Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Реквизиты Ссылающиеся документы
Редакция:      кыргызча  |  на русском

Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: C:\Users\User\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\a4247512-9e5b-4441-a203-b7088d5b5d20\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

2005-жылдын 17-марты № 55

Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү

(КР 2011-жылдын 19-майындагы № 29, 2011-жылдын 18-ноябрындагы № 218,
2016-жылдын 6-июлундагы № 99, 2018-жылдын 11-январындагы N 2 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

Ушул Мыйзам адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча уюштуруучулук-укуктук негиздерди, адамдарды сатууга каршы күрөшүүнү жүзөгө ашыруучу органдардын ишин координациялоонун тартибин аныктайт, адамдарды сатуунун курмандыктарын коргоо жана аларга жардам көрсөтүү боюнча иш-чаралардын тутумун белгилейт.

I глава
 Жалпы жоболор

 

1-статья. Ушул Мыйзамда пайдаланылуучу түшүнүктөр

Ушул Мыйзамдын максаттары үчүн пайдаланылуучу түшүнүктөр төмөндөгүдөй маанилерде колдонулат:

тартуу - кандайдыр бир жумуштарды аткаруу үчүн адамдарды жалдоо, топтоо, аларды кандайдыр бир ишке тартуу, анын ичинде укукка каршы ишке, кандайдыр бир уюмдун, анын ичинде мыйзамда тыюу салынган уюмдун курамына киргизүү;

даректүү мамлекет - аймагында адамдарды сатуунун курмандыктарынын күч-кубатын пайдалануу же аларды мажбурлап эмгекке тартуу жүзөгө ашырылган мамлекет;

окуя болгон мамлекет - аймагынан сатуунун курмандыктарынан болгон адамдарды алып чыгуу жүзөгө ашырылган, же жарандары адамдарды сатуунун курмандыктары болгон, болбосо аймагында адамдарды сатууну жүзөгө ашырган юридикалык жак иштеген жана (же) катталган, болбосо адамдарды сатууну жаап-жашыруу үчүн кызмат кылган мамлекет;

транзит мамлекети - аймагы аркылуу адамдарды сатуу боюнча иш-чаралар жүзөгө ашырылуучу мамлекет;

адамдарды сатуунун курмандыктары - тартууга, ташып жеткирүүгө, өткөрүп берүүгө, сатууга же адамдарды сатуу менен байланышкан дагы башка иш-аракеттерге ошол адамдын макулдугу бар - жогуна карабастан, адамдарды сатуудан жапа чеккен адам;

адамдарды сатуунун курмандыктарын идентификациялоо - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилген критерийлердин негизинде адамдарды сатуунун курмандыктарына адамдарды кошуу эрежелери;

адамдарды сатуунун курмандыктарын кайра жиберүүнүн улуттук механизми - бул адамдарды сатуунун курмандыктарына жардам берүүгө жана аларды коргоого багытталган мамлекеттик органдардын, коммерциялык эмес уюмдардын, ошондой эле адистештирилген мекемелердин иш-аракеттеринин жыйындысы;

мажбурлоо эмгеги - жазалоо коркунучу менен адам аткарууга ыктыярдуу макул болбогон кандай иш болбосун аткартуу же кызмат көрсөттүрүү;

кулчулук - адамдын менчик укугуна таандык айрым же бардык укуктары жүзөгө ашырылуучу ал-акыбалы же абалы;

адамдарды сатуу - эксплуатациялоо же башка пайда көрүү максатында, анын макулдугу менен же макулдугусуз, мажбурлоо, коркутуу, алдоо, уурдоо жолу менен жүзөгө ашырылган, адамды жалдоо, ташуу, жашыруу, алуу, берүү, сатуу-сатып алуу же башка мыйзамсыз бүтүм;

адамдарды сатуучу адам - өзалдынча же адамдардын тобунда адамдарды сатууга байланышкан кандай иш болбосун жасаган жеке же юридикалык жак, ошондой эле өзүнүн иш-аракеттери менен адамдарды сатууга көмөктөшкөн, ага тете кызматтык ыйгарым укуктарынан улам милдеттүү жасоого тийиш болсо да буга тоскоолдук кылбаган же каршы турбаган кызмат адамы;

башпаанек - ушул Мыйзамга ылайык түзүлгөн жана адамдарды сатуунун курмандыктарынын убактылуу жашап турушуна арналган, адамдарды сатууга каршы иш-аракет боюнча ишти жүзөгө ашыруучу атайын мекеме;

борбор - ушул Мыйзамга ылайык түзүлгөн жана адамдарды сатуунун курмандыктарына консультациялык, юридикалык, социалдык жактан жардам берүүгө арналган, адамдарды сатууга каршы иш-аракет боюнча ишти жүзөгө ашыруучу атайын мекеме;

эзип иштетүү - адамды кылмыш ишине тартуу; адамды сойкулукка же сексуалдык иштин дагы башка түрлөрүнө, зордогон эмгекке же кызмат көрсөтүүлөргө, кулчулукка мажбурлоо, коммерциялык максаттарга асырап алуу, куралдуу жаңжалдарга пайдалануу;

адамдарды сатууга каршы күрөшүү - адамдарды сатууну алдын алууга, табууга, болтурбоого, адамдарды сатуунун кесепеттерин минималдаштырууга жана адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарга жардам көрсөтүүгө багытталган иш-чаралардын комплекси;

адамдарды сатуунун курмандыктарын коргоо - адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдардын бузулган укуктарын калыбына келтирүүгө багытталган иш-чаралар;

адамдарды сатуунун курмандыктарына жардам көрсөтүү - адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарды медициналык, психологиялык, социалдык, укуктук, маалыматтык жана башка жактан колдоого алууну камтыган иш-чаралар.

 (КР 2011-жылдын 18-ноябрындагы № 218, 2018-жылдын 11-январындагы N 2 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

2-статья. Ушул Мыйзамдын максаттары

Ушул Мыйзамдын максаттары.

- адамдарды мыйзамсыз алып кетүүгө жана сатууга байланышкан иштин алдын алуу;

- адамдарды мыйзамсыз алып кетүүгө жана сатууга каршы күрөшүү;

- адамдарды мыйзамсыз алып кетүүнүн жана сатуунун курмандыктарын коргоо жана аларга жардам берүү болуп саналат.

3-статья. Ушул Мыйзамдын негизги принциптери

Ушул Мыйзам төмөндөгүдөй принциптерге негизденет:

- адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктеринин конституциялык принциптерин кепилдикке алууга;

- адамдарды сатууну коомдук коркунучтуу жосун деп таанууга;

- адамдарды сатуунун бардык курмандыктарынын укугун коргоого;

- адамдарды мыйзамсыз алып кетүүдөн жана сатуудан жабыр тарткан бул адамдардын жүрүм-турумуна же адамдарды сатуучуларга каршы далилдерди берүүгө даяр экендигине карабастан алардын укуктарын толук урматтоо менен аларды коргоого жана жардам берүүгө;

- адамдарды сатканы үчүн сөзсүз жазалана тургандыгына;

- гуманизмге;

- адамдарды мыйзамсыз алып кетүүгө жана сатууга каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү эл аралык укуктун ченемдерин сактоого;

- жарандардын адамдарды мыйзамсыз алып кетүүнүн жана сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишке катышуусуна;

- жарандардын өзүнүн эркиндиги, өмүрү жана ден соолугу, ошондой эле башка адамдардын эркиндиги үчүн жекече жоопкерчилигин түшүнө билүүнү калыптандырууга.

(КР 2011-жылдын 18-ноябрындагы № 218 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

4-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдары

Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясынан, ушул Мыйзамдан жана адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү, адамдарды сатуунун курмандыктарын, ошондой эле алардын жакындарын коргоо боюнча ишти жөнгө салуучу Кыргыз Республикасынын дагы башка ченемдик укуктук актыларынан турат.

Кыргыз Республикасынын мыйзамы белгилеген тартипте күчүнө кирген эларалык келишимдери жана макулдашуулары адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын курамдык бөлүгү болуп саналат.

5-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясаттын негиздери

1. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясат адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча мамлекеттик бийлик, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын жана өкмөттүк эмес уюмдардын иш-аракетинин биримдигин карайт.

2. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясат төмөндөгүлөргө негизденет:

- адамдын жана жарандын эркиндигин, өмүрүн жана ден соолугун коргоонун артыкчылыгына;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү ишти социалдык, миграциялык жана экономикалык саясаттын башка багыттары менен координациялоого;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын аткарылышына көз карандысыз жана иштиктүү көзөмөлдү жана контролду жүзөгө ашырууга;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча натыйжалуу механизмди түзүүгө жана ишке ашырууга;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча улуттук программаларды иштеп чыгууга жана ишке ашырууга, адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү илим изилдөө иштерин каржылоого;

- адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарга акысыз медициналык жана укуктук жардам көрсөтүүгө жана аларды коргоого;

- адамдарды сатуу фактысы боюнча ар бир арызды териштирүүнүн жана эсепке алуунун милдеттүүлүгүнө жана ушунун негизинде анын себептерин жокко чыгаруучу чараларды иштеп чыгууга жана жүзөгө ашырууга, ошондой эле бул жөнүндө калкка билдирүүгө;

- адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарды социалдык жактан коргоого;

- укук коргоо, миграциялык жана башка тиешелүү органдарда адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча адистерди даярдоого;

- өкмөттүк эмес уюмдардын жана айрым адамдардын адамдарды сатуунун алдын алууга жана ага каршы күрөшүүгө багытталган ишине ар тараптан колдоо көрсөтүүгө;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча көйгөйлөрдү чечүүдөгү эл аралык кызматташтыкка.

II глава
 Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти уюштуруунун негиздери

 

6-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти жүзөгө ашыруучу субъекттер

1. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти жетектөөнүн жана аны зарыл болгон каражаттар жана ресурстар менен камсыз кылуунун негизги субъектиси Кыргыз Республикасынын Өкмөтү болуп саналат.

2. Аткаруу бийлик органдары адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү маселелерин жөнгө салуучу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын аткаруу боюнча баш ийген органдардын ишин уюштурат.

3. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти өзүнүн компетенциясынын чегинде жүзөгө ашыруучу субъекттер болуп төмөндөгүлөр саналат:

прокуратура органдары;

ички иштер органдары;

тышкы иштер чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган, Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү жана консулдук мекемелери;

улуттук коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган;

мамлекеттик чегараны кайтаруу жана коргоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган;

бажы иши чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган;

эмгек жана социалдык өнүктүрүү чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган;

билим берүү жана илим чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган;

жарандардын саламаттыгын сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган;

миграция чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган;

жергиликтүү мамлекеттик администрациялар;

жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары берилген мамлекеттик ыйгарым укуктардын чектеринде.

4. Адамдарды сатуунун алдын алууга, табууга жана ага бөгөт коюуга өзүнүн компетенциясынын чегинде катышуучу субъекттер болуп тизмеги Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу аткаруу бийлигинин дагы башка органдары да саналышат.

5. Ушул статьяда аталган аткаруу бийлигинин органдары өзгөрүп уюшулган же башкача аталган учурда адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү алардын иш-милдеттери алардын укук мурастоочуларына өтөт.

6. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча органдардын ишин координациялоо ыйгарым укуктуу орган тарабынан жүзөгө ашырылат.

 (КР 2011-жылдын 19-майындагы № 29, 2016-жылдын 6-июлундагы № 99, 2018-жылдын 11-январындагы N 2 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

7-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн ыйгарым укуктары

1. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн ыйгарым укуктарына төмөндөгүлөр кирет:

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү жана аны ишке ашыруу чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруу;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларын иштеп чыгуу жана кабыл алуу, алардын сакталышына контролдук жүргүзүү;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндө улуттук программаларды иштеп чыгуу, бекитүү жана ишке ашыруу;

- (КР 2011-жылдын 18-ноябрындагы № 218 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндө мамлекеттик башкаруунун бирдиктүү тутумун түзүү жана анын иштөөсүн камсыз кылуу;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндө эларалык кызматташтыкты жүзөгө ашыруу жана эларалык келишимдер боюнча милдеттенмелерди аткаруу;

- адамдарды сатуунун курмандыктарын кайра жиберүүнүн улуттук механизмин түзүү жана иштөөсүн камсыз кылуу.

2. Адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарды коргоо жана аларга жардам берүү максатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтү өкмөттүк эмес уюмдар менен тыгыз кызматташтыкта:

- адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарга жардам көрсөтүү жана коргоо боюнча Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларын иштеп чыгат жана кабыл алат;

- адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарга жардам көрсөтүү жана коргоо боюнча программаларды иштеп чыгат, бекитет жана ишке ашырат;

- адамдарды сатуунун курмандыктары болуп Кыргыз Республикасына кайтып келген адамдардын укуктарын жана кызыкчылыктарын коргоо боюнча иш чараларды жүзөгө ашырат;

- адамдарды сатуунун курмандыктарынын кайтып келишинин механизмдерин өркүндөтүү боюнча иштерди жүргүзөт;

- адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарга жардам көрсөтүүгө контролду жүзөгө ашырат.

 (КР 2011-жылдын 18-ноябрындагы № 218, 2018-жылдын 11-январындагы N 2 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

8-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти координациялоо жагындагы ыйгарым укуктуу орган

1. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ыйгарым укуктуу органды (мындан ары - ыйгарым укуктуу орган) түзүү жана иштөө тартиби ушул Мыйзамга ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилүүчү адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ыйгарым укуктуу орган жөнүндөгү жобо менен аныкталат.

2. Ыйгарым укуктуу орган төмөндөгүдөй милдеттерди чечет:

а) Кыргыз Республикасында адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү жаатындагы мамлекеттик саясаттын негиздерин жана адамдарды сатуунун пайда болушуна жана адамдарды сатуу боюнча ишти жүзөгө ашырууга көмөктөшүүчү себептерди жана шарттарды табуу жана четтетүү боюнча иштин натыйжалуулугун жогорулатууга багытталган сунуштамаларды иштеп чыгат;

б) Кыргыз Республикасынын аймагында адамдарды сатуунун масштабдары, абалы жана тенденциялары жөнүндө маалыматты чогултууну жана талдоону жүзөгө ашырат;

в) адамдарды сатуунун курмандыктарынын убактылуу жашап турушу үчүн башпаанектерди түзүү жөнүндө аткаруу бийлик органдарынын сунуштарын карап чыгат, ошондой эле адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча атайын мекемелердин аларга жүктөлгөн милдеттерге ылайык ишине жана иш жүргүзүүсүнө контролду жүзөгө ашырат;

г) адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү жаатындагы Кыргыз Республикасынын эларалык келишимдерин даярдоого катышат;

д) адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын өркүндөтүү жөнүндө сунуштарды иштеп чыгат;

е) адамдарды сатуунун көйгөйлөрү жөнүндө калктын кабардар болушун жогорулатуу боюнча өнөктүктү уюштурат.

3. (КР 2018-жылдын 11-январындагы N 2 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

4. (КР 2018-жылдын 11-январындагы N 2 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

 (КР 2011-жылдын 19-майындагы № 29, 2018-жылдын 11-январындагы N 2 Мыйзамдарынын редакциясына ылайык)

9-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти жүзөгө ашыруучу субъекттердин компетенциясы

1. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти жүзөгө ашыруучу субъекттер өз иштеринде ушул Мыйзамды, башка мыйзамдарды, жалпыга таандык эларалык укуктун принциптерин жана ченемдерин, мыйзам белгилеген тартипте күчүнө кирген Кыргыз Республикасынын эларалык келишимдерин, ошондой эле алардын негизинде чыгарылган ушул ишти регламенттөөчү ченемдик укуктук актыларын жетекчиликке алат.

2. Прокуратура органдары өзүнүн компетенциясынын чектеринде Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик мыйзамдарына ылайык адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча иш-чараларды, алдынала териштирүүлөрдү жүргүзүү менен адамдарды сатууга байланышкан кылмыш-жаза иштерин териштирүүгө көзөмөлдү жүзөгө ашырат, сотто ушундай иштер боюнча мамлекеттик айыптоого колдоо көрсөтөт, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка чараларды да кабыл алат.

3. Ички иштер органдары адамдарды сатууга байланышкан кылмыштардын алдын алуу, табуу жана бөгөт коюу боюнча, ошондой эле адамдарды сатуу боюнча эларалык иштердин алдын алуу, табуу жана бөгөт коюу менен байланышкан ушундай кылмыштар тууралу кылмыш-жаза иштери боюнча жазык-процесстик мыйзамдарга ылайык алдынала териштирүүлөрдү жүргүзөт.

4. Тышкы иштер чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган, Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү жана консулдук мекемелери Кыргыз Республикасынан тышкары жактарда жүргөн адамдарды сатуунун курмандыктарынан болгон Кыргыз Республикасынын жарандарынын укуктарын жана кызыкчылыктарын коргоо боюна ишти жүзөгө ашырат.

5. Улуттук коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын жана анын аймактык органдары адамдарды сатуучу уюмдашкан кылмыштуу топторду жана эларалык террористтик уюмдардын байланыштарын табуу боюнча иштерди жүзөгө ашырат.

6. Мамлекеттик чегараны кайтаруу жана коргоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чегарасы аркылуу адамдарды сатуучулардын өтүп кетүүгө жасаган аракеттеринин, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чегарасы аркылуу адамдарды сатуунун курмандыктарынын мыйзамсыз өтүшүнүн алдын алуу, табуу жана бөгөт коюу боюнча иштерди жүзөгө ашырат.

7. Бажы иши чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган Кыргыз Республикасынын Бажы чегарасы аркылуу адамдарды сатуучулардын өтүп кетүүгө жасаган аракеттерин, ошондой эле адамдарды сатуунун курмандыктарынын Кыргыз Республикасынын Бажы чегарасы аркылуу мыйзамсыз өтүп кетишин табуу жана бөгөт коюу боюнча иштерди жүзөгө ашырат.

8. Социалдык өнүктүрүү жана эмгек чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган адамдарды сатууга каршы күрөшүү жана алдын алуу боюнча улуттук программага жана башка мамлекеттик программаларга аларды кошуу үчүн адамдарды сатуунун курмандыктарына жардам көрсөтүү жана аларды атайын мекемелерде багуу боюнча сунуштарды иштеп чыгат.

9. Билим берүү жана илим чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган адамдарды сатуунун алдын алуучу жана ага каршы күрөш жүргүзүүчү ыйгарым укуктуу расмий адамдарды даярдоо үчүн кесиптик билим берүү программаларын иштеп чыгат, колдонулуп жаткан гуманитардык жалпы билим берүүчү программаларга адамдарды сатууга каршы күрөшүү жөнүндө мыйзамдардын негизин, адамдарды сатуунун алдын алуу жана күрөшүү принциптерин, азыркы кездеги кулчулукка сатуу маселелерин чагылдырган бөлүмдөрдү киргизет.

10. Жарандардын саламаттыгын сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган, психиатрияны кошкондо, адамдарды сатуунун курмандыктарына медициналык жардам көрсөтүүнүн, ошондой эле атайын мекемелерди дары-дармек каражаттары менен камсыз кылуунун программаларын иштеп чыгат.

10-1. Миграция чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган адамдарды сатуунун алдын алууга, табууга жана болтурбоого катышат.

11. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар өз компетенцияларынын алкактарында, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары берилген мамлекеттик ыйгарым укуктардын алкактарында:

- жергиликтүү деңгээлде адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөш жүргүзүү боюнча иш-чараларды иштеп чыгат жана аткарылышын камсыз кылат;

- тийиштүү аймакта иштеп жаткан коомдук жана эларалык уюмдар менен программалардын чегинде эриш-аркак аракеттенет;

- адамдарды сатууну болтурбоо боюнча жергиликтүү калктын арасында кеңири түшүндүрүү иштерин жүргүзөт.

12. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча иш милдеттерди аткаруу үчүн зарыл болгон каражаттар үстүбүздөгү жылга республикалык бюджет жөнүндө мыйзамдын тиешелүу статьяларында тиешелүү аткаруу бийлик органын каржылоонун көлөмүн белгилөөдө каралат.

 (КР 2011-жылдын 19-майындагы № 29, 2011-жылдын 18-ноябрындагы № 218, 2016-жылдын 6-июлундагы № 99, 2018-жылдын 11-январындагы N 2 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

10-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы көрүшүү боюнча ишке тартылуучу субъекттердин негизги иш-милдеттери

Ушул Мыйзамдын 6-статьясында аталган аткаруу бийлик органдары жана алардын аймактык органдары өздөрүнүн компетенциясынын чектеринде адамдарды сатуунун алдын алуунун, табуунун жана бөгөт коюунун профилактикалык, режимдик, уюштуруучулук, маалыматтык, тарбиялык жана башка чараларды иштеп чыгуунун жана жүзөгө ашыруунун аркасында адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча иштерге катышат. Адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдарга маалыматтарды, материалдык-техникалык жана финансы каражаттарын, транспорт каражаттарын жана байланыш каражаттарын, медициналык жабдууларды жана дары-дармек каражаттарын атайын мекемелерге берүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

11-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти жүзөгө ашыруучу органдарга көмөктөшүү

1. Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлик органдары, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары, коомдук бирикмелер жана өкмөттүк эмес уюмдар, кызмат адамдары адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти жүзөгө ашырган органдарга көмөк көрсөтүүгө милдеттүү.

2. Адамдарды сатуу жөнүндө аларга белгилүү болгон маалыматтар тууралу жана кандай гана болбосун башка жагдайлар жөнүндө адамдарды сатуунун алдын алууга, табууга жана бөгөт коюуга, ошондой эле анын кесепетин азайтууга түрткү болгон маалыматтарды укук коргоо органдарына жарандардын билдирип турушу ар бир жарандын милдети болуп саналат. Адамдарды сатуута байланышкан өзгөчө оор кылмыштарды жаап-жашырган учурларда күнөөлүү адам Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жазага тартылат.

III глава
 Адамдарды сатуу менен байланышкан иштер үчүн жоопкерчилик

 

12-статья. Адамдарды сатууну уюштургандыгы жана ишке ашыргандыгы үчүн жоопкерчилик

1. Адамдарды сатууну уюштурууга жана ишке ашырууга катышкан адамдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке тартылышат.

2. Адамдарды сатуу менен байланышкан өзүнүн коомго жат жүрүм-турумун өзгөртүүнү каалабагандыгын жана мүмкүн эместигин билдирген адамдарды сатуунун курмандыктарынын жүрүм-турумдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык адамдарды сатуу жоопкерчилигин алып салбайт, ошондой эле алардын күнөөлүү жагдайын жеңилдетүүнү карабайт.

3. Адамдарды сатуунун курмандыгы администрациялык же жазык укук бузуу болуп эсептелген аракеттерди жасагандыгы үчүн, эгерде мындай укук бузуулар адамдарды сатуу процессине аны тартуунун натыйжасында жасаган болсо администрациялык же жазык жоопкерчилигине тартылууга жатпайт.

13-статья. Адамдарды сатуу тууралу иштер боюнча жазык жана жарандык сот ишин жүргүзүүнүн өзгөчөлүктөрү

Адамдарды сатуу менен байланышкан кылмыштар жөнүндө иш, ошондой эле адамдарды сатуунун курмандыктарына келтирилген залалдардын ордун толтуруу жөнүндө иш соттун чечими боюнча сот ишин жүргүзүүнүн бардык эрежелерин сактоо менен жабык сот жыйналыштарында каралышы мүмкүн.

14-статья. Адамдарды саткандыгы үчүн уюмдун-юридикалык жактын жоопкерчилиги

1. Билип туруп адамдарды сатууну калкалоого кызмат кылган ишти жүргүзүүгө лицензиясы бар уюм - юридикалык жак аркылуу адамдарды сатуу фактысы сот тарабынан аныкталган учурда мындай юридикалык жак соттун чечиминин негизинде жоюлууга тийиш.

2. Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары каттоодон өткөн эларалык уюмдун (анын бөлүмүнүн, филиалынын, өкүлчүлүгүнүн) адамдарды сатууга көзкөрүнөө катышканы сот тарабынан таанылган учурда мындай эларалык уюмдун (анын бөлүмүнүн, филиалынын, өкүлчүлүгүнүн) Кыргыз Республикасынын аймагындагы ишине тыюу салынат.

3. Ушул статьянын биринчи жана экинчи пункттарында көрсөтүлгөн Кыргыз Республикасынын аймагында турган уюмдун - юридикалык жактын, эларалык уюмдун (анын бөлүмүнүн, филиалынын, өкүлчүлүгүнүн) мүлкү соттун чечими боюнча мамлекеттин кирешесине айланат.

4. Адамдарды сатууга катышкандыгы үчүн Кыргыз Республикасынын аймагында турган уюмдун - юридикалык жактын, эларалык уюмдун (анын бөлүмүнүн, филиалынын, өкүлчүлүгүнүн) жетекчилерин жоопкерчиликке тартуу жөнүндө арыз Кыргыз Республикасынын Башкы прокурору же ага баш ийген прокурор тарабынан сотко жөнөтүлөт.

5. Ушул статьянын үчүнчү пунктуна ылайык конфискацияланган мүлктөрдү сатып өткөрүүдөн алынган каражаттар:

а) адамдарды сатуунун курмандыктарына компенсация, рестутиция жана келтирилген чыгымдын ордун толтуруу төлөмдөрүнө;

б) адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти жүзөгө ашырган атайын мекемелерди каржылоого;

в) адамдарды сатууга жана адамдарды сатуу менен байланышкан дагы башка укукка каршы жосундарга каршы күрөштү ишке ашырган укук коргоо органдарынын бөлүмчөлөрүн каржылоого;

г) адамдарды сатууга түрткү болгон себептерди жана шарттарды четтетүү, ошондой эле адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдар менен иштөө үчүн түзүлгөн коомдук жана башка уюмдарды колдоо боюнча программаларды жүзөгө ашырууну камсыз кылууга жумшалат.

IV глава
 Адамдарды сатуунун алдын алуу

 

15-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу чөйрөсүндөгү маалымат саясаты

Адамдарды сатуунун алдын алуу чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын маалымат саясаты республиканын калкын мамлекеттик бийлик органдары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан берилген мамлекеттик ыйгарым укуктардын алкактарында:

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча максаттуу программалар жөнүндө;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү усулдары менен каражаттары жөнүндө үзгүлтүксүз маалымат берүү жолу менен ишке ашырылат.

(КР 2016-жылдын 6-июлундагы № 99 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

16-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу чөйрөсүндөгү билим берүү саясаты

Адамдарды сатуунун алдын алуу чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын билим берүү саясаты:

- адамдарды сатуунун алдын алуу боюнча тематикалык курстарды башталгыч, орто жана жогорку кесиптик билим берүү уюмдарынын окуу программаларына киргизүү;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча мамлекеттик бийлик органдарынын кадрларды даярдоону жана кайра даярдоону уюштуруу жолу менен ишке ашырылат.

17-статья. Чет мамлекетке кетип жаткан жарандын эмгек шарттарынын абалы жөнүндө маалымат алууга укугу

1. Чет мамлекетке кетип жаткан кызматкерлерди ишке алып жатканда иш берүүчү аларга эмгек шарттарынын абалы, аларга тиешелүү болгон жеңилдиктер жана компенсациялар жана ден соолугун жана эмгек шарттарынын коопсуздугун камсыз кылуу боюнча көрүлүүчү чаралар жөнүндө маалымат берүүгө милдеттүү.

2. Иш берүүчү берген маалыматынын толуктугу жана аныктыгы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.

18-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага бөгөт коюу боюнча чаралар

Паспорттук - визалык, чегара жана бажы контролун жүзөгө ашыруучу мамлекеттик бийликтин ыйгарым укуктуу органдары адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага бөгөт коюу максатында өздөрүнүн ыйгарым укуктарынын чегинде төмөндөгү иш-чараларды:

- башка адамдарга, адамдарды сатуучуга же ушундай сатуунун курмандыктарына таандык болгон документтер менен же документтерсиз Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чегарасына кирүүгө/чыгып кетүүгө аракет жасаган же өтүп кеткен адамдарды табуу жана эсепке алуу боюнча;

- адамдарды сатуу менен байланышкан укук бузууларды болтурбоо боюнча чаралардын тутумдарын өнүктүрүү жана өркүндөтүү боюнча;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү жагындагы маалыматтык-талдоо жүргүзүү иши боюнча;

- адамдарды сатууга каршы күрөш жүргүзүү боюнча кадрларды даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу боюнча;

- адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага бөгөт коюу боюнча жүктөлгөн милдеттерди чечүү үчүн чет мамлекеттердин атайын кызматтары, укук коргоо органдары жана уюмдары менен эриш-аркак аракеттенүү боюнча иштерди уюштурат жана жүргүзөт.

19-статья. Адамдарды сатуу чөйрөсүндөтү укук бузуулар жөнүндө маалыматтардын автоматташтырылган банкы

Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү максатында ыйгарым укуктуу орган тарабынан мамлекеттик бийликтин башка органдарынын маалыматтык тутумдары менен эриш-аркак аракеттенүүчү адамдарды сатуу чөйрөсүндөгү укук бузуулар жөнүндөгү маалыматтардын автоматташтырылган банкы түзүлөт.

19-1-статья. Адамдарды сатуунун курмандыктарын кайра жиберүүнүн улуттук механизми

Адамдарды сатуунун курмандыктарын табуу, идентификациялоо, кайра жиберүү жана реабилитациялоо, адамдарды сатуунун курмандыктары менен болгон мамилелерди жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар, коммерциялык эмес жана эл аралык уюмдар, ошондой эле адистештирилген мекемелер менен өз ара аракеттенүүлөрү адамдарды сатуунун курмандыктарын кайра жиберүүнүн улуттук механизминин алкагында жүзөгө ашырылат.

(КР 2018-жылдын 11-январындагы N 2 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

V глава
 Адамдарды сатуунун курмандыктарын коргоо жана жардам берүү боюнча ишти жүзөгө ашыруучу атайын мекемелер

 

20-статья. Адамдарды сатуунун курмандыктарын коргоо жана жардам берүү боюнча ишти жүзөгө ашыруучу атайын мекемелер

1. Адамдарды сатуунун курмандыктарын коргоо жана жардам берүү максатында алардын негизги укуктарына толук ылайык Кыргыз Республикасында төмөндөгүдөй атайын мекемелер түзүлөт:

а) адамдарды сатуунун курмандыктары убактылуу жашап туруучу башпаанек;

б) адамдарды сатуунун курмандыктарын колдоо жана жардам көрсөтүү борборлору.

2. Аткаруу бийлигинин тиешелүү органдары ушул Мыйзамга жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларына ылайык ушул статьянын биринчи пунктунда көрсөтүлгөн атайын мекемелерди түзүү жана иштетүү үчүн зарыл болгон каржылык каражаттарды бөлүп берет.

Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары ушул Мыйзамга жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларына ылайык, берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарды жүзөгө ашыруу үчүн өткөрүп берилген каражаттардан ушул статьянын биринчи пунктунда көрсөтүлгөн атайын мекемелерди түзүү жана иштетүү үчүн зарыл болгон каражаттарды бөлүп берет.

(КР 2016-жылдын 6-июлундагы № 99 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

21-статья. Адамдарды сатуунун курмандыктары убактылуу жашап туруучу башпаанек

1. Адамдарды сатуунун курмандыктары убактылуу жашап туруучу башпаанек (мындан ары - башпаанек) адамдарды сатуунун курмандыктары жашап турушуна жана жеке гигиенасына цивилизациялуу шарттарды түзүп берүү, башпаанекте жашап турган адамдарга тамак-аш жана дары-дармек каражаттарын берүү, кечиктирилгис медициналык, психиатриялык, социалдык, юридикалык жана башка жардамдарды көрсөтүү, алардын коопсуздугун коргоо, ошондой эле туугандары же мыйзамдуу өкүлдөрү менен байланыш түзүүгө көмөк көрсөтүү максаттарында мамлекеттик, муниципалдык орган жана коомдук бирикме түзүлөт.

2. Башпаанек:

а) тийиштүү аткаруу бийлик органынын сунушу боюнча ыйгарым укуктуу орган тарабынан;

б) ушул Мыйзамга жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларына ылайык мамлекеттик же муниципалдык менчик формасында юридикалык жак тарабынан түзүлөт.

3. Башпаанек өзүн адамдарды сатуунун курмандыгы болдум деп тапкан адамдын жүрүм-турумуна же адамдарды сатууга каршы көрсөтмөлөрдү берүүгө анын даяр экендигине карабастан он күндүк мөөнөткө анын жеке өтүнүчү же анын мыйзамдуу өкүлдөрүнүн өтүнүчү боюнча берилет.

4. Ушул статьянын үчүнчү пунктунда белгиленген башпаанек берүүнүн (мөөнөтү ыйгарым укуктуу органдын, тергөө органынын же соттун сунушу боюнча же адамдарды сатуудан жабыр тарткан адамдын же анын мыйзамдуу өкүлдөрүнүн жүйөлөштүрүлгөн өтүнмөсү боюнча иш өндүрүшүн жүргүзүүнүн бардык мезгилине узартылышы мүмкүн.

5. Башпаанекти уюштуруунун эрежеси, анын иш жүргүзүү, башкаруу тартиби, каржылоонун ченемдери жана алардын ишине контролду уюштуруу ушул Мыйзамга ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

(КР 2011-жылдын 18-ноябрындагы № 218 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

22-статья. Адамдарды сатуунун курмандыктарына колдоо көрсөтүү жана жардам берүү борборлору

1. Адамдарды сатуунун курмандыктарына колдоо көрсөтүү жана жардам берүү борборлору (мындан ары - борборлор) ыйгарым укуктуу орган же коомдук бирикмелер тарабынан түзүлүшү мүмкүн.

2. Борборлордун негизги иш-милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат:

а) адамдарды сатуунун курмандыктарынын таламдарын коргогон колдонулуп жаткан сот жана административдик жол-жоболор жөнүндө жеткиликтүү формада маалымат берүү;

б) квалификациялуу психиатриялык жана медициналык жардам көрсөтүү;

в) адамдарды сатуунун курмандыктарын социалдык жактан реабилитациялоо.

3. Борборлордун ишин каржылоо уюмдаштыруучулардын каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылат.

23-статья. Коомдук бирикмелер жана өкмөттүк эмес уюмдар менен кызматташуу

1. Ушул Мыйзамдын 19 жана 20-статьяларында каралган башпаанектерди жана борборлорду түзгөн учурда ыйгарым укуктуу орган коомдук бирикмелерди жана адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү чөйрөсүндө иштеген өкмөттүк эмес уюмдарды кызматташууга тартууга жана адамдарды сатуунун курмандыктарына жардам көрсөтүүгө укуктуу.

2. Ыйгарым укуктуу орган адамдарды сатуунун алдын алууга жана ага каршы күрөшүүгө жана адамдарды сатуунун курмандыктарына жардам берүүгө багытталган коомдук бирикмелердин жана өкмөттүк эмес уюмдардын ишине уюштуруучулук, материалдык жана дагы башка жагынан көмөк көрсөтөт.

3. Эгерде коомдук бирикме же өкмөттүк эмес уюм тарабынан сунуш кылынган адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү же башпаанектерди же борборлорду түзүү боюнча ачык конкурс менен өткөрүлгөн иш-чаралардын программасы адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча мамлекеттик программага же башка мамлекеттик программаларга киргизилсе коомдук бирикмеге же мамлекеттик эмес уюмга республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен финансылык колдоо көрсөтүлүшү мүмкүн.

(КР 2011-жылдын 18-ноябрындагы № 218 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

VI глава
 Адамдарды сатуунун курмандыктарын социалдык жактан реабилитациялоо жана коргоо

 

24-статья. Адамдарды сатуунун курмандыктарын социалдык жактан реабилитациялоо

1. Адамдарды сатуунун курмандыктарын социалдык жактан реабилитациялоо алардын кадимкидей жашоосун калыбына келтирүү максатында жүргүзүлүп, аталган адамдарга укуктук жардам көрсөтүүнү, психологиялык, медициналык, кесиптик жактан реабилитациялоону, ишке орноштурууну, турак жай берүүнү өзүнө камтыйт.

2. Адамдарды сатуунун курмандыктарын социалдык жактан реабилитациялоо Кыргыз Республикасынын республикалык бюджетинин каражаттарынын эсебинен жүргүзүлөт.

3. Адамдарды сатуунун курмандыктарын социалдык жактан реабилитациялоону жүзөгө ашыруунун тартиби ушул Мыйзамга ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

25-статья. Адамдарды сатуунун курмандыктарына жардам берүү жана аларды коргоо боюнча чаралар

1. Изин суутпай издөө ишин жүзөгө ашыруучу органдын, тергөөчүнүн, прокурордун, соттун жүйөлөштүрүлгөн өтүнмөсү боюнча, адамдарды сатуунун курмандыктарын кайра жиберүүнүн улуттук механизминин алкагында адамдарды сатуунун курмандыктарына аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдары, башпаанектердин жана борборлордун ыйгарым укуктуу органы тарабынан ушул Мыйзамга жана башка ченемдик укуктук актыларга ылайык өздөрүнүн компетенциясына жараша жардам көрсөтүлүүгө тийиш.

2. Изин суутпай издөө ишин жүзөгө ашыруучу органдын, тергөөчүнүн, прокурордун, соттун токтомунун негизинде маалымат берүүчү кызматтарда жана маалымат сурап билүү фонддордо адамдарды сатуунун курмандыктарынын ким экендиги жөнүндө маалыматтарды алуу жабык болууга тийиш.

3. Адамдарды сатуунун курмандыктары жөнүндө же адамдарды сатуунун курмандыктарынын же алардын жакын туугандарынын өмүрүнө, ден соолугуна коркунуч келтире турган, ошондой эле адамдарды сатуунун алдын алууга жана ага каршы күрөшүүгө көмөк көрсөтүп жаткан адамдар жөнүндө маалыматты жайылтууга жол берилбейт.

4. Эгерде адамдарды сатуунун курмандыктарынын өмүрүнө жана ден соолугуна чыныгы коркунуч туулса изин суутпай издөө ишин жүзөгө ашыруучу органдын, соттун, прокурордун, тергөөчүнүн токтомунун негизинде ошол адамдын каалоосу боюнча атын, фамилиясын, атасынын атын, туулган датасын жана жерин Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык өзгөртүүгө мүмкүнчүлүк берилиши керек.

5. Адамдарды сатуунун курмандыктарынын коопсуздук чаралары жана алар жөнүндөгү купуя маалыматтарды жарыя кылуу, ага тете кылмыш-жаза процессинин катышуучуларына карата колдонулуучу коопсуздук чаралары жөнүндө маалыматтарды жана алдынала териштирүү маалыматтарын жарыя кылуу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык кысмакка алынат.

6. Аткаруу бийлик органдарынын кызмат адамдары, ошондой эле адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишке катышкан коомдук бирикмелердин жана өкмөттүк эмес уюмдардын кызматкерлерди адамдарды сатуунун курмандыктары тууралу купуя маалыматтарды жарыя кылгандыгы жана мындай адамдарга жардам көрсөтпөгөндүгү үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген жоопкерчилик тартышат.

(КР 2018-жылдын 11-январындагы N 2 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

26-статья. Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрүнүн жана консулдук мекемелеринин адамдарды сатуунун курмандыктарына жардам көрсөтүү жана коргоо боюнча милдеттери

1. Кыргыз Республикасынын чегинен тышкаркы жерлердеги Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү жана консулдук мекемелери адамдарды сатуунун курмандыктары болгон Кыргыз Республикасынын жарандарынын укуктарын жана таламдарын алардын барган мамлекетинде коргоо жана алардын Кыргыз Республикасына кайтып келишине көмөк көрсөтүү боюнча ишти өздөрүнүн ыйгарым укуктарына жана барган мамлекеттин мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырат.

2. Адамдарды сатуунун курмандыктары болгон Кыргыз Республикасынын жарандарынын инсандыгын ырастаган документтери жоголсо же адамдарды сатуучулардан кайра алууга мүмкүнчүлүк болбосо, Кыргыз Республикасынын консулдук мекемелери ички иштер маселелерин тейлеген Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлик органдары менен бирдикте мындай жарандарга Кыргыз Республикасына кайтып келишине укук берген документтерди кыска мөөнөттүн ичинде жол-жоболоштурат жана берет.

3. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана барган мамлекеттин мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүктөрү жана консулдук мекемелери алар барган мамлекеттин тиешелүү аткаруу бийлик органдарына адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тууралу маалыматты берүүгө, ошондой эле тиешелүү адамдардын арасында адамдарды сатуунун курмандыктарынын укуктары жөнүндө маалыматты жайылтууга милдеттүү.

27-статья. Адамдарды сатуунун курмандыктары болгон балдарга жардам көрсөтүү

1. Адамдарды сатуунун курмандыктары болгон балдарга жардам көрсөткөн учурда баланын артыкчылыктуу таламдарына жана баланын укуктары жөнүндө БУУнун Конвенциясына ылайык бардык чаралар көрүлүүгө тийиш.

2. Эгерде адамдарды сатуунун курмандыктары болгон бала жөнүндө маалымат аларга келип түшсө, ыйгарым укуктуу орган, башпаанек жана борборлор Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык баланын укуктарын камсыз кылуу жана коргоо максатында балдардын укуктарын жана кызыкчылыктарын коргоо боюнча органдарга дароо билдирүүгө милдеттүү.

3. Адамдарды сатуунун курмандыктары болгон балдарды башпаанекке жайгаштырган учурда алар өзүнөн улуулардан бөлөк жайгаштырылууга тийиш.

4. Башпаанекке жайгаштырылган адамдарды сатуунун курмандыктарынан болгон балдар "Билим берүү жөнүндө" Мыйзамга ылайык мамлекеттик билим берүү уюмдарына баруу мүмкүнчүлүгү менен камсыз болушат.

5. Эгерде адамдарды сатуунун курмандыктары болгон балдар ата-энесинин көзөмөлсүз калса, же өз үй-бүлөсү кайда экенин билбесе, баланын үй-бүлөсүн издеп табуу, болбосо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык камкорчулук жана көзөмөлчүлүк кылуу боюнча чаралар көрүлөт.

(КР 2011-жылдын 18-ноябрындагы № 218 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

28-статья. Адамдарды сатуунун курмандыктарына берилүүчү мамлекеттик кепилдиктер

1. Адамдарды сатуунун курмандыктары колдонуудагы Кыргыз Республикасынын жазык-процесстик мыйзамдарына ылайык сот, прокурор, тергөөчү тарабынан жана чегүүчү катары таанылууга тийиш, укук коргоо органдары тарабынан кысмакка алынбашы же убактылуу кармап туруу жайларында (ИВС, СИЗО) кармалбашы керек.

2. Сот, прокурор, тергөөчү адамдарды сатат деп шек туудурган адамдарды табуу максатында тергөө жана алгачкы текшерүү органдары менен кызматташуу каалоосун билдирген адамдарды сатуунун курмандыктарына карата Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик кодексинде каралган коопсуздук чараларын көрөт.

3. Эгерде чет өлкөлүк жаран же жарандыгы жок адам адамдарды сатуунун курмандыгы болуп саналса, колдонуудагы Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик мыйзамдарына ылайык жапа чегүүчү деп таанылса, жазык иши боюнча күбө болуп саналса, болбосо изин суутпай издөө ишин жүзөгө ашырган органдарга жардам көрсөтүп жүрсө, изин суутпай-издөө ишин жүзөгө ашырып жаткан соттун, прокурордун, тергөөчүнүн жана изин суутпай издөө ишин жүзөгө ашырган органдардын жүйөлөштүрүлгөн өтүнмөсү боюнча адамдарды сатууда күнөөлүү болгон мындай адамга карата жазык иши боюнча чечим чыкканга чейин депортация чаралары көрүлбөшү керек, ал эми адамдарды сатуу курмандыктарына ал адамдын Кыргыз Республикасына киришине байланыштуу жагдайларга карабастан Кыргыз Республикасында убактылуу болуу укугу берилүүгө тийиш. Тиешелүү органдын жүйөлөштүрүлгөн өтүнмө каты боюнча ушундай адамга карата, эгерде адамдарды сатуу фактысы боюнча жазык иши козголсо жана адамдарды сатуу курмандыгынан жапа чеккен же адамдарды сатуу фактыларын ачып билүүдө же адамдарды саткандарды издөөдө изин суутпай издөө ишин жүзөгө ашырган органдарга жардам көрсөткөн адам деп таанылса, адамдарды сатуу менен байланышкан укук бузуулар үчүн административдик жаза дайындоо жөнүндө токтомду аткаруу кыскартылат.

4. Мыйзамдарда белгиленген тартипте компетенциясына жашап турууга виза берүү маселелери кирген ыйгарым укуктуу орган чет өлкөлүк жаранга же адамдарды сатты деп күнөөлөнгөн адамдын (адамдардын) бетин ачууда тергөө жана алгачкы текшерүү органдарына көмөк көрсөткөн, адамдарды сатуунун курмандыгы болуп саналган жарандыгы жок адамга Кыргыз Республикасында туруу мөөнөтү эсепке алынбастан бир жерде жашап турууга уруксат жол-жоболоштурулат жана берилет.

5. Ушул статьянын экинчи пунктунда көрсөтүлгөн Кыргыз Республикасында болуу тартиби адамдарды сатуунун курмандыгы болуп саналган, бирок өзүнүн инсандыгын ырастаган документи болбогон жана өзүнүн инсандыгын аныктоодо компетенттүү органдарга көмөк көрсөтүүдөн баш тарткан чет өлкөлүк жаранга же жарандыгы жок адамга колдонулбайт.

6. Ушул статьянын биринчи жана экинчи пункттарында каралган жардам көрсөтүү жана коопсуздук чаралары төмөндөгүдөй негиздер боюнча четке кагылышы мүмкүн:

а) адамдарды сатуунун курмандыктары изин суутпай издөө иш-чаралары, алгачкы текшерүү, териштирүү же ошол адамдар тарабынан мажбурлоосуз сот териштирүүсү жүргүзүлүп жаткан адам менен байланышын калыбына келтирсе;

б) изин суутпай издөө, тергөө ишин жүзөгө ашыруучу органдар жана сот менен кызматташууну каалаган адамдын аракети жалган экендиги, болбосо четтөө ыкмасы менен андан ары кызматташуудан качкандыгы так аныкталса;

в) жаза дайындоо жөнүндө токтомдорду аткаруу эскирүү мөөнөтү өтүп кете элек болсо, алардын мурда жасаган жосуну үчүн административдик жаза дайындоо жөнүндө токтомдордун аткарылышын кыскартуу тууралу өтүнмө ушундай адамдарга карата күчүн жоготот.

(КР 2011-жылдын 19-майындагы № 29 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

VII глава
Кыргыз Республикасынын адамдары сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча эларалык кызматташтыгы

 

29-статья. Кыргыз Республикасынын адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча эларалык кызматташтыгы

Кыргыз Республикасы жана анын компетенттүү органдары эларалык укуктун ченемдерине жана принциптерине ылайык адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү маселелеринде чет мамлекеттер жана алардын компетенттүү органдары, ошондой эле адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти жүзөгө ашыруучу адамдарды сатуунун курмандыктарынын укуктарын коргоого көмөк көрсөтүүчү эларалык уюмдар менен кызматташат.

30-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча Кыргыз Республикасынын юрисдикциясы

Кыргыз Республикасы инсандын, коомдун жана мамлекеттин коопсуздугун камсыз кылуу таламдарын жетекчиликке алып, адамдарды сатуунун улуттар аралык мүнөзүн эске алып, өз аймагында адамдарды сатууга катышы бар адамдарды, анын ичинде, эгерде адамдарды сатуу же анын айрым этаптары Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жүзөгө ашырылса, Кыргыз Республикасынын жарандарына же Кыргыз Республикасына зыян келтирилсе, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган, белгиленген тартипте күчүнө кирген эларалык келишимдеринде каралган башка учурларда куугунтукка алат.

VIII глава
 Корутунду жоболор

 

31-статья. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү, ошондой эле ушундай аракеттерден жабыр тарткан адамдарды коргоо жана жардам көрсөтүү боюнча ишти каржылоо

1. Адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү, ошондой эле ушундай аракеттерден Жабыр тарткан адамдарды коргоо жана жардам көрсөтүү боюнча ишти каржылоо бюджеттик, бюджеттен тышкаркы каражаттардын эсебинен жүзөгө ашырылат.

2. Адамдарды мыйзамсыз алып кетүүнүн жана сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти каржылоонун булактары төмөндөгүлөр болуп саналат:

- республикалык жана жергиликтүү бюджеттердин каражаттары;

- Кыргыз Республикасынын аймагында жайгашкан адамдарды мыйзамсыз алып кетүүгө жана сатууга байланышкан иши үчүн соттордун чечими боюнча менчигинин түрүнө карабастан жеке жактын мүлкүн конфискациялоодон жана юридикалык жактын мамлекеттик мүлкүн кирешеге айландыруудан алынган каражаттар;

- эл аралык уюмдардын каражаттары;

- пайдаланылышы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карама-каршы келбеген башка булактар.

3. Адамдарды сатууга жана мыйзамсыз алып кетүүгө каршы күрөшүү, ошондой эле ушундай аракеттерден жабыр тарткан адамдарды коргоо жана жардам көрсөтүү боюнча ишти каржылоо тиешелүү бюджеттерде өзүнчө сап менен бөлүнүп берилген бюджеттик каражаттар (республикалык жана жергиликтүү бюджеттик каражаттар) адамдарды сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү боюнча ишти жүзөгө ашырган органдарды күтүү, илимий изилдөө иштерин каржылоо, адамдарды сатууга жана мыйзамсыз алып кетүүгө каршы күрөшүү, ошондой эле ушундай аракеттерден жабыр тарткан адамдарга жардам көрсөтүү боюнча мамлекеттик максаттуу программаларды аткаруу учун пайдаланылат.

4. Өкмөттүк эмес уюмдар адамдарды мыйзамсыз алып кетүүнүн жана сатуунун алдын алуу жана ага каршы күрөшүү, ушул аракеттерден жабыр тарткан адамдарга жардам көрсөтүү боюнча фонддорду түзүүгө укуктуу.

5. Фонддор республикалык жана жергиликтүү деңгээлдерде түзүлүшү мүмкүн.

32-статья. Ушул Мыйзамдын аткарылышын көзөмөлдөөнү жүзөгө ашыруу

Ушул Мыйзамдын так жана бир түрдүү аткарылышына көзөмөл кылуу Кыргыз Республикасынын Башкы прокурору жана ага баш ийген прокурорлор тарабынан жүзөгө ашырылат.

33-статья. Ушул Мыйзамдын күчүнө кириши

1. Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү 6 айдын ичинде өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

3. "Жарандык абалдын актылары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы күчүнө кирген күндөн тартып ушул Мыйзамдын 23-статьясынын 4-пункту күчүнө кирет. "Жарандык абалдын актылары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы күчүнө киргенге чейин Кыргыз ССРинин Нике жана үй-бүлө жөнүндө кодексинин "Жарандык абалдын актылары" деген V бөлүмүнүн (Кыргыз ССР Жогорку Советинин ведомосттору, 1969-ж., N 20, 167-ст.) ченемдери колдонулат.

4. Кыргыз Республикасынын республикалык бюджетинен каражаттардын бөлүнүшүн караган ушул Мыйзамдын статьяларын колдонуу үстүбүздөгү жылга Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети жөнүндөгү Мыйзам күчүнө кирген күндөн тартып күчүнө кирет.

 

Кыргыз Республикасынын

Президенти

 

А. Акаев