Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Реквизиты Ссылающиеся документы
Редакция:      кыргызча  |  на русском

                      Кыргыз Республикасынын

          2011-жылдын 15-июлундагы № 101 Мыйзамына ылайык

                          КҮЧҮН ЖОГОТТУ

Бишкек шаары

2008-жылдын 29-майы № 99

 

                    КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

 

                  Жергиликтүү өзалдынча башкаруу жана

             жергиликтүү мамлекеттик администрация жөнүндө

 

                                 

        (Кыргыз Республкасынын 2009-жылдын  26-январындагы № 27,

      2009-жылдын 15- июнундагы №183, 2009-жылдын 20-июлундагы №237

   2009-жылдын 25-декабрындагы №317, 2010-жылдын 13-январындагы №1 

    2010-жылдын 4-мартындагы №46  Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

 

                              I бөлүм

                             Жалпы жоболор

 

     1-берене. Ушул Мыйзам менен жөнгө салынуучу мамилелер

 

     1. Ушул Мыйзам  Кыргыз  Республикасынын  административдик-аймактык

бирдиктеринин дењгээлинде жергиликтүү бийликти уюштуруунун принциптерин

белгилейт, жергиликтүү өзалдынча башкаруунун жана жергиликтүү мамлекет-

тик администрациянын жалпы элдик бийликти жүзөгө ашыруудагы ролун анык-

тайт,  алардын ишинин уюштуруучулук жана укуктук негиздерин  бекемдейт,

жергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдары менен жергиликтүү мамлекеттик

администрациянын компетенциясын жана өзара мамилелеринин  принциптерин,

жергиликтүү жамааттардын өзалдынча башкаруу укуктарынын мамлекеттик ке-

пилдиктерин белгилейт.

     2. Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдары менен жергиликтүү өзалдынча

башкаруу органдарынын башка ыйгарым укуктары белгилениши мүмкүн.

 

     2-берене. Негизги түшүнүктөр жана терминдер

 

     1. Ушул Мыйзамда төмөндөгүдөй түшүнүктөр жана терминдер колдонулат:

     жергиликтүү жамааттар  - айылдык округдун, поселканын, шаардын ай-

магында туруктуу жашаган жана жергиликтүү маанидеги маселелерди өздөрү-

нүн өкүлчүлүктүү,  аткаруучу-тескөөчү  жана  башка органдары аркылуу өз

жоопкерчилиги астында   чечүү   үчүн   жалпы  таламдары боюнча бириккен

Кыргыз Республикасынын жарандары;

     жергиликтүү жамааттын мүчөсү - административдик-аймактык бирдиктин

аймагында туруктуу  жашаган,  жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүүдө

жалпы кызыкчылыктары  жергиликтүү  жамаат менен байланышкан Кыргыз Рес-

публикасынын жараны;

     айылдык округ - чегараларында жергиликтүү жамаат жергиликтүү өзал-

дынча башкарууну   жүзөгө   ашыруучу  административдик-аймактык бирдик.

Айылдык округ бир же андан көп айылдардан турушу мүмкүн;

     муниципалдык менчик - жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын

карамагында, пайдалануусунда, тескөөсүндө турган, жергиликтүү өз алдынча

башкаруунун кирешелерин алуучу булак катары кызмат кылуучу жана  Кыргыз

Республикасынын мыйзамдарына ылайык жергиликтүү өз алдынча башкаруунун

иш-милдеттерин жүзөгө ашырууга зарыл жергиликтүү жамааттардын менчиги;

     муниципалдык кызмат  - жарандардын жергиликтүү өзалдынча башкаруу-

нун өкүлчүлүктүү  жана  аткаруучу-тескөөчү органдарындагы кесиптик жана

акы төлөнүүчү негизде жүзөгө ашырылуучу иши;

     жергиликтүү маанидеги  маселелер  - жергиликтүү өзалдынча башкаруу

органдары жана алардын кызмат адамдары тарабынан, ошондой эле жарандар-

дын өз эркин түз билдирүү аркылуу тиешелүү аймактын калкынын жашоо-тур-

мушун камсыз кылуу үчүн чечиле турган маселелер;

     жергиликтүү өзалдынча  башкаруу  органдары - жергиликтүү маанидеги

иштерди чечүүнү  камсыз  кылган  өкүлчүлүктүү,  аткаруучу-тескөөчү жана

башка органдар;

     жергиликтүү өзалдынча  башкаруунун  өкүлчүлүктүү органы - тиешелүү

административдик-аймактык бирдиктин  калкы  тарабынан түздөн-түз шайла-

нуучу жана  жергиликтүү маанидеги иштерди чечүүгө ыйгарым укук берилген

жергиликтүү өзалдынча башкаруунун шайлануучу коллегиалдуу органы. Айыл-

дык округдарда,  поселкаларда,  шаарларда  жана  райондордо жергиликтүү

өзалдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдары болуп жергиликтүү кењештер

саналат;

     жергиликтүү өзалдынча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү органы - жер-

гиликтүү өзалдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдарынын чечимдерин да-

ярдоону  жана аткарууну камсыз кылуу үчүн түзүлгөн орган.  Мэрия,  айыл

өкмөтү,  шаардык жана поселкалык башкармалар жергиликтүү өзалдынча баш-

каруунун аткаруучу-тескөөчү органдары болуп саналат;

     жергиликтүү өзалдынча  башкаруунун  шайлануучу  кызмат  адамы түз-

дөн-түз калк же жергиликтүү кењеш тарабынан шайланган жаран;

     райондук маанидеги шаардын башчысы - шайлануучу кызмат адамы, шаар

башкармасынын жетекчиси;

     поселканын башчысы - шайлануучу кызмат адамы, поселкалык башкарма-

нын жетекчиси;

     айылдык округдун башчысы - шайлануучу кызмат адамы, айыл өкмөтүнүн

жетекчиси;

     айыл башчысы - айыл өкмөтүнүн чечими менен ыйгарылган функцияларды

аткаруучу, дайындалуучу кызмат адамы;

     мэр - республикалык же  облустук  маанидеги  шаарларда  шайлануучу

кызмат адамы,  жергиликтүү өзалдынча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү ор-

ганынын жетекчиси;

     мэрия - шаарда жергиликтүү өзалдынча башкаруунун аткаруу органынын

функцияларын жүзөгө  ашыруу боюнча мэрдин ишин камсыз кылуу үчүн түзүл-

гөн жергиликтүү  өзалдынча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү органы. Шаар-

дын мэриясынын курамына түзүмдүк жана аймактык бөлүмдөр кирет.

     жергиликтүү мамлекеттик  администрация  - облустун, райондун айма-

гындагы мамлекеттик аткаруу бийлигинин органы;

     жарандардын жыйыны - бир көчөнүн, бир кварталдын, кичи райондун же

айылдын аймагында жашаган жарандардын чогулуштарында жергиликтүү маани-

деги иштерди  талкуулоо,  ал  боюнча  жергиликтүү жамааттардын уставына

ылайык сунуштар  менен чечимдерди кабыл алуу аркылуу калктын башкарууга

катышуусунун тике формасы;

     курултай - жалпы кызыкчылыкты билдирген маселелерди талкуулоо мак-

сатында жергиликтүү жамааттардын өкүлдөрүнүн чогулушу;

     мамлекет тарабынан берилген ыйгарым укуктар - жергиликтүү өзалдын-

ча башкаруу органдарына ушул Мыйзамда белгиленген тартипте берилген ай-

рым мамлекеттик ыйгарым укуктар;

     жергиликтүү жамааттын  уставы - жергиликтүү өзалдынча башкаруу ор-

гандарынын жана  жергиликтүү  жамааттардын  ишин жөнгө салган, мыйзамга

ылайык иштелип  чыккан жана кабыл алынган жергиликтүү жамааттын негизги

укуктук актысы;

     функция -  мамлекеттик  бийлик  органдарынын  жана/же  жергиликтүү

өзалдынча башкаруу  органдарынын  калкка  кызмат көрсөтүүгө байланышкан

ишинин чөйрөсү;

     компетенция - мамлекеттик органдын же жергиликтүү өзалдынча башка-

руу органынын  юридикалык жактан бекемделген укуктарынын жана милдетте-

ринин жыйындысы;

     ыйгарым укук  -  мамлекеттик  бийлик  органдарынын  же жергиликтүү

өзалдынча башкаруу  органдарынын аларга тагылган функцияларды аткарууга

багытталган белгилүү  иштерди  жүзөгө ашыруудагы Кыргыз Республикасынын

мыйзамдарында каралган укугу.

 (КР 2009-жылдын 15-июнундагы №183 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

                              

                            II бөлүк

                    Жергиликтүү өзалдынча башкаруу

 

                                1-глава

                   Жергиликтүү өзалдынча башкаруунун

                    түзүмү жана уюштуруу негиздери

 

     3-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу

 

     1. Жергиликтүү  өзалдынча  башкаруу - Конституцияга, ушул Мыйзамга

жана башка  мыйзамдарга ылайык жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүү-

дөгү жергиликтүү  жамааттардын Кыргыз Республикасынын Конституциясы ме-

нен кепилдикке алынган укугу жана чыныгы жөндөмдүүлүгү.

     2. Жергиликтүү  өзалдынча башкаруу жергиликтүү жамааттар тарабынан

айылдык округдун,  поселканын  жана шаардын аймагында жергиликтүү өзал-

дынча башкаруунун  өкүлчүлүктүү жана аткаруучу-тескөөчү органдары аркы-

луу, ошондой эле жарандардын түздөн-түз катышуусу менен жүргүзүлөт.

 

     4-берене. Жарандардын жергиликтүү өзалдынча башкарууну жүзөгө

               ашыруу укугу

 

     1. Жарандар  жынысына,  расасына, улутуна, тилине, тегине, мүлктүк

жана кызмат  абалына,  динге  болгон  мамилесине,  коомдук бирикмелерге

таандык болгонуна  карабастан  жергиликтүү  өзалдынча  башкарууну  түз-

дөн-түз да, ошондой эле өзүнүн өкүлдөрү аркылуу да жүзөгө ашырууга бир-

дей укуктарга ээ.

     2. Жарандар  жергиликтүү  өзалдынча  башкаруу органдарына шайлоого

жана шайланууга,  жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына жана алар-

дын кызмат адамдарына кайрылууга, ошондой эле мыйзамга ылайык жергилик-

түү өзалдынча башкаруунун иши жөнүндө маалымат алууга укуктуу.

 

     5-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу тутуму

 

     Жергиликтүү өзалдынча  башкаруунун  тутумуна жергиликтүү өзалдынча

башкаруу органдары жана кызмат адамдары, анын ичинде жергиликтүү кењеш-

тер, айылдык  округдардын, райондук маанидеги поселкалар менен шаарлар-

дын башчылары, мэрлер, жергиликтүү өзалдынча башкаруунун аткаруучу-тес-

көөчү органдары,  ошондой эле калктын өзү, курултайлар жана жарандардын

жыйындары тарабынан  түзүлө турган аймактык коомдук өзалдынча башкаруу-

нун ар кандай түрлөрү кирет.

 

     6-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкарууну жүзөгө ашыруунун

               формалары

 

     1. Жергиликтүү  өзалдынча башкаруу жергиликтүү жамааттын жергилик-

түү өзалдынча башкарууга өкүлчүлүктүү жана түздөн-түз катышуусунун фор-

маларында жүзөгө ашырылат.

     2. Жергиликтүү  өзалдынча  башкарууну  жүзөгө ашырууга жергиликтүү

жамааттын өкүлчүлүктүү  катышуусу жергиликтүү кењештер аркылуу жүргүзү-

лөт.

     3. Жергиликтүү  өзалдынча  башкарууну  жүзөгө ашырууга жергиликтүү

жамааттын түздөн-түз  катышуусу  жергиликтүү  маанидеги бардык маанилүү

маселелерди жергиликтүү жамааттардын мүчөлөрүнүн жыйындарында, чогулуш-

тарында жана башка формаларда талкуулоо, ошондой эле жергиликтүү кењеш-

тердин депутаттарын шайлоо аркылуу жүргүзүлөт.

 

     7-берене. Муниципалдык кызмат

 

     1. Жарандардын Кыргыз Республикасынын Конституциясына жана мыйзам-

дарына ылайык жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарында түзүлгөн жана

ушул органдардын  ыйгарым  укуктарын аткарууга байланыштуу кесиптик иши

муниципалдык кызмат болуп саналат.

     2. Кыргыз  Республикасынын  жарандары жынысына, расасына, улутуна,

тилине, тегине,  мүлктүк  жана кызматтык абалына, жашаган жерине, динге

карата мамилесине, ынанымдарына карабастан муниципалдык кызматка карата

бирдей мүмкүндүккө ээ болот.

     3. Муниципалдык  кызматты  уюштуруу  жана  аны өтөө тартиби Кыргыз

Республикасынын мыйзамдары менен жөнгө салынат.

 

     8-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу жаатындагы мамлекеттик

               саясат

 

     1. Мамлекеттик  бийлик органдары жергиликтүү өзалдынча башкаруунун

калыптанышы жана  өнүгүшү үчүн зарыл болгон укуктук, уюштуруучулук, ма-

териалдык-финансылык шарттарды  түзөт жана жергиликтүү өзалдынча башка-

руу укугун жүзөгө ашырууда калкка көмөк көрсөтөт.

     2. Жергиликтүү жамааттардын таламдарына түздөн-түз тиешеси бар ма-

селелер боюнча  чечимдерди даярдоодо жана кабыл алууда мамлекеттик бий-

лик органдары  мыйзамда белгиленген тартипте жергиликтүү өзалдынча баш-

каруу органдары менен консультацияларды өткөрөт.

     3. Жергиликтүү жамааттардын таламдарына түздөн-түз тиешеси бар ма-

селелер боюнча  жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын мамлекеттик

бийлик органдарына  жөнөтүлүүчү расмий кайрылуулар аларда коюлган масе-

лелердин мањызы боюнча милдеттүү түрдө каралууга тийиш.

     4. Мамлекеттик бийлик органдары жергиликтүү өзалдынча башкаруу ор-

гандарынын ишинин  мыйзамдуулугуна ченемдик укуктук актыларда белгилен-

ген тартипте контролдукту жүзөгө ашырат.

 

     9-берене. Мамлекеттик бийлик органдарынын жергиликтүү өзалдынча

               башкаруу жаатындагы ыйгарым укуктары

 

     1. Мамлекеттик  бийлик органдарынын жергиликтүү өзалдынча башкаруу

жаатындагы ыйгарым укуктарына төмөндөгүлөр кирет:

     1) жергиликтүү  өзалдынча башкаруу жаатында мыйзамдарды кабыл алуу

жана алардын сакталышына контролдук кылуу;

     2) жергиликтүү өзалдынча башкарууну өнүктүрүүнүн мамлекеттик прог-

раммаларын кабыл алуу;

     3) жергиликтүү өзалдынча башкаруу жаатында мамлекеттин Конституци-

яда жана мыйзамдарда белгиленген милдеттерин жүзөгө ашыруунун кепилдик-

терин камсыз кылуу;

     4) мамлекеттик менчик объекттерди  муниципалдык  менчикке  өткөрүп

берүүнүн тартибин мыйзамдарга ылайык жөнгө салуу;

     5) жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына тиешелүү мамлекеттик

ыйгарым укуктарды берүү, ошондой эле аларга мыйзамдарга ылайык мамлекет-

тик айрым ыйгарым укуктарды өткөрүп берүү, жергиликтүү өзалдынча башка-

руу органдарына  аталган  мамлекеттик  ыйгарым  укуктарды жүзөгө ашыруу

үчүн зарыл болгон материалдык жана финансылык каражаттарды өткөрүп берүү,

өткөрүлүп берилген  мамлекеттик  ыйгарым укуктардын  жана каражаттардын

ишке ашырылышына контролдук кылуу;

     6) мамлекеттик  эњ төмөнкү социалдык ченемдерди белгилөө жана кам-

сыз кылуу;

     7) мектепке  чейинки, мектептик жана кесиптик билим берүүнү мамле-

кеттик билим берүү стандартына ылайык келтирүүнү камсыз кылуу;

     8) саламаттыкты сактоо тармагын мамлекеттик стандартка ылайык кел-

тирүүнү камсыз кылуу;

     9) республикалык жана жергиликтүү бюджеттин ортосундагы катыштарды

жөнгө салуу,  эњ  төмөнкү бюджеттик камсыздоонун ченемдеринин негизинде

жергиликтүү бюджеттердин балансаланганын камсыз кылуу;

     10) жергиликтүү өзалдынча башкаруунун мамлекеттик бийлик органдары

тарабынан кабыл  алынган  чечимдердин натыйжасында келип чыккан кошумча

чыгымдарын компенсациялоо;

     11) жергиликтүү өзалдынча башкаруунун финансылык өз алдынчалыгынын

мамлекеттик кепилдиктерин камсыз кылуу;

     12) административдик-аймактык бирдиктерди түзүүнүн, бириктирүүнүн,

кайра уюштуруунун же жоюунун тартибин белгилөө жана өзгөртүү, мамлекет-

тин административдик-аймактык түзүлүшүн эске алуу менен алардын чегара-

ларын, ошондой эле алардын аталыштарын өзгөртүү;

     13) мамлекеттик  бийлик органдары менен жергиликтүү өзалдынча баш-

каруу органдарынын, ошондой эле жергиликтүү өзалдынча башкаруу органда-

рынын, анын  ичинде ар кандай аймактык дењгээлдеги органдардын ортосун-

дагы ыйгарым укуктарды чектөөнүн жана аны жүргүзүү предметтерин чектөө-

нүн тартибин белгилөө;

     14) жарандардын өзалдынча башкарууну жүзөгө ашырууга болгон  укук-

тарын камсыз кылуу жана коргоо;

     15) жергиликтүү  шайлоолорду өткөрүүнүн тартибин жана аларды өткө-

рүүдөгү жарандардын шайлоо укуктарынын мамлекеттик кепилдиктерин белги-

лөө;

     16) соттук  коргоонун тартибин белгилөө жана жергиликтүү өзалдынча

башкаруунун укуктарын соттук коргоо;

     17) жергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдарынын жана алардын кыз-

мат адамдарынын мыйзамдарды бузгандыгы үчүн жоопкерчилигин белгилөө жа-

на жөнгө салуу;

     18) жергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдарынын жана алардын кыз-

мат адамдарынын ишинде мыйзамдуулуктун сакталышына прокурордук көзөмөл-

дү жүзөгө ашыруу;

     19) мамлекеттин коопсуздугун камсыз кылуу зарылдыгы менен шарттал-

ган өзгөчө  статустагы  аймактардагы  жергиликтүү  өзалдынча башкарууну

уюштуруунун өзгөчөлүктөрүн мыйзамга ылайык жөнгө салуу;

     20) тиешелүү  тарыхый  жана  башка жергиликтүү каада-салттар менен

шартталган айрым  аймактарда жергиликтүү өзалдынча башкарууну уюштуруу-

нун өзгөчөлүктөрүн  мыйзамдарга, ошондой эле ушул Мыйзамга ылайык жөнгө

салуу;

     21) жергиликтүү  өзалдынча  башкарууну жүзөгө ашырууга байланыштуу

маселелер боюнча административдик укук бузуулар жөнүндө мыйзамдарды ка-

был алуу жана өзгөртүү;

     22) жергиликтүү  жамааттардын уставдарын каттоонун тартибин белги-

лөө;

     23) материалдык,  акчалай жана башка мамлекеттик жана гуманитардык

жардамдардын бөлүштүрүлүшүн уюштуруу;

     24) ишканалардын,  уюмдардын  жана  мекемелердин, чарба жүргүзүүчү

башка субъекттердин  айлана-чөйрөнү  коргоо жөнүндө мыйзамдарды аткаруу

боюнча ишине,  жерлерди  жана жаратылыш ресурстарын пайдаланышына, шаар

куруунун жана архитектуранын ченемдерин жана эрежелерин, санитардык че-

немдердин сакташына,   мыйзамдарда   белгиленген   тартипте экологиялык

иш-чараларды өткөрүшүнө контролдук жүргүзүү;

     25) Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарында  каралган башка ыйгарым

укуктарды жүзөгө ашыруу.

     (КР 2009-жылдын 20-июлундагы №237 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     10-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын ыйгарым

                укуктарын токтото туруу

 

     1. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары Кыргыз Республикасынын

Конституциясына жана  мыйзамдарына, Президенттин, Жогорку Кењештин жана

Өкмөттүн актыларына  ылайык  келбеген  актыларды чыгарууга, ошондой эле

жарандардын эркиндиктерин жана укуктарын чектеген, коомдук коопсуздукту

жана тартипти,  аймактык бүтүндүктү жана мамлекеттин конституциялык тү-

зүлүшүн бузган аракеттерди жасоого укуксуз.

     2. Укук  коргоо органдары тарабынан жергиликтүү өзалдынча башкаруу

органдары ушул  беренеде  белгиленген бузууларды жасагандыгы аныкталса,

Президент Өкмөттүн сунушу боюнча жергиликтүү өзалдынча башкаруу органы-

нын ишин токтото турууга жана тийиштүү аймакта тикелей мамлекеттик баш-

карууну киргизүүгө укуктуу.

     Мамлекеттик тикелей   башкарууну   киргизүүнүн  тартибин Президент

аныктайт.

     3. Мамлекеттик  тикелей  башкарууну киргизүү менен Өкмөт аны атка-

рууну камсыз  кылат жана зарыл болгон учурда жергиликтүү өзалдынча баш-

каруунун тийиштүү  органынын  туура  эмес актыларын алып салуу үчүн сот

органдарына кайрылат.

     4. Жергиликтүү өзалдынча башкаруунун тийиштүү органынын туура эмес

актысын алып  салуу жөнүндө белгилеген процесстик тартипте соттук чечим

чыгарылса Президент  аларды  таркатат жана аларда мөөнөтүнөн мурда шай-

лоолорду жарыялайт.

 

     11-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын өздөрү

                кабыл алган чечимдери үчүн жоопкерчилиги

 

     1. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары кабыл алган чечимдери-

нин мыйзамдуулугу үчүн жоопкерчилик тартат.

     2. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын аракетинин же  ара-

кетсиздигинин  натыйжасында келип чыккан жеке жана юридикалык жактардын

бузулган укуктарын калыбына келтирүү,  ошондой эле келтирилген  зыяндын

ордун толтуруу боюнча талаштар сотто чечилет.

 

     12-берене. Коомдук бирикмелер, ассоциациялар жана жергиликтүү

                жамааттардын союздары

 

     1. Жергиликтүү  жамааттар өзара жардамдашуу, социалдык, экономика-

лык жана маданий милдеттерди биргелешип чечүү, өздөрүнүн укуктары менен

таламдарын кыйла  натыйжалуу жүзөгө ашыруу максатында өз ишин координа-

циялоо үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте жана

формаларда коммерциялык эмес уюмдарды түзүүгө укуктуу.

     2. Жергиликтүү  өзалдынча  башкаруу органдарынын тутумуна кирбеген

уюмдарга жергиликтүү  өзалдынча  башкаруу органдарынын ыйгарым укуктары

өткөрүп берилбейт.

     3. Жергиликтүү  жамааттар  эларалык союздарга жана жергиликтүү жа-

мааттардын ассоциацияларына  кирүүгө  укуктуу,  бирок мында мамлекеттин

атынан чыга албайт.

 

     13-берене. Элдик укук жаратуу демилгеси

 

     Калк жергиликтүү  маанидеги иштерде укук жаратуу демилгесине укук-

туу. Аталган  укукту  жүзөгө ашыруу тартиби мыйзамга ылайык жергиликтүү

жамааттын уставы  менен  аныкталат.  Жергиликтүү маанидеги иштер боюнча

жергиликтүү өзалдынча  башкаруу  органдарына  калк тарабынан элдик укук

жаратуу демилгесинин чегинде киргизилген укуктук актылардын долбоорлору

тийиштүү аймактын  калкынын өкүлдөрүнүн милдеттүү катышуусу менен кара-

лууга тийиш.

 

     14-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруунун принциптери

 

     1. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу төмөндөгүдөй принциптерде жүзөгө

ашырылат:

     - мыйзамдуулуктун жана социалдык адилеттүүлүктүн;

     - өзүн-өзү  камсыз кылуунун, өзүн-өзү жөнгө салуунун жана өзүн-өзү

финансылоонун;

     - мамлекеттик  бийлик жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органда-

рынын функциялары менен ыйгарым укуктарынын так ажырашынын;

     - жарандардын  жергиликтүү кењештер жана аткаруучу-тескөөчү орган-

дар, ошондой эле жарандардын жыйындары аркылуу эрк билдирүүсүнүн;

     - жергиликтүү  жамааттардын  укуктарын жана мыйзам менен корголгон

таламдарын коргоонун;

     - маалымдуулуктун жана коомдук пикирди эске алуунун;

     - тийиштүү  маселелерди  чечүүдө  коллегиялуулуктун,  аларды эркин

талкуулоонун;

     - жергиликтүү кењештердин өз компетенциясындагы маселелерди чечүү-

дөгү көзкарандысыздыгынын.

     2. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары мамлекеттик бийлик ор-

гандары менен  тыгыз өзара аракеттенүүдө иштейт, Кыргыз Республикасынын

жарандарынын мамлекеттик жана жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүүгө

катышууга болгон  конституциялык  укуктарын жүзөгө ашыруу үчүн шарт тү-

зөт.

 

     15-берене. Жергиликтүү жамааттардын уставдары

 

     1. Жергиликтүү  жамааттардын  уставдары, ошондой эле аларга өзгөр-

түүлөр жана  толуктоолор  тийиштүү  жергиликтүү кењештин депутаттарынын

жалпы санынын кеминде үчтөн биринин сунушу боюнча кабыл алынат.

     2. Жергиликтүү  жамааттардын  уставдары, ошондой эле аларга өзгөр-

түүлөр жана толуктоолор депутаттардын жалпы санынын көпчүлүк добушу ме-

нен кабыл алынат.

     3. Ушул  Мыйзамда  белгиленген чектерде поселкалык кеңештер, шаар-

дык кеңештер, айылдык округдардын кеңештеринин  саны, жергиликтүү кењеш 

менен аткаруучу-тескөөчү органдын  өзара  мамилелеринин  тартиби  жана 

ушул  Мыйзам менен жөнгө салынбаган жергиликтүү өзалдынча  башкаруунун 

ишинин башка маселелери жергиликтүү жамааттардын уставдары менен анык-

талат.

     4. Жергиликтүү жамааттардын уставдары, аларга өзгөртүүлөр жана то-

луктоолор юстиция  органынын корутундусунан кийин жергиликтүү кењеш та-

рабынан кабыл алынат.

     5. Жергиликтүү жамааттардын уставдары юстиция органдарында каттоо-

дон өткөрүлөт.

     (КР 2009-жылдын 20-июлундагы №237 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

                               2-глава

              Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын

                 жергиликтүү маанидеги маселелери жана

              мамлекеттик ыйгарым укуктарды өткөрүп берүү

 

     16-берене. Жергиликтүү маанидеги маселелерди белгилөөнүн

                принциптери, жергиликтүү өзалдынча башкаруу

                органдарынын башка функциялары жана ыйгарым укуктары

 

     Жергиликтүү маанидеги  маселелер,  жергиликтүү  өзалдынча башкаруу

органдарынын башка  функциялары  менен  ыйгарым  укуктары  төмөндөгүдөй

принциптердин негизинде белгиленет:

     - мындай  кызмат көрсөтүүлөрдү натыйжалуу берүүгө жөндөмдүү болгон

башкаруунун мүмкүн болушунча төмөн турган дењгээлине кызмат көрсөтүү;

     - көрсөтүлүп  жаткан  кызматтардын сапатын камсыз кылуу максатында

функцияларды жана  ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырууда натыйжалуулук жана

максатка ылайыктуулук;

     - жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын аймактык, экономика-

лык жана  башка  өзгөчөлүктөрүнө  жараша жергиликтүү өзалдынча башкаруу

органдарынын функциялары менен ыйгарым укуктарынын дифференцияланышы;

     - функцияларды  аткарууда  жана  ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырууда

жергиликтүү кызыкчылыктын болушу;

     - жалпы мамлекеттик жана жергиликтүү таламдарды айкалыштыруу;

     - ачыктык жана коллегиялуулук;

     - ченемдик  укуктук  актыларда мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү

өзалдынча башкаруу органдарынын функциялары менен ыйгарым укуктарын так

ажыратуу.

 

     17-берене. Жергиликтүү маанидеги маселелерди белгилөөнүн жана

                чечүүнүн тартиби

 

     1. Жергиликтүү  маанидеги  маселелер  ушул Мыйзам жана жергиликтүү

жамааттардын Уставы менен белгиленет, өзгөртүлөт жана токтотулат.

     2. Мамлекет жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына жергиликтүү

маанидеги маселелерди  чечүү  үчүн зарыл болгон мүлктү мамлекеттик мен-

чиктен муниципалдык менчикке өткөрүп берет.

     3. Жергиликтүү  маанидеги  маселелерди  чечүү  боюнча  жергиликтүү

өзалдынча башкаруу органдарынын өзара мамилелеринин тартиби Кыргыз Рес-

публикасынын мыйзамы, башка ченемдик укуктук актылары, ошондой эле жер-

гиликтүү жамааттын Уставы менен белгиленет.

     4. Жергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдары жергиликтүү маанидеги

маселелерди чечүүнүн  натыйжалары  боюнча тийиштүү аймактын жергиликтүү

жамаатына отчет берет.

 

     18-берене. Жергиликтүү маанидеги маселелер

 

     Аймактын жашоо  тиричилигин камсыз кылуу системасынын иштешин уюш-

туруу жана  өнүктүрүү,  социалдык-экономикалык пландаштыруу жана калкка

социалдык жана  маданий кызмат көрсөтүү үчүн жергиликтүү өзалдынча баш-

каруу органдарынын  карамагына  жергиликтүү маанидеги төмөнкү маселелер

берилет:

     1) тийиштүү аймакты экономикалык жактан өнүктүрүүнү камсыз кылуу;

     2) муниципалдык менчикти башкаруу;

     3) жергиликтүү бюджетти түзүү, бекитүү жана аткаруу;

     4) калкты ичүүчү суу менен жабдуу;

     5) калктуу конуштарда канализация жана тазалоо курулуштар система-

сынын ишин камсыз кылуу;

     6) калктуу конуштарда муниципалдык жолдордун иштешин камсыз кылуу;

     7) жалпы пайдалануудагы жерлерде жарык берүүнү уюштуруу;

     8) көрүстөндөрдүн иштешин камсыз кылуу жана ырым-жырым кызматтарын

көрсөтүү;

     9) жалпы пайдалануудагы жерлерди ыњгайлаштыруу жана жашылдандыруу;

     10) парктардын,  спорттук курулуштардын жана эс алуу жайлардын иш-

тешин камсыз кылуу;

     11) тиричилик  таштандыларын чогултууну,  ташып чыгарууну жана жок

кылууну уюштуруу;

     12) муниципалдык  транспорттун  иштешин  камсыз кылуу жана калктуу

конуштардын чегараларында коомдук транспорттун ишин жөнгө салуу;

     13) жергиликтүү  маанидеги  маданий  жана  тарыхый ажайып жайларды

коргоо;

     14) жергиликтүү  маанидеги  китепканаларды  уюштуруу  жана иштешин

камсыз кылуу;

     15) калктуу  конуштун тийиштүү аймагында жерди пайдалануу жана ку-

рулуш куруу эрежелерин белгилөө;

     16) тийиштүү  калктуу  конуштун  аймагында  Кыргыз Республикасынын

мыйзамдарына ылайык жарнамаларды жайгаштыруу;

     17) коомдук тартипти сактоого көмөк көрсөтүү;

     18) элдик көркөм чыгармачылыкты өнүктүрүү үчүн шарт түзүү;

     19) эс алууну уюштуруу үчүн шарт түзүү;

     20) балдар жана жаштар менен иштөө боюнча иш-чараларды  жүргүзүүнү

уюштуруу;

     21) дене  тарбиясын  жана  массалык  спортту өнүктүрүү үчүн шартты

камсыз кылуу;

     22) өзгөчө  кырдаалдардын  алдын  алуу жана анын залалдарын жоюуга

көмөк көрсөтүү;

     23) тийиштүү аймакта жылуулук менен камсыз кылууну уюштуруу.

     24) аларга даректүү социалдык коргоону уюштуруу максатында жакыр

үй-бүлөлөрдү табуу;

25) айыл жериндеги балдары  бар  аз  камсыз  болгон  үй-бүлөлөргө

ай сайын берилүүчү жөлөкпулдарга муктаждык даражасын Кыргыз Республика-

сынын Өкмөтү белгилеген тартипте баштапкы аныктоо.

(КР 2009-жылдын 25-декабрындагы №317 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

 

     19-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына жергиликтүү

                маанидеги маселелерди өткөрүп берүүнүн тартиби

 

     1. Жергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдары жергиликтүү маанидеги

айрым маселелерди аткарууну юридикалык жана жеке жактарга бир эле учур-

да жергиликтүү  маанидеги  өткөрүлүп берилип жаткан маселелерди аткаруу

үчүн каражаттарды же финансылоо булактарын аныктоо жана берүү менен өт-

көрүп берүүгө укуктуу.

     2. Жергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдары тарабынан жергиликтүү

маанидеги айрым  маселелерди аткарууну өткөрүп берүү, андай өткөрүп бе-

рүү бюджеттик  каражаттарды  кыйла  натыйжалуу пайдалануу үчүн максатка

ылайыктуу болгон учурда жүргүзүлөт.

     3. Жергиликтүү маанидеги айрым маселелерди аткарууну өткөрүп берүү

жөнүндө чечим жергиликтүү кењештин макулдугу менен жергиликтүү өзалдын-

ча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү органы тарабынан кабыл алынат.

 

     20-берене. Мамлекеттик ыйгарым укуктарды өткөрүп берүү

 

     1. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу  органдарына  айрым  мамлекеттик

ыйгарым укуктар берилиши мүмкүн.

     2. Жергиликтүү  өзалдынча  башкаруу  органдарына айрым мамлекеттик

ыйгарым укуктарды  өткөрүп  берүү   мыйзамдын негизинде бир  эле учурда

өткөрүлүп берилип жаткан ыйгарым у куктарды жүзөгө ашыруунун  шарттарын 

белгиленген тартипте мамлекеттик камсыз кылуу үчүн зарыл болгон материал-

дык жана финансылык каражаттарды берүү менен жүргүзүлөт.

     3. Мамлекеттик  ыйгарым  укуктарды  өткөрүп берүү мамлекет бир эле

учурда мамлекеттик  ыйгарым  укуктарды  өткөрүп берүү менен жергиликтүү

бюджетке республикалык  бюджеттен  максаттуу  трансферттерди караган же

өткөрүп берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарды жүзөгө ашыруу үчүн зарыл

болгон башка финансы булактарын аныктаган учурда гана жол берилет.

     4. Өткөрүп берилген мамлекеттик ыйгарым укуктар боюнча жергиликтүү

өзалдынча башкаруу  органдары мамлекеттик бийликтин ыйгарым укуктуу ор-

ганына отчет берет.

     5. Мамлекеттик  ыйгарым  укуктарды өткөрүп берүү жөнүндө мыйзам же

келишим төмөндөгүлөрдү кароого тийиш:

     1) жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына өткөрүп берилип жат-

кан мамлекеттик ыйгарым укуктарды;

     2) өткөрүп  берилген  мамлекеттик  ыйгарым  укуктарды  жергиликтүү

өзалдынча башкаруу органдары жүзөгө ашырууда мамлекеттик бийлик  орган-

дарына  усулдук,  уюштуруу,  консультациялык  жана башка көмөк көрсөтүү

формалары;

     3) отчеттуулукка болгон талап;

     4) мамлекет  тарабынан  өткөрүп берилген мамлекеттик ыйгарым укук-

тарды жүзөгө ашырууга контролдук кылуу механизми.

     6. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органына өткөрүлүп берилиши мүм-

күн болгон негизги мамлекеттик ыйгарым укуктарга төмөндөгүлөр кирет:

     1) калктын иш менен камсыз болуу жана миграциясынын программаларын

иштеп чыгуу жана аткаруу;

     2) (КР 2009-жылдын 25-декабрындагы № 317 Мыйзамына ылайык күчүн

жоготту)

     3) жарандарды  эсептик каттоого алуу, паспорт режиминин эрежелери-

нин аткарылышына  контролдук  кылуу,  белгиленген  тартипте жарандардын

каттоого туруу жана чыгуусун жүргүзүү, шайлоочулардын тизмесин түзүү;

     4) Кыргыз  Республикасынын мыйзамына ылайык жарандык абалдын акты-

ларын каттоо;

     5) мектептик  жана  кесиптик  билим берүү жана саламаттыкты сактоо

чөйрөсүндө, ошондой  эле мектептик жана кесиптик билим берүү чөйрөсүндө

кызмат көрсөтүү үчүн имараттар жана башка объекттер менен камсыз кылуу;

     6) мектепке чейинки билим берүү чөйрөсүндө кызмат көрсөтүү;

     7) Кыргыз Республикасынын мыйзамына ылайык нотариалдык аракеттерди

жасоо;

     8) жарандарга  ким  экендигин  күбөлөндүргөн,  үй-бүлөлүк, мүлктүк

абалы жөнүндө  документтерди жана мыйзамда каралган башка документтерди

берүү;

     9) аскерге  милдеттүүлөрдүн жана чакырылуучулардын баштапкы эсебин

жүргүзүү, аларды  аскердик каттоого алуу жана каттоодон чыгаруу, аскер-

дик кызматка чакырууну уюштурууга көмөк көрсөтүү;

     10) айылчарба жерлерин кайра бөлүштүрүү Фондунун жерлерин бөлүштү-

рүү жана пайдалануу;

     11) айылчарба  өндүрүшүн келечектүү өнүктүрүү боюнча материалдарды

жалпылоо, айылчарба продукцияларын өндүрүү боюнча экономикалык божомол-

дорду түзүү;

     12) малчарбасында   ветеринардык-санитардык,   эпизоотияга   каршы

иш-чараларды жана селекциялык-асыл тукум иштерин уюштурууга, өз убагын-

да өткөрүүгө көмөк көрсөтүү;

     13) айылчарба  өсүмдүктөрү эгилген айдоолордун отоо басып кетишине

каршы күрөшүү  боюнча тиешелүү чараларды көрүү, өстүрүлгөн түшүмдү, то-

кой тилкелерин жана токой массивдерин сактоону камсыз кылуу;

     14) салыктарды,  алымдарды жана айылдык товар өндүрүүчүлөргө чеге-

рилүүчү камсыздандыруу төлөмдөрүн жыйноо;

     15) курчап  турган  чөйрөнү коргоо боюнча иш-чараларды иштеп чыгуу

жана жүзөгө ашыруу;

     16) керектөөчүлөрдүн укугун коргоону камсыз кылуу;

     17) мыйзам менен белгиленген башка ыйгарым укуктар.

 (КР 2009-жылдын  26-январындагы № 27, 2009-жылдын 20-июлундагы №237

 2009-жылдын 25-декабрындагы №317  Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

                                3-глава

                    Жергиликтүү кењештердин ишинин

                      уюштуруу-укуктук негиздери

 

     21-берене. Жергиликтүү кењештер

 

     1. Жергиликтүү  кењештер - жергиликтүү өзалдынча башкаруунун өкүл-

чүлүктүү органдары,  алар  ушул Мыйзамда, жергиликтүү кењештердин депу-

таттарын шайлоо жөнүндө жана алардын статусу жөнүндө мыйзамдарда белги-

ленген тартипте төрт жылга түзүлөт.

     2. Кыргыз Республикасында төмөндөгүдөй жергиликтүү кењештер белги-

ленет:

     - айылдык округдардын кењештери;

     - поселкалык кењештер;

     - шаардык кењештер;

     - райондук кењештер.

     3. Жергиликтүү кењештер жашыруун добуш берүү менен жалпы, тењ жана

тике шайлоо укугунун негизинде шайланган депутаттардан турат. Жергилик-

түү кењештердин  депутаттарын шайлоону өткөрүү тартиби Кыргыз Республи-

касындагы шайлоо жөнүндө Кодекс менен аныкталат.

     4. Жергиликтүү  кењештер  юридикалык жак болуп саналат жана мыйзам

тарабынан алардын компетенциясына кирген ар кандай маселелерди өзалдын-

ча чечүүгө  укуктуу. Жергиликтүү кењештердин чечимдери Кыргыз Республи-

касынын Конституциясына  жана  мыйзамдарына  карама-каршы келген учурда

аларды жокко  чыгаруу  Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген

тартипте жүзөгө ашырылат.

 

     22-берене. Жергиликтүү кењештердин сандык курамы

 

     1. Кыргыз  Республикасында тиешелүү административдик-аймактык бир-

диктин калкынын  санын эске алуу менен жергиликтүү кењештердин төмөндө-

гүдөй болжолдуу сандык курамы белгиленет:

     - республикалык маанидеги шаарлардын кењештери - 30-45 депутат;

     - облустук маанидеги шаарлардын кењештери - 25-35 депутат;

     - райондук кењештер - 25-30 депутат;

     - райондук маанидеги шаарлардын кењештери - 15-25 депутат;

     - поселкалык  кењештер  жана  айылдык округдардын кењештери - 9-21

депутат.

     2. Поселкалык, шаардык  кеңештин жана  айылдык округдун кеңешинин

сандык курамы жергиликтүү  жамааттын уставы  менен белгиленет, ал  эми

райондук кеңештин  сандык  курамы  тийиштүү райондук  кеңештин чечими

менен белгиленет. Жергиликтүү кеңештердин сандык курамы ушул берененин

биринчи бөлүгүнө ылайык белгиленет.

    (КР 2009-жылдын 20-июлундагы №237 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     23-берене. Жергиликтүү кењештердин мамлекеттик бийлик органдары

                менен өзара мамилелери

 

     1. Жергиликтүү кењештердин мамлекеттик бийлик органдары менен өза-

ра мамилелери функцияларды так аныктоо, кењешке жана жергиликтүү мамле-

кеттик администрацияга  өздөрүнө  мүнөздүү жана мыйзамдарда белгиленген

ыйгарым укуктарды берүү принцибинин негизинде түзүлөт.

     2. Мамлекеттик  бийлик органдары жергиликтүү кењештердин компетен-

циясына кирген маселелерди чечүүгө кийлигишүүгө укуксуз.

     3. Жергиликтүү кењештер жергиликтүү мамлекеттик  администрациялар-

дын компетенциясына кирген маселелерди чечүүгө кийлигишүүгө укуксуз.

     4. Аймактардын  таламдарын  козгогон  маселелер боюнча жергиликтүү

кењеш сессиянын  ишине,  туруктуу комиссиялардын жыйналыштарына катышуу

үчүн тиешелүү  министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, администра-

тивдик ведомстволордун жана жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын

органдарынын өкүлдөрүн чакыра алат.

     5. Жергиликтүү  мамлекеттик администрациялар консультацияларды ту-

руктуу жүргүзөт жана аймакты өнүктүрүүнүн өтө маанилүү маселелери боюн-

ча өз чечимдерин жергиликтүү кењештер менен макулдашат.

 

     24-берене. Жергиликтүү кењештин сессиясы

 

     1. Жергиликтүү кењештердин ишинин негизги уюштуруу-укуктук формасы

болуп алардын сессиялары саналат.  Сессияларды өткөрүүнүн тартиби  жана

мезгилдүүлүгү жергиликтүү кењештин регламенти менен аныкталат.

     2. Жањыдан шайланган кењештин биринчи сессиясын мурдагы чакырылыш-

тагы кењештин төрагасы жергиликтүү кењештердин депутаттары шайлангандан

кийин эки  жумалык мөөнөттөн кечиктирбестен чакырат. Жергиликтүү кењеш-

тин биринчи  сессиясын  тиешелүү  жергиликтүү кењештин курагы боюнча эњ

улуу депутаты ачат.

     3. Жергиликтүү кењештердин сессиялары ачык, кварталына бир жолудан

кем эмес жана жергиликтүү кењештин депутаттарынын жалпы санынын кеминде

үчтөн биринин талабы боюнча өткөрүлөт.

 

     25-берене. Жањыдан түзүлгөн административдик-аймактык бирдиктеги

                жергиликтүү кењештин биринчи сессиясы

 

     1. Жањыдан түзүлгөн райондо, шаарда, поселкада жана айылдык округ-

да шаардык,  поселкалык, райондук кењештердин жана айылдык округдун ке-

њешинин биринчи сессиясын Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум

өткөрүү боюнча  борбордук  комиссиясы  тиешелүү  кењешке шайлоо күнүнөн

тартын эки жумалык мөөнөттөн кечиктирбестен чакырат.

     2. Жергиликтүү кењештин биринчи сессиясынын күн тартибине кењештин

төрагасын жана анын орунбасарын шайлоо маселелери, кењештин ишин уюшту-

руунун башка маанилүү маселелери киргизилет.

 

     26-берене. Жергиликтүү кењештин ишинин ачыктыгы

 

     1. Жергиликтүү кењештин сессиялары коомчулук үчүн ачык. Ар бир жа-

ран сессияларга жергиликтүү кењеш бекиткен регламентке ылайык катышууга

укуктуу.

     2. Эгерде  каралып  жаткан  маселе  мыйзамдарга ылайык мамлекеттик

сырга кирсе, жергиликтүү кењеш жабык сессияны өткөрүү жөнүндө чечим ка-

был ала алат.

     3. Жергиликтүү  кењеш сессиялардын датасы жана күн тартиби жөнүндө

жарандарга алдын  ала кабарлоо боюнча бардык чараларды керүүгө, алардын

сессияларга кириши  үчүн  шарттарды  түзүүгө, ошондой эле кабыл алынган

чечимдер жөнүндө жергиликтүү жамаатка жеткирүүгө милдеттүү.

 

     27-берене. Жергиликтүү кењештин компетенциясы

 

 1. Жергиликтүү  кењеш  Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белги-

ленген ыйгарым  укуктардын чектеринде маселелерди кароого жана алар бо-

юнча чечимдерди кабыл алууга укуктуу.

     2. Шаардык,  поселкалык, кењештин жана айылдык округдардын кењеши-

нин сессияларында төмөндөгүдөй маселелер чечилет:

     1) жергиликтүү маанидеги маселелерди башкаруу тартибин белгилөө;

     2) жергиликтүү бюджетти жана анын аткарылышы жөнүндө отчетту беки-

түү, ошондой  эле бюджетти аткаруунун жана бюджеттен тышкаркы фонддорду

пайдалануунун жүрүшү жөнүндө маалыматты угуу;

     3) аймактарды  социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүү жана калкты

социалдык жактан коргоо программаларын бекитүү жана алардын аткарылышы-

на контролдук кылуу;

     4) жергиликтүү  салыктарды,  жыйымдарды жана алар боюнча жењилдик-

терди киргизүү, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында карал-

ган учурларда алар боюнча ставкаларды белгилөө;

     5) жергиликтүү  жамааттын  муниципалдык  менчигин  пайдалануу жана

тескөө тартибин  белгилөө,  анын ичинде муниципалдык менчик объекттерин

менчиктештирүү программасын  бекитүү  жолу менен белгилөө, муниципалдык

менчиктин пайдаланылышына контролдукту жүзөгө ашыруу;

     6) жергиликтүү  өзалдынча  башкаруунун тиешелүү аткаруучу-тескөөчү

органынын иши жөнүндө отчетту угуу;

     7) мыйзамдарда белгиленген учурларда депутаттардын ыйгарым укукта-

рын мөөнөтүнөн мурда токтотуу;

     8) депутаттар тарабынан  мэрге, райондук маанидеги  шаардын  жана 

поселканын  башчысына же айылдык округдун башчысына ишеним көрсөтпөө;

     9) жергиликтүү жамааттын уставын бекитүү;

     10) административдик-аймактык  түзүлүш  боюнча сунуштарды тиешелүү

мамлекеттик бийлик органдарына киргизүү максатында аларды иштеп чыгуу;

     11) төраганы жана анын орунбасарын шайлоо, аларды кызматынан бошо-

туу,  кењештин төрагасынын Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарына  кара-

ма-каршы келген чечимдерин жокко чыгаруу;

     12) жергиликтүү кењештин регламентин кабыл алуу;

     13) өз чечимдеринин аткарылышына контролдук кылуу;

     14) Өкмөт  аныктаган  типтүү ченемдердин негизинде мэрдин, шаардык

башкаруунун, поселкалык  башкаруунун  жана  айылдык округдун башчысынын

сунушу боюнча  жергиликтүү өзалдынча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү ор-

ганынын структурасын жана штаттык санын бекитүү;

     15) муздак  сууну,  канализацияны, жылуулук жабдууларын пайдалануу

үчүн, ошондой эле турмуш-тиричиликтин катуу калдыктарын чогултуу, ташып

чыгаруу жана жок кылуу үчүн тарифтерди Кыргыз Республикасынын мыйзамда-

рына ылайык бекитүү;

     16) жергиликтүү  жамааттын  уставына  жана  Кыргыз Республикасынын

мыйзамдарына ылайык башка маселелерди чечүү.

     3. Республикалык,  облустук жана райондук маанидеги шаарлардын ке-

њештеринин сессияларында тийиштүүлүгүнө жараша кошумча төмөндөгүдөй ма-

селелер чечилет:

     - шаардын мэрин шайлоо;

     - райондук маанидеги шаардын башчысын шайлоо;

     - мыйзам менен белгиленген шаардык жерлерге салыктын базалык став-

каларынын чектеринде  шаардык жерлерге салыктын дифференцияланган став-

каларын белгилөө.

     4. Поселкалык кењештердин, айылдык округдардын кењештеринин сесси-

яларында тийиштүүлүгүнө жараша кошумча төмөндөгүдөй маселелер чечилет:

     - поселканын башчысын шайлоо;

     - айылдык округдун башчысын шайлоо;

     - тиешелүү  район үчүн мыйзамда бекитилген базалык ставканын база-

сында эсептелген  айыл,  поселка  үчүн  белгиленген жер салыгынын жалпы

суммасынын чектеринде  кыртыштын  бонитетинин баллдарын эске алуу менен

айылчарба жерлерин пайдалануу үчүн салыктын дифференцияланган ставкала-

рын белгилөө;

     - Кайра  бөлүштүрүү фондунун айылчарба жерлерин, чабындыларды ижа-

рага тапшыруу тартибин аныктоо.

     5. Райондук кењештин компетенциясына төмөндөгүлөр кирет:

     1) аймакты социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүү жана калкты со-

циалдык  жактан коргоо программаларын бекитүү жана алардын аткарылышына

контролдук кылуу;

     2) райондук бюджетти жана анын аткарылышы жөнүндө отчетту бекитүү,

ошондой эле бюджеттин аткарылышы жөнүндө маалыматты угуу;

     3) талап  кылынбаган жана пайдаланылбай жаткан жайыттарды пайдала-

нуу маселелери;

     4) райондук  борбордо райондук маанидеги социалдык-маданий объект-

тердин күтүлүшүнө контролдук кылуу;

     5) райондук  мамлекеттик  администрациянын башчысынын тиешелүү ай-

мактагы иштердин  абалы  жөнүндө маалыматын жылына бир жолудан кем эмес

угуу;

     6) райондук  мамлекеттик  администрациянын  башчысы өз милдеттерин

аткарбагандыгы же  ойдогудай эмес аткаргандыгы үчүн ага райондук кењеш-

тин депутаттарынын  жалпы санынын үчтөн эки добушу менен ишеним көрсөт-

пөө.

     (КР 2009-жылдын  26-январындагы № 27, 2009-жылдын 20-июлундагы №237

                    Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

     28-берене. Жергиликтүү кењештин туруктуу жана убактылуу

                комиссиялары

 

     1. Жергиликтүү  кењештин туруктуу комиссиялары кењештин карамагына

кирген маселелерди алдын ала карап чыгуу жана даярдоо үчүн, ошондой эле

кењештин чечимдерин  жүзөгө ашырууга катышуу, бул чечимдерди ага караш-

туу аймакта  жайгашкан  мекемелер менен уюмдардын аткарышына контролдук

кылуу үчүн  түзүлөт.  Кењеш  ошондой  эле  убактылуу комиссияларды түзө

алат.

     2. Комиссиялардын  тизмесин,  алардын  сандык  курамын жана шайлоо

тартибин жергиликтүү  кењеш  аныктайт.  Ыйгарым  укуктарынын мөөнөтүнүн

ичинде кењеш, зарылчылык болгон учурда, жањы туруктуу комиссияларды тү-

зүүгө, мурда түзүлгөндөрүн жоюуга же өзгөртүп түзүүгө, алардын курамына

өзгөртүүлөрдү киргизүүгө акылуу.

     3. Туруктуу комиссиялар тиешелүү жергиликтүү кењештердин  депутат-

тарынын ичинен түзүлөт.  Жергиликтүү кењештердин туруктуу комиссиялары-

нын курамына кењештин төрагасы жана анын орунбасары шайланбайт.

     4. Туруктуу  комиссиялар  төраганы шайлайт.  Комиссиялар өз ишинин

негизги багыттары боюнча чакан комиссияларды түзө алат.

     5. Кењештин  туруктуу комиссиясынын жана төрагасынын сунушу боюнча

тиешелүү кењеш туруктуу комиссиялардын курамына өзгөртүүлөрдү киргизет.

     6. Комиссиянын  мүчөсүнүн  ыйгарым  укуктары  анын өтүнүчү боюнча,

ошондой эле  ал өз милдеттерин аткарышына мүмкүнчүлүк бербеген кырдаал-

дарга байланыштуу кењеш тарабынан мөөнөтүнөн мурда токтотулушу мүмкүн.

     7. Жергиликтүү кењештердин туруктуу комиссияларынын укуктары, мил-

деттери, аларды  уюштуруунун жана ишинин тартиби ушул Мыйзам, жергилик-

түү кењештин  регламенти жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзам акты-

лары менен аныкталат.

     8. Жергиликтүү кењештердин туруктуу комиссиялары өз ишинё илимпоз-

дорду, адистерди,  практикалык кызматкерлерди жана башка адамдарды тар-

тууга укуктуу.

     9. Жергиликтүү  кењештердин туруктуу комиссиялары өздөрүнүн компе-

тенциясына кирген маселелер боюнча тиешелүү чечимдерди кабыл алат.

     10. Жергиликтүү  кењештердин туруктуу комиссиялары аларга караштуу

аймакта жайгашкан  уюмдар менен мекемелердин оперативдүү-чарбалык ишине

кийлигишүүгө укуксуз.

 

     29-берене. Туруктуу комиссиялардын ыйгарым укуктары

 

     1. Жергиликтүү кењештин туруктуу комиссиялары:

     1) тиешелүү  аймакты  экономикалык, социалдык жана улуттук-маданий

өнүктүрүү менен байланышкан, кењештин кароосуна киргизилүүчү маселелер-

ди даярдоого катышат;

     2) тиешелүү  аймакта социалдык-маданий жана өндүрүштүк инфраструк-

тураны өнүктүрүү, жергиликтүү өзалдынча башкаруунун экономикалык негиз-

дерин чыњдоо маселелери боюнча сунуштарды кењешке киргизет;

     3) өз  аймагын  экономикалык  жактан өнүктүрүүнүн пландарынын жана

бюджеттин долбоорлорун, пландарды аткаруу жана бюджетти аткаруу жөнүндө

отчетторду алдын  ала  карайт,  алар боюнча өзүнүн сын-пикирлерин даяр-

дайт, зарылчылык болгон учурда аларды кењешке сунуш кылат;

     4) жергиликтүү кењеш кабыл алган чечимдердин аткарылышына жана ус-

тавдын талаптарын аткаруунун сакталышына контролдукту жүзөгө ашырат;

     5) аларга Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жана тиешелүү кењештин

регламенти тарабынан берилген башка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

     2. Жергиликтүү кењештин туруктуу комиссиялары өздөрүнүн карамагына

кирген маселелер боюнча жергиликтүү мамлекеттик администрациянын орган-

дарынын жана  жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын, тиешелүү ай-

макта жайгашкан  ишканалардын, мекемелердин жана уюмдардын жетекчилерин

жана адистерин угууга укуктуу.

 

     30-берене. Туруктуу комиссиялардын жыйналыштары

 

     1. Жергиликтүү  кењештин туруктуу комиссияларынын жыйналыштары ко-

миссиянын ишинин планына ылайык чакырылат.

     2. Туруктуу комиссиялардын жыйналыштарына бул комиссиялардын мүчө-

сү болуп саналбаган тиешелүү кењештин кењеш берүүчү добуш укугу бар де-

путаттары катыша алат.

     3. Бир  нече  туруктуу  комиссиялардын карамагына кирген маселелер

комиссиялардын демилгеси  боюнча, ошондой эле жергиликтүү кењештин тап-

шыруусу боюнча даярдалышы жана комиссиялар тарабынан биргелешип каралы-

шы мүмкүн.

     4. Туруктуу комиссиялардын бардык мүчөлөрү тењ укуктарга ээ.

 

     31-берене. Жергиликтүү кењештердин ишин уюштуруучулук жактан

                камсыз кылуу

 

     1. Жергиликтүү кењештердин ишин уюштуруучулук жактан камсыз кылуу,

туруктуу комиссияларга жана депутаттарга жардам көрсөтүү, зарыл матери-

алдарды даярдоо  үчүн  республикалык, облустук маанидеги шаарлардын ке-

њештери жана райондук кењештер Өкмөт тарабынан аныкталган типтүү ченем-

дердин негизинде өз аппараттарын түзүүгө укуктуу.

     2. Райондук  маанидеги  шаарлардын кењештеринин, поселкалык кењеш-

тердин жана  айылдык округдардын кењештеринин ишин уюштуруучулук жактан

камсыз кылуу  шаардык башкаруунун, поселкалык башкаруунун жана айыл өк-

мөтүнүн аппараттарына жүктөлөт.

     3. Жергиликтүү  кењештердин аппараттарынын ишин материалдык-техни-

калык жактан  камсыз  кылуу жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу-

чу-тескөөчү органдарына,  ал эми райондук дењгээлде - тиешелүү райондун

жергиликтүү мамлекеттик администрациясына жүктөлөт.

 

     32-берене. Жергиликтүү кењештин ченемдик укуктук актылары

 

     1. Мыйзамдарда  башка тартип каралган учурларды кошпогондо, жерги-

ликтүү кењештин өзүнүн карамагына таандык кылынган маселелер боюнча че-

чимдери шайланган депутаттардын жалпы санынын көпчүлүк добушу менен ка-

был алынат. Кењештин чечимдери токтом формасында чыгарылат жана ага ке-

њештин төрагасы кол коет.

     2. Жергиликтүү кењештердин өздөрүнүн ыйгарым укуктарынын чектерин-

де кабыл алган чечимдери тиешелүү аймакта жашаган бардык жарандар, мам-

лекеттик бийликтин  жана  башкаруунун  аймактык  органдары, ошондой эле

менчигинин формасына  карабастан ишканалар, уюмдар жана мекемелер тара-

бынан мыйзамдарда  белгиленген  ыйгарым укуктардын чектеринде милдеттүү

түрдө аткарылат.

     3. Жергиликтүү кеңештердин ченемдик укуктук актылары  "Кыргыз Рес-

публикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Кыргыз  Республикасынын

Мыйзамы тарабынан белгиленген тартипте күчүнө кирет.

     4. Жергиликтүү кењештин чечимдери Кыргыз Республикасынын мыйзамда-

рында белгиленген  тартипте жокко чыгарылышы, болбосо күчүн жоготту деп

табылышы мүмкүн.

(КР 2010-жылдын 4-мартындагы №46  Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     33-берене. Жергиликтүү кењештин төрагасы

 

     1. Жергиликтүү кењештердин төрагалары тийиштүү кењештин сессиясын-

да жашыруун  добуш  берүү  менен  депутаттардын ичинен кењештин ыйгарым

укуктарынын мөөнөтүнө шайланат.

     2. Тиешелүү  жергиликтүү кењештин төрагасынын кызмат ордуна талап-

керлерди көрсөтүү тартиби жана шайлоонун башка жол-жобо маселелери тие-

шелүү жергиликтүү кењештин регламенти менен аныкталат.

     3. Өзүнүн милдеттерин аткарбаган же ойдогудай эмес аткарган учурда

жергиликтүү кењештин  төрагасы ээлеген кызматынан шайланган депутаттар-

дын жалпы  санынын көпчүлүк добушу менен, жергиликтүү кењештин депутат-

тарынын үчтөн биринин демилгеси боюнча мөөнөтүнөн мурда бошотулушу мүм-

күн.

     4. Республикалык  жана  облустук маанидеги шаарлардын кењештеринин

жана райондук кењештердин төрагалары акы төлөнүүчү кандай болбосун баш-

ка кызматтарды ээлөөгө укуксуз.

     5. Райондук  маанидеги  шаарлардын кењештеринин, поселкалык кењеш-

тердин жана  айылдык округдардын кењештеринин төрагалары өз милдеттерин

коомдук башталыштарда  аткарат,  бирок жергиликтүү кењештин сессиясынын

ишинин мезгилинде бир жолку компенсацияны алат.

     6. Жергиликтүү кењештин төрагасы:

     - жергиликтүү кењештин сессияларын чакырат;

     - сессияларда төрагалык кылат;

     - жергиликтүү кењештин чечимдерине кол коет;

     - жергиликтүү кењеш жүктөгөн башка милдеттерди аткарат.

     7. Жергиликтүү  кењештердин төрагалары Кыргыз Республикасынын мый-

замдарына ылайык  Кыргыз  Республикасынын  мамлекеттик сыйлыктары менен

сыйлоо, Кыргыз  Республикасынын ардактуу наамдарын берүү жөнүндө өтүнүч

кылат.

 

     34-берене. Жергиликтүү кењештин төрагасынын орунбасары

 

     1. Жергиликтүү  кењештин  төрагасынын орунбасары сессияда депутат-

тардын ичинен шайланат.

     2. Кењештин  төрагасынын орунбасары кењештин төрагасынын тапшырма-

ларын аткарат,  ал  жокто  же  өзүнүн милдеттерин аткара албаган учурда

анын милдеттерин аткарат.

     3. Төраганын орунбасары ээлеген кызматынан шайланган депутаттардын

жалпы санынын  көпчүлүк добушу менен, жергиликтүү кењештин депутаттары-

нын үчтөн биринин демилгеси боюнча бошотулушу мүмкүн.

     4. Жергиликтүү  кењештин төрагасынын орунбасарлары өз ишин коомдук

башталыштарда жүзөгө ашырат.

 

     35-берене. Жергиликтүү кењештердин ыйгарым укуктарын токтотуу

 

     1. Поселкалык,  шаардык,  райондук кењештердин жана айылдык округ-

дардын кењештеринин ыйгарым укуктары кењештин жањы курамынын түзүлүшүнө

(калыптанышына); кењешти  мөөнөтүнөн мурда таратууга байланыштуу токто-

тулат.

     2. Поселкалык, шаардык, райондук кењештер жана айылдык округдардын

кењештери тиешелүү  жергиликтүү  кењештин  депутаттарынын жалпы санынын

кеминде үчтөн  экисинин көпчүлүк добушу менен кабыл алынган чечим боюн-

ча, болбосо ушул Мыйзамдын 10-беренесинде каралган негиздер боюнча Пре-

зидент тарабынан,  же тиешелүү административдик аймактык бирдиктин шай-

лоочуларынын жарымынан  көбүнүн сунушу боюнча мөөнөтүнөн мурда таркаты-

лышы мүмкүн.

 

                                4-глава

      Республикалык жана облустук маанидеги шаардын мэри, мэриясы

 

     36-берене. Республикалык жана облустук маанидеги шаардын мэри,

                мэриясы

 

     1. Республикалык  жана облустук маанидеги шаарда жергиликтүү өзал-

дынча башкаруунун аткаруу бийлигин мэр жана мэрия аткарат.

     2. Мэр  - шаардын жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын сис-

темасындагы шайлануучу  кызмат адамы, жергиликтүү өзалдынча башкаруунун

аткаруучу-тескөөчү органынын  жетекчиси,  шаарда  мамлекеттик  саясатты

жүргүзүү жана ага мамлекет берген ыйгарым укуктардын алкагында аткаруу-

чу бийликтин функцияларын жүзөгө ашыруу үчүн жооптуу адам.

     3. Мэрия  - шаарда жергиликтүү өзалдынча башкаруунун аткаруу орга-

нынын функцияларын  жана  ыйгарым  укуктарын  ишке ашыруу боюнча мэрдин

ишин камсыз кылуу үчүн түзүлгөн жергиликтүү өзалдынча башкаруунун атка-

руучу-тескөөчү органы. Шаардын мэриясынын курамына түзүмдүк жана аймак-

тык бөлүмдөр кирет.

 

     37-берене. Республикалык жана облустук маанидеги шаардын мэринин

                ыйгарым укуктары

 

     1. Республикалык жана облустук маанидеги шаардын мэри:

     1) Кыргыз  Республикасынын  Конституциясынын  жана  мыйзамдарынын,

Президенттин жана Өкмөттүн актыларынын,  ошондой эле шаардын уставынын,

өзүнүн ыйгарым укуктарынын чегинде кабыл алынган шаардык  кењештин  че-

чимдеринин сакталышын жана аткарылышын уюштурат;

     2) шаардын жашоо-турмушун камсыз кылуу боюнча мэриянын, муниципал-

дык уюмдардын  жана  мекемелердин ишине жетекчилик кылат, бул иштин на-

тыйжасы үчүн жооп берет;

     3) мамлекеттик  бийлик  органдарынын  аймактык  бөлүмдөрүнүн  ишин

координациялайт, алардын  жетекчилерин  дайындоого макулдук берет, буга

судьялар, прокурорлор, улуттук коопсуздуктун мамлекеттик органынын жана

Кыргыз Республикасынын мамлекеттик статистика органдарынын аймактык бө-

лүмдөрүнүн жетекчилеринен башка жогоруда көрсөтүлгөн аймактык бөлүмдөр-

дүн кызмат  адамдары  өздөрүнүн  милдеттерин талаптагыдай эмес аткарган

учурда аларды кызматтан четтетүү жөнүндө маселе коюуга укуктуу;

     4) Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарына ылайык шаардын вице-мэрле-

рин, түзүмдүк  бөлүмдөрдүн жетекчилерин, ошондой эле мэриянын аппараты-

нын кызматерлерин дайындайт жана кызматтан бошотот;

     5) жергиликтүү маанидеги маселелерди, ошондой эле өткөрүп берилген

мамлекеттик ыйгарым  укуктарды башкарууну жүзөгө ашырат, буга жергилик-

түү кењештин ыйгарым укуктарына тиешелүү маселелер кирбейт;

     6) өткөрүп  берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарды ойдогудай атка-

рууну уюштуруу үчүн түздөн-түз жооп берет;

     7) Кыргыз  Республикасынын мамлекеттик бийлик органдарында, өкмөт-

түк эмес, коомдук жана башка уюмдарында жана чет өлкөлөрдө шаардын аты-

нын иш алып барат;

     8) кызматка  киришкенден  үч  айдан кечиктирбестен шаардын социал-

дык-экономикалык өнүгүү  программасынын  долбоорун иштеп чыгууну камсыз

кылат жана аны бекитүү үчүн шаардык кењешке сунуш кылат;

     9) шаардык кењешке шаардык бюджеттин долбоорун сунуш кылат, шаар-

дагы иштердин жалпы абалы,  бюджеттин аткарылышы, муниципалдык менчикти

жана бюджеттен тышкары фонддун каражаттарын пайдалануу, шаардын социал-

дык-экономикалык өнүгүү  жана калкты социалдык жактан коргоо программа-

ларынын аткарылышы жөнүндө шаардык кењештин алдында жылына эки  жолудан

кем эмес отчет берет;

     10) шаардык курултайда калкка өз ишинин натыйжасы жөнүндө эки жыл-

да бир жолудан кем эмес маалымат берет;

     11) мыйзамга ылайык жергиликтүү салыктарды  жана  жыйымдарды  кир-

гизүү боюнча шаардык кењешке сунуш киргизет;

     12) шаардык  кењештин  сессиясын  чакыруу  жөнүндө сунуш киргизет,

анын ишине катышат;

     13) мамлекеттик сыйлыктар менен сыйлоо жөнүндө Президентке  белги-

ленген тартипте өтүнүч кылат;

     14) Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык баш-

ка ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

     2. Республикалык  маанидеги шаарлардагы жергиликтүү өзалдынча баш-

каруунун ишин уюштуруунун өзгөчөлүктөрү алардын статусу тууралуу Кыргыз

Республикасынын мыйзамдары менен аныкталат.

 

     38-берене. Республикалык жана облустук маанидеги шаардын мэринин

                кызматка киришүүсүнүн жана аны кызматтан бошотуунун

                тартиби

 

     1. Республикалык жана облустук маанидеги шаардын мэрин шайлоо Пре-

зидент сунуш кылган талапкерлердин ичинен эреже түрүндө альтернативалык

негизде төрт  жылдык  мөөнөткө  жашыруун добуш берүү жолу менен шаардык

кењештин депутаттары тарабынан жүзөгө ашырылат.

     2. Шаардын мэрин шайлоо Президент тарабынан дайындалат.

     Республикалык жана облустук маанидеги шаардын мэрин шайлоону өткө-

рүү тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамы менен белгиленет.

     Эгерде шаардын мэрин шайлоого шаардык кењештин депутаттарынын жал-

пы санынын  кеминде  үчтөн экиси катышса, шайлоо болуп өттү деп эсепте-

лет. Тиешелүү  кењештин  депутаттарынын  жалпы санынын көпчүлүк добушун

алган талапкер шайланды деп эсептелет.

     Шаардын мэринин  кызмат  ордуна  шайланган адам тийиштүү күбөлүктү

берүү менен Президенттин Жарлыгы менен бекитилет.

     3. Шаардын мэри төмөндөгүдөй учурларда Кыргыз Республикасынын Пре-

зиденти тарабынан  ээлеген  кызматынан мөөнөтүнөн мурда бошотулушу мүм-

күн:

     - жеке арызынын негизинде;

     - мыйзамдарды, Президенттин жана Өкмөттүн ченемдик укуктук актыла-

рын, өткөрүп  берилген  мамлекеттик ыйгарым укуктарды аткарбагандыгы же

талаптагыдай аткарбагандыгы  үчүн  депутаттардын жалпы санынын көпчүлүк

добушу боюнча

     - шаардык  кењештин сессиясынын макулдугу менен Премьер-министрдин

сунушу боюнча;

     - соттун күчүнө кирген айыптоочу өкүмүнүн негизинде;

     - ал сот тарабынан аракетке жөндөмсүз деп табылган учурда;

     - аны  өлгөн, дайынсыз жоголгон деп жарыялоо жөнүндө соттун чечими

мыйзамдуу күчүнө кирген, ошондой эле каза болгон учурда;

     - Кыргыз  Республикасынын  чегинен тышкары туруктуу жашоочу жерине

кеткен учурда;

     - Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыккан, Кыргыз Республикасы-

нын жарандыгын жоготкон же чет мамлекеттин жарандыгын кабыл алган учур-

да;

     - эмгекке биротоло жарамсыздыгынын натыйжасында кызматтык  милдет-

терин аткарууга мүмкүн болбой калган учурда;

     - шаардык кењештин депутаттарынын жалпы санынын кеминде үчтөн эки-

си тарабынан ишеним көрсөтүлбөгөн учурда;

     - тараптардын  эркине  байланышпаган  кырдаалдар  боюнча (тиешелүү

мыйзамды кабыл алуу, мыйзамдарда каралган башка кырдаалдар).

     4. Шаардык  кењеш  мэрге  ишеним көрсөтпөй койгон учурда Президент

аны мөөнөтүнөн  мурда  кызматынан бошотуу жөнүндө чечим кабыл алууга же

шаардык кењештин чечимине макулдук бербөөгө укуктуу.

     5. Шаардык  кењештин  депутаттары  мэрге кайталап ишеним көрсөтпөй

койгон учурда Президент аны ээлеген кызматынан бошотот.

     6. Мэр  кызматынан  мөөнөтүнөн  мурда бошотулган учурда жањы мэрди

шайлоо өткөрүлгөнгө  чейин Президент өзүнүн актысы менен мэрдин милдет-

терин аткаруучуну төрт айга чейинки мөөнөткө дайындай алат.

 

     39-берене. Республикалык жана облустук маанидеги шаардын мэринин

                компетенциясы

 

     Шаардын мэриясы:

     1) шаардын жашоо-турмушун камсыз кылуучу тутумдардын иштөөсүн жана

өнүгүүсүн, шаардыктарга  социалдык  жана маданий кызматтарды көрсөтүүнү

уюштурат;

     2) шаар  бюджетинин долбоорун иштеп чыгат жана шаардык кењеште бе-

китилгенден кийин аны аткарат;

     3) шаардын  социалдык-экономикалык  өнүгүүсүнүн,  калкты социалдык

жактан коргоонун программаларынын долбоорлорун иштеп чыгат жана шаардык

кењеште бекитилгенден кийин алардын аткарылышын камсыз кылат;

     4) шаардын өнүгүшү үчүн инвестицияларды жана гранттарды тартат;

     5) тарых,  архитектура  жана  маданият  эстеликтерин коргоо боюнча

иш-чараларды жүзөгө ашырат;

     6) шаар  жерлерин жана муниципалдык менчик объекттерин сарамжалдуу

пайдалануу боюнча  иш-чараларды  иштеп  чыгат жана алар шаардык кењеште

бекитилгенден кийин аларды жүзөгө ашырат;

     7) ишканаларды менчиктештирүүгө жана тийиштүү орган менен макулда-

шуу боюнча социалдык-маданий, тиричилик жана чарбалык багыттардагы объ-

екттерди, ошондой эле алардын иштөөсү үчүн зарыл болгон жабдууларды ба-

ланска алууга катышат;

     8) турак  жай фондун, турак жай-коммуналдык чарбаны өнүктүрүү жана

ыњгайлаштыруу боюнча иш-чараларды иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;

     9) Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарына  ылайык  шаар курулушунун

башкы планын иштеп чыгат жана турмушка ашырат, архитектуранын жана шаар

курулушунун ченемдери менен эрежелеринин сакталышына контролдукту жүзө-

гө ашырат;

     10) табигый  кырсыктардын,  өзгөчө  кырдаалдардын  алдын алуу жана

аларды болтурбоо,  алардын кесепеттерин жоюу боюнча мобилизациялык жана

уюштуруучулук-иштиктүү иш-чараларды жүзөгө ашырат;

     11) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укук-

тарды жүзөгө ашырат.

 

     40-берене. Республикалык жана облустук маанидеги шаардын

                вице-мэрлери

 

     1. Республикалык жана облустук маанидеги шаардын вице-мэри (бирин-

чи) мэр жок учурда аны алмаштырат жана шаардын мэри жүктөгөн милдеттер-

ди аткарат.

     2. Республикалык  жана облустук маанидеги шаардын вице-мэрлери ша-

ардын мэринин алдында алар аткара турган функциялар үчүн жооп берет.

 

                                5-глава

             Райондук маанидеги шаардын шаардык башкаруусу

                       жана поселкалык башкаруу

 

     41-берене. Райондук маанидеги шаардын башчысынын жана поселканын

                башчысынын кызматка киришүүсүнүн жана аларды кызматтан

                бошотуунун тартиби

 

     1. Райондук маанидеги шаарда жана поселкада жергиликтүү  өзалдынча

башкаруунун  аткаруу  бийлигин жүзөгө ашыруу үчүн тийиштүүлүгүнө жараша

шаардык жана поселкалык башкаруу түзүлөт.

     2. Райондук маанидеги шаардын башчысы жана поселканын башчысы жер-

гиликтүү өзалдынча  башкаруу  маселелери  боюнча  тиешелүү  жергиликтүү

кењешке,  ал  эми  өткөрүп  берилген мамлекеттик ыйгарым укуктар боюнча

мамлекеттик бийликтин жогору турган органдарына отчет берет.

     3. Райондук  маанидеги шаардын башчысы жана поселканын башчысы об-

лустук мамлекеттик  администрация  башчысы-губернатор  жана жергиликтүү

өзалдынча башкаруу  иштери  боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар

менен макулдашуу  боюнча,  эреже катары альтернативдүү негизде райондук

мамлекеттик администрация башчысы-аким тарабынан сунуш кылынуучу талап-

керлердин ичинен  жашыруун  добуш берүү жолу менен тиешелүү жергиликтүү

кењештин депутаттары тарабынан торт жылдык мөөнөткө шайланат.

     4. Райондук  маанидеги  шаардын  башчысын жана поселканын башчысын

шайлоо Президент тарабынан дайындалат.

     Райондук маанидеги  шаардын башчысын жана поселканын башчысын шай-

лоону өткөрүү  тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен белгиле-

нет.

     5. Тиешелүү кењештин депутаттарынын жалпы санынын көпчүлүк добушун

алган талапкер  шайланды деп эсептелет. Эгерде райондук маанидеги шаар-

дын башчысын  жана поселканын башчысын шайлоого тиешелүү кењештин депу-

таттарынын жалпы санынын кеминде үчтөн экиси катышса, ал болуп өттү деп

эсептелет.

     6. Райондук маанидеги шаардын башчысы жана поселканын башчысы шай-

ланбай калган  учурда  райондук  мамлекеттик администрация башчысы-аким

тиешелүү жергиликтүү  кењешке  ошол эле же башка талапкерлерди кайрадан

сунуш кылууга укуктуу.

     7. Сунуш  кылынган  талапкерлерди жергиликтүү кењештин депутаттары

кайрадан шайлабаган учурда облустун мамлекеттик администрациясынын баш-

чысы -  губернатору  менен макулдашуу боюнча райондун мамлекеттик адми-

нистрациясынын башчысы  - акими тиешелүү жергиликтүү кењешке мөөнөтүнөн

мурда шайлоону дайындоо жөнүндө Президентке өтүнүч берет.

     8. Райондук  маанидеги шаардын башчысынын жана поселканын башчысы-

нын кызмат  ордуна жогорку билими жана мамлекеттик же муниципалдык кыз-

матта кеминде  эки  жылдык  иш стажы бар Кыргыз Республикасынын эмгекке

жарамдуу жараны талапкер боло алат.

     Кылмыш жасагандыгы  үчүн  соттуулугу мыйзамда белгиленген тартипте

жоюлбаган же  алып  салынбаган  Кыргыз  Республикасынын жараны райондук

маанидеги шаардын башчысы жана поселканын башчысы болуп шайлана албайт.

     9. Райондук  маанидеги шаардын башчысы жана поселканын башчысы об-

лустун мамлекеттик  администрациясынын  башчысы - губернатору менен ма-

кулдашуу боюнча райондун мамлекеттик администрациясынын башчысы - акими

тарабынан төмөндөгүлөрдүн негизинде ээлеген кызматынан мөөнөтүнөн мурда

бошотулушу мүмкүн:

     - жеке арызынын негизинде;

     - соттун күчүнө кирген айыптоо өкүмүнүн негизинде;

     - сот аны эмгекке жарамсыз деп тапкан учурда;

     - аны  өлгөн, дайынсыз жоголгон деп жарыялоо жөнүндө соттун чечими

мыйзамдуу күчүнө кирген, ошондой эле каза болгон учурда;

     - Кыргыз  Республикасынын  чегинен  тышкары жакка туруктуу жашоочу

жерине кеткен учурда;

     - Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыккан же Кыргыз Республика-

сынын жарандыгын жоготкон учурда;

     - эмгекке  биротоло жарамсыздыгынын натыйжасында кызматтык милдет-

терин аткарууга мүмкүн болбой калган учурда;

     - шаардык  же поселкалык кењештин депутаттарынын жалпы санынын ке-

минде үчтөн экиси тарабынан ишеним көрсөтүлбөгөн учурда;

     - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган  башка  кырдаалдар

боюнча.

     10. Райондук маанидеги шаардын  башчысы  жана  поселканын  башчысы

мыйзамдарды,  Президенттин  жана  Өкмөттүн  ченемдик укуктук актыларын,

өткөрүп берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарды аткарбагандыгы же  ойдо-

гудай эмес аткаргандыгы үчүн депутаттардын жалпы санынын көпчүлүк добу-

шу менен шаардык же поселкалык кењештин  сессиясынын  макулдугу  боюнча

жергиликтүү  өз  алдынча башкаруу иштери боюнча ыйгарым укуктуу мамле-

кеттик орган менен макулдашуу аркылуу райондун мамлекеттик  администра-

циясынын башчысы - акими тарабынан мөөнөтүнөн мурда бошотулушу мүмкүн.

     11. Райондук маанидеги шаардын башчысына же  поселканын  башчысына

тиешелүү жергиликтүү кењештин депутаттары ишеним көрсөтпөгөн учурда ра-

йондун мамлекеттик администрациясынын башчысы - акими аны ээлеген  кыз-

матынан  бошотуу жөнүндө чечим кабыл алууга же жергиликтүү кењештин че-

чими менен макул болбоого укуктуу.

     12. Райондук  маанидеги  шаардын башчысына же поселканын башчысына

тиешелүү жергиликтүү  кењештин  депутаттары кайталап ишеним көрсөтпөгөн

учурда райондун  мамлекеттик администрациясынын башчысы - акими аны ээ-

леген кызматынан  бошотот  жана  райондук маанидеги шаардын башчысын же

поселканын башчысын  жањыдан шайлоону дайындоо жөнүндө Президентке өтү-

нүч берет.

     13. Райондук  маанидеги  шаардын  башчысы  жана поселканын башчысы

кызматынан мөөнөтүнөн  мурда  бошотулган учурда, жањы башчы шайланганга

чейин, анын  милдетин  тиешелүү түрдө райондук маанидеги шаардын же по-

селканын башчысынын орунбасары аткарат.

 

     42-берене. Шаардык жана поселкалык башкаруунун компетенциясы

 

     Шаардык жана поселкалык башкаруу:

     1) шаардын,  поселканын  жашоо-турмушун камсыз кылуучу тутумдардын

иштөөсүн жана өнүгүүсүн, калкка социалдык жана маданий кызматтарды көр-

сөтүүнү уюштурат;

     2) аймактын  социалдык-экономикалык  өнүгүүсүнүн  программаларынын

долбоорлорун иштеп  чыгат  жана  тиешелүү жергиликтүү кењеш бекиткенден

кийин алардын аткарылышын камсыз кылат;

     3) жергиликтүү  бюджеттин долбоорун иштеп чыгат жана тиешелүү жер-

гиликтүү кењеш бекиткенден кийин аны аткарат;

     4) тарых,  архитектура  жана  маданият  эстеликтерин коргоо боюнча

иш-чараларды жүзөгө ашырат;

     5) жерлерди,  муниципалдык менчик объекттерин сарамжалдуу пайдала-

нуу боюнча иш-чараларды иштеп чыгат жана тиешелүү жергиликтүү кењеш бе-

киткенден кийин аларды жүзөгө ашырат;

     6) ишканаларды  менчиктештирүүгө  жана тийиштүү органдар менен ма-

кулдашуу боюнча социалдык-маданий, тиричилик жана чарбалык багыттардагы

объекттерди, ошондой  эле алардын иштөөсү үчүн зарыл болгон жабдууларды

баланска кабыл алууга катышат;

     7) турак  жай фондун, турак жай-коммуналдык чарбаны өнүктүрүү жана

ыњгайлаштыруу боюнча иш-чараларды иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;

     8) аймактардын курулушунун башкы планын иштеп чыгат жана ишке ашы-

рат, архитектура  жана  шаар  курулушунун  ченемдери менен эрежелеринин

сакталышына контролдукту жүзөгө ашырат;

     9) табигый кырсыктардын, өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана бол-

турбоо, алардын  кесепеттерин жоюу боюнча мобилизациялык жана уюштуруу-

чулук-иштиктүү иш-чараларды жүзөгө ашырат;

     10) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укук-

тарды жүзөгө ашырат.

 

     43-берене. Райондук маанидеги шаардын башчысынын жана поселканын

                башчысынын ыйгарым укуктары

 

     Райондук маанидеги шаардын башчысы жана поселканын башчысы:

     1) шаардык  башкарууга  жана  поселкалык башкарууга тийиштүүлүгүнө

жараша жетекчилик  кылат жана алардын ишинин натыйжасы үчүн белгиленген

тартипте жооп берет;

     2) Кыргыз  Республикасынын  Конституциясынын  жана  мыйзамдарынын,

Президенттин жана  Өкмөттүн актыларынын, шаардык кењештин ыйгарым укук-

тарынын чегинде  кабыл алынган анын чечимдеринин аткарылышын камсыз кы-

лат;

     3) өткөрүп берилген мамлекеттик ыйгарым укуктардын ойдогудай атка-

рылышын уюштуруу үчүн жеке жооп берет;

     4) мамлекеттик бийлик жана өзалдынча башкаруу органдарында, Кыргыз

Республикасынын коомдук жана башка уюмдарында, ошондой эле чет өлкөлөр-

дө тийиштүүлүгүнө жараша шаардын, поселканын атынан иш алып барат;

     5) кызматка киришкен күндөн тартып үч айдан кечиктирбестен аймакты

социалдык-экономикалык өнүктүрүү  программасынын  долбоорун жергиликтүү

кењештин бекитүүсүнө сунуш кылат;

     6) жергиликтүү  кењешке  шаар бюджетинин долбоорун бекитүүгө сунуш

кылат, иштердин  жалпы абалы, жергиликтүү бюджеттин аткарылышы жана му-

ниципалдык менчикти  пайдалануу, аймакты социалдык-экономикалык өнүктү-

рүү жана калкты социалдык жактан коргоо программаларынын аткарылышы жө-

нүндө жергиликтүү кењештин алдында жарым жылда бир жолудан кем эмес от-

чет берет;

     7) тиешелүү  курултайда  өзүнүн  ишинин натыйжалары жөнүндө калкка

эки жылда бир жолудан кем эмес отчет берет;

     8) Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарына ылайык жергиликтүү салык-

тарды жана  жыйымдарды  киргизүү  боюнча сунуштарды жергиликтүү кењешке

киргизет;

     9) райондук маанидеги мекемелерди  кошпогондо,  тиешелүү  аймактык

мамлекеттик мекемелердин жетекчилерин дайындоого макулдук берет;

     10) Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарына ылайык райондук маанидеги

шаардын башчысынын  орунбасарын жана поселканын башчысынын орунбасарын,

шаардык жана  поселкалык башкаруунун түзүмдүк бөлүмдөрүнүн жетекчилерин

жана аппараттардын кызматкерлерин дайындайт жана кызматтан бошотот;

     11) жергиликтүү  кењештин  ыйгарым укуктарына кирген ыйгарым укук-

тарды кошпогондо,  жергиликтүү маанидеги маселелерди, ошондой эле өткө-

рүп берилген  мамлекеттик  ыйгарым укуктарды чечүү боюнча ыйгарым укук-

тарды жүзөгө ашырат;

     12) Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарына ылайык башка маселелерди

чечет.

 

     44-берене. Райондук маанидеги шаардын башчысынын жана поселканын

                башчысынын орунбасарлары

 

     1. Райондук  маанидеги шаардын башчысынын орунбасары жана поселка-

нын башчысынын  орунбасары  тийиштүүлүгүнө  жараша  райондук  маанидеги

шаардын башчысын  жана поселканын башчысынын милдетин алар жок мезгилде

аткарат.

     2. Райондук маанидеги шаардын башчысынын орунбасары жана  поселка-

нын башчысынын  орунбасары  райондук  маанидеги шаардын башчысынын жана

поселканын башчысынын алдында өздөрү аткарган ыйгарым укуктар үчүн жооп

берет.

 

                                6-глава

                              Айыл өкмөтү

 

     45-берене. Айыл өкмөтү

 

     1. Аткаруу бийлигин жүзөгө ашыруу үчүн айылдык округда айыл өкмөтү

иштейт.

     2. Айыл өкмөтүнүн аппараты айылдык округдун кењешинин депутаттары-

на өздөрүнүн  ыйгарым укуктарын жүзөгө ашырууда, шайлоочулардын алдында

отчетторун даярдоодо жана өткөрүүдө көмөк көрсөтөт.

     3. Айыл  өкмөтү  өзүнүн ишинде айылдык округдун тийиштүү кењешине,

ал эми өткөрүлүп берилген мамлекеттик ыйгарым укуктар боюнча - тийиштүү

мамлекеттик органдарга отчет берет.

     4. Айыл  өкмөтү өзүнүн компетенциясына кирген маселелер боюнча ка-

был алган чечимдерге айылдык округдун башчысы кол коет.

     5. Айыл  өкмөтүнүн  ыйгарым  укуктарынын чегинде чыгарган актылары

тийиштүү аймакта милдеттүү түрдө аткарылууга тийиш.

     6. (КР 2010-жылдын 4-мартындагы № 46 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(КР 2010-жылдын 4-мартындагы № 46 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

 

     46-берене. Айыл өкмөтүнүн компетенциясы

 

     Айыл өкмөтү:

     1) аймактын  социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн жана калкты социал-

дык жактан  коргоонун  программаларынын  долбоорлорун  иштеп чыгат жана

аларды аткарат;

     2) жергиликтүү бюджеттин долбоорлорун иштеп чыгат жана айылдык ок-

ругдун кењештеринде бекитилгенден кийин аларды аткарат;

     3) тарых,  архитектура  жана  маданият  эстеликтерин коргоо боюнча

иш-чараларды иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;

     4) жањы  жумушчу  орундарын  түзүү боюнча иш-чараларды иштеп чыгат

жана жүзөгө ашырат;

     5) ишканаларды  менчиктештирүүдө жана социалдык-маданий, тиричилик

жана чарбалык  багыттардагы объекттерди жана алардын иштөөсү үчүн зарыл

болгон жабдууларды айыл өкмөтүнүн балансына өткөрүп берүүгө катышат;

     6) турак жай фондун өнүктүрүү боюнча иш-чараларды иштеп чыгат жана

жүзөгө ашырат;

     7) муниципалдык  менчикте  турган,  ошондой эле Айылчарба жерлерин

кайра бөлүштүрүү фондунун жерлерин сарамжалдуу пайдалануу боюнча иш-ча-

раларды иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;

     8) табигый  кырсыктардын, өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу, алардын

кесепеттерин жоюу  боюнча  мобилизациялык  жана  уюштуруучулук-иштиктүү

иш-чараларга көмөк көрсөтөт;

     9) экономикалык,  социалдык жана укуктук чөйрөлөрдүн өзара аракет-

тенүүсүнө өбөлгө түзөт;

     10) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укук-

тарды жүзөгө ашырат.

 

     47-берене. Айылдык округдун башчысынын кызматка киришинин жана

                кызматтан бошотулушунун тартиби

 

     1. Айылдык  округдун башчысы облустун мамлекеттик администрациясы-

нын башчысы  -  губернатору  жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу иштери

боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу боюнча район-

дун мамлекеттик  администрациясынын башчысы - акими тарабынан альтерна-

тивалык негизде  сунуш  кылынуучу  талапкерлердин ичинен жашыруун добуш

берүү аркылуу  айылдык  кењештин депутаттары тарабынан төрт жылдык мөө-

нөткө шайланат.

     2. Айылдык  округдун  башчысын шайлоо Президент тарабынан дайында-

лат.

     Айылдык округдардын  башчыларын  шайлоону  өткөрүү  тартиби Кыргыз

Республикасынын мыйзамдары менен белгиленет.

     3. Айылдык  округдун башчысын шайлоого тиешелүү жергиликтүү кењеш-

тин депутаттарынын  жалпы  санынын  кеминде үчтөн экиси катышса, шайлоо

болуп өттү  деп эсептелет. Тийиштүү кењештин депутаттарынын жалпы саны-

нын көпчүлүк добушун алган талапкер шайланды деп эсептелет.

     4. Кењештин  депутаттары айылдык округдун башчысын шайлабай койгон

учурда райондун  мамлекеттик администрациясынын башчысы - акими айылдык

округдун кењешине кайталап ошол эле же башка талапкерлерди сунуш кылуу-

га укуктуу.

     5. Жергиликтүү кењештин депутаттары айылдык округдун башчысын кай-

радан шайлабай  койгон  учурда  райондун мамлекеттик администрациясынын

башчысы -  акими облустун мамлекеттик администрациясынын башчысы-губер-

натору менен  макулдашуу боюнча тиешелүү жергиликтүү кењешке мөөнөтүнөн

мурда шайлоону дайындоо жөнүндө Президентке өтүнүч билдирет.

     6. Жергиликтүү кењештин депутаты болуп саналган адам  айылдык  ок-

ругдун башчысы болуп шайланган учурда,  ал жергиликтүү кењештин депута-

тынын ыйгарым укуктарын токтотууга милдеттүү.

     7. Айылдык  округдун башчысынын кызмат ордуна жогорку билими, мам-

лекеттик же  муниципалдык кызматта кеминде эки жылдык иш стажы бар Кыр-

гыз Республикасынын эмгекке жарамдуу жараны талапкер боло алат.

     Кылмыш жасагандыгы  үчүн  соттуулугу мыйзамда белгиленген тартипте

жоюлбаган же  алып салынбаган Кыргыз Республикасынын жараны айылдын ок-

ругдун башчысы болуп шайлана албайт.

     8. Айылдык  округдун башчысы облустун мамлекеттик администрациясы-

нын башчысы  -  губернатору  жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу боюнча

ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу боюнча райондун мам-

лекеттик администрациясынын  башчысы  - акими тарабынан төмөндөгүлөрдүн

негизинде ээлеген кызматынан мөөнөтүнөн мурда бошотулушу мүмкүн:

     - жекече арызынын негизинде;

     - мыйзамдарды, Президенттин жана Өкмөттүн ченемдик укуктук актыла-

рын аткарбагандыгы  же  талаптагыдай  аткарбагандыгы үчүн депутаттардын

жалпы санынын  көпчүлүк добушу менен айылдык округдун жергиликтүү кење-

шинин сессиясынын макулдугу менен;

     - соттун айып коюлган өкүмүнүн күчүнө киришинин негизинде;

     - ал сот тарабынан аракетке жөндөмсүз деп табылган учурда;

     - аны  өлгөн, дайынсыз жоголгон деп жарыялоо жөнүндө соттун чечими

мыйзамдуу күчүнө кирген, ошондой эле каза болгон учурда;

     - Кыргыз  Республикасынын  чегинен тышкары туруктуу жашоочу жерине

кеткен учурда;

     - Кыргыз Республикасынын жарандыгынан чыккан, Кыргыз Республикасы-

нын жарандыгын жоготкон учурда;

     - эмгекке  биротоло жарамсыздыгынын натыйжасында кызматтык милдет-

терин аткарууга мүмкүн болбой калган учурда;

     - айылдык  округдун  кењешинин  депутаттарынын жалпы санынын үчтөн

экиси ишеним көрсөтпөгөн учурда райондук мамлекеттик администрация баш-

чысы -  акими  тарабынан ээлеген кызматынан мөөнөтүнөн мурда бошотулушу

мүмкүн.

     9. Айылдык  округдун башчысына айылдык округдун кењешинин депутат-

тары ишеним  көрсөтпөгөн учурда райондун мамлекеттик администрациясынын

башчысы -  акими  аны  ээлеген  кызматынан  бошотуу жөнүндө чечим кабыл

алууга же жергиликтүү кењештин чечими менен макул болбоого укуктуу.

     10. Айылдык округдун башчысына айылдык округдун кењешинин депутат-

тары кайталап  ишеним көрсөтпөгөн учурда райондун мамлекеттик админист-

рациясынын башчысы  - акими аны ээлеген кызматынан бошотот жана айылдык

округдун башчысын  жањыдан шайлоону дайындоо жөнүндө Президентке өтүнүч

берет.

     11. Айылдык  округдун башчысы кызматынан мөөнөтүнөн мурда бошотул-

гам учурда, жањы башчы шайланганга чейин анын милдетин айылдык округдун

башчысынын орунбасары аткарат.

 

     48-берене. Айылдык округдун башчысынын ыйгарым укуктары

 

     Айылдык округдун башчысы:

     1) айыл өкмөтүнүн ишин жетектейт жана анын натыйжасы үчүн жоопкер-

чилик тартат;

     2) айылдык округдун кењешине жергиликтүү бюджеттин долбоорун сунуш

кылат, айылдык округдагы иштин жалпы абалы, жергиликтүү бюджеттин атка-

рылышы жана муниципалдык менчикти пайдалануу, аймактын социалдык-эконо-

микалык өнүгүүсүнүн  программасынын  аткарылышы  жана  калкты социалдык

жактан коргоо  жөнүндө  кењешке  жарым жылда бир жолудан кем эмес отчет

берет;

     3) өзүнүн ишинин натыйжасы жөнүндө жергиликтүү жамааттын курултай-

ында калкка жылына бир жолудан кем эмес отчет берет;

     4) өткөрүлүп  берилген мамлекеттик ыйгарым укуктардын талаптагыдай

аткарылышын уюштуруу үчүн жекече жоопкерчилик тартат;

     5) Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарына ылайык жергиликтүү салык-

тарды жана  жыйымдарды  киргизүү  боюнча жергиликтүү кењешке сунуштарды

киргизет;

     6) мамлекеттик  мекемелердин  жана уюмдардын тийиштүү аймактык бө-

лүмдөрүнүн жетекчилери  өз  милдеттерин  талаптагыдай аткарбаган учурда

аларды кызматтан четтетүү жөнүндө маселелерди коюуга укуктуу;

     7) тийиштүү  мамлекеттик аймактык мекемелердин жетекчилерин дайын-

доого макулдук берет;

     8) Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарына  ылайык  айылдык округдун

башчысынын орунбасарын,  айыл өкмөтүнүн аппаратынын кызматкерлерин дай-

ындайт жана бошотот;

     9) жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүү боюнча ыйгарым укуктар-

ды, ошондой  эле  жергиликтүү  кењешке тиешелүүлөрдөн тышкары өткөрүлүп

берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарды ишке ашырат;

     10) Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарына ылайык башка маселелерди

чечет.

 

     49-берене. Айылдык округдун башчысынын орунбасарлары

 

     1. Айылдык округдун башчысынын орунбасары айылдык округдун башчысы

жок болгон  мезгилде анын ордун алмаштырат жана айылдык округдун башчы-

сына жүктөлгөн милдеттерди аткарат.

     2. Айылдык  округдун  башчысынын орунбасары аткарган иш милдеттери

үчүн айылдык округдун башчысынын алдында жоопкерчилик тартат.

 

     50-берене. Айыл башчысы

 

     1. Өзүнчө жашашкан калктуу конуштардын жергиликтүү маанидеги масе-

лелерин оперативдүү чечүүнү уюштуруу максатында айылдык округдардын ке-

њешинин чечими  боюнча  айыл  башчысынын  (айыл старостасы) кызмат орду

киргизилиши мүмкүн.

     2. Айын башчысы айыл өкмөтүнүн чечими менен ага өткөрүлүп берилген

милдеттерди калктуу  конуштун аймактык өзгөчөлүктөрүнө, калыптанып кал-

ган үрп-адаттары менен салттарына жараша аткарат.

     3. Айын башчысы айылдык округдун башчысы тарабынан тийиштүү аймак-

тын тургундарынын  чогулушунун  макулдугу менен дайындалат жана муници-

палдык кызматчы болуп саналат.

 

                                7-глава

                  Аймактык коомдук өзалдынча башкаруу

 

     51-берене. Аймактык коомдук өзалдынча башкаруу

 

     1. Аймактык  коомдук  өзалдынча башкаруу органдары катары айылдын,

поселканын, шаардын  аймагынын  бөлүгүндө жашаган жерлери боюнча жерги-

ликтүү маанидеги  маселелерди өзалдынча чечүү жана өздөрүнүн демилгеле-

рин өз  жоопкерчилиги  менен жүзөгө ашыруу үчүн жарандардын өзүнчө уюму

түшүнүлөт.

     2. Аймактык  коомдук өзалдынча башкаруу кичи райондордун кењештери

жана комитеттери,  туракжай комплекстери, үй, көчө, кварталдык комитет-

тер, жамааттар формасында жана Конституцияга, ушул Мыйзамга жана Кыргыз

Республикасынын башка  мыйзамдарына  карама-каршы келбеген башка форма-

ларда ишке ашырылат.

     3. Аймактык коомдук өзалдынча башкаруунун ишинин аймагынын чектери

тургундардын сунуштарын  эске  алуу менен тийиштүү жергиликтүү кењештер

тарабынан белгиленет.

     4. Аймактык  коомдук өзалдынча башкаруунун түрдүү формалары өзүнүн

статусун алар  жергиликтүү  кењеште  эсептик  катталган  учурдан тартып

алат. Аймактык  коомдук өзалдынча башкаруу ошондой эле Кыргыз Республи-

касынын мыйзамдарында  белгиленген  тартипте юридикалык жактын статусун

алууга укуктуу.

     5. Аймактык коомдук өзалдынча башкаруунун бардык формалары өздөрү-

нүн ишинде  аларды шайлаган жарандардын чогулушуна жана аларды каттаган

жергиликтүү кењешке отчет беришет.

     6. Калктын жергиликтүү өзалдынча башкарууга катышуусунун ушул Мый-

замда каралган  формалары  менен бирге эле жарандар Конституцияга, ушул

Мыйзамга жана  Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдарына каршы келбеген

башка формаларда жергиликтүү өзалдынча башкарууну жүзөгө ашырууга каты-

шууга укуктуу.

 

     52-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары менен аймактык

                коомдук өзалдынча башкаруунун өзара мамилелери

 

     Аймактык коомдук өзалдынча башкарууга ушул Мыйзамда каралган  тар-

типте келишимдик  негизде жергиликтүү маанидеги айрым маселелер өткөрүп

берилиши мүмкүн.

     Жергиликтүү өзалдынча  башкаруу  органдары аларга чарбалык объект-

терди, туракжай жана туракжай эмес фонддорду, ошондой эле өздөрүнүн ма-

териалдык жана башка ресурстарын менчикке өткөрүп бериши мүмкүн.

 

     53-берене. Аймактык коомдук өзалдынча башкаруу укугу

 

     1. Аймактык  коомдук  өзалдынча башкаруу өздөрүнүн ыйгарым укуктуу

органдары же өкүлдөрү аркылуу төмөндөгүлөргө укуктуу:

     1) ушул  аймактын  маселелерин талкуулоодо жергиликтүү кењештердин

иштерине катышууга;

     2) аймактарды  көрктөндүрүү,  ремонттоо, санитардык тазалоо боюнча

иштерге катышууга;

     3) жергиликтүү кењештердин,  алардын аткаруучу-тескөөчү органдары-

нын чечимдерин аткарууга көмөктөшүүгө;

     4) курултайлардын жана жарандардын жыйындарынын чечимдерин аткару-

уну уюштурууга.

     2. Юридикалык жак формасында аймактык коомдук өзалдынча башкарууну

ишке ашырууда төмөндөгүлөргө укуктуу:

     1) банк мекемелеринде эсеп ачууга;

     2) тийиштүү жергиликтүү кењештер жана аткаруучу-тескөөчү органдар,

ошондой эле ишканалар, мекемелер, уюмдар, кооперативдер жана башка чар-

ба субъекттер менен келишимдик негизде өзара иштөөгө;

     3) жергиликтүү  бюджеттин ушул максатка каралган каражаттарын жана

жеке финансылык  ресурстарды  пайдалануу менен өз аймагын көрктөндүрүү,

турак жай фондун жана социалдык-маданий, тиричилик жана чарбалык багыт-

тагы объекттерди  куруу жана оњдоо боюнча иштерди аткарууга заказчы ка-

тары чыгууга;

     4) Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарына каршы келбеген башка ыйга-

рым укуктарды аткарууга.

 

                                8-глава

              Жергиликтүү жамааттын мүчөлөрүнүн өз эркин

                  түздөн-түз билдирүүсүнүн формалары

 

     54-берене. Жергиликтүү жамааттын мүчөлөрүнүн өз эркин түздөн-түз

                билдирүүсүнүн формалары

 

     Жамааттын мүчөлөрүнүн талкуунун талап кылган жергиликтүү маанидеги

эњ маанилүү  маселелер боюнча чечим кабыл алуу үчүн жергиликтүү жамаат-

тар чогулуштарды  (жыйналыштарды)  жана өз эркин түздөн-түз билдирүүнүн

башка формаларын өткөрө алышат.

 

     55-берене. Жергиликтүү жамааттын курултайлары

 

     1. Коомдук пикирдин кењири катмарын эсепке алуу жана жашоо-турмуш-

тук маанилүү маселелерди чечүүгө калкты катыштырууну уюштуруу максатын-

да жергиликтүү жамааттардын курултайлары өткөрүлүшү мүмкүн.

     2. Курултайга  аймактын  социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн, жерги-

ликтүү бюджетти  түзүүнүн,  муниципалдык  менчикти  пайдалануунун  жана

өнүктүрүүнүн маселелери  коюлушу  мүмкүн.  Курултайдын  чечими тийиштүү

жергиликтүү кењеш үчүн сунуш мүнөзүндө болот жана жергиликтүү кењеш жа-

на жергиликтүү  өзалдынча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү органынын баш-

чысы тарабынан каралат.

     3. Курултайлардын  делегаттарынын өкүлчүлүгүнүн саны, аларды өткө-

рүүнүн жана  курултайлардын  чечимдерин  ишке  ашыруунун тартиби Кыргыз

Республикасынын ченемдик  укуктук актыларына ылайык жергиликтүү жамаат-

тын уставы менен белгиленет.

 

                                9-глава

                   Жергиликтүү өзалдынча башкаруунун

                   финансылык-экономикалык негиздери

 

     56-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруунун

                финансылык-экономикалык негиздери

 

     1. Жергиликтүү өзалдынча башкаруунун финансылык-экономикалык неги-

зин Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен жергиликтүү жамааттарга бе-

китилип берилген  салыктык  жана  салыктык эмес кирешелердин булактары,

муниципалдык менчикти  пайдалануудан  түшкөн  кирешелер, кредиттик жана

башка финансылык  ресурстар, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзам-

дары менен белгиленген тартипте жергиликтүү өзалдынча башкаруунун кара-

магына өткөрүлүп  берилген жана жергиликтүү жамааттын кызыкчылыгын жана

муктаждыктарын канааттандыруу  үчүн  жергиликтүү өзалдынча башкаруу ор-

гандарынын аймагынын  чегинде алар пайдаланган кыймылсыз жана кыймылдуу

муниципалдык мүлк, баалуу кагаздар, табигый ресурстар, ошондой эле тий-

иштүү аймакта ишин жүзөгө ашыруучу ишканалар, уюмдар жана мекемелер тү-

зөт.

     2. Жергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдарынын мамлекеттик орган-

дар, жергиликтүү өзалдынча башкаруунун башка органдары, юридикалык жана

жеке жактар  менен финансылык жана экономикалык мамилелери, ошондой эле

жергиликтүү бюджетти  жана  жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын

бюджеттен тышкаркы фонддорун түзүү жана аткаруу тартиби жана принципте-

ри Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен жөнгө салынат.

 

     57-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын чарбалык

                субъекттерди түзүү укугу

 

     Жергиликтүү өзалдынча  башкаруу  органдары  Кыргыз Республикасынын

мыйзамдарына ылайык чарбалык иштерди жүзөгө ашыруу үчүн чарба жүргүзүү-

чү субъекттерди  түзүүгө, аларды кайра уюштуруунун жана жоюунун маселе-

лерин чечүүгө укуктуу.

 

                               III бөлүм

                 Жергиликтүү мамлекеттик администрация

 

                               10-глава

           Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын тутуму,

              түзүмү жана ишинин уюштуруучулук негиздери

 

     58-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрация

 

     1. Тийиштүү административдик-аймактык бирдиктин аймагында  аткаруу

бийлигин жергиликтүү мамлекеттик администрация жүзөгө ашырат.

     2. Жергиликтүү  мамлекеттик  администрация тиешелүү аймакта Кыргыз

Республикасынын министрликтеринин,   административдик  ведомстволорунун

жана башка мамлекеттик органдарынын аймактык бөлүмдөрүнүн макулдашылган

иш-аракетин камсыздайт.

     3. Жергиликтүү мамлекеттик администрация өз ишинде Президентке жа-

на Өкмөткө отчет берет.

     4. Жергиликтүү  мамлекеттик  администрациянын түзүмү жана штатынын

саны Өкмөт тарабынан бекитилет.

     5. Жергиликтүү  мамлекеттик администрация юридикалык жак болуп са-

налат жана  ушул  Мыйзам  жана  башка ченемдик укуктук актылар менен өз

компетенциясына таандык кылынган маселелерди өзалдынча чечүүгө укуктуу.

 

     59-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын ишин укуктук

                жөнгө салуу

 

     Жергиликтүү мамлекеттик  администрациянын ишин укуктук жөнгө салуу

Конституциянын, Кыргыз  Республикасынын  ушул Мыйзамынын жана башка че-

немдик укуктук актыларынын негизинде жүзөгө ашырылат.

 

     60-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын ишинин

                принциптери

 

     1. Жергиликтүү  мамлекеттик  администрация  өз  ишин  төмөндөгүдөй

принциптерде жүзөгө ашырат:

     - мыйзамдуулуктун жана социалдык адилеттиктин;

     - жарандардын укуктарын жана мыйзам менен корголуучу кызыкчылыкта-

рын коргоонун;

     - жалпы мамлекеттик жана жергиликтүү кызыкчылыктарды айкалыштыруу-

нун;

     -маселелерди чечүүдө ачыктыктын жана маалымдуулуктун;

     - өз  ишинин  натыйжалары  үчүн  мамлекеттин  жана калктын алдында

жоопкерчиликтин;

     - мамлекеттик бийликтин жана жергиликтүү өзалдынча башкаруунун  иш

милдеттерин жана ыйгарым укуктарын так аныктоонун.

     2. Жергиликтүү мамлекеттик администрация өз ишин жарандардын  мам-

лекеттик жана жергиликтүү маанидеги маселелерди башкарууга катышуусунун

конституциялык укугун ишке ашыруу үчүн шарттарды түзүп, тиешелүү аймак-

тын жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары менен тыгыз өзара аракетте

жүзөгө ашырат.

     3. Аткаруучулук-тескөөчүлүк  иштин  эњ  маанилүү маселелерин кароо

үчүн жергиликтүү мамлекеттик администрацияда консультациялык-кењешүүчү-

лүк орган  -  коллегия түзүлөт. Коллегиянын курамына жергиликтүү мамле-

кеттик администрациянын  башчысы,  анын  орунбасарлары жана мамлекеттик

башкаруу органдарынын башка кызмат адамдары кирет.

 

                               11-глава

               Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын

                             компетенциясы

 

     61-берене. Облустун мамлекеттик администрациясынын компетенциясы

 

     Облустун мамлекеттик администрациясы:

     1) тиешелүү аймакта аткаруу бийлигин жүзөгө ашырат;

     2) аймактын  социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн жана калкты социал-

дык жактан коргоонун программаларынын долбоорлорун түзөт, алардын атка-

рылышын уюштурат;

     3) мамлекеттик саясатты жүзөгө ашырат жана облустун аймагында баш-

каруу органдарынын ишин координациялайт;

     4) эларалык жана региондор аралык кызматташтыкты өнүктүрөт;

     5) аймакты өнүктүрүү үчүн инвестицияларды жана гранттарды тартууга

көмөк көрсөтөт;

     6) инвестициялык программаларды иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;

     7) өзгөчө кырдаалдарды, табигый кырсыктарды болтурбоо жана алардын

кесепеттерин жоюу  боюнча иш-чараларды координациялайт жана жүзөгө ашы-

рат;

     8) жарандардын,  анын ичинде жашы жете электердин укуктарын сактоо

боюнча контролдукту жүзөгө ашырат;

     9) жергиликтүү  дењгээлдеги  мамлекеттик программаларды башкарууну

жана жергиликтүү  өзалдынча  башкаруу органдары менен коомдук уюмдардын

программалардын чектеринде өзара аракеттенүүлөрүн камсыз кылат;

     10) тийиштүү  аймакта иштеп жаткан коомдук жана эларалык уюмдардын

ишине мониторинг жүргүзөт;

     11) аймактык шайлоо комиссияларына алардын ыйгарым укуктарын жүзө-

гө ашырууда  уюштуруучулук, маалыматтык жана материалдык-техникалык кө-

мөк көрсөтөт;

     12) Кыргыз  Республикасынын ченемдик укуктук актылары менен карал-

ган башка иш милдеттерди жана ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

 

     62-берене. Райондун мамлекеттик администрациясынын компетенциясы

 

     Райондун мамлекеттик администрациясы:

     1) тиешелүү аймакта аткаруу бийлигин жүзөгө ашырат;

     2) аймактын социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн жана калкты  социал-

дык жактан коргоонун программаларын иштеп чыгат жана кабыл алат,  алар-

дын аткарылышын уюштурат;

     3) райондук бюджеттин долбоорун иштеп чыгып,  райондук кењеш тара-

бынан бекитилгенден кийин анын аткарылышын уюштурат;

     4) республикалык бюджеттин каражаттарынын жана стратегиялык багыт-

тагы каражаттардын натыйжалуу жана максаттуу пайдаланылышын контролдоо-

ну жүзөгө ашырат;

     5) аймакты өнүктүрүү үчүн инвестицияларды жана гранттарды тартат;

     6) райондун  аймагында  мамлекеттик менчикти натыйжалуу башкарууну

камсыз кылат;

     7) кечиктирилгис  социалдык-экономикалык,  экологиялык  жана башка

маселелерди чечүү үчүн колдо бар ресурстарды тартууну уюштурат;

     8) өзгөчө кырдаалдарды, табигый кырсыктарды болтурбоо жана алардын

кесепеттерин жоюу  боюнча иш-чараларды координациялайт жана жүзөгө ашы-

рат;

     9) жарандардын,  анын ичинде жашы жете электердин укуктарын сактоо

боюнча контролдукту жүзөгө ашырат;

     10) жергиликтүү  дењгээлдеги мамлекеттик программаларды башкарууну

жана жергиликтүү  өзалдынча  башкаруу органдары менен коомдук уюмдардын

программалардын чектеринде өзара аракеттенүүлөрүн камсыз кылат;

     11) тийиштүү  аймакта иштеп жаткан коомдук жана эларалык уюмдардын

ишине мониторинг жүргүзөт;

     12) аймактык  шайлоо комиссияларына алардын ыйгарым укуктарын Кыр-

гыз Республикасынын мыйзамдары менен белгиленген тартипте жүзөгө ашыру-

уда уюштуруучулук жана материалдык-техникалык көмөк көрсөтөт;

     13) калкты укуктук,  социалдык-маданий,  чарбалык  жана  тиричилик

жактан тейлөөнү уюштурат;

     14) жергиликтүү  коммуникациялардын  бардык  түрлөрүн,  көчөлөрдү,

жолдорду жана  башка объекттерди тиешелүү абалда кармоо боюнча иш-чара-

лар менен программаларды иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат;

     15) Кыргыз  Республикасынын ченемдик укуктук актылары менен карал-

ган башка иш милдеттерди жана ыйгарым укуктарды жүзөгө ашырат.

 

     63-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысы

 

     1. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын ишине төмөндөгүдөй же-

ке башкаруу принцибинде жетекчилик кылат:

     - облустун мамлекеттик администрациясынын башчысы - губернатору;

     - райондук мамлекеттик администрациянын башчысы - акими.

     2. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысы Президент  та-

рабынан Премьер-министр менен кењешүү боюнча дайындалат.

     Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысы Президент тарабы-

нан өзалдынча же Премьер-министрдин сунушу боюнча кызматынан бошотулат.

     3. Облустун  мамлекеттик  администрациясынын башчысы - губернатору

облустун аймагында, ал эми райондук мамлекеттик администрациянын башчы-

сы - акими райондун аймагында башкы мамлекеттик кызматчы адам болуп са-

налат.

     4. Жергиликтүү  мамлекеттик  администрациянын башчысы ведомствонун

карамагындагы аймактын социалдык-экономикалык өнүгүшү үчүн Президенттин

жана Өкмөттүн  алдында,  ал  эми  райондук мамлекеттик администрациянын

башчысы -  акими облустун мамлекеттик администрациясынын башчысынын ал-

дында жеке жоопкерчилик тартат.

     5. Тиешелүү  административдик-аймактык бирдиктин аймагында социал-

дык-экономикалык жана коомдук-саясий кырдаалдын начарлашына, мыйзамдуу-

луктун бузулушуна алып келген өзүнүн кызматтык милдеттерин талаптагыдай

аткарбаган, ошондой эле жаманатты кылган жосунду жасаган учурда, жерги-

ликтүү мамлекеттик  администрациянын  башчысы Президент тарабынан өзал-

дынча же Премьер-министрдин сунушу боюнча ээлеген кызматынан мөөнөтүнөн

мурда бошотулушу мүмкүн.

 

     64-берене. Облустун мамлекеттик администрациясынын башчысынын -

                губернаторунун ыйгарым укуктары

 

     1. Облустун мамлекеттик администрациясынын башчысы - губернатору.

     1) облустун мамлекеттик администрациясынын ишин уюштурат жана анын

натыйжалары үчүн белгиленген тартипте жооп берет;

     2) судьялардан,  прокурорлордон, улуттук коопсуздуктун мамлекеттик

органынын аймактык  бөлүмдөрүнүн,  Кыргыз  Республикасынын  мамлекеттик

статистика органдарынын жетекчилеринен бөлөк, мамлекеттик бийлик орган-

дарынын аймактык  бөлүмдөрүнүн ишин координациялайт, алардын жетекчиле-

рин кызматка дайындоого жана кызматынан бошотууга макулдук берет, ошон-

дой эле  алар  өз  милдеттерин талаптагыдай аткарбаган учурда, жогоруда

көрсөтүлгөн кызмат  адамдарын кызматынан четтетүү жөнүндө маселе коюуга

укуктуу;

     3) мамлекеттик саясатты жүзөгө ашырат;

     4) облустун аймагында Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын, Прези-

денттин жарлыктарынын  жана буйруктарынын, Жогорку Кењештин токтомдору-

нун, Өкмөттүн токтомдорунун жана буйруктарынын аткарылышын, улуттук жа-

на мамлекеттик программалардын ишке ашырылышын контролдойт.

     5) ведомствонун  карамагындагы аймакта укуктук тартипти жана кооп-

суздукту камсыз кылуу, ошондой эле мамлекеттик чегараны кайтаруу боюнча

укук коргоо органдарынын ишин координациялайт жана контролдойт;

     6) облустун  экономикасына  инвестицияларды  тартат, инвестициялык

программаларды иштеп  чыгат  жана  ишке ашырат, эларалык жана региондор

аралык кызматташтыкты өнүктүрөт;

     7) жарандарга  мамлекеттик жана муниципалдык кызмат көрсөтүүлөрдүн

стандарттарын сактоону контролдойт;

     8) жарандардын  укугун коргоо боюнча иштерди, жарандардын арыздары

жана кайрылуулары боюнча иштерди жүргүзөт;

     9) жогору  турган мамлекеттик органдар менен мамилелерде, эларалык

мамилелерде тиешелүү аймактын өкүлү болот;

     10) облустун мамлекеттик администрациясынын аппаратынын кызматкер-

лерин дайындайт  жана кызматынан бошотот, аларга карага тартип жаза ча-

раларын көрөт жана сыйлыктар менен сыйлайт;

     11) аймактык  бөлүмдөрдүн  жетекчилери өз милдеттерин талаптагыдай

аткарбаган учурда  аларды кызматтан четтетүү жөнүндө маселелерди коюуга

укуктуу;

     12) Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарында каралган жана өзүнө Пре-

зидент, Өкмөт жана Премьер-министр жүктөгөн башка ыйгарым укуктарды жү-

зөгө ашырат.

     2. Райондук  мамлекеттик  администрациянын  башчысы - акими Кыргыз

Республикасынын мыйзамдарын,  Президенттин жана Өкмөттүн ченемдик укук-

тук актыларын  аткарбаган  же  талаптагыдай  аткарбаган учурда облустун

мамлекеттик администрациясынын башчысы - губернатору аны ээлеген кызма-

тынан мөөнөтүнөн  мурда  бошотуу  жөнүндө  Президентке  сунушун берүүгө

укуктуу.

     3. Облустун  мамлекеттик  администрациясынын  башчысы  белгиленген

тартипте Президентке  Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктары ме-

нен сыйлоо жана ардак наамдарын ыйгаруу жөнүндө кат менен кайрылат.

     4. Райондун мамлекеттик администрациясынын башчысы чыгаруучу акты-

лар мыйзамдарга карама-каршы келген учурда облустун  мамлекеттик  адми-

нистрациясынын башчысы бул жөнүндө бир  эле  учурда  Кыргыз Республика-

сынын Өкмөтүнө жана прокуратура органдарына кабарлоо менен  алар  тара-

бынан зарыл чаралар кабыл алынганга чейин алардын колдонулушун  токтото

турууга укуктуу.

(КР 2010-жылдын 4-мартындагы №46 Мыйзамынын редакциясына ылайк)

 

     65-берене. Райондук мамлекеттик администрациянын башчысынын -

                акимдин ыйгарым укуктары

 

     1. Райондук мамлекеттик администрациянын башчысы - аким:

     1) райондун  аймагында  мамлекеттик администрациянын ишин уюштурат

жана анын натыйжалары үчүн белгиленген тартипте жооп берет;

     2) судьялардан,  прокурорлордон, улуттук коопсуздуктун мамлекеттик

органынын аймактык  бөлүмдөрүнүн,  Кыргыз  Республикасынын  мамлекеттик

статистика органдарынын жетекчилеринен бөлөк, мамлекеттик бийлик орган-

дарынын аймактык  бөлүмдөрүнүн ишин координациялайт, алардын жетекчиле-

рин кызматка дайындоого жана кызматынан бошотууга макулдук берет, ошон-

дой эле  алар  өз  милдеттерин талаптагыдай аткарбаган учурда, жогоруда

көрсөтүлгөн кызмат  адамдарын кызматынан четтетүү жөнүндө маселе коюуга

укуктуу;

     3) райондун  мамлекеттик администрациясынын аппаратынын кызматкер-

лерин дайындайт  жана кызматынан бошотот, аларга карата тартип жаза ча-

раларын көрөт жана сыйлыктар менен сыйлайт;

     4) жылына кеминде  бир  жолу  тиешелүү  аймактагы  иштердин  абалы

жөнүндө райондук кењешке баяндама жасайт;

     5) аймактын  социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн жана калкты социал-

дык жактан  коргоонун  программаларынын  долбоорлорун райондук кењештин

бекитүүсүнө сунуш  кылат,  ал программалардын аткарылышы жөнүндө жерги-

ликтүү кењешке  маалымдайт, ошондой эле кеминде эки жылда бир ирет тие-

шелүү аймактын курултайына отчет берет;

     6) тиешелүү  аймактын бюджетинин долбоорун райондук кењештин беки-

түүсүнө сунуш  кылат,  анын аткарылышы жөнүндө отчетту райондук кењешке

бекитүү үчүн берет;

     7) кыйла  маанилүү  маселелерди райондук кењештин кароосуна кирги-

зет, ошондой эле жергиликтүү кењештин сессиясын чакыруу жөнүндө маселе-

ни коюуга  жана  анын  ишине  кењеш берүүчү добуш укугу менен катышууга

укуктуу;

     8) жогору  турган мамлекеттик органдар менен мамилелерде, эларалык

мамилелерде тиешелүү аймактын өкүлү болот;

     9) мамлекеттин  менчигиндеги жер участокторун берүү жөнүндө чечим-

дерди Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык чыгарат;

     10) мамлекеттик социалдык  (пенсиялык,  камсыздандыруу)  фонддорго

төлөмдөрдү эсептөөгө жана толук жыйноого көмөк көрсөтөт;

     11) салык кызматтарына салык төлөөчүлөрдү эсепке алууда  жана  са-

лыктарды жыйноодо көмөк көрсөтөт;

     12) ушул  Мыйзам менен белгиленген учурларда айылдык округдун баш-

чысын, райондук маанидеги шаардын башчысын жана поселканын башчысын ээ-

леген кызматынан бошотот;

     13) Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарында каралган жана өзүнө Пре-

зидент,  Өкмөт жана Премьер-министр жүктөгөн  башка  ыйгарым  укуктарды

жүзөгө ашырат.

     2. Райондун  мамлекеттик  администрациясынын башчысы карамагындагы

аймакта аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдарынын аймактык бөлүмдөрү,

жергиликтүү өзалдынча  башкаруу органдары, менчигинин түрүнө карабастан

ишканалар, мекемелер  жана  уюмдар тарабынан мыйзамдардын, Президенттин

жана Өкмөттүн  актыларынын  аткарылышына  мамлекеттик  контролду жүзөгө

ашырат. Аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдарынын аймактык бөлүмдөрү,

болбосо өзалдынча  башкаруунун  аткаруучу-тескөөчү  органдары тарабынан

мыйзамдарга, Президенттин  жана Өкмөттүн актыларына ылайык келбеген че-

чимдер чыгарылган  учурларда  райондун  мамлекеттик  администрациясынын

башчысы бир эле учурда бул жөнүндө прокуратура органдарына, башкаруунун

тиешелүү жогору  турган мамлекеттик органдарына же тиешелүү жергиликтүү

кењештерге билдирүү менен мындай чечимдердин аткарылышын алар тарабынан

зарыл чаралар көрүлгөнгө чейин токтото турууга укуктуу.

     3. Райондун  мамлекеттик  администрациясынын  башчысы  белгиленген

тартипте облустун  мамлекеттик администрациясынын башчысына Кыргыз Рес-

публикасынын мамлекеттик  сыйлыктары  менен сыйлоо жана ардак наамдарын

ыйгаруу жөнүндө кат менен кайрылат.

 

     66-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысынын

актылары

 

Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысы өз компетенция-

сынын чегинде тескемелерди чыгарат.

 (КР 2010-жылдын 4-мартындагы №46 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

    67-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысынын

               биринчи орун басары жана орун басарлары

 

Облустун мамлекеттик администрациясынын  башчысынын  биринчи  орун

басары жана орун басарлары облустун мамлекеттик администрациясынын баш-

чысынын - губернаторунун сунушу же өз демилгеси боюнча  Президент тара-

бынан дайындалат жана бошотулат.

Райондун  жергиликтүү  мамлекеттик  администрациясынын  башчысынын

биринчи орун басары жана орун  басарлары  райондун  жергиликтүү  мамле-

кеттик   администрациясынын    башчысынын – акиминин    сунушу   боюнча

облустун мамлекеттик администрациясынын башчысы - губернатору тарабынан

дайындалат жана бошотулат.

Жергиликтүү мамлекеттик  администрациянын башчысы жок  болгон,  өз

милдеттерин аткаруу мүмкүнчүлүгү  болбогон  же ээлеген  кызмат  ордунан

бошотулган учурда жергиликтүү мамлекеттик  администрациянын  башчысынын

милдеттерин жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысынын биринчи

орун басары аткарат.

(КР 2010-жылдын 13-январындагы № 1 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     68-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын башчысынын

                ишин чектөө

 

     1. Жергиликтүү  мамлекеттик  администрациянын  башчысы  жана  анын

орунбасарлары Жогорку  Кењештин  же жергиликтүү кењештердин депутаттары

боло албайт.

     2. Жергиликтүү  мамлекеттик  администрациянын  башчысы  жана  анын

орунбасарлары, жергиликтүү  мамлекеттик  администрациянын  органдарынын

жана түзүмдүк бөлүмдөрүнүн жетекчилери төмөндөгүлөргө укуксуз:

     1) педагогдук,  илимий жана башка чыгармачылык иштен тышкары бөлөк

акы төлөнүүчү иш иштөөгө;

     2) өзү  же ортомчулар аркылуу ишкердик жасоого, ошондой эле өзүнүн

кызмат абалын ар кандай түрдө бул үчүн сыйлык алуу менен жеке жана юри-

дикалык жактарга алардын ишкердик жасоосун жүзөгө ашырууга көмөк көрсө-

түүгө;

     3) жергиликтүү мамлекеттик администрацияда же өзүнө түздөн-түз баш

ийген же  отчет  берген органга үчүнчү жактардын иштери боюнча өкүл бо-

лууга;

     4) материалдык-техникалык,  каржылык жана маалыматтык камсыз кылуу

каражаттарын, кызматтык  автотранспорт  каражаттарын, башка мамлекеттик

мүлктү жана кызматтык маалыматты кызматка тиешеси жок максатта пайдала-

нууга;

     5) жеке  жана юридикалык жактардан кызматтык ыйгарым укуктарды ат-

карууга байланыштуу  аракеттерди  же  аракетсиздикти  жүзөгө ашыргандык

үчүн белектер, акча жана кызмат көрсөтүү түрүндөгү сыйлыктарды алууга;

     6) шайлоону даярдоодо жана өткөрүүдө шайлоо комиссияларынын ишине,

ошондой эле референдумдарды өткөрүү боюнча шайлоо комиссияларынын ишине

кийлигишүүгө;

     7) иш  таштоолорго, манифестацияларга катышууга жана башка аракет-

тери менен мамлекеттик органдардын ишине тоскоолдук кылууга;

     8) саясий партиялардын жана диний уюмдардын ишине өзүнүн кызматтык

ишине байланыштуу катышууга;

     9) өзүнө   түздөн-түз   баш   ийген  кызматтарга жакын туугандарын

(ата-энеси, жубайы,  ага-инилери, эже-карындаштары жана балдары) дайын-

доого.

     3. Көрсөтүлгөн кызмат адамдары тарабынан бул талаптардын  бузулушу

ээлеген  кызматынан бошотууга чейинки тартиптик жоопкерчиликке алып ке-

лет.

     4. Ушул  берене  жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзам актылары

менен белгиленген чек коюулар жергиликтүү мамлекеттик  администрациянын

башка кызмат адамдарына да жайылтылат.

 

                               IV бөлүм

               Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын

                жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун

                      ишинин укуктук кепилдиктери

 

     69-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын жана

                жергиликтүү мамлекеттик администрациянын актыларынын

                милдеттүүлүгү

 

     1. Жергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдары өз ишин ошол аймактын

калкынын атынан жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын негизинде жү-

зөгө ашырат.

     2. Жергиликтүү  кењештердин,  өзалдынча башкаруунун аткаруучу-тес-

көөчү органдарынын,  курултайлардын, жарандардын жыйындарынын, аймактык

коомдук өзалдынча  башкаруу органдарынын чечимдери Кыргыз Республикасы-

нын мыйзамдарына карама-каршы келбөөгө тийиш.

     3. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын, жергиликтүү мамле-

кеттик администрациялардын өз компетенциясынын чектеринде кабыл алынган

чечимдери менчигинин  түрүнө карабастан тиешелүү аймакта жайгашкан бар-

дык ишканалар,  уюмдар, мекемелер, ошондой эле кызмат адамдары, коомдук

бирикмелер жана жарандар тарабынан аткарылууга милдеттүү.

     4. Жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары Кыргыз Республикасынын

ушул Мыйзамы  жана мыйзамдары менен жергиликтүү мамлекеттик администра-

циянын карамагына тиешелүү маселелерди кароого кабыл алууга укуксуз.

     5. Жергиликтүү  мамлекеттик  администрация  Кыргыз Республикасынын

ушул Мыйзамы  жана  мыйзамдары менен жергиликтүү өзалдынча башкаруу ор-

гандарынын карамагына  тиешелүү  маселелерди кароого кабыл алууга укук-

суз.

     6. Жергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдарынын чечимдерин, жерги-

ликтүү мамлекеттик  администрациялардын  актыларын  аткарбагандыгы үчүн

кызмат адамдары жана жарандар белгиленген тартипте мыйзам алдында жооп-

керчилик тартат.

 (КР 2010-жылдын 4-мартындагы №46 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

     70-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкаруунун жана жергиликтүү

                мамлекеттик администрациянын укуктарын коргоо

 

     1. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын башчылары мамлекет-

тик бийлик  жана  башкаруу  органдарынын жергиликтүү өзалдынча башкаруу

органдарынын жана жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын мыйзамдуу

кызыкчылыктарын бузган чечимдерин жокко чыгаруу же токтото туруу жөнүн-

дө өтүнүч менен жогору турган мамлекеттик бийлик органдарына кайрылууга

укуктуу.

     2. Кыргыз  Республикасынын  жогору  турган мамлекеттик бийлик жана

башкаруу органдары  өз  ишинде жергиликтүү мамлекеттик администрациянын

сунуштарын кароого жана эске алууга, аларга кароонун натыйжалары жөнүн-

дө мыйзам менен белгиленген тартипте кабарлоого милдеттүү.

 

     71-берене. Жергиликтүү өзалдынча башкарууга жана жергиликтүү

                мамлекеттик администрацияга келтирилген зыян үчүн

                жоопкерчилик

 

     1. Ишканалар  (бирикмелер), уюмдар жана мекемелер, жарандар жерги-

ликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын жана жергиликтүү мамлекеттик ад-

министрациянын алдында  жоопкерчиликтүү, анын ичинде алар өз аракеттери

же аракетсиздиги менен калктын мүдөөлөрүнө, жергиликтүү чарбага, курчап

турган чөйрөгө  келтирген  зыяндын,  ошондой  эле жергиликтүү өзалдынча

башкаруу органдарынын жана жергиликтүү мамлекеттик администрациянын че-

чимдерин аткарбагандыктын натыйжасында келтирилген чыгымдарды толук кө-

лөмдө төлөп берүү менен мүлктүк жоопкерчилик да тартышат.

     2. Жергиликтүү  өзалдынча башкаруунун жана жергиликтүү мамлекеттик

администрациянын мыйзамдуу  таламдарын  коргоо  Кыргыз  Республикасынын

мыйзамдарына ылайык сот тарабынан камсыз кылынат.

 

     72-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациянын жана

                жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын

                жоопкерчилиги

 

     1. Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өзалдын-

ча башкаруу  органдары  кабыл  алынган  чечимдеринин мыйзамдуулугу үчүн

жоопкерчилик тартат.

     2. Менчигинин түрүнө карабастан ишканалардын (бирикмелердин), уюм-

дардын, мекемелердин  жана  жарандардын  жергиликтүү өзалдынча башкаруу

органдарынын жана  жергиликтүү  мамлекеттик администрациянын аракетинин

же аракетсиздигинин  натыйжасында келип чыккан бузулган укуктарын калы-

бына келтирүү боюнча талаштар, ошондой эле укукка сыйбаган аракеттердин

натыйжасында келтирилген  чыгымдын ордун толтуруу боюнча талаштар сотто

чечилет.

 

     73-берене. Ушул Мыйзамдын күчүнө киришинин тартиби

 

     1. Ушул Мыйзам жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

     2. Төмөндөгүлөр күчүн жоготту деп табылсын:

     - "Жергиликтүү өзалдынча башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик ад-

министрация жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы (Кыргыз Республика-

сынын Жогорку Кењешинин Ведомосттору, 2002-жыл, № 1, 10-ст.);

     - "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөр кир-

гизүү жөнүндө"  Кыргыз  Республикасынын  Мыйзамынын  1-статьясы (Кыргыз

Республикасынын Жогорку Кењешинин Ведомосттору, 2004-жыл, № 2, 66-ст.);

     - "Жергиликтүү өзалдынча башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик ад-

министрация жөнүндө"  Кыргыз Республикасынын Мыйзамына толуктоолор кир-

гизүү тууралу"   Кыргыз   Республикасынын   Мыйзамы ("Эркинтоо" гезити,

2005-жылдын 4-февралы, № 11);

     -"Жергиликтүү өзалдынча  башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик ад-

министрация жөнүндө"  Кыргыз Республикасынын Мыйзамына өзгөртүүлөр кир-

гизүү тууралу"  Кыргыз  Республикасынын Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын

Жогорку Кењешинин Ведомосттору, 2005-жыл, № 4, 243-ст);

     - "Жергиликтүү өзалдынча башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик ад-

министрация жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына толуктоо киргизүү

тууралу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку

Кењешинин Ведомосттору, 2005-жыл, № 11, 866-ст);

     - "Жергиликтүү өзалдынча башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик ад-

министрация" жана  "Жергиликтүү  кењештердин депутаттарынын статусу жө-

нүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына толуктоолорду жана өзгөртүү-

лөрдү киргизүү  тууралу"  Кыргыз  Республикасынын Мыйзамынын 1-статьясы

(Кыргыз Республикасынын  Жогорку Кењешинин Ведомосттору, 2006-жыл, № 2,

142-ст.);

     - "Кыргыз  Республикасынын  айрым  мыйзам актыларына өзгөртүү жана

толуктоо киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 1-статьясы

(Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин Ведомосттору, 2006-жыл, № 10,

853-ст.);

     - "Жергиликтүү өзалдынча башкаруу жана жергиликтүү мамлекеттик ад-

министрация жөнүндө"  Кыргыз Республикасынын Мыйзамына толуктоолор жана

өзгөртүүлөр киргизүү  тууралу"  Кыргыз  Республикасынын Мыйзамы (Кыргыз

Республикасынын Жогорку Кењешинин Ведомосттору, 2007-жыл, № 1, 5-ст).

     3. Төмөндөгүлөр белгиленсин:

     - ушул Мыйзам күчүнө киргенге чейин шайланган шаар мэрлери, район-

дук маанидеги  шаарлардын  шаардык  башкарууларынын башчылары жана айыл

өкмөтүнүн башчылары  ушул  Мыйзам  күчүнө  кирген учурдан тартып өздөрү

шайланган мөөнөтүнүн аякташына чейин өздөрүнүн ыйгарым укуктарын сакта-

шат;

     - ушул  Мыйзам  күчүнө киргенге чейин шайланган жергиликтүү кењеш-

тердин депутаттарынын  сандык курамы алардын ыйгарым укуктарынын аякта-

шына чейин сакталат;

     - иштеп жаткан райондук кењештердин ыйгарым укуктары ушул Мыйзамга

ылайык райондук кењештердин жањы курамы түзүлгөнгө чейин сакталат.

     4. Кыргыз  Республикасынын  Өкмөтү, жергиликтүү өзалдынча башкаруу

органдары, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар:

     - ушул Мыйзамды ишке ашыруу боюнча тиешелүү чараларды көрсүн;

     - өз чечимдерин ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.

 

     Кыргыз Республикасынын Президенти                 К.Бакиев