

22-статья. Кооперативдин аткаруу органы

 

1. Кооперативдин башкармалыгы кооперативдин учурдагы иштерин жүзөгө ашыруучу, чарбалык жана башка мамилелерде кооперативдин атынан чыгуучу кооперативдин аткаруу органы болуп саналат.

Башкармалык кооперативдин кеңешине жана кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушуна отчет берет.

2. Кооперативдин аткаруу органдарын түзүү жана кайра чакыртып алуу кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу тарабынан жүзөгө ашырылат. Мүчөлөрүнүн саны 50гө чейинки кооперативдерде башкармалыктын мүчөлөрүнүн саны үчтөн кем болбоого, мүчөлөрүнүн саны 50дөн ашкан кооперативдерде - жетиден кем болбоого тийиш.

3. Кооперативдин башкармалыгынын мүчөлөрү кооператив мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу же кеңеши тарабынан кайсыл гана убакта болбосун ушул статьянын 2-пунктунун талаптарын эске алуу менен четтетилиши мүмкүн.

4. Башкармалыкты кооперативдин башкармалыгынын төрагасы жетектейт.

5. Кооперативге мүчө эместер дагы башкармалыкка төрага же мүчө боло алышат.

6. Кооперативдин ишин оперативдүү башкаруу маселелери, кооперативдин башкармалыгынын мүчөлөрүн жана (же) анын төрагасын шайлоонун (дайындоонун) жана милдетин аткаруудан четтетүүнүн, башкармалыктын курамын өзгөртүүнүн тартиби, алардын ыйгарым укуктары, шайлануучу мөөнөтү, башкармалыктын мүчөлөрүнүн жана анын төрагасынын милдеттери кооперативдин уставында жана анын ички актыларында аныкталат.

7. Кооператив тарабынан башкармалыктын мүчөлөрүнө доо талап коюлган учурда, кооперативдин таламдарынын атынан кооперативдин жалпы чогулушунда ыйгарым укук берилген адам чыга алат.

 

23-статья. Кооперативдин башкармалыгынын мүчөлөрүнүн жоопкерчилиги

 

1. Кооперативдин башкармалыгынын мүчөлөрү кооперативдин таламдары үчүн ак ниет жана акыл-эстүүлүк менен аракеттенүүгө тийиш. Алар өздөрүнүн ыйгарым укуктарын жүзөгө ашырууга байланыштуу белгилүү болгон, кооперативдин кызматтык жана коммерциялык сырын түзгөн маалыматтын жашырындуулугун камсыздоо боюнча чараларды көрүүгө тийиш.

2. Кооперативдин башкармалыгынын мүчөлөрү өздөрүнүн милдеттерин абийирсиздик менен аткаргандыктарынын кесепетинен, башкармалыктын мүчөлөрү негизсиз байыган бүтүмдөрдү жасоодон улам, ошондой эле алар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын жана кооперативдин уставын бузушкан учурларда кооперативге келтирилген чыгашалардын орду сот тартибинде кооперативге өндүрүлүп берилүүгө тийиш.

 

24-статья. Кооперативдин ишин контролдоо

 

1. Кооперативдин финансылык жана чарбалык ишине контролдукту жүзөгө ашыруу үчүн кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу кооперативдин экиден кем эмес курамдагы текшерүү комиссиясын шайлайт. Кооперативдин текшерүү комиссиясынын мүчөлөрү кооператив кеңешинин жана аткаруу органдарынын мүчөлөрү боло алышпайт.

Соттуулугу мыйзамда белгиленген тартипте алып салынбаган (же жоюлбаган) адамдар кооперативдин текшерүү комиссиясынын тутумуна кире алышпайт, ошондой эле кооперативдин башкармалыгында жана кеңешинде материалдык жоопкерчиликке байланыштуу башка кызмат орундарды ээлей алышпайт.

2. Текшерүү комиссиясы кооперативдин мүчөлөрүнүн таламдарынын кысымга алынышына, кооперативдин ишинин начарлашына же банкрот болушуна алып келиши мүмкүн болгон эреже бузуулардын алдын алуу максатында кооперативдин финансылык-чарбалык ишин, ошондой эле кооперативдин бүткүл ишинин ушул Мыйзамга жана башка ченемдик укуктук актыларга ылайык келишин текшерет. Текшерүү комиссиясы текшерүүгө тажрыйбалуу адисти ишке тартууга укуктуу.

3. Кооперативдин текшерүү комиссиясы финансылык жылдын жыйынтыгы боюнча кооперативдин финансылык абалын текшерүүнү жүзөгө ашырат, кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун, кооперативдин кеңешинин тапшыруусу же кооперативдин мүчөлөрүнүн 10 пайыздан кем эмесинин талабы боюнча, ошондой эле өзүнүн жеке демилгеси боюнча кооперативдин финансылык-чарбалык ишине текшерүү жүргүзөт.

4. Кооперативдин текшерүү комиссиясынын мүчөлөрү текшерүү үчүн кооперативдин кеңешинен жана башкармалыгынан кандай зарыл документтер болбосун берүүнү талап кылууга укуктуу.

5. Кооперативдин текшерүү комиссиясы текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча кооперативдин башкармалыгына жана кооперативдин кеңешине жазуу жүзүндө корутунду берет.

6. Кооперативдин ишин ревизиялык текшерүүнүн натыйжалары 7 күндүн ичинде кооперативдин башкармалыгынын жана кооперативдин кеңешинин биргелешкен жыйналышында талкууланат, андан кийин кооперативдин мүчөлөрүнүн кезектеги же кезексиз жалпы чогулушунда каралат.

7. Кооперативдин иши ушул Мыйзамдын 21-статьясынын 3-пунктуна ылайык тышкы аудитордук текшерүүгө алынышы мүмкүн.

 

V глава

Кооперативдин мүлкү жана капиталы

 

25-статья. Кооперативдин мүлкү

 

1. Кооператив ага мүчөлөрү үлүштүк мүчөлүк акы катары берген мүлктүн, ошондой эле өзүнүн ишинин жүрүшүндө өндүрүлгөн жана алынган мүлктүн менчик ээси болуп салналат.

2. Кооперативдин уставында кооперативдин мүлкүнүн белгилүү бир бөлүгү кооперативдин уставында аныкталган максаттарга пайдаланылуучу кооперативдин бөлүнбөс фондун түзөөрү белгилениши мүмкүн. Кооперативдин бөлүнбөс фондун түзүү жөнүндө чечим, эгерде кооперативдин уставында башкача каралбаса, кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунда кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушуна катышкандардын кеминде үчтөн экисинин добуштары менен кабыл алынат.

3. Кооперативдин бөлүнбөс фондун түзүүчү мүлк кооперативдин мүчөлөрүнүн үлүштөрүнө киргизилбейт.

 

26-статья. Кооперативдин капиталы

 

1. Кооперативдин капиталы кооперативдин мүчөлөрүнүн үлүштүк мүчөлүк акыларынан, түзүлүүчү фонддордон жана бөлүштүрүлбөгөн пайдадан турат.

2. Үлүштүк фонд кооперативдин мүчөлөрү төгүүчү милдеттүү жана кошумча үлүштөрдүн эсебинен түзүлөт.

3. Кооперативдин фонддору кооперативдин пайдасынан түзүлөт. Фонддорду жана бөлүштүрүлбөгөн пайданы түзүүнүн жана сарптоонун тартиби кооперативдин уставында аныкталат.

4. Кооперативдин капиталынын наркы бухгалтердик эсептин маалыматтарынын негизинде кооперативдин активдеринин реалдуу наркы менен миддеттенмелеринин ортосундагы айырма катары аныкталат.

5. Эгерде кооператив финансылык жылдын натыйжалары боюнча фонддордун эсебинен жабылышы мүмкүн болбогон чыгаша тартса, анда кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу милдеттүү жана кошумча үлүштөрдүн наркын азайтуу жөнүндө чечим кабыл алууга милдеттүү.

 

27-статья. Кооперативдин мүчөлөрүнүн үлүштүк мүчөлүк акылары

 

1. Милдеттүү үлүштүн өлчөмү кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунда белгиленет.

Кооперативдеги милдеттүү үлүштөр бирдей өлчөмдөрдө белгиленет.

2. Кооперативдин мүчөлөрү кошумча үлүш төгө алышат, аны төгүүнүн шарты кооперативдин уставында белгиленет.

3. Үлүштүк мүчөлүк акылар кооператив тарабынан акчалай түрдө жүргүзүлөт. Үлүштүк мүчөлүк акыны баалоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана кооперативдин уставына ылайык жүзөгө ашырылат.

Кооперативге кирген жак үлүштүк мүчөлүк акы катары мүлкүн кошкон учурда, үлүштүк мүчөлүк акыны акчалай баалоо кооперативдин башкармалыгы тарабынан жүргүзүлөт жана ал Кооперативдин кеңеши тарабынан бекитилет. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушу берилген мүлктү акчалай баалоонун усулун бекитиши жана кооперативдин башкармалыгына мындай усулдун негизинде көрсөтүлгөн мүлктү акчалай баалоо боюнча ишти уюштурууну тапшыруусу мүмкүн. Эгерде кооперативдин уставында башкача каралбаса, мүлктү баалоо боюнча талаш маселелер кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун кароосуна коюлат. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун чечими боюнча үлүштүк мүчөлүк акылардын акчалай бааланышы аудитордук же эксперттик текшерүүгө алынышы мүмкүн.

4. Үлүштүк мүчөлүк акынын милдеттүү үлүштүн өлчөмүнөн ашык бөлүгү кооперативдин мүчөсүнүн макулдугу менен анын кошумча үлүшүнө өткөрүлөт.

5. Кооперативдин мүчөсү милдеттүү үлүштүн кеминде 25 пайыздан кем эмесин кооператив мамлекеттик каттоого турган учурга карата же кооперативге кирген учурга карата, калган бөлүгүн - кооператив мамлекеттик каттоого тургандан же кооперативге мүчөлүккө кирген учурдан кийин бир жылдын ичинде төгүүгө тийиш.

6. Кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун чечими менен кооперативдин үлүштүк фондунун наркы кооперативдин экономикалык абалына жараша көбөйтүлүшү же азайтылышы мүмкүн.

7. Үлүштүк фонддун наркын көбөйтүү кошумча үлүштөрдү киргизүү жолу менен же кооперативдик төлөп берүүлөрдүн эсебинен үлүштүк акылардын наркын көбөйтүү жолу менен жүзөгө ашырылат.

8. Кооперативдин үлүштүк фондунун өлчөмү азайып калган учурда, анын кредиторлору бул жөнүндө аталган өзгөртүүлөр киргизилген учурдан тартып бир айдын ичинде жазуу жүзүндө билдирилүүгө тийиш. Үлүштүк фонддун өлчөмүнүн азайышы жөнүндө аталган билдирме жарыялангандан кийин 6 айдын ичинде кооперативге талаптар койгон кредиторлордун дооматтары канааттандырылууга тийиш.

 

28-статья. Кооперативдин пайдасын бөлүштүрүү

 

1. Кооперативдин пайдасын бөлүштүрүүнүн тартиби аткаруу органы тарабынан сунушталууга жана финансылык жыл аяктагандан кийин 3 айдын ичинде кооперативдин мүчөлөрүнүн жылдык жалпы чогулушунда бекитилүүгө тийиш.

2. Кооперативдин бухгалтердик балансы боюнча аныкталуучу пайдасы төмөнкүдөй бөлүштүрүлөт:

1) өзгөчө кырдаалдар фондуна жана кооперативдин уставында каралган башка фонддорго;

2) кооперативдин мүчөлөрүнүн кошумча үлүштөрү боюнча тийиштүү дивиденддерди кооперативдин уставында белгиленген өлчөмдө төлөп берүүлөргө.

 

29-статья. Кооперативдин жана анын мүчөлөрүнүн мүлктүк жоопкерчиликтери

 

1. Кооператив өзүнүн милдеттенмелери боюнча ага менчик укугуна таандык бардык мүлккө жооп берет жана кооперативдин мүчөлөрүнүн милдеттенмелери боюнча жооп бербейт.

2. Кооперативдин мүчөлөрү кооперативдин милдеттенмелери боюнча жооп беришпейт жана кошкон үлүштүк мүчөлүк акыларынын наркынын чегинде кооперативдин ишине байланыштуу чыгымдар боюнча тобокелди алышат.

3. Милдеттүү үлүштүк мүчөлүк акыларын толук кошпогон кооператив мүчөлөрү кооперативдин милдеттенмелери боюнча кооперативдин ар бир мүчөсүнүн милдеттүү мүчөлүк акысынын (үлүшүнүн) төгүлө элек бөлүгүнүн наркынын чектеринде бирдей жоопкерчилик тартышат.

4. Кооперативдин мүчөсүнүн күнөөсү боюнча кооперативге келтирилген чыгашалар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жана кооперативдин уставында белгиленген тартипте орду толтурулат.

5. Эгерде кооперативдин мүлкү жана каражаттары кредиторлордун талаптарын канааттандыруу үчүн жетишсиз болгон учурда, кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулушунун чечими боюнча кооперативдин мүчөлөрү тарабынан кошумча мүчөлүк акыларды төгүү каралышы мүмкүн. Кошумча мүчөлүк акылардын өлчөмдөрү милдеттүү үлүшүнө пропорциялуу, болбосо кооперативдин уставында аныкталгандай башкача тартипте аныкталат.

Бул маселе боюнча чечим, эгерде кооперативдин уставында башкача каралбаса, кооперативдин бардык мүчөлөрүнүн үчтөн экиден кем эмесинин добушу менен кабыл алынат.

6. Кооперативдин мүчөсүнүн өзүнүн карыздары боюнча өндүрүп алууну анын үлүштүк мүчөлүк акысынын эсебинен айландырууга, анда мындай карыздарды Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жана кооперативдин уставында каралган тартипте жана мөөнөттөрдө жабуу үчүн башка мүлкү жетишсиз болгондо гана жол берилет.

 

30-статья. Келишимдик милдеттенмелер

 

Кооперативдин анын мүчөлөрү менен алардын чарбалык ишти жүзөгө ашырууга байланышкан мамилелери Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана кооперативдин уставынын талаптарына ылайык келишимдик негизде түзүлөт.

 

31-статья. Кооперативдин эсеп-кысабы жана отчеттуулугу

 

1. Кооператив бухгалтердик отчетуулукту, ошондой эле кооперативдин мүчөлөрүнүн жалпы чогулуштарынын протоколдорун, кооперативдин башкармалыгынын жана кеңешинин жыйналыштарын тийиштүү түрдө жүргүзүүгө милдеттүү. Кооператив кооперативдин ар бир мүчөсүнүн өздүк эсептерин жүргүзүүгө жана анда булар көрсөтүлүүгө тийиш: кооперативдин мүчөсү жеке жактар үчүн - фамилиясы, аты-жөнү, жашаган жери, паспорттук маалыматтары, өзүнүн койгон колу жана үлүштүк мүчөлүк акыларынын өлчөмү; кооперативдин мүчөсү - юридикалык жактар үчүн - алардын аталышы, жайгашкан жери, банктык реквизиттери ж.б.

2. Кооператив жылдык отчетто жана бухгалтердик баланста камтылган маалыматтардын аныктыгы үчүн, ошондой эле мамлекеттик органдарга, кооперативдин мүчөлөрүнө берилген жана расмий басма сөз органдарында жарыяланган маалыматтардын аныктыгы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген жоопкерчиликти тартат.

 

32-статья. Кооперативдерге салык салуу

 

Кооперативдердин бардык түрлөрүнө салынуучу салык Кыргыз Республикасынын салык жөнүндө мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат.

 

33-статья. Кооперативдердеги эмгек

 

Кооперативдин жалданма кызматкерлеринин эмгектик мамилелери Кыргыз Республикасынын эмгек жөнүндө мыйзамдары менен жөнгө салынат.

 

34-статья. Кооперативди кайра уюштуруу жана жоюу

 

Кооперативди кайра уюштуруу (бириктирүү, кошуу, бөлүү, бөлүп чыгаруу, кайра уюштуруу) жана жоюу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана кооперативдин уставына ылайык жүргүзүлөт.

 

35-статья. Ушул Мыйзамдын колдонууга киргизилиши жөнүндө

 

1. Ушул Мыйзам жарыяланган учурдан тартып күчүнө кирет.

2. Ушул Мыйзам күчүнө кирген учурдан тартып "Кооперация жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы күчүн жоготту деп эсептелсин (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 1999-ж. № 9, 439-ст.).

3. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү үч айдын ичинде кооперативдерге салык салуу боюнча сунуштарын киргизсин жана өзүнүн чечимдерин ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

4. Кооператив формасында түзүлгөн, ушул Мыйзамдын талаптарына жооп бербеген юридикалык жактар ушул Мыйзам күчүнө киргенден кийин бир жылдын ичинде өздөрүнүн уюмдаштыруу документтерин ушул Мыйзамга ылайык келтирүүгө милдеттүү.

5. Мурдагы совхоздор менен колхоздордун базасында түзүлгөн кооперативдер ыйгарым укук берилген мамлекеттик орган менен бирге ушул Мыйзам жарыяланган күндөн тартып бир жылдын ичинде баштапкы уюмдаштыруу документтерин совхоздор менен колхоздорду мамлекеттен ажыратуу жана менчиктештирүү учурунда колдонулган мыйзамдарга ылайык келтирсин.

Кооперативдер ушул Мыйзам жарыяланган күндөн тартып бир жылдын ичинде кооперативдердин уставдарын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

 

Кыргыз Республикасынын

Президенти

 

А.Акаев