Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Реквизиты Ссылающиеся документы
Редакция:      кыргызча  |  на русском

Көңүл буруңуздар!
КР 2017-жылдын 28-апрелиндеги № 65, 2017-жылдын 12-июлундагы № 123 Мыйзамдары
менен киргизилген өзгөртүүлөр 2018-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет

Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: Описание: C:\Users\User\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\053c9602-c8e3-49a2-8bf1-9a4467f17e6a\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН САЛЫК КОДЕКСИ

2008-жылдын 17-октябры № 230

(КР 2009-жылдын 10-январындагы № 5, 2009-жылдын 28-мартындагы № 89, 2009-жылдын 30-апрелиндеги № 143, 2009-жылдын 29-майындагы № 175, 2009-жылдын 16-июлундагы № 222, 2009-жылдын 24-июлундагы № 245, 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2010-жылдын 18-январындагы № 3, 2010-жылдын 29-январындагы № 22, 2010-жылдын 10-февралындагы № 25, 2010-жылдын 12-мартындагы № 48, 2010-жылдын 16-мартындагы № 51 Мыйзамдарынын, КР Убактылуу Өкмөтүнүн 2010-жылдын 21-апрелиндеги УӨ № 17, 2010-жылдын 21-апрелиндеги УӨ № 21, 2010-жылдын 17-сентябрындагы УӨ № 128 Декреттеринин, КР 2011-жылдын 11-мартындагы № 5, 2011-жылдын 30-майындагы № 33, 2011-жылдын 16-июнундагы № 47, 2011-жылдын 24-июнундагы № 56, 2011-жылдын 30-июнундагы № 64 2011-жылдын 8-июлундагы № 87, 2011-жылдын 22-июлундагы № 123, 2011-жылдын 22-декабрындагы № 248, 2012-жылдын 27-февралындагы № 8, 2012-жылдын 11-апрелиндеги № 29, 2012-жылдын 13-апрелиндеги № 38, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 28-майындагы № 68, 2012-жылдын 29-майындагы № 69, 2012-жылдын 25-июлундагы № 123, 2012-жылдын 25-июлундагы № 124, 2012-жылдын 25-июлундагы № 125, 2012-жылдын 25-июлундагы № 138, 2012-жылдын 8-августундагы № 154, 2012-жылдын 9-августундагы № 158, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2012-жылдын 3-декабрындагы № 191, 2012-жылдын 5-декабрындагы № 194, 2012-жылдын 26-декабрындагы № 204, 2012-жылдын 26-декабрындагы № 205, 2013-жылдын 10-январындагы № 1, 2013-жылдын 20-февралындагы № 25, 2013-жылдын 22-февралындагы № 28, 2013-жылдын 16-мартындагы № 41, 2013-жылдын 24-апрелиндеги № 57, 2013-жылдын 8-майындагы № 69, 2013-жылдын 4-июлундагы № 114, 2013-жылдын 30-июлундагы № 164, 2013-жылдын 30-июлундагы № 165, 2013-жылдын 30-июлундагы № 166, 2013-жылдын 3-августундагы № 184, 2013-жылдын 15-ноябрындагы № 201, 2013-жылдын 31-декабрындагы № 230, 2014-жылдын 11-январындагы № 7, 2014-жылдын 18-январындагы № 13, 2014-жылдын 15-мартындагы № 50, 2014-жылдын 15-майындагы № 71, 2014-жылдын 18-июлундагы № 141, 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2014-жылдын 31-декабрындагы № 182, 2014-жылдын 31-декабрындагы № 185, 2015-жылдын 24-январындагы № 25, 2015-жылдын 13-февралындагы № 32, 2015-жылдын 19-февралындагы № 36, 2015-жылдын 3-мартындагы № 47, 2015-жылдын 10-мартындагы № 52, 2015-жылдын 8-апрелиндеги № 74, 2015-жылдын 15-апрелиндеги № 81,
2015-жылдын 15-майындагы № 96, 2015-жылдын 20-майындагы № 107, 2015-жылдын 22-майындагы № 115,
2015-жылдын 8-июнундагы № 124, 2015-жылдын 13-июлундагы № 153, 2015-жылдын 24-июлундагы № 194,
2015-жылдын 30-июлундагы № 207, 2015-жылдын 31-июлу № 208, 2015-жылдын 3-августундагы № 215,
2015-жылдын 31-декабрындагы № 235, 2016-жылдын 16-майындагы № 62,
2016-жылдын 22-июнундагы № 82, 2016-жылдын 7-июлундагы № 102,
2016-жылдын 21-июлундагы № 129, 2016-жылдын 26-июлундагы № 140,
2016-жылдын 27-июлундагы № 153,
2016-жылдын 12-августундагы № 166, 2016-жылдын 12-августундагы № 167, 2016-жылдын 18-ноябрындагы № 181,
2016-жылдын 22-декабрындагы № 212, 2017-жылдын 20-февралында № 27, 2017-жылдын 12-апрелиндеги № 57,
2017-жылдын 19-апрелиндеги № 62, 2017-жылдын 28-апрелиндеги № 65, 2017-жылдын 28-апрелиндеги № 66,
2017-жылдын 24-майындагы № 87, 2017-жылдын 6-июнундагы № 98, 2017-жылдын 29-июнундагы № 113,
2017-жылдын 29-июнундагы № 114, 2017-жылдын 12-июлундагы № 123 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

ЖАЛПЫ БӨЛҮК

I БӨЛҮМ
ЖАЛПЫ ЖОБОЛОР

1-глава
Жалпы жоболор

 

1-берене. Кыргыз Республикасынын Салык кодекси менен жөнгө салынуучу мамилелер

1. Кыргыз Республикасынын Салык кодекси (мындан ары - Кодекс) төмөндөгү мамилелерди жөнгө салат:

1) Кыргыз Республикасында салыктарды белгилөө, колдонууга киргизүү жана алуу боюнча;

2) салык контролун ишке ашыруу процессинде келип чыгуучу;

3) ушул Салык кодексинин талаптарын бузгандык үчүн жоопкерчиликке тартуу боюнча;

4) салык кызматынын органдарынын чечимдерине, алардын кызматкерлеринин аракеттерине жана/же аракетсиздигине даттануу боюнча.

2. Ушул Кодексте жөнгө салынуучу мамилелер салыктык укук мамилелери болуп саналат.

3. Бажы бирлигинин бажы чек арасы аркылуу өткөрүлүүчү товарлардан салык алуу боюнча мамилелерге карата Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына карата жөнгө салынбаган жана карама-каршы келбеген бөлүгүндө бажы иши чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдары колдонулат.

4. Кошумча наркка салыкты кошо алганда, салыктарды төлөө боюнча шарттарга карата турукташтыруу режимин колдонууга байланыштуу укук мамилелери Кыргыз Республикасынын инвестициялар жөнүндө мыйзамдары менен жөнгө салынат. Кыргыз Республикасынын инвестициялар жөнүндө мыйзамдары менен белгиленген турукташтыруу режими башка кыйыр салыктарды төлөөгө карата колдонулбайт.

(КР 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2015-жылдын 13-февралындагы № 32 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

2-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары - бул, салыктык укук мамилелерин жөнгө салуучу ченемдик укуктук актылардын системасы.

2. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары төмөнкүдөй ченемдик укуктук актылардан турат:

1) ушул Кодекстен;

2) ушул Кодекстин негизинде кабыл алынган ченемдик укуктук актылардан (мындан ары ушул Кодексте - Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын актылары).

3. Ушул Кодекс төмөнкүлөрдү белгилейт:

1) Кыргыз Республикасында салык салуунун принциптерин;

2) Кыргыз Республикасындагы салыктардын системасын;

3) Кыргыз Республикасында алынуучу салыктардын түрлөрүн;

4) жергиликтүү салыктарды колдонууга киргизүүнүн жана колдонууну токтотуунун тартибин;

5) салык мыйзамдарынын келип чыгышынын, өзгөрүшүнүн, токтотулушунун негиздерин жана аткарылышынын тартибин;

6) салык төлөөчүлөрдүн, салык кызматынын органдарынын жана башка салыктык укук мамилелеринин катышуучуларынын укуктарын жана милдеттерин;

7) салык контролунун формаларын жана методдорун;

8) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген талаптарды бузгандык үчүн жоопкерчиликти;

9) салык кызматынын органдарынын чечимдерине жана алардын кызматкерлеринин аракеттерине жана/же аракетсиздигине даттануунун тартибин.

 

3-берене. Эл аралык келишимдердин жана башка макулдашуулардын колдонулушу

1. Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерде Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралгандан башка нормалар белгиленсе, ошол эл аралык келишимдин нормалары колдонулат.

2. Эгерде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү түзгөн макулдашуу Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши ратификациялаган болсо же Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши ратификациялаган макулдашууну аткаруу үчүн Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин тапшыруусу боюнча түзүлсө, Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралгандан башка нормаларды белгилесе, анда мындай макулдашуу менен жөнгө салынган салык мамилелерине ошол макулдашуунун нормалары колдонулат.

(КР 2009-жылдын 30-апрелиндеги № 143, 2009-жылдын 29-майындагы № 175 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

4-берене. Ушул Кодексте колдонулуучу терминдер жана аныктамалар

1. Жарандык, үй-бүлөлүк, бажы жана башка тармактар боюнча Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын ушул Кодексте колдонулуучу институттары, терминдери жана аныктамалары, эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, бул тармактардагы мыйзамдарда кандай болсо ошондой мааниде колдонулат.

2. Ушул Кодексте төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар колдонулат:

1) "Агент" - жарандык-укуктук келишимдердин, анын ичинде тапшырма, комиссиялоо, транспорттук экспедициялоо келишимдеринин же болбосо агенттик келишимдин негизинде ишке ашырылуучу иш-аракеттердин субъекти.

2) "Мүлк" - Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык мүлккө кирүүчү объекттер, ошондой эле мүлктүк жана мүлктүк эмес укуктар.

3) "Бюджет" - Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бюджети.

4) "Банк" - Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын (мындан ары ушул Кодексте - КРУБ) лицензиясы же күбөлүгү бар коммерциялык банк, адистештирилген финансы-кредиттик же кредиттик мекемелер же уюмдар.

5) "Түшкөн акча" - белгиленген стандарттарга жана бухгалтердик эсептин тандалып алынган методуна жараша товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү сатуудан салык төлөөчү алган же алууга тийиш болгон акча каражаты.

6) "Субъект" - уюштуруу-укуктук формаларына, ишмердигинин түрүнө, баш ийүүсүнө жана менчик формасына карабастан экономикалык иш-аракетти жүзөгө ашыруучу жана/же салык салуу объекттери бар жеке жак, жеке ишкер, уюм, обочолонгон бөлүм, туруктуу мекеме.

7) "Эсеп" - банктагы эсептешүү жана башка эсеп, ага ишкердик жүргүзгөн жактын акча каражаты кириштелет жана андан сарпталып турат.

8) "Негизги каражат" - эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, наркы 10000 сомдон ашкан, Кыргыз Республикасынын бухгалтердик эсеп жөнүндө мыйзамдарына ылайык негизги каражат болуп саналган мүлк.

9) "Салык карызы" - салык калдыгынын суммасы, ошондой эле пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын төлөнбөгөн суммасы.

10) "Салык калдыгы" - Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген мөөнөттө төлөнбөгөн салыктын суммасы.

11) "Салык төлөөчү мойнуна алган салык карызы" - салык карызынын төлөнбөгөн суммасы:

- салык төлөөчүнүн салык отчеттуулугунун негизинде кошуп эсептелген;

- ушул Кодекске ылайык салык кызматынын органынын чечиминин негизинде эсептелген, салык төлөөчү таанышкан жана талашпаган;

- ушул Кодекске ылайык салык кызматынын органынын чечиминин негизинде эсептелген, салык карызын төлөө тууралуу соттун мыйзамдуу күчүнө кирген чечими бар карыз.

12) (КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

13) "Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган" - Кыргыз Республикасында салыктык укук мамилелерин жөнгө салуу, салык жана бажы саясатын жүргүзүү боюнча милдеттерге жана ыйгарым укуктарга ээ болгон мамлекеттик орган.

14) "Ыйгарым укуктуу салык органы" - Кыргыз Республикасынын салык кызматынын борбордук мамлекеттик органы.

15) "Салык органдары" - ыйгарым укуктуу салык органынын аймактык жана/же функционалдык бөлүмдөрү.

16) "Жакын туугандар" - Кыргыз Республикасынын үй-бүлө жөнүндө мыйзамдарына ылайык никелик мамиледе тургандар, асырап алгандар жана асырандылар, камкорчулар жана (же) көзөмөлчүлөр, ошондой эле ата-энелер, балдар, толук бир тууган жана толук эмес бир тууган ага-инилер жана эже-карындаштар, чоң аталар, чоң энелер, неберелер.

17) "Салык кызматынын органынын чечими" - ыйгарым укуктуу салык органында же сотто талашылышы мүмкүн болгон, ушул Кодекске ылайык салык кызматы кабыл алган ченемдик эмес акт.

18) "Калк менен эсептешүүлөр" - жеке ишкерлерди кошпогондо, жеке адамдар менен жарандык-укуктук келишимдердин түрлөрү боюнча эсептешүүлөр.

19) "Пайыздык киреше" - ар кандай түрдөгү карыздык талаптардан, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылуучу каражат тартуу жана каржылоо операцияларынан алынган кирешелерди кошуп алганда, облигациялар, векселдер жана карыз алуунун башка түрлөрү боюнча кирешелер, ошондой эле каржылык ижара (лизинг) келишими боюнча алынган кирешелер.

20) "Пайыздык чыгаша" - ар кандай түрдөгү карыздык милдеттенмелер боюнча, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылуучу каражат тартуу жана каржылоо операциялары боюнча жүргүзүлгөн чыгашаларды кошуп алганда, облигациялар, векселдер жана милдеттенмелердин башка түрлөрү боюнча чыгашалар, ошондой эле каржылык ижара (лизинг) келишими боюнча жүргүзүлгөн чыгашалар.

21) "Товарларды импорттоо" - Бажы бирлигинин бажы мыйзамдарына жана/же Кыргыз Республикасынын бажы иши чөйрөсүндөгү мыйзамдарга ылайык ишке ашырылуучу Бажы бирлигинин бажы аймагына товарларды ташып келүү, ошондой эле башка Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына товарларды ташып келүү.

22) "Бажы бирлигинин мыйзамдары" - ушул Кодекске жана Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин эл аралык келишимдерине ылайык кабыл алынган Бажы бирлигине мүчө - өлкөлөрдүн ишкердик иштин субъекттеринин өз ара мамилелерин жөнгө салуучу ченемдик укуктук актылардын жыйындысы.

Бажы бирлигинин мыйзамдары төмөнкүлөрдөн турат:

- ушул Кодекстен;

- Бажы бирлигиндеги бажы жана салыктык укуктук мамилелерди жөнгө салуучу Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин эл аралык келишимдеринен;

- ушул Кодекске жана Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин эл аралык келишимдерине ылайык кабыл алынуучу, Бажы бирлигиндеги бажы укуктук мамилелерди жөнгө салуучу Бажы бирлигинин Комиссиясынын чечимдеринен.

23) "Кыйыр салыктар боюнча салык отчеттуулугу" - Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына товарларды импорттоодо алынуучу кошумча наркка жана акциздик салыкка карата салык боюнча салык отчеттуулугу.

24) "Тутумдук негиздеги иш" - эгерде календардык жылдын ичинде товардын экиден ашык бирдиги сатылса, окшош жана/же бирдей түрдөгү товарларды сатуу боюнча иш, ошондой эле кайтарымдуу негизде иштерди аткаруу жана кызмат көрсөтүүлөр.

25) "Контролдук баалардын минималдык деңгээли" - Кыргыз Республикасынын аймагына импорттолуучу товарлардын ушул Кодексте аныкталган учурларда жана тартипте белгиленүүчү баасы.

3. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын терминдери жана аныктамалары ушул Кодекстин тиешелүү беренелеринде аныкталган маанилерде колдонулат.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2015-жылдын 31-декабрындагы № 235, 2016-жылдын 26-июлундагы № 140 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

5-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын принциптери

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын принциптери ушул Кодексте аныкталат.

2. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары төмөнкүдөй принциптерге негизделет:

1) салык салуунун мыйзамдуулугуна;

2) салык салуунун милдеттүүлүгүнө;

3) салык системасынын бирдиктүүлүгүнө;

4) салык мыйзамдарынын ачык-айкындыгына;

5) салык салуунун акыйкаттуулугуна;

6) салык төлөөчүнүн ак ниеттүүлүгүнүн презумпциясына;

7) укук ченемдүүлүктүн презумпциясына;

8) салык салуунун аныкталгандыгына.

3. Салык мыйзамдарынын нормалары ушул Кодексте белгиленген принциптерге карама-каршы келиши мүмкүн эмес.

4. Салыктарды белгилөө укугу Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине таандык.

Салыктар ушул Кодекс менен гана белгиленет жана жокко чыгарылат.

Субъектилердин салыктык карызын эсептен чыгаруу жөнүндөгү чечим өзүнчө мыйзам менен кабыл алынат.

5. Жергиликтүү салыктар жергиликтүү кеңештерге ушул Кодекс менен берилген ыйгарым укуктардын чектеринде жергиликтүү кеңештердин ченемдик укуктук актылары менен колдонууга киргизилет.

6. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары болуп саналбаган мыйзамдарга, ушул Кодексте каралган учурлардан тышкары, салыктык укук мамилелерин жөнгө салуучу нормаларды киргизүүгө тыюу салынат.

7. Салыктык укук мамилелерин жөнгө салуу үчүн зарыл болгон нормалардын жок экендиги салык төлөөчүгө, салыктык өкүлгө каршы колдонулушу мүмкүн эмес.

(КР 2010-жылдын 29-январындагы № 22 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

6-берене. Салык салуунун мыйзамдуулугу принциби

Ушул Кодексте каралбаган салыкты, ошондой эле ушул Кодексте белгиленген салыктык белгилери бар, же болбосо ушул Кодексте аныкталгандан башкача тартипте белгиленген же колдонууга киргизилген мүчөлүк акыны же төлөмдөрдү төлөөгө эч кимге милдет жүктөлүшү мүмкүн эмес.

 

7-берене. Салык салуунун милдеттүүлүгү принциби

Ар бир адам ушул Кодексте каралган тартипте жана учурларда салык төлөөгө милдеттүү.

Салыктык укук мамилелеринин бардык катышуучулары Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын сактоого милдеттүү.

 

8-берене. Салык системасынын бирдиктүүлүгү принциби

Кыргыз Республикасынын салык системасы Кыргыз Республикасынын бардык аймактарында бирдиктүү болуп саналат.

 

9-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын ачык-айкындуулугу принциби

Салыктук укук мамилелерин жөнгө салуучу ченемдик укуктук актылар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте милдеттүү түрдө жарыяланууга тийиш.

 

10-берене. Салык салуунун акыйкаттуулугу принциби

1. Кыргыз Республикасында салык салуу жалпыга бирдей болуп саналат.

2. Эгерде бул Кодекстин 3-беренесинде башкача каралбаса, жеке мүнөздөгү салык жеңилдиктерин берүүгө тыюу салынат.

3. Салыктар басмырлоочу мүнөздө болушу жана гендердик, социалдык, расалык, улуттук, диний критерийлерге жараша ар кандай түрдө колдонулушу мүмкүн эмес.

(КР 2009-жылдын 30-апрелиндеги № 143 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

11-берене. Ак ниеттүүлүктүн презумпциясы принциби

Салык төлөөчү жана салык боюнча өкүл Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген тартипке ылайык, документтер аркылуу тастыкталган маалыматтардын негизинде бул факты четке кагылмайынча, ак ниеттүү аракеттенди деп таанылат.

 

12-берене. Укук ченемдүүлүктүн презумпциясы принциби

1. Салыктык укук мамилелери келип чыкканда салык төлөөчү же салык боюнча өкүл Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында мындай аракеттерге же аракетсиздикке тыюу салынган учурлардан тышкаркы бардык учурларда укук ченемдүү аракеттенүүчү же аракеттенбөөчү катары таанылат, ошол эле мезгилде мында төмөндөгү шарттар сакталышы керек:

1) аракеттенүү же аракетсиздик Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген принциптерде каршы келбейт; жана

2) аракеттенүү же аракетсиздик салык милдеттенмелерин тийиштүү түрдө аткарууга жолтоо кылбайт.

2. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, салык кызматынын органдары, бажы органдары, ошондой эле жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, эгерде алардын аракети Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралса, салыктык укук мамилелери пайда болгондо укук ченемдүү аракеттенди деп таанылат.

Ушул пунктта каралган органдарга, эгерде аракеттер Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралбаса, мындай аракеттерди жасоого тыюу салынат.

 

13-берене. Салык салуунун аныкталгандыгы принциби

1. Салык салуу аныкталган болууга тийиш.

Салык салуунун аныкталгандыгы салык милдеттенмелеринин келип чыгышынын, аткарылышынын жана токтотулушунун бардык негиздерин жана тартибин Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгилөө мүмкүндүгүн билдирет.

2. Салыктарды белгилөөдө, ушул Кодекстин XI жана XV бөлүмдөрүндө кошпогондо, салыктардын ар бири боюнча салык салуунун бардык элементтери аныкталууга тийиш.

 

14-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын мейкиндик, убакыт жана адамдар чөйрөсү боюнча колдонулушу

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары, тиешелүү аймакта колдонулуучу жергиликтүү кеңештердин ченемдик укуктук актыларын кошпогондо, Кыргыз Республикасынын бардык аймактарында колдонулат.

2. Жаңы салыктарды белгилөө, салыктардын ставкаларын жогорулатуу бөлүгүндө ушул Кодекске өзгөртүү киргизүүчү Кыргыз Республикасынын мыйзамдары кийинки салык мезгилинин биринчи күнүнөн тартып, алар расмий жарыялангандан кийин эки айдан эрте эмес мөөнөттө колдонууга киргизилет.

3. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары артка карай колдонулушу мүмкүн, эгерде бул өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө ченемдик укуктук актыда түздөн-түз каралса, ал:

1) салык жоюлса;

2) салыктын ставкаларынын өлчөмү төмөндөтүлсө;

3) салыктык укук мамилелеринин катышуучусу милдетинен бошотулса;

4) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын бузгандык үчүн жоопкерчиликтен бошотулса же жоопкерчилик азайтылса;

5) салыктык укук мамилелеринин катышуучусунун укуктарын коргоонун кошумча кепилдиктери белгиленсе;

6) салыктык укук мамилелеринин катышуучусунун абалы башкача түрдө жакшыртылса.

4. Жаңы салыктарды белгилөөчү; салыктардын ставкаларынын өлчөмдөрүн жогорулатуучу; салыктык укуктарды бузгандык үчүн жоопкерчиликти белгилөөчү же күчөтүүчү; салыктык укук мамилелеринин катышуучуларынын жаңы салык милдеттенмелерин белгилөөчү Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары артка карай колдонулбайт.

(КР 2016-жылдын 12-августундагы № 167 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

15-берене. Ченемдик укуктук актылардын өз ара катышы

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын актылары жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актылары ушул Кодекске карама-каршы келүүгө тийиш эмес.

2. Ушул Кодекстин жана салыктык мыйзам актыларынын жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларынын ортосунда карама-каршылык болсо, салыктык укук мамилелерин жөнгө салуу үчүн ушул Кодексте белгиленген нормалар колдонулат.

3. Эгерде ушул Кодекстин нормаларынын ортосунда карама-каршылык болсо же салыктык укук мамилелерин жөнгө салуу үчүн зарыл болгон нормалар болбосо, салык кызматынын органдары жана/же сот органдары салык төлөөчүнүн пайдасына чечим кабыл алат. Ушул пункттун максаттарында ушул Кодекстин нормаларынын ортосундагы карама-каршылык деп ушул Кодексте белгиленген, мааниси жана мазмуну боюнча бири-бирине каршы келген эки же бир нече нормалардын болушу түшүнүлөт.

4. Ченемдик укуктук акт төмөнкүдөй жагдайлардын бири болгондо ушул Кодекске дал келбейт деп таанылат:

1) акт актылардын ушундай түрүн кабыл алууга ушул Кодекске ылайык укугу жок болгон орган тарабынан кабыл алынса, же болбосо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипти бузуу менен кабыл алынса;

2) акт салыктык укук мамилелеринин катышуучусунун ушул Кодексте белгиленген укуктарын же болбосо ыйгарым укуктарын жойсо же чектесе;

3) акт салыктык укук мамилелерине катышуучунун ушул Кодексте аныкталган милдеттеринин мазмунун, аракеттеринин негиздерин, шарттарын, ырааттуулугун же тартибин киргизсе, өзгөртсө же жойсо;

4) акт ушул Кодексте уруксат берилген же көрсөтүлгөн аракеттерге тыюу салса;

5) акт ушул Кодексте тыюу салынган аракеттерге уруксат берсе же жол койсо;

6) акт ушул Кодексте аныкталган терминдердин, аныктамалардын мазмунун өзгөртсө, же болбосо терминдерди жана аныктамаларды ушул Кодексте колдонулгандан башка мааниде колдонсо.

5. Ушул Кодекске дал келбеген ченемдик укуктук актыны кабыл алган орган мындай дал келбөөнү четтетүүгө милдеттүү.

 

16-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген мөөнөттөрдү эсептөөнүн тартиби

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген мөөнөт календардык дата менен же жылдар, айлар же күндөр менен эсептелүүчү убакыт мезгилинин бүтүшү менен аныкталат. Мөөнөт, ошондой эле, сөзсүз болууга тийиш окуяга карата көрсөтмө менен аныкталышы мүмкүн.

2. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган ар кандай мөөнөттүн аралыгы тийиштүү дата башталгандан кийинки, убакыттын же окуянын мезгили бүткөндөн кийинки күндөн тартып башталат.

Ушул Кодекс менен белгиленген датага чейин Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында көрсөтүлгөн мөөнөт аяктаган учурда, ар кандай мөөнөттүн башталышы ушул дата болгондон кийинки күндөн башталат.

3. Жылдар менен эсептелүүчү мөөнөт анын акыркы жылынын тиешелүү айында же күнүндө бүтөт. Мында жыл деп катар келүүчү он эки календардык айдан турган убакыт аралыгы саналат.

Календардык жыл деп ар бир жылдын 1-январынан башталуучу жана ошол жылдын отуз биринчи декабрында аяктоочу убакыт мезгили саналат.

4. Айлар менен эсептелүүчү мөөнөт тиешелүү айда жана мөөнөттүн акыркы айынын акыркы күнүндө бүтөт. Мында ай деп календардык ай эсептелет.

5. Жылдар же айлар менен эсептелүүчү мөөнөттөр, эгерде мөөнөттүн бүтүшү үчүн айдын тийиштүү күнү көрсөтүлбөсө, ошол айдын акыркы күнүндө бүтөт.

6. Мөөнөттүн акыркы күнү жумуш эмес күнгө туура келсе, мөөнөттүн аяктоо күнү деп андан кийинки жумуш күнү эсептелет.

7. Аткарылуу мөөнөтү белгиленген аракеттер ошол мөөнөттүн акыркы күнүнүн жумуш убактысы аяктаганга чейин аткарылышы мүмкүн.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

17-берене. Салыктык укук мамилелеринин катышуучулары

Салыктык укук мамилелеринин катышуучулары болуп төмөнкүлөр саналат:

1) ушул Кодекске ылайык салык төлөөчү деп таанылган субъект;

2) ушул Кодекске ылайык салык боюнча өкүл деп таанылган субъект;

3) ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган;

4) салык кызматынын органдары, бажы органдары;

5) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары;

6) салыктык укук мамилелеринин чөйрөсүндөгү укуктары жана милдеттери ушул Кодекс менен жөнгө салынуучу башка адамдар.

 

18-берене. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын нормаларын колдонуу боюнча документтер

1. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана салык кызматынын органдары Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын нормаларын колдонуу боюнча салык төлөөчүнүн суроо-талабына жазуу жүзүндө жооп берүүгө милдеттүү.

2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын колдонуу боюнча эрежелерди, жоболорду, нускамаларды жана башка документтерди басып чыгарууга милдеттүү.

3. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн документтер салык төлөөчү үчүн милдеттүү болуп саналбайт.

4. Ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн документтер, эгерде алар ушул Кодексте каралган ыйгарым укуктарды ишке ашыруу максатында кабыл алынса, колдонуу үчүн милдеттүү болуп эсептелет.

5. Ушул берененин 2-бөлүгүнө ылайык чыгарылган документтер Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган басма жана электрондук басылмаларда документтердин тексттерин көчүрмөлөө жолу менен, ошондой эле ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жана/же ыйгарым укуктуу салык органынын ачык маалыматтык веб-сайтында жалпыга жеткирилет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

19-берене. Салык түшүнүгү

Салык түшүнүгү деп Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык салык төлөөчүдөн милдеттүү түрдө, жекече кайтарымсыз түрдө алынуучу акчалай төлөм түшүнүлөт.

 

20-берене. Кыйыр салыктар

Товарларга, жумуштарга жана кызмат көрсөтүүлөргө баасына же тарифине кошумча түрүндө белгиленүүчү, салык төлөөчүнүн кирешесине же мүлкүнө түздөн түз байланышпаган кошумча наркка салык, акциздик салык жана сатуудан салык сыяктуу салыктар кыйыр салык деп эсептелет.

Кыйыр салыктын салыктык базасы, суммасы жана ставкасы салык төлөөчү тарабынан эсептик документтерде жана салыктык отчетто Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте көрсөтүлөт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

21-берене. Экономикалык иш-аракет

1. Экономикалык иш-аракет деп ишкердик жана башка иш-аракеттер саналат.

2. Ушул кодекстин максаттарында субъекттин экономикалык иши, эгерде ал тутумдук негизде жүзөгө ашырылса, ишкердик деп таанылат.

3. Иштин төмөнкү түрлөрү ушул Кодекстин максаттарында башка иштер деп таанылат:

1) Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарына ылайык иш-аракеттерди жүзөгө ашыруу;

2) банкка акчалай каражаттарды салуу;

3) баалуу кагаздарды сатып алуу, өткөрүү же сатуу, жеке же юридикалык жактын уставдык капиталдагы үлүшү;

4) жеке же юридикалык жактын уставдык капиталдагы үлүшүнө жараша ар кандай төлөмдөрдү алуу;

5) үстөк айып, айыптарды, моралдык зыяндын акысын алуу;

6) камсыздандыруу келишимдери боюнча камсыздандыруу суммасын (ордун толтурууну) алуу;

7) ишкердик иш-аракет болуп саналбаган башка иш-аракеттер.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2015-жылдын 31-декабрындагы № 235 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

22-берене. Уюм. Обочолонгон бөлүм

1. Ушул Кодекстин максаттарында уюмдар деп төмөнкүлөр түшүнүлөт:

1) Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык түзүлгөн юридикалык жак (ушул Кодексте мындан ары - ата мекендик уюм);

2) өзү жайгашкан өлкөнүн мыйзамдарына ылайык түзүлгөн корпорация, компания, фирма, фонд, мекеме же башка түзүлүш же болбосо эл аралык уюм (ушул Кодексте мындан ары - чет өлкөлүк уюм).

Эл аралык уюм деп эл аралык келишимдин же макулдашуунун негизинде түзүлгөн эл аралык укук субъекти саналат.

2. Обочолонгон бөлүм деп жыйынды түрүндө төмөнкүдөй шарттарга жооп берүүчү бөлүмдөр саналат:

1) экономикалык иш-аракет жүргүзөт;

2) башкаруунун негизги орунан аймактык жана мүлктүк жактан обочолонуп турат;

3) уюм менен байланышы Кыргыз Республикасынын Эмгек кодекси менен жөнгө салынуучу мамилелер аркылуу жүзөгө ашырылуучу персоналга ээ болот.

 

23-берене. Жеке жак

1. Жеке жак деп Кыргыз Республикасынын жараны, чет өлкөлүк жаран жана жарандыгы жок адам саналат.

2. Катар келүүчү 12 айдан турган ар кандай мезгилдин аралыгында 183 жана андан ашуун күнгө жана учурдагы салык мезгили аяктаган күнгө карата Кыргыз Республикасынын аймагында болгон, же болбосо чет өлкөлөрдө Кыргыз Республикасынын мамлекеттик кызматында жүргөн ар кандай жеке адам резидент - жеке жак болуп саналат.

3. Ушул Кодекске ылайык резидент - жеке жак деп таанылбаган жеке адам резидент эмес - жеке жак болуп эсептелет.

 

24-берене. Жеке ишкер

Жеке ишкер деп төмөнкүлөр түшүнүлөт:

1) патенттин негизиндеги иш-аракетти кошо алганда, уюм түзбөстөн ишкердик жүргүзгөн жана ушул Кодексте белгиленген милдеттерди аткаруу жүктөлгөн резидент - жеке жак;

2) Кыргыз Республикасында туруктуу мекеме аркылуу өз иш-аракетин жүргүзүүчү резидент эмес - жеке жак.

 

25-берене. Туруктуу мекеме

1. Туруктуу мекеме иш-аракеттин туруктуу ордун билдирет, ал аркылуу чет өлкөлүк уюмдун же резидент эмес - жеке жактын (мындан ары бул беренеде - резидент эместин) экономикалык иш-аракети толук же жарым-жартылай жүзөгө ашырылат.

2. "Туруктуу мекеме" түшүнүгүндө тактап айтканда төмөнкүлөр камтылат:

1) башкаруу орду;

2) бөлүмчө;

3) контора;

4) фабрика;

5) чеберкана;

6) шахта, нефти же газ скважинасы, карьер же жаратылыш ресурстарын алуунун башка ар кандай орду;

7) жер участогу;

8) курулуш аянтчасы же курулуш, монтаждоо же чогултуу объектиси же тиешелүү иштерди аткарууну көзөмөлдөөгө байланышкан кызмат көрсөтүүлөр, эгерде мындай аянтчада же объектте 183 жана андан ашуун календардык күндүн ичинде иш-аракет жүргүзүлсө же мындай кызмат көрсөтүүлөр ар кандай 12 айлык мезгилдин аралыгында 183 же андан ашуун календардык күндүн ичинде көрсөтүлсө;

9) жаратылыш ресурстарын чалгындоо үчүн колдонулуучу түзүлүштөр же курулмалар же ушундай иштерди аткарууну көзөмөлдөөгө байланышкан кызмат көрсөтүүлөр, же болбосо жаратылыш ресурстарын чалгындоо үчүн колдонулуучу бургулоо түзүлүштөрү же кеме, эгерде аларды ушундайча пайдалануу 183 жана андан ашуун календардык күнгө созулса же мындай кызмат көрсөтүүлөр ар кандай 12 айлык мезгилдин аралыгында 183 жана андан ашуун календардык күндүн ичинде көрсөтүлсө;

10) резидент эмес жалдаган персонал аркылуу резидент эместин консультациялык кызмат көрсөтүүлөрүн кошо алгандагы кызмат көрсөтүүлөр, эгерде персонал Кыргыз Республикасынын аймагында мындай иш-аракетти ар кандай 12 айлык мезгилдин аралыгында 183 жана андан ашуун календардык күндүн ичинде жүзөгө ашырса.

3. "Туруктуу мекеме" түшүнүгүндө төмөнкүлөр камтылбайт:

1) резидент эмеске таандык товарларды сактоо, көрсөтүү же жеткирүү максатында гана курулмаларды пайдалануу;

2) резидент эмеске таандык товарлардын запастарын сактоо, көрсөтүү же жеткирүү максатында гана кармап туруу;

3) резидент эмеске таандык товарлардын запастарын башка уюмдар же жеке жактар тарабынан кайра иштетүү максатында гана кармап туруу;

4) резидент эмес үчүн товарларды сатып алуу, же болбосо маалымат чогултуу максатында гана иш-аракеттин туруктуу ордун кармап туруу;

5) даярдоо же көмөктөшүү мүнөзүндөгү ар кандай башка иштерди резидент эмес үчүн жүргүзүү максатында гана иш-аракеттин туруктуу ордун кармап туруу;

6) ушул берененин 3-бөлүгүнүн 1) - 5) пункттарында саналган иш-аракет түрлөрүн ар кандай комбинациялоону ишке ашыруу үчүн гана, иш-аракеттин туруктуу ордунун мындай комбинациялоонун натыйжасында келип чыгуучу жалпы иши даярдоо жана көмөктөшүү мүнөзүндө болгон шартта, иш-аракеттин туруктуу ордун кармап туруу;

7) агент аркылуу Кыргыз Республикасында экономикалык иш-аракет жүргүзүү (мындай жактар өзүнүн адаттагы иш-аракетинин алкагында аракеттенген шартта).

 

26-берене. Товарды сатып өткөрүү

Товар деп материалдык-буюмдук формага ээ болгон ар кандай мүлк таанылат.

Кайтарымдуу же кайтарымсыз негизде товарга менчик укугун берүү, анын ичинде товарларды алмашуу товарды сатып өткөрүү деп эсептелет.

 

27-берене. Жумуштарды аткаруу же кызматтарды көрсөтүү

Жумуштарды аткаруу же кызматтарды көрсөтүү деп товарларды сатуудан башка бардык ишкердик иш эсептелет.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

28-берене. Салык төлөөчүнүн электрондук документи жана санариптик кол тамгасы

Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, электрондук санариптик кол тамга жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарына ылайык түзүлгөн жана кол коюлган документ салык төлөөчүнүн электрондук документи жана электрондук санариптик кол тамгасы болуп саналат.

(КР 2013-жылдын 24-апрелиндеги № 57 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

29-берене. Ал жеткис күч

Ал жеткис күч деп жер титирөө, суу ташкыны сыяктуу табигый кырсыктардын же алдын ала билүүгө же четтетүүгө мүмкүн болбогон, же болбосо алдын ала билүүгө мүмкүн болгон, бирок четтетүүгө болбой турган бөлөк кырдаалдардын натыйжасында чукул жана четтетилбөөчү жагдайлардын келип чыгышы саналат. Көрсөтүлгөн жагдайлар жалпыга белгилүү фактылардын, массалык маалымат каражаттарында жарыяланган материалдардын негизинде жана далилдөөнүн атайын каражаттарына муктаж эмес башка ыкмалардын негизинде аныкталат.

 

30-берене. Өз ара көз каранды субъекттер

1. Өз ара көз каранды субъекттер деп алардын ортосундагы мамилелер алардын иш-аракетинин же алар өкүлү болгон субъекттердин иш-аракетинин шарттарына же экономикалык натыйжаларына таасир этүүчү субъекттер саналат, тактап айтканда:

1) субъект уюмга түздөн-түз же кыйыр түрдө катышат жана мындай катышуунун суммалык үлүшү 20 пайыздан ашуунду түзөт;

2) үчүнчү субъект катышкан эки уюмда бул субъекттин алардын ар бириндеги түздөн-түз жана/же кыйыр катышуу үлүшү 20 пайыздан ашуунду түзөт же ал уюмдар ушундай субъект тарабынан контролдонот;

3) кызматтык абалы боюнча бир жеке жак экинчи жеке жакка баш ийет;

4) ортолорунда Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдары менен жөнгө салынуучу мамилелер келип чыккан субъекттер;

5) жакын туугандар;

6) башкарууну түзүүчү-уюштуруучу жана ишенилген башкаруучу.

2. Сот, эгерде субъекттердин ортосундагы мамиле алардын ортосундагы бүтүмдөрдүн натыйжаларына таасир этиши мүмкүн болсо, субъекттерди ушул берененин 1-бөлүгүндө каралбаган башка негиздер боюнча өз ара көз каранды деп таанышы мүмкүн.

3. Ушул берененин 1-бөлүгүнүн максаттарында, бир субъектинин башка уюмга бөлөк уюмдардын ырааттуулугу аркылуу кыйыр катышуусунун үлүшү катышуунун тийиштүү үлүштөрүн белгилөө түрүндө аныкталат.

2-глава
 Кыргыз Республикасынын салык системасы

 

31-берене. Салыктардын түрлөрү

1. Кыргыз Республикасында жалпы мамлекеттик салыктар жана жергиликтүү салыктар, ошондой эле атайын салык режимдери белгиленет.

2. Жалпы мамлекеттик салыктар деп ушул Кодексте белгиленген жана Кыргыз Республикасынын бардык аймагында төлөнүүгө милдеттүү салыктар эсептелет.

3. Жергиликтүү салыктар деп ушул Кодексте белгиленүүчү жана жергиликтүү кеңештердин ченемдик укуктук актылары менен колдонууга киргизилүүчү, тиешелүү администрациялык-аймактык бирдиктердин аймактарында төлөнүүгө милдеттүү болгон салыктар түшүнүлөт.

4. Салыктардын жалпы мамлекеттик түрлөрүнө төмөнкүлөр кирет:

1) киреше салыгы;

2) пайда салыгы;

3) кошумча нарк салыгы;

4) акциз салыгы;

5) жер казынасын пайдалануу салыгы;

6) сатуу салыгы.

5. Жергиликтүү салыктарга төмөнкүлөр кирет:

1) жер салыгы;

2) мүлк салыгы;

6. Атайын салык режимдерине төмөнкүлөр кирет:

1) милдеттүү патенттин негизиндеги салык;

2) ыктыярдуу патенттин негизиндеги салык;

3) бирдиктүү салыктын негизиндеги салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн системасы;

4) салык контрактынын негизиндеги салыктар;

5) эркин экономикалык аймактардагы салык режими;

6) (КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту);

7) Жогорку технологиялар паркындагы салык режими.

(КР 2011-жылдын 8-июлундагы № 87, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

32-берене. Салыктарды белгилөөнүн жалпы шарттары

1. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, салык төлөөчүлөр жана салык салуу элементтери ушул Кодексте аныкталган учурда гана салык белгиленди деп эсептелет, атап айтканда:

1) салык салуу объекти;

2) салык базасы;

3) салык ставкасы;

4) салык мезгили;

5) салыкты эсептөө тартиби;

6) салыкты төлөө тартиби;

7) салыкты төлөө мөөнөттөрү.

2. Ушул Кодексте каралган учурларда Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында салыкты белгилөөдө салык жеңилдиктери жана салык төлөөдөн бошотуу каралышы мүмкүн.

 

33-берене. Салык салуу объектиси

1. Салык салуу объекти деп салык милдеттенмесинин келип чыгышын шарттаган укуктар жана/же аракеттер саналат.

2. Салыктын ар бир түрү боюнча салык салуу объекти ушул Кодекске ылайык аныкталат.

 

34-берене. Салык базасы

Салык базасы деп салык салуу объектинин нарктык, физикалык же башка мүнөздөмөсү саналат, анын негизинде салыктын суммасы эсептелет.

 

35-берене. Салык ставкасы

1. Салык ставкасы деп салык базасын өлчөө бирдигине карата алгандагы салыктык чегеримдердин чоңдугу саналат.

2. Салык ставкасы салык базасын өлчөө бирдигине карата алынуучу пайыздар же абсолюттук сумма түрүндө белгиленет.

 

36-берене. Салык мезгили

1. Салык мезгили деп салык базасы аныкталуучу жана салык суммасы эсептелүүчү убакыт мезгили саналат. Эгерде мындай мезгил аныкталбаса, салык мезгили деп салык милдеттенмеси келип чыккан күн эсептелет.

2. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, салык боюнча салык мезгили болуп төмөнкүлөр саналат.

1) ошол салык боюнча салык төлөөчү катары катталган күндөн кийинки күндөн тартып ушул салык мезгили аяктаганга чейинки убакыт мезгили;

2) салык боюнча салык мезгили башталган күндөн тартып, салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүнүн Мамлекеттик реестринен чыгарылган күнгө чейинки убакыт мезгили;

3) эгерде каттоо же аны жокко чыгаруу бир салык мезгилинин ичинде болсо, ошол салык боюнча салык төлөөчү катары катталган күндөн кийинки күндөн тартып, салык төлөөчүнү ошол салык боюнча каттоо жокко чыгарылган күнгө чейинки убакыт мезгили.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

37-берене. Салыкты эсептөө тартиби

1. Салык төлөөчү салык мезгили үчүн төлөнүүгө жаткан салыктын суммасын салык жеңилдиктерине жана салыктан бошотууларга жараша, салык базасын салык ставкасына көбөйтүү аркылуу өз алдынча эсептейт.

2. Ушул Кодексте каралган учурларда салыктардын айрым түрлөрүнүн суммасын эсептөө милдети салык кызматынын органдарына жүктөлөт.

 

38-берене. Салыкты төлөө мөөнөтү

1. Салыктарды төлөө мөөнөттөрү ушул Кодекстин талаптарына ылайык ар бир салыкка карата өзүнчө белгиленет.

2. Салык төлөөнүн белгиленген мөөнөтүн өзгөртүүгө ушул Кодексте каралган тартипте гана жол берилет.

3. Салык төлөө мөөнөттөрүн бузгандык Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке тартуу үчүн негиз болуп саналат.

 

39-берене. Салыктарды төлөө тартиби

1. Салык төмөнкүдөй төлөнөт:

1) салыктын бардык суммасы же бөлүктөрү боюнча;

2) кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө менен;

3) салык милдеттенмелери келип чыкканга чейин же ошол датага карата;

4) салык төлөөчү тарабынан тикелей же анын атынан;

5) салык төлөөчү же обочолонгон бөлүм турган жерде тикелей;

6) накталай же накталай эмес акча түрүндө.

2. Салык төлөө тартиби ар бир салыкка карата өзүнчө белгиленет.

 

40-берене. Салык режимдери

1. Салык режими деп салыктарды эсептөөнүн жана төлөөнүн Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген учурларда жана тартипте колдонулуучу тартиби түшүнүлөт.

2. Кыргыз Республикасында жалпы салык режими жана атайын салык режимдери белгиленет.

3. Жалпы салык режими деп, төмөнкүдөй атайын салык режимдерин кошпогондо, ушул Кодексте белгиленген режим саналат:

1) милдеттүү патенттин негизиндеги салыкты;

2) ыктыярдуу патенттин негизиндеги салыкты;

3) бирдиктүү салыктын негизиндеги салык салуунун жөнөкөйлөтүлгөн системасын;

4) салык контрактынын негизиндеги салыкты;

5) эркин экономикалык аймактардагы салык режимин;

6) (КР 2014-жылдын 18-январындагы № 13 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

7) Жогорку технологиялар паркындагы салык режимин.

(КР 2014-жылдын 18-январындагы № 13 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

II БӨЛҮМ
 САЛЫКТЫК УКУК МАМИЛЕЛЕРИНИН КАТЫШУУЧУЛАРЫ

 

3-глава
 Салык төлөөчү. Салык боюнча өкүл

 

41-берене. Салык төлөөчү

Салык төлөөчү деп Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген жагдайлар болгондо салык төлөө милдети жүктөлгөн субъект саналат.

 

42-берене. Салык төлөөчүнүн укуктары

1. Салык төлөөчү төмөнкүлөргө укуктуу:

1) салык кызматынын органдарынын кызмат адамынан Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын сактоону талап кылууга;

2) салыктык укук мамилелеринде жеке өзү же өзүнүн салык боюнча өкүлү аркылуу чыгууга;

3) тиешелүү мамлекеттик органдардан Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары жөнүндө маалыматты, ошондой эле ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, ыйгарым укуктуу салык органы иштеп чыккан эрежелерди, жоболорду жана башка методикалык көрсөтмөлөрдү алууга;

4) салык отчеттуулугунун расмий массалык маалымат каражаттарында жарыяланбаган формаларын колдонбоого;

5) жазуу жүзүндөгү суроо-талаптын негизинде салык кызматынын органдарындагы өзү тууралу ар кандай маалыматты акысыз алууга;

6) ашыкча төлөнгөн, ошондой эле ашыкча өндүрүлүп алынган салык суммасын кириштетүүгө же кайтарып алууга;

7) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген негиздерде жана тартипте салык жеңилдиктеринен пайдаланууга;

8) салыктык купуя сырды сактоону талап кылууга;

9) салык контролунун натыйжалары жөнүндө маалымат алууга;

10) салык контролунун натыйжалары боюнча салык кызматынын органдарына түшүндүрмө берүүгө;

11) салык милдеттенмесин аткарууга тиешеси жок маалыматтарды жана документтерди бербөөгө;

12) салык кызматы органынын кызмат адамынын чечимине, аракетине же аракетсиздигине даттанууга;

13) салык кызматынын органынын мыйзамсыз чечиминен, анын кызмат адамынын мыйзамсыз аракетинен же аракетсиздигинен улам келген чыгымдын жана зыяндын ордун Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык толтуртуп алууга.

2. Салык төлөөчү, ошондой эле Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген башка укуктарга ээ болот.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

43-берене. Салык төлөөчүнүн укуктарын камсыз кылуу жана коргоо

1. Кыргыз Республикасы салык төлөөчүнүн укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын администрациялык жана соттук коргоону кепилдейт.

2. Салык төлөөчүнүн укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоонун тартиби ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдарында аныкталат.

3. Салык төлөөчүнүн укуктары ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, салык кызматынын органдарынын, бажы органдарынын, ошондой эле алардын кызмат адамдарынын тийиштүү милдеттери менен камсыз кылынат.

4. Салык төлөөчүнүн укуктарын камсыздоо боюнча милдеттерди аткарбоо же талаптагыдай эмес аткаруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке алып келет.

 

44-берене. Салык төлөөчүнүн милдеттери

1. Салык төлөөчү төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) белгиленген тартипте салык кызматынын органында катталууга;

2) салык милдеттенмесин аткарууга;

3) ушул Кодексте белгиленген талаптарга ылайык салык милдеттенмесин эсепке алууну жүргүзүүгө;

4) ушул Кодексте белгиленген тартипте жана мөөнөттөрдө салык отчетун берүүгө;

5) ушул Кодексте белгиленген учурларда жана тартипте түшүндүрмөлөрдү, маалыматтарды жана документтерди берүүгө;

6) салыктык укук бузуулардын кесепеттерин четтетүү же салыктык укук бузууларга алып келүүчү аракеттерди же аракетсиздикти токтотуу жөнүндө салык кызматынын органдарынын мыйзамдуу көрсөтмөсүн аткарууга;

7) салык кызматынын органдарынын кызмат адамдары ушул Кодекстин негизинде кызматтык милдеттерин аткарып жатканда алардын мыйзамдуу иш-аракетине тоскоол болбоого;

8) көрсөтмөкаттын негизинде көчмө салык текшерүүсү, рейддик салык текшерүүсү жана салык постун белгилөө формасында салык контролун, ошондой эле хронометраждык иликтөөлөрдү жүргүзгөн, ошондой эле салык төлөөчү мойнуна алган салык карыздарын накталай акча каражаттарынын эсебинен өндүрүп алууну жүргүзгөн учурда, салык кызматынын органдарынын кызмат адамдарын бар болушу же пайдаланылышы салык милдеттенмелеринин келип чыгышына алып келүүчү аймакка же жайга киргизүүгө;

9) салык милдеттенмелеринин эсебин жана аткарылышын тастыктоочу документтердин кеминде 6 жыл ичинде сакталышын камсыз кылууга;

10) салык кызматынын органынын текшерүү жүргүзгөн кызмат адамына текшерүүнү же контролдоону каттоо үчүн инспектордук текшерүүлөр китебин көрсөтүүгө;

11) Кыргыз Республикасынын чегинен сырткаркы эсептер жөнүндө маалыматты кошо алганда, банктардагы эсептерди ачуу же жабуу тууралуу мындай эсептер ачылган же жабылган күндөн кийинки күндөн тартып 15 күндүн аралыгында билдирүүгө.

12) салык органдарын кабарлоого:

а) Бажы бирлигине мүчө-мамлекеттерден алдыда импорттолуучу товарларды ала тургандыгы тууралуу;

б) ташып келинген товарлардын касиетин жана мүнөздөмөсүн өзгөртпөстөн кийин Кыргыз Республикасынын аймагынан ташылып кетүүчү товарларды Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына убактылуу ташып киргизүү тууралуу;

в) чыгарылган товарлардын сапатын жана касиетин өзгөртпөстөн кийин Кыргыз Республикасынын аймагына ташып келинүүчү товарларды Кыргыз Республикасынын аймагынан Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагына убактылуу ташып чыгаруу тууралуу.

Кыргыз Республикасынын аймагынан Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагына товарларды ташып келүү (ташып чыгаруу) тууралуу кабарлоо тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

2. Салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген башка милдеттерди да аткарат.

(КР 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2016-жылдын 26-июлундагы № 140 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

45-берене. Салык төлөөчүнүн кызмат адамы

Салык төлөөчүнүн кызмат адамы болуп төмөнкүлөр саналат:

1) салык төлөөчүнүн башкаруусунун аткаруу органынын жетекчиси;

2) уюмдун, туруктуу мекемесинин жетекчиси;

3) эмгек келишиминин же жарандык-укуктук келишимдин же ишенимкаттын негизинде ушул Кодексте белгиленген милдеттерди аткаруу боюнча ыйгарым укук берилген жеке жак;

4) ушул берененин 1) - 3) пункттарында көрсөтүлгөн адамдардын милдеттерин убактылуу аткаруучу жеке жак.

 

46-берене. Салык боюнча өкүл, анын ыйгарым укуктары, милдеттери жана жоопкерчилиги

1. Салык төлөөчү салыктык укук мамилелерине жеке өзү, ошондой эле салык боюнча өкүлү аркылуу катышууга укуктуу.

2. Салык боюнча өкүл салыктык укук мамилелеринде салык төлөөчүнүн атынан чыгууга укуктуу.

3. Салыктык укук мамилелерине салык төлөөчүнүн өзүнүн катышуусу аны салык боюнча өкүл күтүү укугунан ажыратпайт, ошону менен бирге эле салык боюнча өкүлдүн катышуусу салык төлөөчүнү салыктык укук мамилелерине жеке өзү катышуу укугунан ажыратпайт.

4. Салык боюнча өкүлдүн ыйгарым укуктары, укуктары, милдеттери жана жоопкерчилиги төмөнкүлөр боюнча аныкталат:

1) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары;

2) салык төлөөчүнүн жана салык боюнча өкүлдүн ортосунда түзүлүүчү жарандык-укуктук келишим;

3) салык боюнча өкүлгө салык төлөөчү тарабынан берилген ишенимкат.

5. Салыктык укук мамилелерине ушул салык төлөөчүнүн катышуусуна байланышкан салык төлөөчүнүн салык боюнча өкүлүнүн аракети же аракетсиздиги салык төлөөчүнүн аракети же аракетсиздиги катары таанылат.

6. Мамлекеттик орган же мамлекеттик органдын кызмат адамы салык төлөөчүнүн салык боюнча өкүлү боло албайт.

4-глава
 Салык кызматы

 

47-берене. Салык кызматынын органдары

1. Салык кызматынын органдары төмөнкүлөрдөн турат:

1) Ыйгарым укуктуу салык органынан;

2) салык органдарынан.

Салык кызматынын органдары юридикалык жактын статусуна ээ жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген компетенциясынын чектеринде салыктык башкарууну ишке ашырат, ошондой эле Кыргыз Республикасынын салык саясатын ишке ашырууга катышат.

2. Салык органдары жергиликтүү мамлекеттик администрацияларга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына баш ийбейт.

3. Салык кызматынын органдары, ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген өз ыйгарым укуктарын ишке ашырып жатканда алардын ишине мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын кийлигишүүсүнө тыюу салынат.

4. Салык кызматынын органдарынын кызматкерлеринин кызмат өтөө тартиби, аларды укуктук жана социалдык коргоо, аларга атайын наамдарды ыйгаруу тартиби атайын мыйзам менен аныкталат.

5. Салык кызматынын органдарынын чыгымдарын каржылоо, иш жүзүндө түшкөн салыктардын суммасынан пайыздык чегерүүлөрдү жана бюджеттен тышкаркы максаттуу каражаттарды кошо алгандагы мамлекеттик бюджеттин каражаттарынын эсебинен жүргүзүлөт.

 

48-берене. Салык кызматынын органдарынын кызмат адамы

Салык кызматынын органдарынын кызмат адамы болуп ушул Кодексте белгиленген ыйгарым укуктарга ээ болгон салык кызматынын органдарынын жетекчиси же кызматкери саналат.

Соттуулугу алынып салынганына же жоюлганына карабастан, атайлап жасаган кылмыш үчүн соттуулугу бар адамдар салык кызматынын органдарынын кызмат адамы боло албайт.

(КР 2017-жылдын 6-июнундагы № 98 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

49-берене. Салык кызматынын органдарынын милдеттери

Салык кызматынын органдарына төмөнкүдөй милдеттер жүктөлөт:

1) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын сакталышын контролдоо;

2) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген талаптарга ылайык салык милдеттенмесин аткаруу боюнча салык төлөөчүгө же анын салык боюнча өкүлүнө көмөк көрсөтүү.

 

50-берене. Салык кызматынын органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын укуктары

1. Салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары төмөнкүлөргө укуктуу:

1) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган ченемдик укуктук актыларды ушул Кодексте белгиленген тартипте иштеп чыгууга жана бекитүүгө;

2) ушул Кодексте белгиленген тартипте салык контролун жүргүзүүгө;

3) салык контролун жүргүзүүдө салык төлөөчүдөн бюджетке салыктарды эсептөө, кармоо жана төлөө документтерин берүүнү талап кылууга;

4) салык төлөөчүдөн салыктарды эсептөө, кармоо жана төлөө документтерин, ошондой эле салыктарды эсептөөнүн жана өз учурунда кармоонун, төлөөнүн тууралыгын тастыктоочу документтерди толтуруу боюнча түшүндүрмөлөрдү талап кылууга;

5) салык контролун жүргүзүүнүн жүрүшүндө ушул Кодексте аныкталган тартипте салык төлөөчүдөн документтердин көчүрмөлөрүн алууга;

6) салык контролун толук жүргүзүү үчүн мааниге ээ болгон ар кандай аймактарды, жайларды, документтерди жана нерселерди ушул Кодекске ылайык текшерүүнү жүргүзүүгө;

7) текшерилүүчү салык төлөөчүгө салык салууга байланыштуу маселелер боюнча ушул Кодексте белгилеген тартипте банктардан салык төлөөчүнүн банктык эсептеринин болушу жана номерлери жөнүндө, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген коммерциялык, банктык жана башка корголуучу купуя сырды түзүүчү маалыматтарды таратуу талаптарын сактоо менен, бул эсептердеги акчалардын калдыгы жана жүгүртүлүшү жөнүндө маалыматтарды алууга;

8) ушул Кодексте каралган учурларда жана тартипте баалоонун кыйыр методдорунун негизинде салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин аныктоого;

9) (КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

10) Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарында каралган негиздер боюнча, анын ичинде мажбурлоо менен салык төлөөчүнү жоюу жөнүндө сотко доо арызын берүүгө;

11) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын бузгандык аныкталганда аны четтетүүнү талап кылууга жана көрсөтүлгөн талаптардын аткарылышын контролдоого;

12) салык салуу объекттерине жана салыктык милдеттенмелерди эсептөөгө байланыштуу ушул Кодекске ылайык башка мамлекеттик органдардан жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан маалымат талап кылууга жана алууга;

13) салыктарды жыйноо боюнча контроль жүргүзүүгө;

14) салык контрактын түзүүгө;

15) Ушул Кодекске ылайык берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарды аткаруу боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ишин контролдоо.

2. Ушул Кодексте белгиленген ыйгарым укуктарды ишке ашыруу үчүн салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген башка укуктарга да ээ болот.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2013-жылдын 20-февралындагы № 25 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

51-берене. Салык кызматынын органдарынын жана алардын кызмат адамдарынын милдеттери

(Беренин аталышы КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1. Салык кызматынын органдары жана анын кызмат адамдары төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) салык төлөөчүнүн укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын сактоого;

2) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын сактоого жана салык төлөөчүлөрдөн аны аткарууну талап кылууга;

3) салык төлөөчүлөргө салык милдеттенмелерин аткарууга көмөк көрсөтүүгө;

4) салык төлөөчүгө расмий массалык маалымат каражаттары аркылуу белгиленген салыктык отчеттуулуктун формалары, аларды толтуруу ыкмалары, салык кызматынын органына аларды берүүнүн тартиби жана мөөнөтү тууралу маалыматты жеткирүүгө;

5) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган учурларда салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү суроо-талабына жооп берүүгө;

6) салык милдеттенмелерин аткарууга салык контролун жүргүзүүгө;

7) салык төлөөчүлөрдү, салык салуу объекттерин, чегерилген жана төлөнгөн салыктарды эсепке алууну жүргүзүүгө;

8) эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, салык отчетунун белгиленген формадагы бланктарын салык кызматынын органдары берген учурда аларды бюджеттик каражаттардын эсебинен берүүгө;

9) салык отчетунун белгиленген формаларын толтуруунун тартибин түшүндүрүүгө;

10) көрсөтмөкаттар боюнча гана салык текшерүүсүн жүргүзүүгө;

11) салык текшерүүлөрүн жана салык контролунун башка формаларын инспектордук текшерүүлөр китепчесинде каттоого;

12) кызматтык, коммерциялык, салыктык, банктык жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен корголуучу башка купуя сырды сактоого;

13) ушул Кодексте каралган мөөнөттөрдө жана учурларда салык милдеттенмелерин аткаруу жөнүндө чечимди салык төлөөчүгө тапшырууга;

14) ушул Кодексте белгиленген учурларда, салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү суроо-талабы боюнча аны алган күндөн кийинки күндөн тартып 2 жумушчу күндөн кечиктирбей салыктардын, салыктык санкциялардын, туумдардын жана пайыздардын суммалары жана салыктарды эсептөөнүн жана төлөөнүн даталары жөнүндө чечимин, ошондой эле салык төлөөчүгө жана/же анын салык милдеттенмесине жана/же анын салык карызына карата кабыл алынган салык кызматынын органынын чечимин берүүгө;

15) салык милдеттенмелерин аткаруу фактысын тастыктоочу документтердин 6 жыл бою сакталышын камсыз кылууга;

16) салык милдеттенмелерин аткарууну камсыз кылуунун ыкмаларын ушул Кодексте белгиленген тартипте колдонууга;

17) салык төлөөчүгө ушул Кодексте белгиленген талаптарга ылайык салык санкцияларын салууга, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексине ылайык санкцияларды колдонууга;

18) ушул Кодексте белгиленген тартипте салык төлөөчүлөрдүн даттанууларын кароого.

2. Салык кызматынын органдары алардын иштери тууралуу отчетту ыйгарым укуктуу салыктык органдын ачык маалыматтык веб-сайтында отчеттук календардык жылдан кийинки жылдын 1-мартына чейин жарыялоого милдеттүү. Бул отчет отчеттук календардык жылдагы төмөнкүдөй маалыматтарды камтууга тийиш:

1) салык кызматынын органдары чогулткан салыктардын аталышын жана суммасын;

2) салык карыздарынын суммасын;

3) салыктарды жыйноо процессинде салык органдары тарткан чыгымдарды;

4) салык карызын төлөө жагында берилген салык жеңилдиктери, кийинкиге жылдыруу мөөнөтү жана бөлүп төлөөлөр боюнча статистикалык маалыматтарды;

5) салык кызматынын органдарынын иштериндеги жетишкендиктерди жана кемчиликтерди сыпаттоону;

6) салык карызынын өлчөмүн көрсөтүү менен, 5000 эсептик көрсөткүчтөрдөн ашкан өлчөмдөгү салык карызы бар деп таанылган жеке жактардын фамилияларынын жана ысымдарынын, уюмдардын аталыштарынын тизмесин.

3. Эгерде ушул Кодексте каралган тартипте салык контролун жүргүзүүнүн жыйынтыктары боюнча кылмыш жоопкерчилиги баштала турган чектен ашкан эсептелбеген салыктын суммалары табылса, салык кызматынын органдары салык текшерүүсүнүн материалдарын төмөнкүдөй учурларда укук коргоо органдарынын кароосуна жиберет:

1) эгерде тиешелүү чечим мыйзамдуу күчүнө кирсе жана салык төлөөчү тарабынан даттануу берүүнүн ушул Кодексте белгиленген мөөнөтүнүн ичинде салык төлөөчү ыйгарым укуктуу салык органына даттанбаса;

2) эгерде салык төлөөчүнүн даттануусуна карата эсептелбеген салыктын суммасы кылмыш жоопкерчилиги баштала турган чектен ашып кеткенин ырастаган ыйгарым укуктуу салык органынын мыйзамдуу күчүнө кирген тиешелүү чечими бар болсо жана салык төлөөчүгө ыйгарым укуктуу салык органынын чечимин колуна бергенден кийинки күндөн тартып 30 календардык күндүн ичинде салык төлөөчү сотко даттануу менен кайрылбаса;

3) эгерде эсептелбеген салыктын өлчөмү кылмыш жоопкерчилиги баштала турган чектен ашып кеткенин ырастаган соттун мыйзамдуу күчүнө кирген тиешелүү чечими болсо.

Эгерде салык төлөөчү ыйгарым укуктуу салык органынын же соттун тиешелүү чечиминде көрсөтүлгөн салык карызынын бардык суммасын белгиленген мөөнөттө жойсо, салык кызматынын органдары укук коргоо органдарына салыктык укук бузуу фактысы жөнүндө маалыматты жөнөтүү жөнүндө чечим кабыл алууга укугу жок.

4. Салык кызматынын органдары жана алардын кызмат адамдары, ошондой эле Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган башка милдеттерди да аткарышат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

52-берене. Салыктык укуктук мамилелер чөйрөсүндөгү бажы органдарынын ыйгарым укуктары

Бажы органдары Бажы бирлигинин бажы мыйзамдарына, Кыргыз Республикасынын бажы иш чөйрөсүндөгү мыйзамдарына жана Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык Бажы бирлигинин бажы чек арасы аркылуу товарларды алып өтүүдө салыктарды алууну жүзөгө ашырат.

(КР 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

521-берене. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын салыктык укук мамилелер чөйрөсүндөгү укуктары жана милдеттери

1. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана алардын кызмат адамдары аларга тийиштүү мамлекеттик ыйгарым укуктар берилген учурда төмөнкүлөргө укуктуу:

1) ушул Кодекстин XIII жана XIV бөлүмдөрүндө, 53 жана 54-главаларында каралган салыктарды чогултууну жүзөгө ашырууга;

2) эгерде ушул пунктта башкача каралбаса, ушул Кодекстин 93-беренесинин 2-бөлүгүнүн 4 жана 5-пункттарына ылайык салык контролун жүргүзүүгө;

3) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын табылган бузууларды четтетүүнү талап кылууга жана көрсөтүлгөн талаптардын аткарылышын контролдоого;

4) салык кызматы органдарынан жана башка мамлекеттик органдардан салык салынуучу объекттерге жана ушул Кодекстин XIII жана XIV бөлүмдөрүндө каралган салыктар боюнча салыктык милдеттерди эсептөөгө байланышкан маалыматтарды алууга;

5) ушул Кодексте аныкталган тартипте салык контролун жүзөгө ашыруунун жүрүшүндө салык төлөөчүдөн документтердин көчүрмөлөрүн алууга;

6) мыйзамдарга ылайык материалдарды укук коргоо органдарына өткөрүүгө, ошондой эле сотко доолорду берүүгө.

2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары ушул Кодекстин 108-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1 жана 3-пункттарында каралган Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарынын сакталышына рейддик салык контролун жүзөгө ашырышат.

3. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тиешелүү мамлекеттик ыйгарым укуктар берилген учурда төмөнкүлөргө укуктуу:

1) салыктык контролдоону жүзөгө ашырууда салык төлөөчүдөн ушул Кодекстин XIII жана XIV бөлүмдөрүндө, ошондой эле ушул Кодекстин 53 жана 54-главаларында каралган салыктарды төлөө боюнча документтерди берүүнү талап кылууга;

2) банк мекемелери жок болгон Кыргыз Республикасынын алыскы жана жетүүгө кыйын калктуу конуштарында салык төлөөчүлөрдөн ушул бөлүктүн 1-пунктунда көрсөтүлгөн салыктарды төлөө эсебине накталай акча каражаттарын Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте кабыл алууга.

4. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана алардын кызмат адамдары аларга тийиштүү мамлекеттик ыйгарым укуктар берилген учурда төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) салык төлөөчүнүн укугун жана мыйзамдуу кызыкчылыгын сактоого;

2) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын сактоого жана салык төлөөчүлөрдөн анын аткарылышын талап кылууга;

3) салык төлөөчүлөргө алар тарабынан салыктык милдеттенмелеринин аткарууларына көмөк көрсөтүүгө;

4) ушул Кодекстин 74 жана 75-беренелерине ылайык салыктык милдеттенмелердин аткарылышын камсыз кылуу ыкмаларын колдонууга;

5) ушул Кодекстин XIII жана XIV бөлүмдөрүндө, ошондой эле 53 жана 54-главаларында каралган салыктар боюнча салыктык милдеттенмелердин аткарылышына салык контролун жүзөгө ашырууга;

6) рейддик салык контролун жүргүзүүдө ушул Кодекстин 108-беренесинин 3-5-бөлүктөрүн, 113-115 жана 117-беренелерин жетекчиликке алууга;

7) салык контролунун формаларын инспектордук текшерүүлөр китебине каттоого;

8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен корголуучу кызматтык, коммерциялык, салыктык, банктык жана башка жашыруун сырларды сактоого;

9) салыктык милдеттенмелердин аткарылгандыгынын аныктыгын ырастоочу документтердин 6 жыл бою сакталышын камсыз кылууга;

10) ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан белгиленген тартипте жана мөөнөттө эсептелген жана келип түшкөн салыктардын суммасы жөнүндө, квитанциялардын жана документтердин колдонулушу тууралуу, ошондой эле салыктардын суммасын банкка же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына төккөндүгү жөнүндө салык органына отчет берүүгө;

11) салык төлөөчүлөрдү эсепке алууда салык кызматы органдарына көмөк көрсөтүүгө.

5. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары ушул берененин 1-бөлүгү менен белгиленген берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарды аткарбаганы же талаптагыдай эмес аткарганы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.

(КР 2013-жылдын 20-февралындагы № 25, 2015-жылдын 30-июлундагы № 207, 2016-жылдын 16-майындагы № 62 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

53-берене. Кызыкчылыктардын кагылышы

1. Салык кызматынын органдарынын кызмат адамына салык төлөөчүгө карата өз кызматтык милдеттерин ишке ашырууга төмөнкүдөй учурда тыюу салынат, эгерде:

1) салык төлөөчү ошол кызмат адамына жакын тууган болуп саналса, же

2) бул кызмат адамы же ушул кызмат адамынын жакын тууганы салык төлөөчүнүн экономикалык иш-аракетине же анын салык милдеттенмелеринин аткарылышына байланыштуу тике же кыйыр финансылык кызыкчылыгы болсо.

2. Салык кызматынын органынын кызмат адамы өз иш-аракетинде кызыкчылыктардын кагылышуусунун келип чыгышына жол бербөө үчүн чараларды көрүүгө милдеттүү.

 

54-берене. Салыктык купуя сыр

1. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, салык кызматынын органы же анын кызмат адамдары салык төлөөчү жөнүндө алган ар кандай маалыматтар салыктык купуя сырды түзөт, буга төмөнкүдөй маалыматтар кирбейт:

1) салык төлөөчүнүн реквизиттери (аталышы же салык төлөөчүнүн аты-жөнү), ошондой эле салык төлөөчүнүн идентификациялык номери жөнүндө;

2) салык төлөөчүнү кошумча нарк салыгын төлөөчү катары каттоо жөнүндө;

3) кошумча нарк салыгы боюнча эсеп-фактуралары жана акциз жыйымынын маркалары жөнүндө;

4) салык төлөөчү мойнуна алган салык карызынын суммасы жөнүндө;

5) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын салык төлөөчүнүн бузгандыктары жана мындай бузгандыктар үчүн соттун күчүнө кирген чечими менен белгиленген же болбосо салык төлөөчү мойнуна алган жоопкерчилик чаралары жөнүндө.

6) юридикалык жактар тарабынан иш жүзүндө мамлекеттик бюджеттин пайдасына жүргүзүлгөн салыктык төлөмдөр жөнүндө.

2. Салыктык купуя сыр маалыматтарын төмөнкүлөргө берген учурларды кошпогондо, салык кызматынын органдары, алардын кызмат адамдары тарабынан ачыкка чыгарылууга тийиш эмес:

1) өздөрүнүн ушул Кодексте же Кыргыз Республикасынын бажы иши чөйрөсүндөгү мыйзамдарында каралган милдеттерин аткаруунун жүрүшүндө же аткаруу максатында салык кызматынын органдарынын, бажы органдарынын, ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын башка кызмат адамдарына;

2) салыктык укук бузуулардын фактысы боюнча кылмыш иши козголгон салык төлөөчүгө карата гана укук сактоо органдарына;

3) салыктык укук бузуулар үчүн салык төлөөчүнүн жоопкерчилигин же анын салыктык карыздарын белгилөө боюнча соттук териштирүүнүн жүрүшүндө сотко;

4) банкроттук процесси козголгон же банкроттук процессин козгоо жөнүндө чечим чыгарылган субъекттер боюнча банкроттук жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган ыйгарым укуктарды ишке ашыруу максатында банкроттук жөнүндө иштер боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга, администраторго (убактылуу администраторго, атайын администраторго, консерваторго, тышкы башкаруучуга);

5) мамлекеттик кызмат жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мүлкү жана кирешелери жөнүндө декларация берүүгө милдеттүү адамдарга карата Кыргыз Республикасынын мамлекеттик кызмат иштери боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга;

6) алардын иш-аракетин жөнгө салуучу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген учурларда Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарына, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратына, Кыргыз Республикасынын Финансылык чалгындоо кызматына;

7) Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, салык жана укук сактоо органдарынын ортосундагы өз ара кызматташтык жөнүндө эл аралык келишимдерге ылайык башка мамлекеттердин салык жана укук коргоо органдарына.

8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган статистикалык ишти жүзөгө ашыруу максатында мамлекеттик статистика органдарына.

3. Ушул берененин 2-пунктунда каралган учурларды кошпогондо, салык төлөөчүгө карата салыктык купуя сырды түзүүчү маалыматтарды салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү макулдугу менен башка жакка ачууга мүмкүн.

4. Салыктык купуя сырды ачыкка чыгаруу деп салык төлөөчү жөнүндө ушул Кодексте каралган учурлардан тышкары мамлекеттик органдардын кызмат адамдарына өз милдеттерин аткаруу учурунда белгилүү болгон маалыматты пайдалануу же башка субъектке берүү саналат.

5. Салык кызматынын органына түшкөн, салыктык купуя сырды түзгөн маалыматтар сактоонун жана жеткиликтүүлүктүн атайын режиминде болууга тийиш, ал салык кызматынын органынын жетекчисинин жазуу жүзүндөгү чечими менен аныкталат.

6. Салыктык купуя сырды түзүүчү маалыматтарга салык кызматынын органынын жетекчисинин жазуу жүзүндөгү чечими менен аныкталуучу кызмат адамы жеткиликтүү болушу керек. Бул кызмат адамдарынын жеткиликтүүлүккө укугу салык текшерүүсүн жүргүзүүдөгү көрсөтмөкатта да көрсөтүлөт.

7. Салык кызматынын органдары, алардын кызмат адамдары, ошондой эле мурда салык кызмат органдарынын кызмат адамдары болуп саналган адамдар өздөрүнүн кызматтык милдеттерин аткарууда салык төлөөчүгө карата алган ар кандай маалыматтарды жашыруун сактоого милдеттүү.

8. Салыктык купуя сырды түзүүчү маалыматтарды ачыкка чыгаргандык үчүн купуя сыр кесиптик же кызматтык иш-аракетине байланыштуу белгилүү болгон адам салык төлөөчүгө келген зыянды толук төлөп берүүгө, ошондой эле башка компенсацияны төлөп берүүгө милдеттүү.

Салыктык купуя сырды түзгөн маалыматтарды мыйзамсыз алуу зыянга алып келген учурда, бул маалыматтарды мыйзамсыз алган адам салык төлөөчүгө келген зыянды толук төлөп берүүгө, ошондой эле башка компенсацияны төлөп берүүгө милдеттүү.

Салыктык купуя сырды түзгөн маалыматтарды мыйзамсыз алуу зыянга алып келбеген учурда администрациялык жоопкерчиликке алып келет.

9. Салык кызматынын органдарынан салыктык купуя сырды түзүүчү маалыматтарды жана документтерди ушул беренеде каралган учурлардан тышкары талап кылууга мамлекеттик органдарга тыюу салынат.

10. Мамлекеттик органдардын ушул берененин 9-бөлүгүнүн талаптарын бузган кызмат адамдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.

(КР 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2015-жылдын 22-майындагы № 115, 2015-жылдын 8-июнундагы № 124 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

III БӨЛҮМ
 САЛЫК МИЛДЕТТЕНМЕСИ ЖАНА САЛЫК КАРЫЗЫ

5-глава
 Жалпы жоболор

 

55-берене. Салык милдеттенмеси

1. Салык милдеттенмеси деп Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген жагдайлар болгондогу салык төлөөчүнүн милдети саналат.

2. Салык милдеттенмеси акчалай милдеттенме болуп саналат.

3. Салык кызматынын органдары салык төлөөчүдөн салык милдеттенмелерин аткарууну талап кылууга милдеттүү.

4. Салык милдеттенмелерин аткарбаган же талаптагыдай эмес аткарган учурда салык кызматынын органдары аны камсыз кылуу боюнча ыкмаларды жана ушул Кодексте белгиленген тартипте салык милдеттенмесин мажбурлап аткартуу чараларын колдонууга укуктуу.

5. Салык кызматынын органдарына салык төлөөчүдөн салыктык милдеттенменин суммасынан ашык акчалай каражаттарды төлөөнү талап кылууга тыюу салынат.

(КР 2014-жылдын 18-июлундагы № 141 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

56-берене. Салык милдеттенмелеринин келип чыгышы, өзгөрүлүшү, аткарылышы жана токтотулушу

1. Салык милдеттенмеси Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген негиздер болгондо келип чыгат, өзгөрөт, аткарылды же токтотулду деп эсептелет.

2. Салык милдеттенмеси Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык салык төлөө каралган жагдайлар келип чыккан күндөн тартып салык төлөөчүгө жүктөлөт.

 

57-берене. Салык милдеттенмесинин валютасы

1. Салык милдеттенмеси Кыргыз Республикасынын улуттук валютасы - сом менен аткарылат.

2. Салык милдеттенмесин эсептөөдө салык милдеттенмесинин суммасын сом бирдиктерине чейин тегеректөөгө жол берилет.

 

58-берене. Салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтү

1. Салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтү төмөнкү күндөрдөн кийинки күндөн тартып 6 жылга белгиленет:

1) салык боюнча салык мезгили бүткөн;

2) салык карызы кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнгөн суммасын төлөбөгөн учурларда кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө иштери токтогон;

3) салык текшерүүсүн жүргүзүүнүн натыйжасында келип чыккан салык милдеттенмелери боюнча салык төлөөчүгө кабардама тапшырылган.

2. Эгерде салык төлөөчү салык милдеттенмесин туура эмес эсептесе же аткарса, доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде:

1) салык төлөөчү өз демилгеси боюнча тиешелүү оңдоо киргизүүгө укуктуу болот;

2) салык кызматынын органы салыктардын эсептелген суммасын көбөйтүүгө же азайтууга, ошондой эле салыктын эсептелген суммасын өндүрүп алууга укуктуу болот.

3. Салык төлөөчү салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын кириштөөнү же тиешелүү салык мезгили бүткөндөн кийин доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын кайтарып берүүнү талап кылууга укуктуу болот.

4. Санациялоо же реабилитациялоо жол-жоболорун жүргүзүү мезгилинде салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтү үзгүлтүккө учурайт.

5. Салык милдеттенмелери боюнча доонун эскирүү мөөнөтүн үзгүлтүккө учуратуу Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык жөнгө салынат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

6-глава
 Салык милдеттенмесин аткаруу. Салык милдеттенмесинин токтотулушу

 

59-берене. Салык милдеттенмесин аткаруу

1. Салык милдеттенмеси Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарына ылайык талаптагыдай аткарылышы керек.

2. Салык милдеттенмесин аткаруу салык төлөөчү тарабынан өз алдынча же Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында каралган учурларда башка бир үчүнчү жак аркылуу ишке ашырылат.

3. Салык милдеттенмесин аткаруу деп салыктын бардык эсептелген суммасын төлөө эсебине накталай эмес тартипте банк аркылуу акча каражаттарын которуу жана/же накталай акча каражаттарын төлөө саналат.

4. Салык төлөөчү салыктын бардык суммасын дароо же бөлүп төлөө менен салык милдеттенмесин аткарууга укуктуу.

5. Салык төлөөчү салык милдеттенмесин мөөнөтүнөн мурда аткарууга укуктуу.

6. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, салык милдеттенмесин аткаруудан баш тартууга же аны аткаруу тартибин өзгөртүүгө жол берилбейт.

7. Салык милдеттенмесин аткаруу салыктык укук бузуу үчүн жоопкерчиликке тартууга көз карандысыз түрдө ишке ашырылат.

 

60-берене. Салык милдеттенмелерин аткаруу датасы

1. Салык милдеттенмесин аткаруу датасы болуп төмөнкүлөр саналат:

1) эгерде акча каражаты бюджетке толук көлөмдө түшкөн учурда, төлөм тапшырмасын аткаруу үчүн салык төлөөчүнүн эсебинде жетиштүү каражаттар болгондо салыктын эсептелген суммасын которууга банкка төлөм тапшырмасы берилген күн;

2) акча каражаты бюджетке түшкөн учурда толук көлөмүндө бул төлөм тапшырмасын аткаруу үчүн салык төлөөчүнүн эсебинде жетиштүү каражатынын жоктугунун себеби боюнча мурда аткарылбаган салыктын эсептелген суммасын которууга төлөм тапшырмасын банк аткарган күн;

3) банкка же салык кызматынын органына салыктын эсептелген суммасын которуу үчүн накталай акча каражаттарын төлөгөн күн;

4) салык карыз эсебине жана/же алдыдагы салык милдеттенмесин аткаруу эсебине салыктардын ашыкча төлөнгөн же ашыкча өндүрүлгөн суммаларын эсеп кылуу жөнүндө салык кызматынын органы чечим кабыл алган күн.

5) салык кызматы органы тарабынан КНСтин ашып кеткен суммасынын ордун толтуруу жөнүндө чечим кабыл алынган күн.

2. Салык милдеттенмеси төмөнкүдөй учурларда мөөнөтүндө аткарылган жок деп табылат:

1) эгерде акча каражаты ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган учурлардан тышкары Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында белгиленген мөөнөттө бюджетке түшпөсө;

2) салык төлөөчү салыктын суммасын которууга төлөм тапшырмасын кайра сурап алса;

3) салыктын суммасын которууга төлөм тапшырмасын банк салык төлөөчүгө кайтарып берсе;

4) эгерде салык төлөөчү банкка салыктын суммасын которууга төлөм каражатын көрсөткөн күнү бул салык төлөөчүгө коюлган жана аткарылбаган, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык кезексиз же болбосо биринчи кезектеги тартипте аткарылуучу башка акчалай талаптар болсо жана салык төлөөчүнүн эсебинде мындай бардык акчалай талаптарды канааттандыруу үчүн жетиштүү акча каражаттары болбосо;

5) салыктын эсептелген суммаларын которуу үчүн төгүлгөн накталай акча каражаттарын салык төлөөчү кайра сурап алса.

(КР 2014-жылдын 18-январындагы № 13 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

61-берене. Салык карыздарын жоюу тартиби

Ар бир салыкка карата салык карыздарын жоюу төмөнкүдөй тартипте жүргүзүлөт:

1) салыктын суммасын;

2) мөөнөтүндө төлөнбөгөн салыктын суммасы боюнча пайыздарды;

3) мөөнөтүндө төлөнбөгөн салыктын суммасы боюнча эсептелген туумду;

4) чегерилген салык санкцияларын.

Салык карызын жоюу анын пайда болуу кезегинин тартиби боюнча жүргүзүлөт.

 

62-берене. Уюмдарды өзгөртүп кайра түзүүдө салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

1. Өзгөртүп кайра түзүүдө салык төлөөчү бул жөнүндө салык кызматынын органына жазуу жүзүндө билдирүүгө милдеттүү.

2. Өзгөртүп кайра түзүлгөн уюмдун салык милдеттенмеси, өзгөртүп кайра түзүлгөн уюм салык милдеттенмесин аткарбаган же талаптагыдай эмес аткарган фактылар жана/же жагдайлар укук улантуучуга белгилүү болгондугуна же болбогондугуна карабастан, укук улантуучу тарабынан аткарылат.

3. Бир нече уюмдар кошулганда, салык милдеттенмесин аткаруу бөлүгүндө алардын укук улантуучусу деп мындай кошулуунун натыйжасында пайда болгон уюм таанылат.

4. Бир уюм экинчи уюмга кошулганда, салык милдеттенмесин аткаруу бөлүгүндө бириккен уюмдун укук улантуучусу деп кошуп алган уюм таанылат.

5. Уюмдар бөлүнгөн учурда мындай бөлүнүүнүн натыйжасында пайда болгон жаңы уюм бөлүштүрүү балансына ылайык, салык милдеттенмесин аткаруу бөлүгүндө өзгөртүп кайра түзүлгөн уюмдун укук улантуучусу катары таанылат.

6. Уюмдун курамынан бир же бир нече уюмдарды бөлүүдө анын салык милдеттенмесин аткаруу бөлүгүндө өзгөртүп кайра түзүлгөн уюмга карата эгерде өткөрүү актысында белгиленбесе, укук улантуучу пайда болбойт.

7. Уюмду өзгөртүп кайра түзүүдө жаңыдан пайда болгон уюм укук улантуучу катары таанылат.

8. Өзгөртүп кайра түзүлгөн уюмдун салык милдеттенмесин аткарууда укук улантуучулардын катышуу үлүштөрүн белгилөө Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык ишке ашырылат.

9. Эгерде өзгөртүп кайра түзүүнүн натыйжасында укук улантуучунун катышуу үлүшүн аныктоого мүмкүн болбосо же анын салык милдеттенмесин толук көлөмүндө аткаруу мүмкүнчүлүгү жок болсо, анда укук улантуучулар өзгөртүп кайра түзүлгөн уюмдун салык милдеттенмесин аткаруу боюнча тилектештик жоопкерчилигин тартат.

10. Уюмду өзгөртүп кайра түзүү салык милдеттенмесин аткаруу мөөнөттөрүн укук улантуучулар тарабынан өзгөртүү үчүн негиз болуп саналбайт.

11. Уюм тарабынан ал өзгөртүп кайра түзүлгөнгө чейин ашыкча төлөнгөн салыктардын суммасын салык кызматынын органы өзгөртүп кайра түзүлүүчү уюмдун салык карызын жоюу эсебине кириштөөгө тийиш.

12. Өзгөртүп кайра түзүлүүчү уюмдун салык карызы жок болсо, салыктардын ашыкча төлөнгөн суммасы анын укук улантуучусуна кайтарылып берилүүгө же аларды салык милдеттенмесин аткаруу эсебине кириштелүүгө тийиш.

 

63-берене. Төлөөгө жарамдуу уюмдун салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

1. (КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

2. Жоюлуучу, төлөөгө жарамдуу уюмдун салык милдеттенмеси ошол уюмдун, анын ичинде уюмдун мүлкүн сатуудан түшкөн каражаттардын эсебинен Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинде белгиленген кезектүүлүк тартибинде жоюу комиссиясы тарабынан аткарылат.

3. Эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, жоюу мезгилинде келип чыккан салык милдеттенмеси ушул Кодексте белгиленген жалпы тартипте мындай милдеттенменин келип чыгышына жараша жоюу комиссиясы тарабынан аткарылат.

4. Эгерде жоюлуучу уюмдун акча каражаттары болбосо же салык карызын толук көлөмдө төлөө үчүн жетишсиз санда болсо, мындай учурда:

1) уюм банкроттук жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте гана жоюлушу мүмкүн. Мындай учурда салык кызматынын органы бул уюмга банкроттолуу процессин козгой алат;

2) салык карызы Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарында белгиленген учурларда, чектерде жана тартипте аталган уюмдун уюштуруучулары (катышуучулары) тарабынан жоюлууга тийиш.

5. Эгерде жоюлуучу уюмдун салыктар боюнча ашыкча төлөнгөн суммасы болсо, аталган сумма ушул Кодексте белгиленген тартипте жоюлуучу уюмдун салыктык карызын аткаруу эсебине кириштелүүгө тийиш.

6. Жоюлуучу уюмдун салык карызы жок болсо, салыктардын ашыкча төлөнгөн суммасы ушул Кодексте белгиленген тартипте ошол уюмга кайтарылып берилүүгө тийиш.

(КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

64-берене. Банкрот деп таанылган же жарыяланган төлөөгө жарамсыз уюмдун же жеке ишкердин салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

1. Төлөөгө жарамсыз деп табылган же банкрот деп жарыяланган уюмдун салык милдеттенмесин аткаруу ушул Кодексте белгиленген өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен, банкроттук жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

2. Салык милдеттенмесин эсептөө төлөөгө жарамсыз уюмду банкрот деп табуу же жарыялоо жөнүндө чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып токтотулат.

3. Жоюу жол-жоболорун колдонуу менен банкроттолуу процессинде, бул жол-жоболорду ишке ашыруу процессинде турган төлөөгө жарамсыз уюмдарда салык милдеттенмеси келип чыкпайт.

4. Эгерде төлөөгө жарамсыз уюм санациялоо же реабилитациялоо жол-жоболорун колдонуу менен банкроттолуу процессинде турса, салык кызматынын органынын салык карызын мажбурлап өндүрүү боюнча бардык иштери токтотулат.

Мында бул уюмга карата ар кандай мүлктүк талаптар салык кызматынын органы тарабынан санациялоо же реабилитациялоо жол-жоболорунун чектеринде гана коюлушу мүмкүн.

5. Санациялоо же болбосо реабилитациялоо жол-жоболору башталганга чейин төлөөгө жарамсыз уюмда түзүлгөн салык карызы уюмдун жогоруда көрсөтүлгөн банкроттолуу жол-жоболору аяктагандан жана анын төлөө жарамдуулугу калыбына келтирилгенден кийин гана төлөнүүгө тийиш.

6. Банкрот деп табылган же жарыяланган жеке ишкердин салык милдеттенмесин, ошондой эле салык карызын аткаруу уюмдар үчүн ушул беренеде белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

65-берене. Өлгөн же өлдү деп жарыяланган жеке жактын салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

1. Жеке жак өлгөн же сот тарабынан өлдү деп жарыяланган учурда нотариус, жарандык ал-абалды каттоо боюнча орган, сот мурас ачылган жердеги салык кызматынын органын мурас ачылган күндөн тартып 6 айдын ичинде кабарландырууга милдеттүү.

2. Мурасты ачуу жөнүндө кабарды алган күндөн кийинки күндөн тартып 5 күндүн ичинде салык кызматынын органы мурасты ачкан жердеги нотариуска жана мураскерге өлгөн жеке жактын салык карызынын бар экендиги тууралу билдирүүгө милдеттүү.

3. Салык кызматынын органы өлгөн жеке жактын салык карыздарынан келип чыгуучу өз талаптарын мурастын аткаруучусуна (мурасты башкаруучуга) же мураскерге коюуга укуктуу.

4. Өлгөн жеке жактын салык милдеттенмеси өлгөн адамдан мүлктү мураска алган мураскери тарабынан мураска алынган мүлктүн наркынын чектеринде жана мурастаган үлүшкө пропорционалдуу түрдө мурасты алган күндөн кийинки күндөн тартып 6 айдан кечиктирбестен аткарылат.

5. Мында укук улантуучуда салыктык укук бузууларды жасагандыгы үчүн өлгөн жеке жакка мурда эсептелген салык санкцияларын төлөө боюнча милдетти мураскердин аткарышы жагында милдеттүүлүк келип чыкпайт.

6. Мураскер жок болсо же мураскер мурасты кабыл алуудан баш тартса, ошондой эле өлгөн жеке жактын салык карызынын өлчөмү мураска калуучу мүлктүн наркынан жогору болсо, салык карызынын төлөнбөгөн суммасы үмүтсүз карыз катары таанылат.

7. Сот тарабынан өлдү деп жарыяланган жеке жактын салык милдеттенмесин аткаруу өлгөн жеке жак үчүн ушул беренеде белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

66-берене. Кабарсыз жок болгон же аракетке жарамсыз жеке жактын салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

1. Кабарсыз жоголгон же аракетке жарамсыз жеке жактын салык милдеттенмесин анын опекуну, багуучусу же мүлктү ишенимдүү башкарууну жүргүзгөн башкаруучу тарабынан сот жеке жакты кабарсыз жоголду же ишке жарамсыз деп тапкан күндөн кийинки күндөн тартып 6 айдан кечиктирбестен жеке жактын мүлкүнүн эсебинен аткарылат.

2. Сот жеке жакты кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп тапкандыгы жөнүндө чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып он жумушчу күндүн ичинде сот өз чечиминин көчүрмөсүн жиберүү аркылуу аталган жеке жак катталган жердеги салык кызматынын органына билдирүүгө милдеттүү.

3. Кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп таанылган жеке жак каттоодо турган жердеги салык кызматынын органы опекунга, камкорчуга же мүлктү ишенимдүү башкарууну жүзөгө ашырган башкаруучуга, ошондой эле үй-бүлөнү жана балдарды коргоо боюнча органга кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп табылган жеке жактын аткарылбай калган салык милдеттенмесинин бар экендиги жөнүндө кабардама берүүгө милдеттүү.

Жеке адамдын ушул берененин 3-бөлүгүндө көрсөтүлгөн аткарылбаган салык милдеттенмеси бар экени жөнүндө чечим, жеке адамды кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп таануу жөнүндө маалыматтарды алган күндөн кийинки күндөн тартып 5 күндүн ичинде берилет.

4. Кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп табылган жеке жактын салык карызы анын салык карызын аткаруу үчүн ошол жеке жактын мүлкү болбогон же жетишсиз болгон учурда үмүтсүз карыз деп таанылат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

67-берене. Туруктуу мекеме аркылуу Кыргыз Республикасында иш-аракет жүргүзүүдө салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу

Туруктуу мекеме аркылуу Кыргыз Республикасынын аймагында иш-аракет жүргүзүүдө салык милдеттенмесин аткаруу, салык карызын жоюу милдети ушундай иш-аракет жүргүзүүчү субъектиге жүктөлөт.

 

68-берене. Салык милдеттенмесин токтотуу

Төмөнкүдөй учурларда салык милдеттенмеси токтотулат, ал эми салык карызы жоюлду деп эсептелет:

1) салык милдеттенмеси талаптагыдай аткарылганда жана салык калдыгы, пайыздар, туумдар жана салык санкциялары төлөнгөндө;

2) ушул Кодексте белгиленген салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтү бүткөндө;

3) (КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

4) укук улантуучусу же мураскери болбогон жеке жак өлгөндө;

5) кабарсыз жоголду же аракетке жарамсыз деп табылган жеке жактын мүлкү болбогон же жетишсиз болгон учурда;

6) өзүнчө кабыл алынган мыйзам менен субъектилердин карызын эсептен чыгаруу боюнча.

(КР 2010-жылдын 29-январындагы № 22, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

69-берене. Салык милдеттенмеси боюнча үмүтсүз карыздарды эсептен чыгаруу

Салык төлөөчүнүн салык карызы ушул Кодекстин 68-беренесинин 2-6-пункттарында көрсөтүлгөн учурларда үмүтсүз карыз деп таанылат жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте эсептен чыгарылат.

(КР 2010-жылдын 29-январындагы № 22 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

7-глава
 Салык милдеттенмесин аткарууну жана салык карызын жоюну камсыз кылуу

 

70-берене. Салык милдеттенмесин аткарууну жана салык карызын жоюуну камсыз кылуунун ыкмалары

1. Салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин аткарышы жана салык карыздарын жоюшу ушул Кодексте каралган ыкмалар менен камсыз кылынат.

2. Салык милдеттенмелерин аткаруу жана салык карыздарын жоюу төмөнкүдөй ыкмалар менен камсыз кылынышы мүмкүн:

1) туумдарды эсептөө;

2) банктык кепилдик;

3) салык төлөөчүнүн депозити;

4) салык төлөөчү моюнуна алган салык карызын салык төлөөчүнүн жана/же үчүнчү жактардын эсебиндеги акча каражаттарынын жана/же накталай акча каражаттарынын эсебинен өндүрүп алуу.

3. Бажы бирлигинин бажы чек арасы аркылуу товарларды алып өтүүдө келип чыккан салык милдеттенмесин аткарууну жана салык карызын жоюуну камсыз кылуу ыкмалары Кыргыз Республикасынын бажы иши чөйрөсүндөгү мыйзамдарында аныкталат.

(КР 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

71-берене. Туумдарды эсептөө

1. Туум деп салык милдеттенмесин аткарбаган же аткаруунун мөөнөтү өтүп кеткен учурда салык төлөөчү төлөөгө тийиш болгон акчалай сумма түшүнүлөт.

2. Туумдун суммасы салык милдеттенмесин мажбурлап аткартуу чараларын, ошондой эле салыктык укук бузуу үчүн жоопкерчиликтин башка чараларын колдонууга карабастан эсептелет жана төлөнөт.

3. Туумдар салык милдеттенмесин аткаруу үчүн ушул Кодексте белгиленген күндөн кийинки күндөн тартып салык милдеттенмесин аткаруунун мөөнөтү өткөн ар бир календардык күн үчүн эсептелет.

4. Эсептелген туум салык төлөөчүнүн салык калдыгынын суммасынын жүз пайыз өлчөмүнөн ашпашы керек.

5. Мөөнөтү өткөн ар бир күн үчүн туум салык төлөөчүнүн салык калдыгынын суммасына карата пайыздар менен аныкталат.

6. Туумдун суммасы мөөнөтү өткөн ар бир күн үчүн салык калдыгынын өлчөмүнүн 0,09 пайызына барабар өлчөмдө эсептелет.

7. Туум төмөнкүлөргө карата эсептелбейт:

1) эсептелген пайыздардын, туумдардын жана салыктык санкциялардын суммасына;

2) салык төлөөчүнү банкрот деп таануу же жарыялоо жөнүндө чечим күчүнө кирген учурдан тартып банкрот деп таанылган салык төлөөчүнүн салык калдыгынын суммасына;

3) соттун чечими күчүнө кирген учурдан тартып бул чечим жоюлганга чейин кабарсыз жоголду деп табылган жеке жактын салык калдыгынын суммасына;

4) салык калдыгынын келип чыгышынын бирден бир себеби тейлөөчү банктын жоюлушу болуп саналган учурда банкты мажбурлап жоюу жөнүндө чечим күчүнө кирген учурдан тартып мажбурлап жоюлуучу банктын кредиторунун - салык төлөөчүнүн салык калдыгынын суммасына;

5) мамлекеттик бюджетте төмөнкүдөй максаттарга каралган ассигнациялоонун чектеринде салык төлөөчү тарабынан берилген товарлар, жумуштар жана кызмат көрсөтүүлөр үчүн өз учурунда каржылабай калуунун натыйжасында келип чыккан салык калдыгынын суммасына;

6) ал жеткис күчтүн кесепетинен келип чыгуучу салык калдыгынын суммасына;

7) кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү салык карызынын суммасына.

 

72-берене. Банк кепилдиги

1. Салык карызынын суммасын төлөө боюнча салык төлөөчүнүн милдеттенмесин аткаруу банктык кепилдик менен камсыздалышы мүмкүн.

2. Банктык кепилдик деп банктык кепилдиктин шарттарына ылайык салык кызматынын органына салык төлөөчүнүн салык карызынын суммаларын төлөө милдеттенмесин аткарууга карата банктын милдеттенмеси саналат.

3. Банктык кепилдик Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык таризделет.

4. Салык карызынын суммасын төлөө боюнча салык төлөөчүнүн милдеттенмесин аткарууну банктык кепилдик менен камсыз кылууга байланыштуу талаш-тартыштар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында аныкталган тартипте каралат.

5. Салык карызынын суммасын төлөө боюнча милдеттерди аткарууну камсыз кылуу жагындагы чара катары банктык кепилдик берүүдө келип чыгуучу укуктук мамилелерге карата Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарынын жоболору колдонулат.

 

73-берене. Салык төлөөчүнүн депозити

1. Ушул Кодексте белгиленген учурларда алдыдагы мезгилде салык төлөөчүдө келип чыгышы мүмкүн болгон салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесин аткаруу салык милдеттенмесинин өлчөмүндөгү акча каражаттарын салык кызматынын органынын атайын эсебине салык төлөөчү тарабынан салык төлөөчүнүн депозити аркылуу төлөө менен камсыз кылынышы мүмкүн.

2. Депозитти кабыл алган салык органы депозитти төлөгөндүгүн ырастоочу маалымкатты салык төлөөчүгө берет.

3. Салык кызматынын органы салык төлөөчүнүн депозитин кабыл алган салык кызматынын органынын чечиминде каралган учурларда, шарттарда жана мөөнөттөрдө гана депозиттик эсепте сакталган суммаларды тескөөгө укуктуу.

4. Салык депозитинин суммасына пайыздар эсептелбейт.

5. Депозит аркылуу камсыз кылуунун натыйжасында салык төлөөчүдө салык милдеттенмеси келип чыккан учурлар болсо, салык төлөөчүнүн салык милдеттенмесинин суммасы депозиттин суммасынан алынып бюджетке которулат.

6. Салык төлөөчүдө салык милдеттенмеси келип чыкпаган учурлар болсо, ошондой эле салык милдеттенмеси салынган депозиттин суммасынан аз өлчөмдө болсо, төлөнгөн акча каражаты жана алардын калдыгы салык төлөөчүгө кайтарылып берилет же анын каалоосу боюнча алдыдагы мезгилдер үчүн салык милдеттенмелерин аткарууну камсыз кылуу же башка салыктар боюнча милдеттенмелерин аткаруу эсебине кириштелүүгө тийиш.

7. Төлөнгөн суммаларды кайтарып берүү же кириштөө салык төлөөчү ушул Кодексте белгиленген документтерди берүү менен салык кызматынын органдарына арыз тапшырган күндөн кийинки күндөн тартып жыйырма күндөн ашпаган мөөнөттө жүргүзүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

74-берене. Салык төлөөчү мойнуна алган салык карызын аткаруу

1. Салык төлөөчү - уюм же жеке ишкер өз мойнуна алган, ушул Кодекстин 4-беренесинин 2-бөлүгүнүн 11-пунктуна ылайык аныкталган салык карыздарынын суммасын төлөбөгөн же толук түрдө төлөбөгөн учурда салык органы салык төлөөчүнүн - уюмдан же жеке ишкерден алардын макулдугусуз эле талашсыз өндүрүп алууга жана өндүрүлүп алынган каражаттарды мындай карыздын суммасын төлөө үчүн жумшоого укуктуу.

2. Салык төлөөчү мойнуна алган салык карызынын суммасын салык төлөөчүнүн эсептеринен өндүрүп алуу салыктык төлөм талабын (мындан ары бул беренеде - СТТ) банкка берүү аркылуу жүргүзүлөт.

3. СТТ салык төлөөчүнүн эсебинен, анын ичинде валюталык эсептен анын салыктарын төлөө эсебине акча каражаттарын банкка СТТ түшкөн күндөн кийинки бир операциялык күндөн кечиктирбестен эсептен чыгаруу аркылуу банк тарабынан аткарылат.

4. СТТны банк алган күнгө карата салык төлөөчүнүн эсептеринде акча каражаттары жетишсиз же жок болсо, мындай талап бул эсепке акча каражаттарынын түшүшүнө жараша ушундай ар бир каражат түшкөн күндөн кийинки күнкү бир операциялык күндөн кечиктирбестен аткарылат.

5. Банктагы салык төлөөчүнүн эсептеринде акча каражаттары жетишсиз же жок болсо, салык органы салык төлөөчү моюнга алган салык карызын Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен форма боюнча накталай акча каражаттарын өндүрүү жөнүндө акт боюнча накталай акча каражаттарынын эсебинен өндүрүп алууга көрсөтмөкаттын негизинде укуктуу болот.

Ушул пунктка ылайык өндүрүлгөн болгон акча каражаттары алар өндүрүлүп алынган күндөн кийинки 2 жумуш күнүнөн кечиктирилбестен, аларды салык төлөөчүнүн эсебине кириштөө, андан кийин бюджетке которуу үчүн банкка берилет.

6. Салык төлөөчүдө акча каражаттары жетишсиз же жок болгон учурда салык органы салык төлөөчү мойнуна алган салык карызынын чектеринде үчүнчү жактардын эсебинен накталай акча каражатын өндүрүп алууга укуктуу.

Үчүнчү жактардын эсебинен өндүрүп алуу талашсыз тартипте, салык төлөөчүнүн жана үчүнчү жактардын ортосунда өз ара эсептешүүлөрдү салыштыруу актысынын негизинде, салык төлөөчүгө үчүнчү жактын документтүү ырасталган карызы болгондо жүргүзүлөт.

7. Эгерде салык төлөөчү мойнуна алган салык карызын аткарууну салык төлөөчүнүн жана/же үчүнчү жактардын накталай акча каражаттарынын жана/же эсептердеги акча каражаттарынын эсебинен камсыз кылуу жөнүндө чечим салык төлөөчүгө тапшырылса, бирок салык төлөөчү тиешелүү чечим тапшырылган күндөн кийинки күндөн тартып 15 календардык күндүн ичинде берилген чечимди аткарбаса, же берилген чечимге ушул Кодексте белгиленген тартипте даттанбаган учурда ушул берене колдонулат.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

75-берене. Салык карыздарын мажбурлап жоюу

1. Эгерде ушул главада башкача каралбаса, салык төлөөчүнүн салык карызы болсо жана ушул Кодекске ылайык ага кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтү берилбесе, салык органы салык карызын төлөө жөнүндө кабардамада көрсөтүлгөн сумманын чектеринде бул салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен мүлктү тескөөнү чектөө жана/же салыктык карыздарын өндүрүп алуу жөнүндө сотко доо арызы менен кайрылууга укуктуу.

Сотко кайрылуу Кыргыз Республикасынын Жарандык-процесстик кодексинде каралган тартипке ылайык жүргүзүлөт.

Мындай доодо салык карызын үчүнчү жактан, анын ичинде дебитордун, жумуш берүүчүнүн, банктын же болбосо башка уюмдун каражаттарынын эсебинен өндүрүүнү каралышы мүмкүн.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн доо арызын берүүдө салык органы салык төлөөчүнүн үчүнчү тарабына, анын ичинде дебиторго, жумуш берүүчүгө, банкка же болбосо башка уюмга салык карызы бар салык төлөөчүнүн дарегине же анын тапшырмасы боюнча акча төлөмдөрүн токтотуу жөнүндө салык кызматы органынын чечимин, чечимди тиркөө менен жиберүүгө укуктуу.

Эгерде үчүнчү жак чечимде көрсөтүлгөн талаптарды соттун чечими чыкканга чейин аткарбаса жана салык кызматы органынын бул чечимин талашпаса төлөмгө барабар, бирок салык карызынын суммасынан ашпаган сумма өндүрүлөт. Ушул бөлүктө каралган сумманы өндүрүү соттун чечими боюнча жүзөгө ашырылат.

3. Салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен салыкты өндүрүү жөнүндөгү доо боюнча ишти кароо Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

4. Соттун мыйзамдуу күчүнө кирген чечиминин негизинде салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен салыктык карыздарын өндүрүү Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык жүргүзүлөт.

5. Салык төлөөчүнүн - жеке жактын мүлкүнүн эсебинен салыктык карыздарын өндүрүү төмөнкүлөргө карата жүргүзүлбөйт:

1) 100000 сомго чейинки өлчөмдөгү негизги каражаттарга;

2) экономикалык иш-аракетке тиешеси жок жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган тизме боюнча жеке жактын жана анын үй-бүлө мүчөлөрүнүн ар күндүк өздүк пайдалануусу үчүн арналган мүлккө.

Салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен салык өндүрүүдө ушул пунктун 1-пунктунда көрсөтүлгөн мүлктү бөлүштүрүүгө мүмкүн болбосо, бул мүлк белгиленген чекке чейин мүлктүн суммасын кийин кайтарып берүү менен ушул берененин шарттары боюнча сатылууга тийиш.

6. Салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен салыкты өндүргөн учурда аны саткан жана түшкөн суммалардын эсебинен салык карызын жойгон күндөн тартып салыктык карыздарын төлөө боюнча милдеттенме аткарылды деп эсептелет. Мурда камакта турган мүлктү саткан учурда салыктык карыздарды жана салыктык санкцияларды өз учурунда которбогондук үчүн туум мүлктү камакка алган күндөн тартып жана түшкөн суммаларды бюджетке которгонго чейин эсептелбейт.

7. Салык органынын кызмат адамы, ошондой эле алар менен өз ара көз каранды адамдар салык төлөөчүнүн мүлкүнүн эсебинен салык өндүрүү жөнүндө соттун чечимин аткаруу тартибинде салык төлөөчүнүн сатылуучу мүлкүн сатып алууга укугу жок.

8. Бул берене салык текшерүүсүнүн жана ага даттануунун натыйжасында келип чыгуучу салык милдеттенмесине карата даттануу боюнча чечим кабыл алынганга чейин колдонулбайт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

8-глава
 Салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу мөөнөттөрүн өзгөртүү

 

76-берене. Салык милдеттенмесин аткаруу жана салык карызын жоюу мөөнөттөрүн өзгөртүүнүн жалпы шарттары

1. Салык милдеттенмелерин аткаруунун, ошондой эле салык карыздарын жоюунун (мындан ары ушул главада - салык карызынын суммасы) мөөнөтүн өзгөртүү деп салык карызынын суммасын төлөөнүн белгиленген мөөнөтүн кыйла кийинки мөөнөткө которуу түшүнүлөт.

2. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүүгө ушул главада каралган тартипте гана жол берилет.

Төлөө мөөнөтү ушул главада башкача каралбаса салык карызынын төлөнбөгөн суммасына проценттерди эсептөө менен салык карызынын төлөнүүгө тийиш болгон бардык суммасына же болбосо анын бөлүктөрүнө карата өзгөртүлүшү мүмкүн.

3. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү кийинкиге жылдыруу жана/же бөлүп төлөө формасында ишке ашырылат.

4. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү аны төлөө боюнча колдонуудагы милдеттерди жойбойт жана жаңыларын түзбөйт.

5. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү банктык кепилдик менен гана жүргүзүлөт.

6. Бул берененин жоболору акциз салыгы боюнча салык карызынын суммасына карата колдонулбайт.

 

77-берене. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн жокко чыгаруучу жагдайлар

1. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтү, эгерде мындай өзгөртүүгө талапкер болгон салык төлөөчүгө карата ал өзүнүн акча каражаттарын же салык салынууга тийиш болгон башка мүлкүн жашыруу үчүн ушундай өзгөртүүнү пайдаланат дегенге документтик негиздер болсо, же болбосо бул салык төлөөчү туруктуу жашоо үчүн Кыргыз Республикасынын чегинен сырткары чыгып кетүүгө камданса, мындай өзгөртүү болушу мүмкүн эмес.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жагдайлар пайда болсо, салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү жөнүндө чыгарылган чечим жоюлууга тийиш.

Чыгарылган чечимди жоюуда салык кызматынын органы ушул Кодексте белгиленген тартипте салык төлөөчүгө бул чечим чыгарылган күндөн кийинки 3 күндүн ичинде жазуу жүзүндө билдирет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

78-берене. Салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү жөнүндө чечим кабыл алууга ыйгарым укуктуу органдар

Компетенциясына салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүү жөнүндө чечим кабыл алуу кирген органдар (мындан ары ушул главада - ыйгарым укуктуу органдар) болуп төмөнкүлөр саналат:

1) салык органы - 1000000 сомдон ашпаган суммада;

2) ыйгарым укуктуу салык органы - 1000000 сомдон ашык суммада.

(КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

79-берене. Салыктык карыздын суммасын төлөө боюнча кийинки жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү тартиби жана шарттары

1. Салыктык карыздын суммасын төлөө боюнча кийинки жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтү ушул беренеде каралган негиздер болсо, аны төлөө мөөнөтүн салык төлөөчү салыктык карыздын суммасын бир жолку төлөө менен (мындан ары бул главада - кийинкиге жылдыруу) жана/же салыктык карыздын суммасын этап-этабы менен төлөө (мындан ары бул главада - бөлүп төлөө) аркылуу 1 айдан 3 жылга чейинки мөөнөткө өзгөртүүнү билдирет.

2. Кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтү пайда болгон же салык төлөөчү тарабынан төмөнкүдөй себептердин биринен улам төгүлбөгөн салыктык карыздын суммасына карата анын арызы боюнча берилиши мүмкүн:

1) жеңилбес күчтүн жагдайларынын натыйжасында салык төлөөчүгө келтирилген зыяндын;

2) берилген товарлар, аткарылган жумуштар жана көрсөтүлгөн кызматтар үчүн бул салык төлөөчүгө бюджеттен каржылоо же алар үчүн акы төлөө кечиктирилген, ошондой эле мамлекеттик-жеке өнөктөштүк жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык иштин алкактарында;

3) эгерде салык төлөөчүнүн финансылык же мүлктүк абалы салыктык карыздын суммасын бир жолку төлөөгө мүмкүндүк бербесе жана берилген кийинкиге жылдыруу жана/же бөлүп төлөө мөөнөтү салыктык милдеттенмени аткарууга көмөктөшө турган болсо.

3. Кийинкиге жылдыруу жана/же бөлүп төлөө мөөнөтү бир же бир нече салыктар боюнча берилиши мүмкүн.

4. Эгерде кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтү ушул берененин 2-бөлүгүнүн 3) пунктунда көрсөтүлгөн негиздери боюнча берилсе салыктык карыз суммасына анын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнгөн суммасынан КРУБдун эки эсе эсептик ставкасына жараша пайыздар эсептелет. Пайыздар кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө берилген мезгилдеги ар бир күн үчүн эсептелет.

Эгерде кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтү ушул берененин 2-бөлүгүнүн 1) жана 2) пункттарында көрсөтүлгөн негиздер боюнча берилсе, бул салыктык карыз суммасына пайыздар эсептелбейт.

5. Салыктык карыздын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү суммасына туум-айыптар жана салыктык санкциялар эсептелбейт.

6. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү жөнүндө арыз негиздерин көрсөтүү менен тиешелүү ыйгарым укуктуу органга берилет. Бул арызга ушул берененин 2-бөлүгүндө көрсөтүлгөн негиздердин жана салыктык карыздын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү суммасын төлөөнүн банктык кепилдиктери жөнүндө документтердин бар экендигин тастыктоочу документтер тиркелет. Көрсөтүлгөн арыздын көчүрмөсү салык төлөөчү эсепте турган жердеги салык органына арыз берген күндөн кийинки күндөн тартып 10 күндүк мөөнөттө салык төлөөчү тарабынан жиберилет.

7. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү же аларды берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим салык төлөөчүнүн арызын алган күндөн кийинки күндөн тартып 10 календардык күндүн ичинде ыйгарым укуктуу орган тарабынан кабыл алынат.

Салык төлөөчүнүн арызын караган мезгилде салык органдары салык карызын мажбурлап өндүрүү чараларын токтотуп турат.

8. Ушул главада белгиленген талаптарды аткарууда салык карызынын суммасын төлөө мөөнөтүн өзгөртүүнү четке кагуучу жагдайлар болбосо, ыйгарым укуктуу орган ушул берененин 2-бөлүгүнүн 1) жана 2) пункттарында көрсөтүлгөн негиздер боюнча салык төлөөчүгө келтирилген зыяндын тийиштүү суммасынын же болбосо берилген товарлар, аткарылган иштер жана көрсөтүлгөн кызматтар үчүн салык төлөөчүгө бюджеттен кем каржыланган же төлөнбөгөн сумманын чегинде салык төлөөчүгө кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө мөөнөтүн берүүдөн баш тартууга укугу жок.

9. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү жөнүндө чечимде кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө берилген салыкты, салыктык карыздын суммасын жана эсептелүүчү пайыздарды төлөө мөөнөтүн жана тартибин, ошондой эле салыктык карыздын кийинкиге жылдырылган же бөлүп төлөнүүчү суммасын төлөөнүн банктык кепилдиги жөнүндө документтер көрсөтүлүүгө тийиш.

Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү жөнүндө чечим ушул чечимде аныкталган күндөн тартып күчүнө кирет. Мында салык карызын төлөө үчүн белгиленген күндөн тартып бул чечим күчүнө кирген күнгө чейинки бардык мезгил үчүн эсептелген туум-айыптар жана салыктык санкциялар карыз суммасына кошулат.

10. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим негизделүүгө тийиш.

11. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү же аны берүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан салык төлөөчүгө жана салык төлөөчү эсепке алынган жердеги салык кызматы органына мындай чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып 3 жумушчу күндүн ичинде жиберилет.

12. Бажы бирлигинин бажы чек арасы аркылуу товарларды алып өтүүгө байланыштуу салыктык карызды төлөө боюнча кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүүнүн тартиби жана шарттары Кыргыз Республикасынын бажы иши чөйрөсүндөгү мыйзамдары менен аныкталат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2013-жылдын 15-ноябрындагы № 201, 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

80-берене. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушун токтотуу

1. Кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушу тиешелүү чечимдин же келишимдин колдонулуш мөөнөтү бүткөндө токтотулат же болбосо ушул беренеде каралган учурларда мындай мөөнөт бүткөнгө чейин токтотулушу мүмкүн.

2. Кийинкиге жылдыруу жана\же бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушу салык төлөөчү салыктык карыздын бардык эсептелген суммасын жана тиешелүү пайыздарды белгиленген мөөнөт бүткөнгө чейин төлөгөн учурда мөөнөтүнөн мурда токтотулат.

3. Жеңилгис күчтүн жагдайларынын келип чыгыш себеби боюнча бузууларды кошпогондо кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүүнүн шарттарын салык төлөөчү бузганда салык кызматы органы салык төлөөчү чечимди алган күндөн кийинки күндөн тартып 10 күндүн ичинде бузууларды четтетүү жөнүндө чечимди салык төлөөчүгө жиберет. Эгерде салык төлөөчү бул чечимди аткарбаса жана талашпаса кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушу салык төлөөчү кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн шарттарын бузган күндөн тартып мөөнөтүнөн мурда токтотулат.

4. Ушул берененин 3-бөлүгүнө ылайык кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушу мөөнөтүнөн мурда токтотулганда, салык төлөөчү тиешелүү чечимди алгандан кийин 30 календардык күндүн ичинде салыктык карыздын төлөнбөгөн суммасын, ошондой эле ушул чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып ушул сумма төлөнгөн күнгө чейинки ар бир күн үчүн салык калдыгынын суммасына туум-айыптарды жана салыктык санкцияларды төлөөгө тийиш.

Мында салыктык карыздын калган төлөнбөгөн суммасы кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүн берүү жөнүндө чечимде аныкталган, кийинкиге жылдыруу жана\же бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулуш мезгили үчүн кийинкиге жылдыруу жана бөлүп төлөө мөөнөтүнүн колдонулушу жөнүндө чечимге ылайык эсептелген пайыздардын суммасына көбөйтүлгөн жана салыктык карыздар менен пайыздардын иш жүзүндө төлөнгөн суммаларынын ортосундагы айырма катары аныкталат.

5. Кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөөнү жокко чыгаруу жөнүндө чечим бул чечимди кабыл алган ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан чечим кабыл алынган күндөн кийинки күндөн тартып 3 жумушчу күндөн кечиктирбестен, салык төлөөчүгө ушул Кодексте белгиленген тартипте жиберилет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

9-глава
 Салыктарды эсепке алуу жана кайтарып берүү

 

81-берене. Салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын эсепке алуу, кайтарып берүү

1. Салыктын ашык төлөнгөн суммасы, ошондой эле пайыз, туум жана салыктык санкция деп салык төлөөчү бюджетке төлөгөн салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын суммасы менен бюджетке төлөнүүгө тийиш болгон салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын суммасынын ортосундагы оң айырма эсептелет, буга ушул Кодекстин 278 жана 279-беренелери менен аныкталган кошумча наркка салык (мындан ары - КНС) боюнча ашкан сумма кирбейт.

2. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын ашык төлөнгөн суммасы салык төлөөчүнүн салык боюнча карызын төлөөсүнүн эсебине төмөнкүдөй тартипте кириштелет:

1) салыктын бул түрү боюнча пайыздарды, туумду жана салыктык санкцияларды жоюунун эсебине;

2) салыктардын башка түрлөрү боюнча төлөнө элек береселерди жоюунун эсебине;

3) салыктардын башка түрлөрү боюнча пайыздарды, туумду жана салыктык санкцияларды жоюунун эсебине.

3. Салыктын ашыкча төлөнгөн суммасын чегерүү салык кызматы органы тарабынан салык төлөөчүнүн аткарылбаган салык милдеттенмеси болгон учурда салык төлөөчүгө чегерүү жөнүндө чечимди тапшыруу менен чегерүү жүргүзүлгөн күндөн кийинки күндөн тартып 10 календардык күндүн ичинде өз алдынча жүргүзүлөт.

4. Салык төлөөчүдө ашыкча төлөнгөн салыктык сумма бар болгон жана башка салыктар боюнча аткарылбаган салыктык милдеттенмеси пайда болгон учурда салыктын ашкыча төлөнгөн суммасын аткарыла элек салыктык милдеттенменин эсебине чегерүү салык органы тарабынан аткарылбаган салыктык милдеттенменин жаралган күнгө карата өз алдынча жүргүзүлөт.

5. Салык органы салык төлөөчүгө чегерүү жүргүзүлгөн күндөн кийинки күндөн тартып 10 календардык күндүн ичинде кабарлайт.

6. Ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган шарттар аткарылган учурда салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасы салык төлөөчүнүн арызы боюнча ушул салык боюнча же башка салыктар боюнча келерки мезгилдердин салыктык милдеттенмелерин аткаруунун эсебине чегерилүүгө тийиш же болбосо салык төлөөчүгө кайра берилет.

7. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасын кайра берүү салык органы тарабынан салык төлөөчүнүн катталган же төлөгөн жери боюнча кайра берүү жөнүндө арыз түшкөн күндөн кийинки күндөн тартып 30 календардык күндүн ичинде жүргүзүлөт.

8. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасын чегерүү же кайра берүү жөнүндө арызды салык төлөөчү ашык төлөнгөн сумма пайда болгон күндөн кийинки күндөн тартып 6 жылдан кеч эмес берсе болот.

9. Салык төлөөчү ашыкча төлөгөн салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын суммасын башка салык төлөөчүнүн салыктык карызын жоюунун эсебине чегерүүгө болбойт.

10. Салыктын, ошондой эле пайыздардын, туумдун жана салыктык санкциялардын ашыкча төлөнгөн суммасы салык төлөөчүгө анын жазуу жүзүндөгү арызы боюнча салык төлөөчүгө аткарыла элек салыктык милдеттенмеси жок болсо кайра берилет.

11. Ушул берененин 7-бөлүгүндө белгиленген мөөнөт кечиктирилсе, кайра берүү мөөнөтүн кечиктирген ар бир күн үчүн бюджеттик каражаттын эсебинен 0,09 пайыз өлчөмдө салык төлөөчүгө туум төлөнөт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

10-глава
 Салык кызматы органынын чечими

 

(Главанын аталышы КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

82-берене. Салык кызматы органынын чечими жана анын мазмуну

1. Салык төлөөчү үчүн олуттуу юридикалык кесепеттери бар бардык маселелер боюнча ушул Кодекске ылайык чечим салык кызматынын органы тарабынан кабыл алынат.

2. Чечимдин түрүнө жараша анда төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) салык төлөөчүнүн фамилиясы, аты, атасынын аты же анын толук аталышы;

2) салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номери;

3) чечим кабыл алынган дата;

4) чечим кабыл алуу үчүн негиз;

5) кабыл алынган чечим;

6) чечим кабыл алынган күнгө карата эсептелген салыктар, пайыздар, туумдар жана салык санкциялары боюнча карыздын суммасы;

7) тиешелүү салыктардын, пайыздардын, туумдардын жана салык санкцияларынын реквизиттери;

8) ушул Кодексте белгиленген салык милдеттенмесин аткаруу мөөнөтү;

9) салык төлөөчү чечимди аткарбаган учурда колдонула турган салык милдеттенмесин аткарууну камсыз кылуу боюнча чаралар;

10) салык кызматы органынын салык төлөөчүгө жана/же анын салык милдеттенмесине жана/же анын салык карызына карата кылган аракеттери жөнүндө маалымат;

11) даттануу тартиби;

12) салык төлөө же салык карызын жоюу үчүн зарыл болгон банк реквизиттери;

13) башка зарыл маалыматтар.

3. Салык кызматы органынын чечими салык төлөөчүгө аны тапшыруу жолу менен жеткирилет.

4. Чечим эки нускада түзүлөт, алардын бири салык төлөөчүгө же ушул Кодексте белгиленген учурларда жактарга тапшырылат.

5. Чечимди кабыл алуунун формасы жана тартиби ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан белгиленет.

Эгерде чечимдин формасы белгиленбесе, ал эркин формада түзүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2016-жылдын 12-августундагы № 167 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

83-берене. Салык кызматы органынын чечимин салык төлөөчүгө тапшыруу

1. Чечим тапшырылган болуп эсептелет, эгерде ал:

1) салык төлөөчүнүн экономикалык иштерди жүзөгө ашырган акыркы дареги боюнча же Кыргыз Республикасындагы анын акыркы катталган дареги боюнча же салык төлөөчүнүн салык өкүлүнө жекече кол койдуруу же анын алынган фактысын жана датасын ырастаган башка ыкма менен жеткирилсе;

2) салык төлөөчүгө же анын салык өкүлүнө салык органында жекече кол койдуруу менен берилсе.

2. Чечим почта аркылуу тапшырык каты менен жөнөтүлгөн учурда тапшыруу жөнүндө дүмүрчөктө көрсөтүлгөн тапшырык катын алган же алуудан баш тарткан датада чечим тапшырылган болуп эсептелет.

3. Чечим ушул Кодекске карама-каршы келбеген, ушул Кодекстин талаптарына жооп берген жана ушул Кодексте белгиленген тартипте салык төлөөчүгө тапшырылган учурларда гана күчүндө болот.

4. Чечим ушул Кодексте көрсөтүлгөн талаптар сакталбаганда, ал тургай салык төлөөчүгө чечим жана анын мазмуну жөнүндө белгилүү болсо да жарактуу же күчүндө деп эсептелбейт. Салык төлөөчүгө чечимди талаптагыдай тапшыруу фактысын далилдөө салык кызматы органынын милдети болуп саналат.

5. Салык төлөөчүгө же анын салык өкүлүнө төмөнкү чечимдер тапшырылат:

1) салык салуу максатында бүтүмдүн баасын аныктоо жөнүндө;

2) көчмө текшерүүнүн натыйжалары боюнча;

3) салык кызматы органы эсептеген салык милдеттенмесинин суммасы жөнүндө;

4) салык милдеттенмесинин кошулуп эсептелинген же азайтылган суммасы жөнүндө;

5) салык төлөөчүнүн дарегине же анын тапшырмасы боюнча акча төлөмдөрүн токтотуу талабын коюу жөнүндө;

6) администрациялык укук бузуу жөнүндө токтом формасында администрациялык жоопкерчиликке тартуу жөнүндө;

7) экспертиза жүргүзүү жөнүндө;

8) салык төлөөчүнүн депозити жөнүндө;

9) салык милдеттенмесин жана/же салык карызын аткарууну кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө жөнүндө;

10) салык отчетун берүү мөөнөтүн узартуу жөнүндө;

11) салык төлөөчүнүн даттануусу боюнча;

12) ашыкча төлөнгөн же ашыкча өндүрүлүп алынган салык суммаларын салык төлөөчүнүн арызы боюнча салык карызынын эсебине жана/же алдыдагы салык милдеттенмесин аткаруу эсебине алуу жөнүндө;

13) КНС ашыкча суммасынын ордун толтуруу жана кайтаруу жөнүндө;

14) КНС боюнча каттоону жокко чыгаруу жөнүндө;

15) салык төлөөчү тарабынан текшерилүүчү документтерди берүү жөнүндө;

16) салык кызматы органы өз алдынча өндүргөн ашыкча төлөнгөн салык суммасын эсепке алуу жөнүндө;

17) көчмө текшерүүнүн материалдарын кароо убактысы жана орду жөнүндө;

18) жер участогун, мүлк объектисин иш жүзүндө ченөөнү жүзөгө ашыруу датасы жана убактысы жөнүндө;

19) камералык текшерүүнүн натыйжалары жөнүндө;

20) камералык текшерүүнүн натыйжалары боюнча салык төлөөчүнүн иштеринин көрсөткүчтөрүнүн ылайыксыздыгы табылганы жөнүндө.

21) КНС эсеп-фактуралардын серияларын жана номерлерин ыйгаруу жөнүндө;

22) КНС эсеп-фактуралардын серияларын жана номерлерин ыйгаруудан баш тартуу жөнүндө;"

23) КНС төлөөчү катары каттоо жөнүндө.

6. Салык кызматы органынын чечими төмөнкү адамдарга алардын жазуу жүзүндөгү суроо-талабы боюнча берилет:

1) салык төлөөчүгө же анын салык өкүлүнө:

а) көчмө текшерүүнү жана/же узартууну, жана/же токтото турууну, жана/же кайра жаңыртууну дайындоо жөнүндө. Чечимдин реквизиттери салык төлөөчүгө тапшырылуучу текшерүү буйругунда көрсөтүлөт;

б) көчмө текшерүүнүн натыйжасында эмес эсептелинген же азайтылган пайыз, туум, салык санкцияларынын суммасы жөнүндө;

в) салык милдеттенмесин аткарууну камсыз кылуу жана/же салык карызын жоюу жөнүндө;

г) жер салыгынын, мүлк салыгынын эсептелген суммасы жөнүндө;

д) камералык текшерүүнүн жыйынтыктары боюнча салык төлөөчүнүн ишинин көрсөткүчтөрүнүн ылайыксыздыгы табылганы жөнүндө;

е) кийинкиге жылдыруу же бөлүп төлөө шарттарын бузууну четтетүү фактысы жөнүндө;

ж) салык отчеттуулугундагы бузууларды четтетүү жөнүндө;

2) бажы органына, каржылык чалгындоо органына, каржы полициясына - көчмө текшерүүнү дайындоо же аны өткөрүүдөн баш тартуу жөнүндө. Чечимдин реквизиттери жазуу жузүндөгү жоопто көрсөтүлөт;

3) мүлктү ишенимдүү башкарууну жүзөгө ашыруучу камкорчуга, көзөмөлчүгө же башкаруучуга, ошондой эле үй-бүлө жана балдарды колдоо боюнча органга - кабарсыз жок болгон же аракетке жарамсыз деп таанылган адамдын аткарылбаган салык милдеттенмеси болгону жөнүндө;

4) мурас ачылган жер боюнча нотариуска жана мураскерге - каза болгон адамдын салык карызы болгону жөнүндө;

5) банкка - текшерилип жаткан салык төлөөчүнүн эсептери менен жүргүзүлгөн операциялар жөнүндө, ошондой эле анын эсебинин учурдагы абалы жөнүндө маалымат берүү жөнүндө.

Чечим аны кабыл алган салык кызматы органы тарабынан суроо-талапты алган күндөн кийинки күндөн тартып 2 жумушчу күндөн кечиктирилбеген мөөнөттө берилет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2016-жылдын 12-августундагы № 166 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

11-глава
Эсепке алуу документтери жана салыктык отчеттуулук

 

84-берене. Эсепке алуу документтерин түзүү жана сактоо

1. Эсепке алуу документтери салыктык милдеттенмени аныктоо үчүн негиз болуп саналуучу баштапкы документтерди, бухгалтердик эсептин регистрлерин жана башка документтерди камтыйт.

2. Эсепке алуу документтери кагаз түрүндө жана/же электрондук булактарда түзүлөт жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларды кошпогондо, ушул Кодексте белгиленген тиешелүү салыктык милдеттенме боюнча доонун эскирүү мөөнөтү өткөнгө чейин сакталат, бирок ал ушул Кодексте белгиленген доонун эскирүү мөөнөтүнөн кем болбойт.

3. Баштапкы документтер жана бухгалтердик эсептин регистрлери салык төлөөчү тарабынан мамлекеттик же расмий тилдерде түзүлөт.

4. Чет тилде түзүлгөн башка эсепке алуу документтери болсо салык органынын талабы боюнча салык төлөөчү мындай документтерди мамлекеттик же расмий тилге которууну камсыз кылууга милдеттүү.

5. Салык төлөөчү өзгөртүп кайра түзүлгөн учурда кайра түзүлгөн уюмдун эсепке алуу документтерин сактоо боюнча милдеттенме анын укук мурасчысына жүктөлөт.

6. Уюмду жоюуда, ошондой эле жеке ишкердин ишмердиги токтогон учурда мамлекеттик реестрден чыгарылгандан кийин эсепке алуу документтеринин мамлекеттик архивге тапшырылууга тийиш болгондорунан башкасы жок кылынышы мүмкүн.

(Экинчи абзац КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту).

(КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

85-берене. Салыктык отчеттуулук

1. Салыктык отчеттуулук ушул Кодексте белгиленген тартипке ылайык салык органына берилген салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү жана/же электрондук документи болуп саналат, ал салыктык милдеттенменин өлчөмү жөнүндө, ошондой эле салыктык милдеттенмени эсептөө үчүн зарыл маалыматтарды камтыйт.

2. Салыктык отчеттуулуктун формалары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

86-берене. Салыктык отчетторду түзүүнүн жана берүүнүн тартиби

1. Эгерде ушул Жободо башкача белгиленбесе, салыктык отчет ушул Кодекстин талаптарына ылайык өз алдынча салык төлөөчү же болбосо салык боюнча өкүл тарабынан түзүлөт.

2. Салык отчету мамлекеттик же расмий тилде кагаз түрүндө жана/же электрондук булактарда түзүлөт.

3. Кагаз түрүндөгү салык отчетуна салык төлөөчү же салык төлөөчүнүн кызмат адамы жана/же салык боюнча өкүл кол коюуга тийиш. Салык төлөөчүнүн жана салык төлөөчүнүн кызмат адамынын, салык боюнча өкүлдүн койгон колу, эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык салык төлөөчүгө мөөр колдонуу боюнча талаптар коюлса, мөөр менен күбөлөндүрүлөт.

4. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларды кошпогондо, салык отчетун электрондук түрдө түзүүдө электрондук документ салык төлөөчүнүн электрондук санариптик кол тамгасы менен күбөлөндүрүлүүгө тийиш.

5. Салык отчетун түзүүдө анда көрсөтүлгөн маалыматтардын тууралыгы үчүн жоопкерчилик салык төлөөчүгө жүктөлөт.

6. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында башкача белгиленбесе, салык отчету салык төлөөчү катталган жердеги салык органына берилет.

7. Салык төлөөчү, салык боюнча өкүл салык отчетун каалоосу боюнча төмөнкүдөй түрдө берүүгө укуктуу:

1) өзүлөрү барып;

2) кабарлоо менен заказдык кат аркылуу почта менен;

3) Ыйгарым укуктуу салык органы белгилеген учурларда маалыматты компьютердик иштеп чыгууга жол берүүчү электрондук түрдө.

8. Салык отчету салык төлөөчүнүн каалоосу боюнча алдын ала текшерүүсүз, анын мазмунун талкуулабастан кабыл алынат.

9. Салык отчетун толтуруунун жана берүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан берилет.

10. Салык отчетун электрондук түрдө электрондук санариптик кол тамгасыз берүүгө Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган тартипте жол берилет.

11. КНС салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте салык органына КНС боюнча отчеттуулукту электрондук түрдө берүүгө милдеттүү.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2013-жылдын 24-апрелиндеги № 57, 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

87-берене. Салык отчетун берүү мөөнөтү

1. Салык отчетун берүү мөөнөтү ушул Кодекстин талаптарына ылайык ар бир салыкка карата өзүнчө белгиленет.

2. Салык отчетун берүүнүн белгиленген мөөнөтүн өзгөртүүгө ушул Кодексте каралган тартипте гана жол берилет.

3. Салык отчетун берүү мөөнөттөрүн бузуу ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексинде каралган жоопкерчиликке тартуу үчүн негиз болуп саналат.

4. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарында башкача белгиленбесе, салык отчету төмөнкүдөй мөөнөттөрдө берилет:

1) салыктын алдын ала суммасы боюнча салык отчетун түзүү учурунда - отчеттук кварталдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен;

2) бир календардык жылга барабар болгон салык мезгили үчүн салык отчетун түзүүдө - отчеттук жылдан кийинки календардык жылдын 1-мартынан кийинки күндөн;

3) бир айга барабар болгон салык мезгили үчүн салык отчетун түзүүдө - отчеттук айдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен;

4) бир кварталга барабар болгон салык мезгили үчүн салык отчетун түзүүдө - отчеттук кварталдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен;

5) ушул бөлүктүн 1, 2 жана 3-пункттарында каралбаган учурларда салыктык милдеттенме келип чыккан айдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен.

5. Салык төлөөчү өзгөртүлүп кайра түзүлгөн же жоюлган учурда салык отчету өзгөртүп кайра түзүү же жоюу жөнүндө чечим кабыл алынган күндөн тартып 10 жумушчу күндүн ичинде берилет.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

88-берене. Салык отчетун берүү мөөнөтүн узартуу

1. Эгерде ушул беренеде башкача белгиленбесе, ушул Кодексте белгиленген салык отчетун берүү мөөнөтүнө чейин салык төлөөчүдөн жазуу жүзүндөгү арыз алганда, салык органы салык отчетун берүү мөөнөтүн берилген салык отчетун берүү мөөнөтүнөн кийинки 30 күнгө узартуу жөнүндө чечим чыгарат.

2. Салык отчетун берүү мөөнөтүн узартуу салык төлөө мөөнөтүн өзгөртпөйт.

3. Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына товарларды импорттоодо кыйыр салыктар боюнча салык отчеттуулугун берүү учурунда салык отчеттулугунун мөөнөтүн узартууга жол берилбейт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

89-берене. Салык отчетторун берүү боюнча милдеттенмелерди аткаруу датасы

1. Салык отчетун берүү боюнча милдеттенмелерди аткаруу датасы салык органы тарабынан отчетту кабыл алган дата же электрондук почта боюнча отчетту жибергендиги жөнүндө кабарлаган дата же кайра кабарлоо менен отчетту почта аркылуу заказдык кат менен жиберүү датасы эсептелет.

2. Салык отчетун берүү боюнча милдеттенме, эгерде документ салыктык отчет берүү үчүн ушул Кодексте белгиленген мөөнөттүн акыркы күнүнүн жумушчу мезгили бүткөнгө чейин отчет байланыш уюмуна берилгендигин ырастаган байланыш уюмунун отчетун кабыл алуу убактысы жана датасы жөнүндө белгиси бар документ болгондо мөөнөтүндө аткарылды деп эсептелет.

3. Салык төлөөчүнүн салык отчетуна карата милдеттүү талаптар төмөнкүлөр болуп саналат:

1) салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номерин, юридикалык жана иш жүзүндөгү дарегин көрсөтүү;

2) салык милдеттенмесин жана салык мезгилин көрсөтүү;

3) салык отчетуна кол коюуга карата ушул Кодексте белгиленген талаптар;

4) отчетту белгиленген формада түзүү.

4. Салык төлөөчү ушул берененин 3-бөлүгүндө каралган талаптарды бузганда, салык кызматы органы салык төлөөчү берилген чечимди кабыл алган күндөн кийинки күндөн тартып 10 күндүн ичинде салык төлөөчүгө бузууну четтетүү жөнүндө чечимди жиберет. Көрсөтүлгөн чечимди салык төлөөчү аткарган учурда, салык отчетун берүү боюнча милдеттенме аткарылган болуп эсептелет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

90-берене. Салык отчетуна өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү

1. Салык отчетуна өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүүгө ушул Кодексте белгиленген салыктык милдеттенме боюнча доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде жол берилет.

2. Салык отчетуна өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү салык мезгили үчүн такталган салык отчетун түзүү аркылуу салык төлөөчү же салык боюнча өкүл тарабынан жүргүзүлөт, ага ушул Кодексте башкача каралбаса, ушундай өзгөртүүлөр жана толуктоолор, ошондой эле салык милдеттенмесинин өлчөмүн өзгөртүүнүн сепбептери жөнүндө тиешелүү маалыматтарды берүү кирет.

3. Такталган салык отчету, эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, берилген салык отчетунда операцияларды чагылдырбоо же толук эмес чагылдыруу фактысы, ошондой эле салыктын суммасынын өзгөрүшүнө алып келүүчү каталар табылган учурда берилет.

4. Жерине чыгып салыктык текшерүү жүргүзүү мезгилинин ичинде, текшерилип жаткан мезгил үчүн түзүлгөн салык отчетуна өзгөртүү жана толуктоо киргизүүгө жол берилбейт.

5. Салык төлөөчүнүн салыктык отчетко өзгөртүүлөрдү жана/же толуктоолорду киргизиши андай салык төлөөчүгө салыктык санкцияларды, ошондой эле администрациялык жана жазыктык жоопкерчиликке тартуу боюнча чараларды колдонууга негиз болбойт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

91-берене. Салык отчетун сактоо мөөнөтү

1. Салык төлөөчү же салык боюнча өкүл, ошондой эле тиешелүү салык органы ушул Кодексте белгиленген салык милдеттенмеси боюнча доонун эскирүү мөөнөтүнүн ичинде салык отчетун сактоого милдеттүү.

2. Салык төлөөчү өзгөртүлүп кайра түзүлгөндө кайра түзүлгөн жак иштеген мезгили үчүн салык отчетун сактоо боюнча милдеттенме анын укук мурасчысына жүктөлөт.

Уюм жоюлганда салык отчету, мамлекеттик архивге тапшырылууга тийиш болгон документтерди кошпогондо салык төлөөчү тарабынан жок кылынышы мүмкүн.

 

92-берене. Бирдиктүү салык декларациясы

1. Бирдиктүү салык декларациясы салыктык отчет болуп саналат, анын максаты - субъекттин экономикалык иши жөнүндө финансылык жана башка маалымат берүү.

2. Бирдиктүү салык декларациясын төмөнкүлөр түзүүгө жана берүүгө милдеттүү:

1) ата мекендик уюм;

2) туруктуу мекеме түзүү менен Кыргыз Республикасынын аймагында ишин жүргүзүүчү чет өлкөлүк уюмдар;

3) Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналган жеке жактар;

4) Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналбаган, бирок Кыргыз Республикасында жашап турууга укугу же кайрылман статусу бар жеке жак;

5) Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналбаган, бирок Кыргыз Республикасынын аймагында мүлктүк объекти бар жеке жак.

21. Ушул Кодекстин XIII жана XIV бөлүмдөрүнө ылайык ушул берененин 2-бөлүгүнүн 5-пунктунун максаттары үчүн салык салуунун объекти болуп саналган мүлк мүлктүн объекти деп түшүнүлөт.

3. Жеке жактар бирдиктүү салык декларациясынын төмөнкүдөй түрлөрүнүн бирин беришет:

1) жеке;

2) үй-бүлөлүк.

4. Бирдиктүү салык декларациясында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) салык салуу объекттери жөнүндө маалымат;

2) субъекттин, анын филиалдарынын, өкүлчүлүктөрүнүн жана башка өзүнчө бөлүкчөлөрүнүн мүлктүк жана финансылык абалы.

5. Субъекттин финансылык абалы жөнүндө маалымат ушул Кодекске жана бухгалтердик эсеп жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык түзүлөт.

6. Бирдиктүү салык декларациясы календардык жыл үчүн түзүлөт жана:

1) уюмдар тарабынан - отчеттук жылдан кийинки жылдын 1-мартына чейин;

2) жеке жак тарабынан - отчеттук жылдан кийинки жылдын 1-апрелине чейин берилет.

7. Бирдиктүү салык декларациясын толтуруу жана берүү формасы, тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

(КР 2016-жылдын 21-июлундагы № 129 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

IV БӨЛҮМ
 САЛЫКТЫК КОНТРОЛЬ

 

93-берене. Салыктык контролдоо түшүнүгү жана анын формалары

1. Салыктык контроль Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын аткарылышына салыктык кызмат органдарынын контролдугу болуп саналат.

2. Салыктык контроль төмөнкүдөй формаларды ишке ашырылат:

1) салык төлөөчүнү салыктык каттоо жана эсепке алуу каттоосу;

2) бюджетке салыктын түшүүлөрүн эсепке алуу;

3) салыктык текшерүүлөр;

4) рейддик салык контролу;

5) салык постун белгилөө.

12-глава
 Салык органында каттоо

 

94-берене. Бул главада пайдаланылуучу терминдер жана аныктамалар

Бул главада төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар пайдаланылат:

1) "Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүнүн мамлекеттик реест- ри" - салык төлөөчүлөрдү эсепке алуу боюнча маалыматтардын мамлекеттик базасы.

2) "Салыктык каттоо" - Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүнүн мамлекеттик реестрине салык төлөөчү жөнүндө маалыматтарды киргизүү.

3) "Салык органында каттоо" - салык төлөөчүнү салыктык же эсепке алуу каттоосу.

4) "Салык төлөөчүнүн каттоо маалыматтары" - салык төлөөчү салыктык каттоодон өткөндө ал салык органына билдирген маалыматтар.

5) "Салык төлөөчүнү каттоо картасы" - бекем отчеттуулуктагы бланк болуп саналган жана аны салыктык каттоо учурунда толтурулуучу идентификациялык салык номерин ыйгаруу жөнүндө документ.

6) "Салык төлөөчүнү эсепке алып каттоо" - салык төлөөчүнүн иш параметрлерин, анын ичинде өзүнчө бөлүкчөлөрүнүн, салык салуу объекттеринин курамынын, иш жүргүзүү орду өзгөргөндө салык органдары тарабынан көрүлүүчү иш-чаралар системасы.

 

95-берене. Салык төлөөчүнү салыктык каттоо

1. Салык мыйзамдарына ылайык Кыргыз Республикасында төмөнкү субъекттер салыктык каттоого жатат:

1) ишинде ишкердик иштин белгилери болгон;

2) салык төлөөчүлөр деп таанылгандар.

Ишинде ишкердиктин белгилери болгон субъекттер салык органына ушул Кодекстин 21-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык ишкердик иштин белгилери көрүнгөн айдан кийинки айдын аягынан кечиктирбестен салыктык каттоо жөнүндө арыз берүүгө милдеттүү.

2. Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүнүн мамлекеттик реестрин (мындан ары - Мамлекеттик реестр) ыйгарым укуктуу салык органы жүргүзөт.

3. Мамлекеттик реестрди түзүү жана алып баруу тартиби, каттоо документинин формасы жана аны салык төлөөчүгө берүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

4. Салык төлөөчүнү салыктык каттоо, эгерде юридикалык жактарды, филиалдарды, өкүлчүлүктөрдү жана жеке ишкерлерди мамлекеттик каттоо жөнүндө мыйзамдарда башкача каралбаса, ушул Кодекске ылайык жүргүзүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2015-жылдын 31-декабрындагы № 235 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

96-берене. Салык төлөөчүнү салыктык каттоонун негизи, мөөнөтү жана тартиби

1. Салык төлөөчүнү салыктык каттоо төмөнкүнүн негизинде жүргүзүлөт:

1) субъекттин салыктык каттоо жөнүндө жазуу жүзүндөгү арызынын же жеке жактын жеке ишкер катары мамлекеттик каттоо жөнүндө арызынын;

2) ушул Кодекстин 17-главасында көрсөтүлгөн органдар берген, субъектте салык төлөө милдеттенмесинин пайда болушун күбөлөндүрүүчү маалыматтын.

Жеке ишкерлерди салыктык каттоо аларды жеке ишкерлер катары мамлекеттик каттоо менен бир убакта жүзөгө ашырылат.

2. Салык органы салыктык каттоону төмөнкү мөөнөттөрдө жүргүзүүгө милдеттүү:

1) ата мекендик уюмдарды - салыктык каттоо жөнүндө арыз берген күндөн кийинки 5 жумушчу күндөн кечиктирбестен;

2) Кыргыз Республикасында туруктуу мекеме түзүү менен ишти жүзөгө ашыруучу чет мамлекетте катталган чет өлкөлүк уюмду же жеке ишкерди - ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн негиздердин бири келип чыккан күндөн кийинки 5 жумушчу күндөн кечиктирбестен;

3) жеке жакты - Кыргыз Республикасынын жаранын - ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн негиздердин бири келип чыккан күндөн кийинки 5 жумушчу күндөн кечиктирбестен;

4) Кыргыз Республикасында салык салына турган объектке ээлик кылуучу чет өлкөлүк уюмду же резидент эмес жеке жакты - ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн негиздердин бири келип чыккан күндөн кийинки 5 жумушчу күндөн кечиктирбестен;

5) жеке ишкерди - ушул берененин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунда көрсөтүлгөн арыз берилген күндөн кийинки 5 жумушчу күндүн ичинде.

3. Салык төлөөчүнү салыктык каттоо орду төмөнкүлөр болуп саналат:

1) ата мекендик уюм үчүн - юридикалык жак катары мамлекеттик каттоо жүргүзүлгөн жер;

2) жеке ишкердин статусуна ээ болбогон жеке жактар үчүн - каттоо орду Кыргыз Республикасында паспортунун маалыматтарына ылайык же жашаган жер;

3) жеке ишкер үчүн - каттоо орду жеке ишкердин паспортунун маалыматтарына ылайык жашаган жери же ишкердик ишти жүзөгө ашырган жер.

4. Иши Кыргыз Республикасында туруктуу мекеме түзүүгө алып келген, чет мамлекетте катталган чет өлкөлүк уюм же резидент эмес жеке жак үчүн салыктык каттоо орду төмөнкүлөр болуп саналат:

1) Кыргыз Республикасында иш жүргүзгөн жер;

2) Кыргыз Республикасынын юстиция органдарында өкүлчүлүктү же филиалды мамлекеттик эсепке алып каттоо жери;

3) чет өлкөлүк уюмдун же чет мамлекетте катталган жеке ишкердин кызыкчылыгын көрсөтүүчү ата мекендик уюм турган жер;

4) чет өлкөлүк уюмдун же чет мамлекетте катталган жеке ишкердин кызыкчылыгын көрсөтүүчү жеке жак жашоочу жер.

5. Иши Кыргыз Республикасында туруктуу мекеме түзүүгө алып келбеген чет өлкөлүк уюм үчүн салыктык каттоо орду ишин жүргүзгөн жер болуп саналат.

6. Кыргыз Республикасында салык салуу объекти бар чет өлкөлүк уюмдар же резидент эмес жеке жактар үчүн салыктык каттоо орду салык салуу объекти турган же катталган жер болуп саналат.

7. Эгерде ушул беренеде салык төлөөчү үчүн бирден ашуун каттоо жери каралса, салык төлөөчү ушул беренеде каралган каттоочу жерлердин тизмесинен каттоо ордун өз алдынча тандап алууга укуктуу.

8. Эгерде салык төлөөчү өзүнүн турган жерин же жашаган жерин өзгөртсө жана башка салык кызмат органында катталууга тийиш болсо, эсептен чыгаруу ал эсепте турган салык кызматынын органы тарабынан салык төлөөчү турган же жашаган жеринин өзгөргөндүгү жөнүндө арыз берген күндөн кийинки 5 жумушчу күндүн ичинде жүргүзүлөт.

9. Салык төлөөчүнү жаңы турган жери же жаңы жашаган жери боюнча эсепке коюу салык төлөөчүнүн мурда турган жери же мурда жашаган жери боюнча салык кызматынын органынан алынган документтердин негизинде салык кызматынын органы тарабынан жүргүзүлөт.

10. Тиркелүүчү документтердин тизмеси жана салык төлөөчүнү салыктык каттоонун тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

Көңүл буруңуздар! КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамынын 96-берененин биринчи бөлүгүнүн төртүнчү абзацына киргизилген өзгөртүүлөр 2016-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

97-берене. Салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номери

1. Салыктык каттоо салык кызматынын органы тарабынан:

1) салык төлөөчү салык кызматынын органына арыз берген;

2) салык салуу объектине салык төлөөчүнүн менчик укугун каттоо жүргүзүлгөндүгү жөнүндө мамлекеттик органдан маалымат алынган;

3) жарандык абалынын актысын жазуу ишке ашырылгандыгы жөнүндө мамлекеттик органдан билдирүү алынган күндөн кийинки, 5 жумушчу күндүн ичинде жүргүзүлөт.

2. Салыктык каттоо бирдиктүү идентификациялык салык номерин салык төлөөчүгө ыйгаруу аркылуу жүргүзүлөт.

3. Жеке жактардын Кыргыз Республикасынын салык фондунун идентификациялык номери болсо, мындай номер салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номери катарында колдонулат.

4. Салык төлөөчүгө идентификациялык салык номери ыйгарылгандан кийин ага каттоо картасы тапшырылат же жиберилет.

5. Салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номери салык төлөөчү тарабынан салык кызматынын органына берилүүчү документтерде, ошондой эле салык төлөөчүнүн салыктык отчетунда жана төлөм документинде көрсөтүлүүгө тийиш.

6. Салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номери салык төлөөчүгө жиберилүүчү анын салык милдеттенмелерине жана салыктык карыздарына тиешеси бар бардык документтерде салык органы тарабынан көрсөтүлүүгө тийиш.

7. Салык төлөөчүгө идентификациялык салык номерин ыйгаруу (өзгөртүү), эсептен чыгаруу, кайра каттоо жана тиешелүү документтерди берүү үчүн, каттоо картасынын наркынан башка акы алынбайт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2014-жылдын 18-январындагы № 13 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

98-берене. Салык төлөөчүнү эсепке алып каттоо

1. Салык төлөөчүнү эсепке алып каттоо субъект салыктык каттоо жол-жоболорунан өткөндөн кийин төмөнкүдөй учурларда ишке ашырылат:

1) уюм жана жеке ишкер үчүн:

а) өзүнчө бөлүкчө турган жер боюнча - өзүнчө бөлүкчө пайда болгондо, жоюлганда же турган жери өзгөргөндө;

б) салык салуу объекти турган жер боюнча - салык салуу объекттеринин курамы өзгөргөндө;

2) ушул бөлүктун 1-пунктунда каралган учурларга кошумча, ишин патенттин негизинде жүргүзүүчү жеке ишкерлер үчүн - эгерде ал салыктык каттоочу жерден тышкары турса, ишин жүргүзгөн жер боюнча;

3) жеке жактар үчүн - салык салуу объекттери турган жана/же катталган жер боюнча.

2. Дипломатиялык жана аларга теңештирилген өкүлчүлүктөргө КНСти кайтарып берүү максатында, салык кызматынын органдары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар берген маалыматтарга ылайык аларды эсепке алып каттоону жүргүзөт.

 

99-берене. Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүн Мамлекеттик реестрден чыгаруу

1. Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүн Мамлекеттик реестрден чыгаруу ыйгарым укуктуу органдар берген маалыматтар жана/же салык төлөөчүнүн же анын өкүлүнүн эсептен чыгаруу жөнүндө арызы боюнча салыктык милдеттенмелер токтотулгандыгына байланыштуу жүргүзүлөт.

2. Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүн Мамлекеттик реестрден чыгаруу:

1) резидент эместер, ушул Кодексте каралган, салуу объекттерине карата менчик укугу, жерди пайдалануу, чарба жүргүзүү же оперативдүү башкаруу сыяктуу укуктары жана Кыргыз Республикасында салык милдеттенмелерин аткаруусу токтотулган учурда жүргүзүлөт;

2) ушул пункттун 1) пунктчасында көрсөтүлгөндөрдөн тышкары салыктык катталууга тийиш болгон башка субъекттер Кыргыз Республикасынан кеткенде жана ал субъект Кыргыз Республикасында салык милдеттенмелерин аткарганда жүргүзүлөт.

3. Салык төлөөчүнү Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүн Мамлекеттик реестринен шарттуу чыгаруу салык төлөөчү ыйгарым укуктуу салык органы белгилеген иштебеген уюмдун жана жеке ишкердин белгилерине дал келген жана салыктык карызы жок учурларда идентификациялык салык номерин сактоо менен жүргүзүлөт.

13-глава
 Салыктык текшерүүлөр

 

100-берене. Салыктык текшерүүлөр түшүнүгү жана анын түрлөрү

1. Салыктык текшерүү салык кызматынын органдары тарабынан гана жүргүзүлөт.

Салыктык текшерүүнүн катышуучулары болуп, тапшырмада көрсөтүлгөн салык кызматынын органдарынын кызмат адамдары жана салык төлөөчү, ошондой эле салык боюнча өкүл саналат.

2. Зарыл учурларда салык кызматынын органдары атайын билимдерди жана тажрыйбаларды талап кылуучу айрым маселелерди изилдөө жана консультацияларды алуу үчүн салыктык текшерүүнүн жыйынтыгына кызыкпаган эксперттерди ишке тартышы мүмкүн.

3. Салыктык текшерүүнүн максаты салык төлөөчү Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын талаптарын өз учурунда жана толук аткарышына контролдук жүргүзүү жана көмөк көрсөтүү болуп саналат.

4. Салыктык текшерүүлөр төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт:

1) көчмө текшерүү;

2) камералык текшерүү.

5. Көчмө текшерүү төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт:

1) пландуу текшерүү - салыктардын бардык түрлөрү боюнча салыктык милдеттенменин аткарылышын текшерүү;

2) пландан тышкаркы текшерүү - төмөнкүдөй учурларда жүргүзүлүүчү текшерүүлөр:

а) кайра түзүү аркылуу өзгөртүп уюштурууну кошпогондо уюмду өзгөртүп кайра түзүүдө;

б) уюмду жоюуда;

в) жеке ишкердин иши токтогондо;

г) ушул Кодексте каралган учурларда салык төлөөчүнүн арызын алганда;

д) салык төлөөчүдө салыкты туура эмес эсептөө фактылары орун алгандыгын күбөлөндүрүүчү, документ түрүндө ырасталган маалыматтарды салык кызматынын органдары алганда;

е) Бажы бирлигине мүчө - мамлекеттердин аймагынан Кыргыз Республикасынын аймагына импорттолгон товарлар боюнча акциз салыгы жана/же КНС боюнча салык милдеттенмелери салык төлөөчүлөр тарабынан аткарылганда.

Эгерде салык төлөөчү социалдык маанилүү объект жөнүндө келишимдин тарабы болуп саналган учурда, пландан тышкаркы текшерүү жүргүзүлөт.

3) утурлама текшерүү - салык текшерүүсүн жүргүзүү учурунда салык кызматы органында зарылдык келип чыкса, анын ичинде башка мамлекеттердин салык органдарынын суроо-талаптары боюнча, көрсөтүлгөн адамдар менен салык төлөөчү ишке ашыруучу операцияларга түздөн-түз байланышкан айрым документтерди текшерүү зарылдыгы келип чыкса, үчүнчү жактарга карата салык кызматынын органдары жүргүзүүчү текшерүү;

4) кайра текшерүү - салык кызматынын органдары тарабынан жүзөгө ашырылуучу төмөнкүдөй текшерүү:

а) алар мурда текшерилген салык төлөөчү жөнүндө пландуу текшерүүдө аныкталбаган салыктарды туура эмес эсептөө фактылары жөнүндө документтүү түрдө ырасталган маалыматтарды жана салык кызматынын органынын кызмат адамынын документтер мурда текшерилбегендигинин себептери көрсөтүлгөн жүйөлүү арызын алышканда;

б) салык төлөөчү мурдагы көчмө текшерүүдө камтылган отчеттук мезгил үчүн такталган салыктык отчет бергенде.

Кайра текшерүү көрсөтүлгөн мезгил үчүн көрсөтүлгөн документтик маалыматтар боюнча гана жүргүзүлөт. Мында кайра текшерүүнүн натыйжасы кайра текшерилип жаткан салыктык текшерүүгө катышпаган салык органынын кызмат адамы жүргүзүүгө тийиш;

Жүргүзүлгөн суроо талаптын, экспертизанын, кайчылаш текшерүүнүн көчмө текшерүү аяктаган мезгилден кийин алынган натыйжалары боюнча дайындалган кайра текшерүү ушул көчмө текшерүүнү жүргүзгөн салык кызматынын органынын кызмат адамы тарабынан жүзөгө ашырылат.

6. Салыкты туура эсептөө маселелери боюнча камералык текшерүү салык төлөөчүнүн отчеттук документтери жана башка булактардан салык органдарына түшкөн маалыматтар боюнча түздөн-түз салык кызматынын органдары турган жерде жүргүзүлөт.

7. Салык текшерүүлөрүн жүргүзүү, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген учурлардан тышкарыда салык төлөөчүнүн ишин токтото турууга тийиш эмес.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2016-жылдын 27-июлундагы № 153 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

101-берене. Көчмө текшерүү жүргүзүүнү пландаштыруу

1. Пландуу текшерүү текшерүүлөр планына ылайык салык кызматынын органдарынын бири акыркы текшерүүнү бүткөн күндөн кийинки күндөн тартып 12 айдан кийин бир жолу гана жүргүзүлөт.

2. Текшерүүлөрдүн планы ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан учурдагы кварталга түзүлөт, текшерилүүгө жаткан салык төлөөчүлөрдүн тизмегин камтыйт жана квартал башталганга чейин 15 күндөн кечиктирилбеген мөөнөттө ыйгарым укуктуу салык органынын жетекчиси тарабынан бекитилет.

3. Текшерүүлөрдүн планы эки бөлүмдөн турат.

Биринчи бөлүм салыктарды төлөбөй коюу факторлору тобокелдигин талдоо негизинде тандалып алынган бардык салык төлөөчүлөргө карата түзүлөт, алар жалпы метод менен текшерилет.

Экинчи бөлүм, жалпы сандын 5 пайызынан ашпаган санды түзүүгө тийиш болгон, калган салык төлөөчүлөргө карата кокустук методу менен тандап алуу негизинде түзүлөт.

4. Текшерүүлөр планынын биринчи бөлүмү кызматтык пайдалануу документи болуп эсептелет жана жарыялоого жатпайт.

Текшерүүлөр планынын экинчи бөлүмү ыйгарым укуктуу салык органынын ачык маалыматтык веб-сайтында милдеттүү түрдө жайгаштырылууга тийиш жана салык кызматынын тийиштүү жайында ачык жердеги кагаздарда жарыяланууга тийиш.

5. Салыкты төлөбөй коюу тобокелдигинин факторлоруна төмөнкүлөр кирет:

1) төмөнкүлөр боюнча маалыматтардын дал келбеши:

а) салык төлөөчү тарабынан декларациялангандан тышкары салык салуу объекттеринин болушу жана аларды каттоо боюнча мамлекеттик органдардын маалыматтары;

б) салыктардын декларацияланган (төлөнгөн) жана эсептик суммалары;

в) Кыргыз Республикасынын Социалдык фондунун органдарынан алынган маалыматтагы кирешелер;

2) чыгымдардын салык отчеттуулугунда чагылдырылышы;

3) салык төлөөчүнүн салыктык оорчулугу региондо экономикалык иштин ушундай түрлөрүн жүргүзүүчү салык төлөөчүлөр боюнча эсептелген орточо деңгээлинен 25%ке төмөн болушу;

4) эсеп-фактураларды талдоонун натыйжалары боюнча салык кызматынын органдары алган маалыматтар жана башка салык төлөөчүлөр берген бөлөк маалыматтар боюнча кирешелердин декларацияланган суммасынан жана салыктык милдеттенмелерден четтеп кетүү;

5) камералык текшерүүлөрдүн натыйжасы боюнча салык төлөөчүлөрдүн ишинин көрсөткүчтөрү дал келбегендигинин аныкталгандыгы тууралу салык кызматы органынын чечими боюнча негизделген түшүндүрмөлөрдү жана/же оңдолгон салык отчеттуулугун салык төлөөчүнүн бербегендиги;

6) ыйгарым укуктуу салык органы бекитүүчү көчмө текшерүүлөрдү пландаштыруу методикасына ылайык башка тобокелдиктер;

7) салык төлөөчүнүн азаюу жагын карай божомол маалыматтарынын негизинде салык төлөөчү пайдага салыктын баштапкы суммасына оңдоолорду киргизиши.

6. Пландан тышкаркы текшерүү, утурлама текшерүү жана кайра текшерүү ушул Кодексте белгиленген негиздер болгон учурда салык кызматынын органдарынын чечими боюнча жүргүзүлөт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

102-берене. Көчмө текшерүүлөрдү жүргүзүү мезгили жана мөөнөттөрү

1. Пландык текшерүү мындай пландуу текшерүү жүргүзүүнүн башталышына карата бүткөн мурдагы 3 календарлык жылдан ашпаган мезгилди камтыйт.

2. Текшерүүлөрдүн калган түрлөрү ушул Кодексте белгиленген салыктык милдеттенме боюнча доонун эскирүү мөөнөтү бүткөнгө чейинки ар кандай мезгил үчүн жүргүзүлүшү мүмкүн.

3. Берилген тапшырмада көрсөтүлүүчү пландуу текшерүү жүргүзүү мөөнөтү салык төлөөчүгө көрсөтмөнү тапшырган күндөн кийинки күндөн тартып 30 календарлык күндөн, ал эми ири салык төлөөчү үчүн - эгерде ушул беренеде башкача белгиленбесе, 50 календарлык күндөн ашпоого тийиш.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен критерийлерге ылайыктуу салык төлөөчү, ири салык төлөөчү болуп эсептелет.

4. Кыргыз Республикасынын ар кайсы региондорунда филиалдары бар уюмдарды пландуу текшерүү жүргүзүүдө салык текшерүүлөрүн жүргүзүү мөөнөтү ар бир филиалга карата 30 календарлык күндөн ашпашы керек.

5. Көчмө текшерүүлөрдү жүргүзүүнүн мөөнөтүнүн мезгили, ошондой эле көчмө текшерүүнүн өзүн жүргүзүү төмөнкүдөй учурда токтотула турат:

1) аларды берүү күнүн кошуп алганда, салык төлөөчүгө салык кызматы органынын докумен№терин берүү жөнүндө чечим тапшырылган күндөн кийинки күндөн тартып көчмө текшерүү жүргүзүүдө суралуучу документтерди салык төлөөчү берген күнгө чейинки мезгилге;

2) салыктык текшерүүнүн катышуучуларынын ооруп калуусу, жакын тууганынын өлүү себеби боюнча, бирок ал 15 календардык күндөн ашпайт;

3) айласыз күч жагдайлары пайда болгон учурга.

6. Көчмө текшерүүнүн мөөнөтүнүн, ошондой эле көчмө текшерүүнүн өзүн жүргүзүү мезгили маалымат берүү жөнүндө чет мамлекеттен суроо-талапка жооп алуу жана эл аралык макулдашууларга ылайык ал боюнча салык кызматынын органдары маалыматтарды алуу үчүн зарыл болгон убакыттын мезгилинде, ошондой эле утурлама текшерүүлөрдү, экспертизаларды жүргүзүү мезгилинде токтотулбайт.

7. Чет мамлекетке суроо-талапты ишке ашыруу, экспертиза жүргүзүү, утурлама текшерүүнү дайындоо жана көчмө текшерүү бүткөн күнгө чейин алардан натыйжаларды албоо учурларында, көчмө текшерүү жүргүзүлгөн суроо-талаптар, экспертиза өткөрүү, утурлама текшерүүлөрдү дайындоо жөнүндө текшерүү актысындагы жазууларды көрсөтүү менен аяктайт.

8. Суроо-талапка жоопторду, экспертизалардын же утурлама текшерүүлөрдүн натыйжаларын алуу кайра текшерүүлөрдү жүргүзүү үчүн негиз болуп саналат.

9. Пландан тышкаркы текшерүү, пландуу текшерүү үчүн аныкталган мөөнөттө жүргүзүлөт.

10. Утурлама текшерүү 10 календарлык күндөн ашпаган мөөнөттө жүргүзүлөт.

11. Кайра текшерүү 15 календардык күндөн ашпаган мөөнөттө жүргүзүлөт.

12. Салык органы ушул Кодекстин 100-беренесинде каралган пландан тышкары текшерүү жүргүзүү үчүн негиздерди салык органы алган күндөн кийинки күндөн тартып 15 календардык күндүн ичинде пландан тышкары текшерүү жүргүзүү жөнүндө чечим кабыл алууга милдеттүү.

Салык органы ушул Кодекстин 100-беренесинде каралган пландан тышкары текшерүү жүргүзүү үчүн негиздерди салык органы алган күндөн кийинки күндөн тартып 30 календардык күндөн кечиктирбестен көрсөтмөнү салык төлөөчүгө тапшырууга жана пландан тышкары текшерүүгө киришүүгө милдеттүү.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

103-берене. Көчмө текшерүүгө көрсөтмө

1. Көчмө текшерүү жүргүзүү үчүн салык кызматынын органынын жетекчиси төмөнкүдөй реквизиттерди камтыган белгиленген формадагы көрсөтмөгө кол коет:

1) салык органында көрсөтмөнү каттоо датасы жана номери;

2) текшерүү жүргүзө турган салык органынын аталышы;

3) салык төлөөчүнүн толук аталышы;

4) салык төлөөчүнүн идентификациялык номери;

5) текшерүүнүн (контролдун) түрү;

6) текшерүүнүн негизи;

7) текшерүүнүн предмети;

8) ушул Кодекске ылайык текшерүү жүргүзүүгө тартылган текшерүүчү адамдардын кызматы, аты-жөнү;

9) текшерүү жүргүзүү мөөнөтү;

10) текшерилүүчү салыктык мезгил;

11) текшерүүнү дайындоо жөнүндө салык кызматы органынын чечиминин реквизиттери.

2. Көрсөтмөнүн формасы Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

3. Көрсөтмөгө салык кызматы органынын жетекчиси же салык кызматы органынын жетекчиси ыйгарым укук берген адам кол коюушу керек, ал гербдүү мөөр менен күбөлөндүрүлүүгө жана ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан белгиленген тартипте катталууга тийиш.

4. Көчмө текшерүүнүн мөөнөтү узартылган учурда кошумча көрсөтмө таризделип, анда мурдагы көрсөтмөнүн каттоо номери, датасы жана көчмө текшерүүнүн мөөнөтүн узартуу жөнүндө салык кызматы органынын чечиминин реквизиттери көрсөтүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

104-берене. Көчмө текшерүүнү жүргүзүүнүн башталышы

1. Көчмө текшерүүнү жүргүзүүнүн башталышы болуп салык төлөөчүгө көрсөтмө тапшырылган күн эсептелет.

2. Көрсөтмө салык төлөөчүгө аны эсепке алган жердеги салык кызматынын органы тарабынан берилет же жиберилет.

3. Көрсөтмө төмөнкүлөргө:

1) уюмдун жетекчисине, анын салык боюнча өкүлүнө, же

2) жеке жакка, анын салык боюнча өкүлүнө,

жеке кол койдуруу же бул көрсөтмөнү алуу фактысын жана датасын ырастаган башка ыкма менен берилиши мүмкүн.

Ушул бөлүктө көрсөтүлгөн адамдар көрсөтмөнү алуудан качса, көрсөтүлгөн көрсөтмө заказдык кат менен почта аркылуу жиберилет. Мында көрсөтмө аны тапшыруу жөнүндө квитанцияда көрсөтүлгөн заказдык катты алган күнү алынды деп эсептелет.

4. Көчмө текшерүүнү жүргүзүүчү салык кызматынын органынын кызмат адамы салык төлөөчүгө кызматтык күбөлүгүн көрсөтүүгө милдеттүү.

5. Көчмө текшерүүнү жүргүзүүчү салык кызматынын органынын кызмат адамы салык төлөөчүгө көрсөтмөнүн биринчи нускасын тапшырат. Көрсөтмөнүн экинчи нускасына аны алгандыгы жана таанышкандыгы жөнүндө салык төлөөчүнүн же анын салык боюнча өкүлүнүн белгиси коюлат.

105-берене. Көчмө текшерүүнүн бүтүшү

1. Көчмө текшерүү бүткөндө салык кызматынын органынын кызмат адамы төмөнкүлөрдү көрсөтүү менен акт түзөт:

1) көчмө текшерүү жүргүзүлгөн жерди, акт түзүлгөн күндү;

2) текшерүүнүн түрүн;

3) көчмө текшерүү жүргүзгөн салык кызматынын органынын кызматкеринин же кызматкерлеринин кызматын, аты-жөнүн;

4) салык төлөөчүнүн аты-жөнүн же болбосо толук аталышын;

5) салык төлөөчүнүн турган жерин, банктык реквизиттерин, ошондой эле анын идентификациялык салык номерин;

6) салык төлөөчүнүн салык жана бухгалтердик отчетторду жүргүзүүгө жана бюджетке салыктарды төлөөгө жооптуу жетекчисинин жана кызмат адамдарынын аты-жөнүн;

7) мурдагы текшерүү жана Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын мурда аныкталган бузууларды четтетүү боюнча көрүлгөн чаралар жөнүндө маалыматтарды;

8) текшерилүүчү салык мезгилин жана текшерүү жүргүзүү үчүн салык төлөөчү берген документтер жөнүндө жалпы маалыматтарды;

9) Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын тиешелүү ченемине таянуу менен текшерүүнүн жүрүшүндө белгиленген салык милдеттенмесин эсептөөнүн толук негиздемесин.

2. Көчмө текшерүү мөөнөтүнүн бүтүшү салык төлөөчүгө текшерүү жөнүндө актыны тапшырган күн болуп эсептелет.

3. Көчмө текшерүү боюнча актыга документтердин зарыл болгон көчүрмөлөрү, салык кызматы органынын кызмат адамы жүргүзгөн эсептөөлөр жана текшерүүнүн жүрүшүндө алынган башка материалдар тиркелет.

4. Көчмө текшерүү боюнча акт кеминде эки нускада түзүлөт жана ага текшерүү жүргүзгөн салык кызматынын органдарынын кызмат адамы жана текшерилүүчү уюмдун жетекчиси же жеке ишкер же алардын салык боюнча өкүлдөрү кол коюшат. Көрсөтүлгөн адамдар актыга кол коюудан баш тартышса, бул тууралуу актыга тийиштүү белги коюлат.

5. Көчмө текшерүү боюнча актынын бир нускасы салык төлөөчүгө берилет. Көчмө текшерүү боюнча актыны алганда салык төлөөчү аны алгандыгы жөнүндө белги коюуга милдеттүү.

106-берене. Көчмө текшерүүнүн материалдарын кароонун натыйжалары боюнча чечим чыгаруу

1. Көчмө текшерүүнүн материалдары салык кызматы органынын жетекчиси же жетекчисинин орун басары салык төлөөчүгө көчмө текшерүү боюнча акт тапшырылган датадан тартып 10 жумушчу күндөн кечиктирбестен тарабынан каралат.

Салык төлөөчү көчмө текшерүүнүн актысы боюнча жазуу жүзүндөгү түшүндүрмөлөрдү же каршы пикирлерин берсе, текшерүүнүн материалдары салык төлөөчүнүн же анын салык боюнча анын өкүлүнүн катышуусунда каралат.

Салык кызмат органы көчмө текшерүүнүн материалдарын кароо убактысы жана орду жөнүндө чечимди салык төлөөчүгө мындай кароо датасына чейин 5 жумушчу күндөн кечиктирбестен тапшырат.

Эгерде салык төлөөчү билдирүүгө карабастан келбей койсо, текшерүү материалдары, анын ичинде салык төлөөчү берген түшүндүрмөлөр, анын каршы пикири, башка документтер жана материалдар анын катышуусуз каралат.

2. Көчмө текшерүүнүн материалдарын кароонун натыйжалары боюнча салык кызматы органынын жетекчиси же жетекчинин орун басары төмөнкүдөй чечим чыгарат:

1) салыкты, туум-айыпты эсептөө жана/же азайтуу жөнүндө;

2) салыктык укук бузуулар үчүн салык төлөөчүнү жоопкерчиликке тартуу жөнүндө;

3) салык төлөөчүнү жоопкерчиликке тартпоо жөнүндө;

4) көчмө текшерүү жүргүзүү мөөнөтүн ушул Кодекстин 102-беренесинин 3-бөлүгүндө белгиленген мөөнөттүн чегинде узартуу жөнүндө.

(Экинчи абзац КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

Көчмө текшерүүнүн материалдарын кароонун натыйжалары боюнча чечим чыгарылат жана салык төлөөчүгө көчмө текшерүүнүн материалдары каралган датадан тартып 3 жумушчу күндөн кечиктирбестен тапшырылат.

3. Салыктык укук бузуулар үчүн салык төлөөчүнү жоопкерчиликке тартуу жөнүндө чечимде төмөнкүлөр жазылат:

1) укук бузуулардын жагдайы, алар жүргүзүлгөн текшерүүдө кандайча аныкталгандыгы жана көрсөтүлгөн жагдайды ырастаган башка маалыматтар;

2) салык төлөөчүнүн өзүн коргоого карата негиздери жана мындай негиздерди текшерүүнүн натыйжалары;

3) ушул Кодекстин ченемдерин бузууларды көрсөтүү менен салыктык укук бузуулар үчүн салык төлөөчүнү жоопкерчиликке тартуу негиздери жана көрүлүүчү жоопкерчилик чаралары.

4. Салыктардын, туумдун жана салык санкцияларынын суммаларын эсептөө жөнүндө салык кызматы органынын чечими салык төлөөчүгө тапшырылат. Эгерде салык төлөөчү ушул Кодексте белгиленген тартипте көчмө текшерүүнүн натыйжалары боюнча чечимге даттанбаса, салыктардын, туумдун жана салык санкцияларынын суммаларын эсептөө жөнүндө чечимди алган салык төлөөчү аны чечим тапшырылган күндөн кийинки күндөн тартып 30 күндүн ичинде аткарууга милдеттүү.

5. Салык кызматы органынын чечими салык төлөөчүгө ушул Кодексте белгиленген тартипте тапшырылат.

6. Ушул берененин талаптарынын салык кызматы органдарынын кызмат адамы тарабынан сакталбашы, салык кызматы органдарынын чечимин жоюу жана кызмат адамын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке тартуу үчүн негиз болуп бериши мүмкүн.

7. Салык төлөөчү - жеке адам же салык төлөөчү - уюмдун кызмат адамы администрациялык жоопкерчиликке тартылууга тийиш болгон аныкталган укук бузуулар боюнча ошол салык төлөөчү катталган салык кызматы органынын ыйгарым укуктуу кызмат адамы Администрациялык укук бузуу жөнүндө протокол түзөт жана Кыргыз Республикасынын администрациялык жоопкерчилик жөнүндө Кодексине ылайык администрациялык жоопкерчилик жөнүндө токтомдун формасында салык төлөөчүнү администрациялык жоопкерчиликке тартуу жөнүндө чечим чыгарат.

8. Салык кызматы органынын администрациялык жоопкерчилик жөнүндө чечиминин формасы Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

107-берене. Камералык текшерүү жүргүзүү

1. Камералык текшерүү салыктарды эсептөө жана төлөө үчүн негиз болгон, салык төлөөчү берген салык отчетторунун жана маалыматтарынын, ошондой эле салык органында болгон салык төлөөчүнүн иштери тууралу документтердин негизинде салык органы турган жер боюнча, салык төлөөчүнү тартпастан жүргүзүлөт.

2. Камералык текшерүү салык органынын жетекчисинин кандайдыр бир атайын чечимисиз, кызматтык милдеттерине ылайык салык органынын кызмат адамы тарабынан жүргүзүлөт.

3. Камералык текшерүү жүргүзүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

4. Салык органы камералык текшерүүнүн натыйжалары боюнча салыктын суммасын азайтуу же жогорулатуу фактысын, ошондой эле салык отчетторун толтурууда жол берилген башка каталарды аныктаса, салык органы аныкталган катачылыктарды бул кабарлоону алган күндөн кийинки күндөн тартып 15 календардык күндүн ичинде четтетүү талабы жөнүндө салык төлөөчүгө жазуу жүзүндө кабарлайт.

5. Салык төлөөчү камералык текшерүүдө аныкталган катачылыктарды белгиленген мөөнөттө четтетпесе, салык органы ушул Кодекстин 82 жана 83-беренелеринин талаптарына ылайык чечим кабыл алууга жана аны салык төлөөчүгө тапшырууга милдеттүү.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2016-жылдын 27-июлундагы № 153 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

14-глава
 Рейддик салыктык контроль. Фискалдык эсте сактоосу бар контролдук-кассалык машиналарды колдонуу. Салык посту

 

108-берене. Рейддик салык контролу

1. Салык кызматынын органдары Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын төмөнкүдөй талаптарынын сакталышына рейддик салык контролун жүргүзөт:

1) салык төлөөчүнүн салык органындагы салыктык жана эсептик катталуу фактысын;

2) контролдук-кассалык машиналарды колдонуу тартибин;

3) салык төлөөчүнүн патенттик негизде салык төлөөсүн жана физикалык көрсөткүчтөрүн текшерүү;

4) бухгалтердик эсеп жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, эсеп жүргүзүүчү адамдардан тышкарыда, кирешелер жана чыгашалар эсеби боюнча китепте сатып алуу же сатууларды жекече ишкер тарабынан каттоо;

5) маркалоого жаткан товарлардын акциздик жыйымдын маркалары жана тиешелүү белгилер (белги салуулар) менен белгиленишин жана алардын аныктыгын.

2. Контролдук сатып алуудан тышкарыда, рейддик контроль айрым бир салык төлөөчүгө карата жылына 12ден ашуун жүргүзүлбөйт.

3. Рейддик салык контролун жүргүзүү үчүн ушул Кодекстин 103-беренесинин 1-бөлүгүндө белгиленген, анын 3, 4 жана 10-пункттарынан тышкаркы, талаптарга ылайык жазылган буйрук жол-жоболоштурулат. Көрсөтмөдө текшерилүүчү аймактын участогу же мүлк, контролдун жүрүшүндө аныкталууга тийиш болгон маселелер көрсөтүлүүгө тийиш.

4. Рейддик салык контролун жүргүзүүдө салык төлөөчүгө көрсөтмөнүн түп нускасы таанышуу үчүн берилет жана/же ага көчүрмөсү тапшырылат. Түп нускага салык төлөөчү тарабынан көрсөтмө менен таанышкандыгы же анын көчүрмөсүн алгандыгы жөнүндө белги коюлат.

5. Рейддик текшерүүнүн материалдары Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипке ылайык таризделет.

6. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарынын төмөнкүдөй талаптарынын сакталышына рейддик салык контролун жүзөгө ашырат:

1) салык төлөөчүнүн салык органында салыктык жана эсептик катталуу фактысын;

2) салык төлөөчүнүн патенттик негизде салык төлөөсүн жана физикалык көрсөткүчтөрүн текшерүү.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2013-жылдын 20-февралындагы № 25, 2017-жылдын 29-июнундагы № 113 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

109-берене. Фискалдык эске тутуусу бар контролдук-кассалык машиналарды колдонуу

1. Кыргыз Республикасынын аймагында соода операцияларында эл менен жүргүзүлүүчү акчалай эсептешүүлөр же накталай акча, банктык төлөм карточкалары, чектер аркылуу кызматтарды көрсөтүү фискалдык эске тутуусу бар контролдук-кассалык машиналарды (мындан ары бул главада - ККМ) милдеттүү колдонуу жана контролдук чек берүү менен жүргүзүлөт.

Ушул пунктта белгиленген ченемдер өз ишин спецификасынан же болбосо турган жеринин өзгөчөлүктөрүнөн улам Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен тизмеге ылайык ККМди колдонбостон акчалай эсептешүүлөрдү жүргүзө турган уюмдарга же жеке адамдарга колдонулбайт.

2. ККМди колдонуу, каттоо жана пломбалоо тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

3. ККМ товарларды сатууда, жумуштарды аткарууда жана кызматтарды көрсөтүүдө акчалай эсептешүүлөрдү каттоо үчүн колдонулуучу фискалдык эске тутуу блогу бар, оңдолбогон ар бир сменалык каттоону жана энергия кубатын талап кылбастан узак убакытка маалыматты сактоону камсыз кылуучу электрондук түзүлүш жана/же компьютердик система болуп саналат.

Фискалдык эске тутуу - салыктарды туура эсептөө максатында контролдук-кассалык машиналарды колдонуу менен ишке ашырылуучу акчалай эсептешүүлөрдүн толук эсебин алуу үчүн зарыл болгон, оңдолбой турган ар бир суткалык (ар бир сменалык) каттоону жана энергия кубатын талап кылбаган, жыйынтык маалыматты узак убакытка сактоону камсыз кылуучу контролдук-кассалык машиналар курамындагы программалык-аппараттык каражаттардын комплекси.

4. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү Кыргыз Республикасынын аймагында колдонууга уруксат берилген ККМдин мамлекеттик реестрин (мындан ары бул беренеде - Мамлекеттик реестр) жана аны түзүү эрежесин бекитет.

5. Компьютердик система, байланыш жана маалыматташтыруу тармагында ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган берген корутундунун негизинде мамлекеттик реестрге кошулат жана мамлекеттик реестрден чыгарылат.

Корутунду ушул беренеде белгиленген техникалык талаптарга компьютердик системанын ылайык келишин ырастоочу документ болуп саналат. Корутунду берүүнүн тартиби ыйгарым укуктуу салык органы менен макулдашуу боюнча байланыш жана маалыматташтыруу тармагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан белгиленет.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

110-берене. ККМди колдонуу боюнча талаптар

ККМди колдонууда төмөнкүдөй талаптар коюлат:

1) ККМди техникалык тейлөөгө коюу жүргүзүлөт;

2) ККМдин каттоо карточкасын берүү менен иш жүргүзүлгөн жердеги салык органдарына ККМди каттоо (эсепке алуу, каттоо маалыматтарын өзгөртүү) жана пломбалоо, ошондой эле эсептен чыгаруу жүргүзүлөт.

ККМди салык органында эсепке алуу, ККМди пайдалануу жөнүндө ушул Кодексте талап коюлуучу иш жүзөгө ашырылганга чейин жүргүзүлөт;

3) белгиленген тартипте пломба коюлган, салык органдарында катталган жана эсептешүүлөрдү жүргүзүүдө (контролдук лентадагы жана фискалдык эске тутуудагы эсептешүү операцияларын жазуу) акча каражаттарын тийиштүү түрдө эсептөөнү камсыздоочу оң абалдагы контролдук-кассалык машиналар калк менен акчалай эсептешүүлөрдү жүргүзүүдө колдонулат;

4) ККМдин чек берүүсү жүргүзүлөт;

5) контролдук-кассалык машиналарды сатып алууга жана каттоого, эксплуатациялоого жана колдонууга киргизүүгө байланыштуу документтерди Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жүргүзүү жана сактоо камсыздалат;

6) ККМны салык органдарынын текшерүүсү камсыздалат;

7) контролдук-кассалык машиналарды баштапкы каттоодо же кайра каттоодо маалыматтарды контролдук-кассалык машиналардын фискалдык эске тутуусуна кошуу жана салык органдарынын өкүлдөрүнүн катышуусу менен фискалдык эске тутууну топтоочуларды алмаштыруу жүргүзүлөт;

8) сатып алуучуга (кардарга) жеткиликтүү жерге сатылуучу товардын баалары (көрсөтүлүүчү кызматтарга, аткарылуучу жумуштарга прейскуранттар) илинет, алар жарыяланган бааларды жана тарифтерди тастыктоочу документтерге дал келүүгө тийиш;

9) контролдук-кассалык машиналардын ички механизмдерине техникалык тейлөө борборлорунун кызматкерлеринин кириши салык органдарынын кызматкерлеринин катышуусунда гана камсыздалат.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

111-берене. Фискалдык эске тутуусу бар контролдук-кассалык машиналарды колдонуу жана пайдалануу тартибин сактоого салык контролу

1. Салык кызматынын органдары фискалдык эске тутуусу бар контролдук-кассалык машиналарды колдонуу жана пайдалануу тартибин сактоого контроль жүргүзөт.

2. Рейддик салык контролун жүргүзүүнүн жүрүшүндө төмөнкүлөр текшерилүүгө тийиш:

1) ККМди каттоо жана колдонуу тартиби;

2) ККМдин оңдугу;

3) сатып алуучуларга чектерди берүү;

4) сатылуучу товарлардын, аткарылуучу иштердин, көрсөтүлүүчү кызматтардын бааларынын (прейскуранттарынын) болушу;

5) ККМдин эске тутуусунун фискалдык блогунда реквизиттерин жана мурда берилген чектин суммасынын болушу.

3. Контролдук сатып алуу салык кызматынын органдары тарабынан сатып алуучуларга чектердин берилишин контролдоо үчүн гана жүргүзүлөт жана мезгилдүүлүгү чектелбестен ишке ашырылат.

Контролдук сатып алууну жүргүзүү тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

4. Салык кызматынын органдары көчмө текшерүүнү жүргүзүүдө ККМдин эске тутуусунун фискалдык блокторунда сакталган маалыматтарды пайдаланууга укуктуу.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

112-берене. Салык посту

1. Товарларды жүгүртүүнүн жана акча каражаттарынын толук эсебин алуу максатында салык органы жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы ушул Кодексте белгиленген укуктардын жана ыйгарым укуктардын чектеринде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте салык төлөөчүнүн аймагына салык постун орнотууга укуктуу.

2. Салык посту төмөнкү субъекттерде орнотулат:

1) акциздик товарларды чыгаруучуларда;

2) салык карызы барларда;

3) коммерциялык эмес уюмдарды кошпогондо, салык көрсөткүчтөрүн дайыма нөлдүк көрсөткүчтөрү менен бергендерде;

4) ишин коомдук тамак-аш, соода жана курорттук-ден соолукту чыңдоо чөйрөсүндө жүзөгө ашыргандарда;

5) пайдалуу кендерди казып алууну жүзөгө ашыргандарда.

3. Салык посту орнотулган субъекттердин тизмеси ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан белгиленет.

(КР 2013-жылдын 20-февралындагы № 25, 2014-жылдын 18-январындагы № 13, 2015-жылдын 24-январындагы № 25, 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

15-глава
 Кирүү, текшерүү, документтерди талап кылуу, экспертизалоо жана протокол түзүү

 

(Главанын аталышы КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

113-берене. Көчмө текшерүүлөрдү, рейддик салык контролун жүргүзүү, салык постун орнотуу үчүн аймактарга жана жайларга салык кызматы органдарынын кызмат адамдарынын кириши

1. Салык төлөөчү көчмө текшерүүнү, рейддик салык контролун түздөн-түз жүргүзүүчү же салык постун орнотуучу (мындан ары бул главада - текшерүү) салык кызматы органдарынын кызмат адамын, ал кызматтык күбөлүгүн жана ошол салык төлөөчүнү текшерүүсү жөнүндө салык органынын көрсөтмөсүн көрсөткөн учурда аймактарга же жайларга киргизүүгө милдеттүү.

2. Түздөн-түз текшерүү жүргүзүүчү салык кызматы органдарынын кызмат адамы салык төлөөчүнүн иш жүргүзүү үчүн колдонулуучу аймактарын же жайларын же болбосо салык төлөөчүгө берилген документтик маалыматтарда көрсөтүлгөн объекттер жөнүндө иш жүзүндөгү маалыматка ылайык келишин аныктоо үчүн салык салуу объекттерин текшерүү жүргүзүүгө укуктуу.

3. Текшерүү жүргүзүүчү салык кызмат органдарынын кызмат адамынын, салык төлөөчүнүн аймагына же жайларына киришине мыйзамсыз тоскоолдук кылынса, ал адам өзү жана салык төлөөчү кол койгон протокол түзөт, анын негизинде салык кызматынын органы салыктык милдеттенменин суммасын баалоонун кыйыр методдорунун негизинде өз алдынча аныктоого укуктуу.

Салык төлөөчү көрсөтүлгөн протоколго кол коюудан баш тартса, ага тийиштүү жазуу жазылат.

4. Текшерүү жүргүзүүчү салык кызматы органдарынын кызмат адамынын салык төлөөчүнүн аймагына же жайларына киришине мыйзамсыз тоскоолдук кылуу, салык укуктарын бузуу деп табылат жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке тартууга кириптер кылат.

5. Салык кызматы органынын кызмат адамы салык төлөөчүнүн аймагына же жайларына кирүү үчүн, эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мындай уруксат керек болсо, аны өзү менен ала жүрүүгө милдеттүү.

6. Салык төлөөчү текшерүү жүргүзүү үчүн аймактарга же жайларга салык кызматы органынын кызмат адамын төмөнкүдөй учурларда киргизбей коюуга укуктуу, эгерде:

1) көрсөтмө көрсөтүлбөсө же тапшырылбаса же болбосо белгиленген тартипте жол-жоболоштурбаса;

2) көрсөтмөдөгү көрсөтүлгөн текшерүү мөөнөтү келе элек болсо же бүтүп калса;

3) бул адам көрсөтмөдө көрсөтүлбөсө;

4) текшерилүүчү салыктык мезгилге тиешеси жок документтер суралса.

7. Текшерүү жүргүзүүчү салыктык кызмат органдарынын кызмат адамын турак жайларда жашоочу жеке адамдардын эркинен тышкары киргизүүгө, эгерде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленбесе, жол берилбейт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

114-берене. Текшерүү

1. Текшерүү жүргүзүүчү салык кызматы органынын кызмат адамы текшерүүнүн толуктугу үчүн мааниси бар жагдайларды аныктоо максатында документтерин же мүлкүн текшерүү жүргүзүлгөн салык төлөөчүнүн аймактарын же жайларын карап чыгууга укуктуу.

2. Текшерүү жүргүзүүгө текшерүү жүргүзүлгөн салык төлөөчү же анын салык боюнча өкүлү катышууга укуктуу.

3. Текшерип кароодо фото жана киного тартуу, видео жазуу жүргүзүлөт, документтердин көчүрмөлөрү алынат же ыйгарым укуктуу салык органы белгилеген учурларда аткарылат.

4. Текшерүүнүн натыйжалары текшерүү актысы менен жол-жоболоштурулат же текшерүү материалдарында чагылдырылат.

(КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

115-берене. Документтерди талап кылуу

1. Текшерүү жүргүзүүчү салык кызматы органынын кызмат адамы текшерилүүчү салык төлөөчүдөн текшерүү үчүн керектүү документтерди талап кылууга укуктуу.

Документтерди берүү талап кылынган салык төлөөчү, аларды мындай чечим тапшырылган күндөн кийинки күндөн тартып 5 жумушчу күнүнүн ичинде салык кызматы органдарына жиберүүгө же берүүгө милдеттүү.

Айрым учурларда документтер салык төлөөчү күбөлөндүргөн көчүрмөлөр түрүндө берилет.

2. Текшерүү жүргүзүүдө суралган документтерди берүүдөн салык төлөөчүнүн баш тартышы же аларды белгиленген мөөнөттө бербей коюу салыктык укук бузуу катары таанылат жана ушул Кодексте каралган жоопкерчиликке кириптер кылат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

116-берене. Экспертиза

1. Зарыл учурларда салыктык контроль жүргүзүү боюнча иштерге катышуу үчүн бюджеттин каражаттарынын эсебинен келишимдик негизде эксперт ишке тартылышы мүмкүн.

Экспертиза салык төлөөчүнүн ишинин айрым жактарын изилдөөдө жана баалоодо атайын илимди талап кылуучу маселелерди түшүндүрүү үчүн дайындалат.

2. Бул беренеде эксперт деп атайын билимдерге ээ жана экспертиза жүргүзүү үчүн салык кызматы органдары тарабынан ишке тартылган адам түшүнүлөт.

3. Эксперттин алдына коюлган маселелер жана анын корутундусу эксперттин атайын билимдеринин чегинен чыкпоого тийиш.

4. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган учурларда экспертиза жүргүзүү жөнүндө чечим салык төлөөчүнүн же текшерүү жүргүзүүчү салык кызматы органынын кызмат адамынын арызы боюнча салык органынын жетекчиси тарабынан кабыл алынат.

Чечимде экспертиза дайындоо үчүн негиздер; эксперттин аты-жөнү жана экспертиза жүргүзүлүүгө тийиш болгон уюмдун аталышы; экспертке коюлган маселелер жана эксперттин карамагына берилүүчү материалдар көрсөтүлөт.

5. Эксперт экспертизалоо предметине таандык текшерүү материалдары менен таанышууга, ага кошумча материалдарды берүү жөнүндө өтүнүч кат тапшырууга укуктуу.

6. Эксперт ага берилген материалдар жетишсиз болсо же ал экспертиза жүргүзүү үчүн зарыл билимдерге ээ болбосо корутунду берүүдөн баш тарта алат.

7. Салыктык текшерүү жүргүзүүчү салык кызматы органынын кызмат адамы текшерилүүчү салык төлөөчүнү ушул берененин 4-бөлүгүнө ылайык кабыл алынган чечим менен тааныштырууга жана ушул берененин 9-бөлүгүндө каралган анын укуктарын түшүндүрүүгө милдеттүү, бул тууралуу протокол түзүлөт.

8. Эксперт өзүнүн атынан кат жүзүндө корутундусун берет. Эксперттин корутундусунда ал жүргүзгөн изилдөөлөр, коюлган маселелерге карата тыянактар жана негиздүү жооптор жазылат. Эгерде эксперт экспертиза жүргүзүүдө ага коюлган маселелерден тышкаркы иштин жагдайы үчүн мааниси бар себептерди аныктаса, ал мындай жагдайлар тууралу тыянактарды өзүнүн корутундусуна киргизүүгө укуктуу.

9. Эксперттин корутундусу же корутунду берүүгө мүмкүн эместиги жөнүндө анын билдирүүсү текшерилүүчү адамга берилет, ал өзүнүн түшүндүрмөлөрүн берүүгө же каршы пикирин билдирүүгө, ошондой эле экспертке кошумча маселелерди коюу жана кошумча же кайталап экспертиза дайындоо жөнүндө суранууга укуктуу.

10. Кошумча экспертиза корутунду жетиштүү түрдө ачык-айкын же толук болбогон учурда дайындалат жана ошол эле же башка экспертке тапшырылат.

Кайталап экспертиза жүргүзүү эксперттин корутундусунун негиздүү эместиги же анын тууралыгы шектүү учурда дайындалат жана башка экспертке тапшырылат.

Кошумча жана кайрадан экспертиза жүргүзүү ушул беренеде каралган талаптарды сактоо менен дайындалат.

 

117-берене. Салыктык иш-аракеттерди жүргүзүүдө түзүлгөн протоколго коюлуучу жалпы талаптар

1. Ушул Кодексте каралган учурларда текшерүүнү ишке ашыруу боюнча иш-аракеттерди жүргүзүүдө протокол түзүлөт.

2. Протоколдо төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) анын аталышы;

2) конкреттүү иштер жүргүзүлгөн жер жана күн;

3) иш-аракеттердин башталуу жана аяктоо мезгили;

4) протокол түзгөн адамдын кызматы, аты-жөнү;

5) иш-аракеттерге же аны жүргүзүүгө катышкан ар бир адамдын аты-жөнү, ал эми зарыл учурларда - анын дареги, жарандыгы, мамлекеттик же расмий тилдерди биле тургандыгы тууралуу маалымат;

6) иш-аракеттердин мазмуну, аны жүргүзүү ырааттуулугу;

7) иш-аракеттерди жүргүзүүдө аныкталган, иш үчүн олуттуу фактылар жана жагдайлар.

3. Протокол иш-аракеттердин өндүрүшүнө же аны жүргүзүүгө катышкан бардык адамдар тарабынан окулат. Көрсөтүлгөн адамдар протоколго киргизилүүгө же ишке тиркелүүгө тийиш болгон сын-пикирлерин айтууга укуктуу.

4. Протоколго аны түзгөн салык кызматы органынын кызмат адамы, ошондой эле иш өндүрүшүнө катышкан же аны жүргүзүүгө катышкан бардык адамдар кол коюшат.

5. Протоколго фотографиялык сүрөттөр жана негативдер, киноленталар, видеожазуулар жана иш-аракеттер жүргүзүүдө аткарылган башка материалдар тиркелиши мүмкүн.

16-глава
Айрым учурларда салыктык контроль жүргүзүүнүн өзгөчөлүктөрү

 

118-берене. Бул главада пайдаланылуучу терминдер жана аныктамалар

Бул главада төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар пайдаланылат:

1) "Окшош товарлар" - негизги белгилери бирдей мүнөздөгү товарлар. Товарлардын окшоштугун аныктоодо алардын физикалык мүнөздөмөлөрү, сапаты жана рыноктогу репутациясы, чыгарган өлкө жана өндүрүүчү эске алынат. Товарлардын окшоштугун аныктоодо алардын тышкы түрүндөгү майда-барат айырмачылыктар эске алынбайт.

2) "Бирдей түрдөгү товарлар" - окшош эмес, бирок мүнөздөмөлөрү окшошкон жана окшош компоненттерден турган товарлар, булар эгерде мындай товарлардын бааларында олуттуу айырмачылык болбосо же болбосо түзөтүүлөрдүн жардамы менен эске алынышы мүмкүн болсо бир же ошол эле функцияны аткарууга жана/же коммерциялык жактан бири-бирин алмаштырууга мүмкүндүк түзүлөт.

3) "Товарлар, жумуштар, кызмат көрсөтүүлөр рыногу" - Кыргыз Республикасынын аймагында же Кыргыз Республикасынын чегинен сырткары сатып алуучуга же сатуучуга карата жакын товарды, жумушту, кызмат көрсөтүүнү реалдуу же кыйла кошумча чыгымдарсыз сатып алууга же сатууга сатуучунун же сатып алуучунун мүмкүнчүлүктөрүнө жараша аныкталуучу ушул товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү жүгүртүү чөйрөсү.

4) "Товардын, жумуштардын, кызмат көрсөтүүлөрдүн рыноктук баасы" - рыноктогу суроо-талаптын жана сунуштун биргелешкен аракетинде окшош товарларга, ал эми мындайлар жок болсо - салыштырмалуу экономикалык шарттардагы бир түрдүү товарларга, жумуштарга, кызмат көрсөтүүлөргө түзүлгөн баа.

119-берене. Салык милдеттенмелерин эсептөөнүн кыйыр методдорун пайдалануу

1. Салык милдеттенмеси салык кызматы органы тарабынан төмөнкү учурларда кыйыр методдордун негизинде аныкталат:

1) калк менен накталай эсептешүү үчүн операцияларды эсепке алуу тартиби бузулганда;

2) баштапкы эсептик документтер болбогондо.

2. Салык милдеттенмелерин эсептөөнүн кыйыр методдорун колдонуу активдердин, милдеттенмелердин, жүгүртүүнүн, сарптоолордун, чыгашалардын жана/же Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталган тартипте орнотулган салык постунун натыйжалары боюнча алынган маалыматтардын негизинде жүзөгө ашырылат.

(КР 2016-жылдын 12-августундагы № 167 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

120-берене. Салык салуу максаттары үчүн товарлардын, жумуштардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн рыноктук баасын колдонуу

1. Эгерде ушул беренеде башкача каралбаса, салык салуунун максаттары үчүн товарлардын, жумуштардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн тараптар иш жүзүндө колдонгон бүтүмдөрдөгү баалар эске алынат. Эгерде тескерисинче далилденбесе, бул баа рынок бааларына ылайык деп эсептелет.

2. Салык кызматынын органдары контроль жүргүзүүдө салыктарды толук эсептөө үчүн бүтүмдөр боюнча бааларды колдонуунун тууралыгын төмөнкүдөй учурларда гана текшерүүгө укуктуу:

1) өз ара көз каранды адамдардын ортосунда бүтүмдөр түзүлгөндө;

2) товар алмашуу (бартердик) операциялар боюнча;

3) тышкы соода бүтүмдөрү түзүлгөндө;

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

5) товарларды, жумуштарды же кызмат көрсөтүүлөрдү сатуу жөнүндө ырастоочу документтер болбогондо;

6) аракеттенбеген жактын белгилери бар субъекттер менен бүтүмдөрдү түзүүдө;

7) атайын салык режимин колдонуп жаткан ишкердик субъекттери менен бүтүмдөрдө.

8) ушул беренеге ылайык аларга карата контролдук баалардын минималдык деңгээли белгиленген товарлар менен бүтүмдөрдө.

3. Ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган учурларда, бүтүмдүн тараптары товарларга, жумуштарга же кызмат көрсөтүүлөргө колдонгон баалар рыноктук баадан 20 пайыздан ашык айырмалуу болсо, салык кызматынын органы тийиштүү товарларга, жумуштарга же кызмат көрсөтүүлөргө рыноктук бааларды колдонгондо болуучу ошол бүтүмдүн натыйжасына ылайыкталып эсептелген салыкты, туумду жана салыктык санкцияларды салуу жөнүндө жүйөлүү чечим чыгарууга укуктуу.

4. Рыноктук баа ушул Кодекстин 121-беренесинде каралган салык салуу максаттары үчүн товарлардын, жумуштардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн рыноктук баасын аныктоо принцибине ылайык белгиленет, алардын ар бири мурдагыларды колдонуу үчүн жетиштүү маалымат жок учурда колдонулат.

5. Рыноктук бааны аныктоодо өз ара көз карандысыз болуп саналган жактардын ортосунда бүтүмдөрдү түзүүдө белгиленүүчү кадимки кошумча баалар менен бааны арзандатуулар эске алынат. Атап айтканда төмөнкүлөрдөн улам кошумчалар жана арзандатуулар эсепке алынат:

1) товарларга, жумуштарга, кызмат көрсөтүүлөргө керектөө суроо-талабынын сезондук же башкача өйдө-төмөндүгү;

2) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте товарлардын сапатын же башка керектөө касиеттерин жоготушу;

3) товарлардын жарактуулук же аларды сатуу мөөнөттөрүнүн бүтүшү же ошол күнгө жакындашы;

4) маркетингдик саясат, анын ичинде окшош эмес жаңы товарларды рынокко чыгарууда, ошондой эле товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү жаңы рынокторго чыгаруу;

5) керектөөчүлөрдү тааныштыруу максатында тажрыйба моделдерин жана үлгүлөрүн сатуу.

6. Товарлардын, жумуштардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн рыноктук бааларын аныктоодо өз ара көз каранды эмес жактардын ортосундагы бүтүмдөр көңүлгө алынат. Өз ара көз каранды жактардын ортосундагы бүтүмдөр өз ара көз каранды мындай жактар ушул сыяктуу бүтүмдөрдүн натыйжаларына таасир этпеген учурларда гана көңүлгө алынышы мүмкүн.

7. Товарларга, жумуштарга, кызмат көрсөтүүлөргө рынок баасын аныктоодо жана таанууда товарларга, жумуштарга, кызмат көрсөтүүлөргө жана биржалык котировкаларга рыноктук баалар жөнүндө маалыматтын расмий булактары, мамлекеттик органдардын жана өз алдынча башкаруу органдарынын маалыматтар базасы, салык төлөөчү салык органдарына берген маалыматтар, ошондой эле башка тиешелүү маалыматтар колдонулат.

8. Алар үчүн контролдук баалардын минималдык деңгээли белгиленүүчү товарлардын тизмегин, контролдук баалардын минималдык деңгээлинин өлчөмүн, контролдук баалардын минималдык деңгээлин аныктоонун, колдонуунун тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

9. Аларга карата контролдук баалардын минималдык деңгээли белгиленген импорттолуучу товарлар боюнча, ушул Кодекстин максаттары үчүн ушул берененин 8-бөлүгүнө ылайык белгиленген деңгээлден төмөн болбогон баа кабыл алынат.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2015-жылдын 24-январындагы № 25, 2016-жылдын 26-июлундагы № 140 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

121-берене. Салык салуу максаттары үчүн товарлардын, жумуштардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн рыноктук баасын аныктоо принциптери

1. Товарлардын, жумуштардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн рыноктук баасы катарында товарларга, жумуштарга же кызмат көрсөтүүлөргө рынокто түзүлгөн баалардын Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети квартал сайын басып чыгаруучу бюллетенинин маалыматтары колдонулат.

Салык салуу максаттары үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык белгиленген мамлекеттик жөнгө салынуучу баалар (тарифтер) боюнча товарларды, жумуштарды же кызмат көрсөтүүлөрдү сатууда көрсөтүлгөн баалар (тарифтер) кабыл алынат.

2. Товардын, жумуштун же кызмат көрсөтүүнүн рыноктук баасы бул товарды, жумушту же кызмат көрсөтүүнү сатуу учурунда окшош жана/же бирдей товарлар, жумуштар же кызмат көрсөтүүлөр менен салыштырмалуу шарттарда түзүлгөн бүтүмдөр жөнүндө маалыматтын негизинде аныкталат. Атап айтканда, берилүүчү товарлардын саны жана көлөмү (мисалы, товардык партиянын көлөмү), милдеттенмелерди аткаруу мөөнөтү мындай түрдөгү бүтүмдөрдө адатта колдонулуучу төлөмдөрдүн шарттары сыяктуу бүтүм шарттары, ошондой эле бааларга таасир тийгизиши мүмкүн болгон башка акылга сыярлык шарттар эске алынат.

Мында окшош, андай болбосо - бир түрдүү товарлардын, жумуштардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн рыногунда бүтүмдөрдүн шарттары, эгерде мындай шарттардын ортосундагы айырмачылык болсо же болбосо мындай товарлардын, жумуштардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн баасына олуттуу таасир тийгизсе, салыштырмалуу түрдө таанылат же болбосо түзөтүүлөрдүн жардамы менен эске алынышы мүмкүн.

3. Рыноктук бааны аныктоо үчүн кийинки сатуу бааларынын методу колдонулат, мында сатуучу тарабынан сатылган товарлардын, жумуштардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн рыноктук баасы аларды кийинки кайра сатуудагы баалардын ар түрдүүлүгү катары жана ушундай учурларга мүнөздүү товарларды, жумуштарды же кызмат көрсөтүүлөрдү кайра сатууда жана сатып алынгандарды рынокко чыгарууда баалардын айырмачылыгы, ошондой эле иш-аракеттин бул чөйрөсү үчүн сатып алуучунун кадимки пайдасы катары аныкталат.

4. Кийинки сатуу бааларынын методун колдонуу мүмкүн болбогондо наркты кошуунун негизиндеги ыкма колдонулат, мында сатуучу саткан товарлардын, жумуштардын же кызмат көрсөтүүлөрдүн рыноктук баасы кеткен сарптоолордун жана иш-аракеттин бул чөйрөсү үчүн адаттагыдай пайдасынын суммасы катары аныкталат. Мында ушундай учурлардагы товарларды, жумуштарды же кызмат көрсөтүүлөрдү өндүрүүгө жана/же сатып алууга жана/же сатууга кеткен түз же кыйыр чыгымдар, ушундай учурларда ташууга, сактоого, камсыздандырууга жана башка ушундай сарптоолорго кеткен чыгымдар эске алынат.

5. Салык салуу максаттарында бүтүмдөрдүн баасын аныктоо жөнүндө салык кызматынын органынын чечимине салык төлөөчүнүн даттануусу тууралуу ишти кароодо сот ушул главада саналган жагдайларды чектебестен бүтүмдүн натыйжаларын аныктоо үчүн мааниси бар бардык кырдаалдарды эске алууга укуктуу.

17-глава
 Салык кызматынын органдарынын башка субъекттер менен өз ара аракети

 

122-берене. Салык кызматы органдарынын бажы органдары, финансылык чалгын органдары жана экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү боюнча органдары менен биргелешкен аракети

1. Салык кызматы органдарынын бажы органдары, каржылык чалгындоо органдары жана экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү боюнча органдары менен өз ара аракеттери ушул Кодексте, Кыргыз Республикасынын бажы иши чөйрөсүндөгү мыйзамдарында, "Изин суутпай издөө иши жөнүндө", "Терроризмди каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоого) каршы аракеттенүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында, эки тараптуу (көп тараптуу) түзүлгөн макулдашууларда белгиленген ыйгарым укуктардын чектеринде жүзөгө ашырылат.

2. Салык кызматынын органдары ушул беренеде көрсөтүлгөн маалыматтарды жана материалдарды алмашуу, алуу жана берүү аркылуу салык кызматынын органдарынын бажы органдары, финансылык-чалгын органдары жана экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү боюнча органдары менен биргелешкен аракетин ишке ашырат.

3. Салык кызматынын органдары:

1) салык төлөөчүнүн салыктык милдеттенмелерин аткарууга байланыштуу экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү боюнча органдары, финансылык-чалгын органдары жана бажы органдары аныктаган жана жиберген документ менен тастыкталган маалыматтарды жана материалдарды карайт жана ушул Кодексте белгиленген тартипте алар боюнча салык төлөөчүгө көчмө текшерүүсүн дайындоо же аны жүргүзүүдөн баш тартуу жөнүндө чечим кабыл алат;

2) экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү боюнча органдарынын жана финансылык чалгын органдарынын кат жүзүндөгү суроо-талаптары боюнча салык төлөөчүнү салыктык каттоо жөнүндө болгон маалыматты: анын идентификациялык салык номерин, аты-жөнүн же аталышын, жашаган же турган жерин, ошондой эле КНС боюнча каттоо маалыматын берет;

3) ушул Кодекстин талаптарына ылайык экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү боюнча органына салыктын азайтылган суммасы белгиленген чектен ашып кеткендиги, ал боюнча кылмыш жоопкерчилиги карала тургандыгы боюнча көчмө текшерүүнүн материалдарын жиберет;

4) экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү боюнча органдарына салык органдарында салыктык каттоодон өтпөгөн, салык отчеттуулугун бербеген салыктарды төлөөдөн качып жүргөн, ошондой эле салык төлөөчүлөр КНСтин эсеп-фактураларынын бланктарын жоготкон, жалган ишкердик, КНСтин жасалма эсеп-фактураларын жана акциз маркаларын пайдаланган фактылар боюнча адамдарды издөө боюнча арыздар менен кайрылышат жана алар боюнча белгиленген мөөнөттөрдө арыздардын мааниси боюнча негиздүү жоопторду алышат;

5) экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү боюнча органдары салык кызматы органдарынын кызмат адамдарынын укук бузуулары боюнча кызматтык териштирүүлөрдүн материалдарын карап чыккандан кийин, кылмыш курамы болбосо, бул адамдарга тартиптик жана администрациялык чараларды көрүшөт;

6) бажы органдарынан экспорттук-импорттук операциялар боюнча, ошондой эле КНСти шарттуу эсептөө менен импорттолуучу негизги каражаттар боюнча толук маалыматтар базасын алат;

7) бажы органдарына тийиштүү материалдарды жиберүү аркылуу бажылык укук бузуулардын фактыларын көчмө текшерүүнүн жүрүшүндө аныкталган маалыматтарды берет.

(КР 2014-жылдын 29-декабрындагы № 167, 2016-жылдын 12-августундагы № 167 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

123-берене. Салык кызматы органдарынын юстиция органдары менен биргелешкен аракети

Салык кызматы органдарынын юстиция органдары менен биргелешкен аракети каттоодон, кайра каттоодон өткөн жана юридикалык жактардын мамлекеттик реестринен чыгарылган субъекттер жөнүндө маалыматтар базасын алмашуу аркылуу ишке ашырылат.

 

124-берене. Салык кызматы органдарынын мамлекеттик статистика органдары менен биргелешкен аракети

1. Салык кызматы органдарынын мамлекеттик статистика органдары менен биргелешкен аракети ушул Кодексте жана "Мамлекеттик статистика жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамында белгиленген ыйгарым укуктардын чектеринде ишке ашырылат.

2. Салык кызматынын органдары мамлекеттик статистика органдары менен өз ара аракеттенүүнү төмөнкүлөр аркылуу ишке ашырат:

1) ушул беренеде көрсөтүлгөн маалыматтарды жана материалдарды алмашуу, алуу же берүү;

2) статистикалык отчеттуулукту чогултуу, эсептерди жүргүзүү, кат алышуу, сурамжылоолорду, иргеме жана башка текшерип кароолорду жүргүзүү боюнча салык салуу чөйрөсүндөгү милдеттерди чечүүгө, мамлекеттик статистикалык байкоолордун формаларын иштеп чыгууга жана натыйжаларын чыгарууга катышуу;

3) мамлекеттик статистикалык байкоо жүргүзүүлөрдүн статистикалык методологиясын жана отчеттук-статистикалык документтерин, ошондой эле эсептик документтердин типтүү формаларын иштеп чыгууга катышуу;

4) идентификациялык салык номерин, ишканалардын, уюмдардын жана жеке ишкерлердин жана башка мамлекеттик классификаторлордун жалпы идентификациялык кодун пайдалануунун негизинде Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүсүнүн мамлекеттик реестрин жана Статистикалык бирдиктердин бирдиктүү мамлекеттик регистринин айкалышуусун актуалдуу абалда кармоо жана маалыматтык камсыздоо.

3. Салык кызматынын органынын мамлекеттик статистика органы менен өз ара аракети, төмөнкүдөй учурларда да ишке ашырылат:

1) Кыргыз Республикасынын салык төлөөчүлөрүнүн мамлекеттик реестрине жана Статистикалык бирдиктердин бирдиктүү мамлекеттик регистрине жаңы салык төлөөчүнү каттоодо жана киргизүүдө;

2) салык төлөөчүнү кайра каттоодо;

3) белгиленген ыйгарым укуктардын чектеринде салык төлөөчүнүн ишине контролдук жүргүзүүдө;

4) салык төлөөчү өз ишин токтоткондо.

4. Салык кызматынын органдары мамлекеттик статистика органдарына төмөнкүлөрдү берет:

1) мамлекеттик каттоодон өткөн салык төлөөчүлөр жөнүндө маалыматтар базасынан маалымдарды;

2) экономикалык жана ишкердик ишти жүзөгө ашыруучу салык төлөөчүлөр жөнүндө маалыматтар базасынан маалымдарды.

5. Мамлекеттик статистика органдары салык кызматынын органдарына төмөнкүлөрдү берет:

1) (КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту);

2) мамлекеттик статистика органдары чыгаруучу маалымдамаларды, бюллетендерди үзгүлтүксүз негизде;

3) тийиштүү суроо-талаптын негизинде кагаздагы жана/же электрондук булактардагы статистикалык бирдиктер жөнүндө керектүү маалыматты (маалыматтар базасын).

(КР 2015-жылдын 22-майындагы № 115, 2015-жылдын 24-июлундагы № 194 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

125-берене. Салык кызматынын органдарынын салык салуу объекттерин каттоочу органдар менен биргелешкен аракети

1. Салык кызматы органдары кыймылсыз мүлккө укуктарды мамлекеттик каттоону жана транспорт каражаттарын каттоону жүзөгө ашыруучу органдар менен төмөнкүлөр жөнүндө жазуу же электрондук түрүндө маалымат алуу жолу менен өз ара аракеттенүүнү жүзөгө ашырышат:

1) ошол органдарда катталган же каттоодон чыгарылган салык салуу мүлкү - объекттери жөнүндө;

2) бул мүлктүн менчик ээси болуп саналган субъекттер жөнүндө;

3) салык салуу объектиси болуп саналган мүлктүн параметрлери жөнүндө.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн органдар мурдагы айдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн чейин ай сайын өзү турган жердеги салык органына менчик укугун мамлекеттик каттоо же салык салуу объектиси тууралуу маалымат берип турууга милдеттүү.

3. Автотранспорт каражаттарын же тракторлорду, өзү жүрүүчү технологиялык машиналарды, ошондой эле аларга чиркегичтерди каттоо жүргүзүүчү органдар каттоодо, кайра каттоодо, маалымкаттарды берүүдө жана техникалык кароолорду жүргүзүүдө мүлккө салык төлөө жөнүндө документти көрсөтүүнү талап кылууга милдеттүү.

Көрсөтүлгөн документ жок болсо, каттоону, кайра каттоону, маалымкаттарды берүүнү жана техникалык кароону жүргүзүүгө болбойт.

4. Салык кызматынын органдары нотариалдык бүтүмдөрдү жана фондулук биржага бүтүмдөрдү кошо алганда салык салуу объекттерине укуктардын өтүшүнө байланыштуу бүтүмдөрдү каттоо жүргүзүүчү башка органдар менен өз ара кызматташат. Ушул бөлүгүндө көрсөтүлгөн органдар отчеттук кварталдан мурдагы айдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн чейин квартал сайын өзү турган жердеги салык органына бүтүмдөрдү каттоо жөнүндө маалымат берип турууга милдеттүү.

(КР 2010-жылдын 10-февралындагы № 25, 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

126-берене. Салык кызматы органдарынын банк менен биргелешкен аракети

Салык кызматы органдары менен биргелешип аракеттенүү максатында банктар төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) салык кызматынын органдарынын суроо-талабынын жана/же күчүнө кирген сот актысынын негизинде салык төлөөчүлөрдүн эсептерин ачуу же жабуу тууралуу маалыматтарды берүү;

2) текшерилип жаткан салык төлөөчүнүн эсептери боюнча жүргүзүлгөн операциялар тууралу маалыматты, ошондой эле анын эсебинин учурдагы абалы жөнүндө маалыматты мыйзамдуу күчүнө кирген соттук актынын негизинде берүүгө;

3) салык төлөөчү салыктык каттоодо тургандыгы жөнүндө салыктык кызмат органынын маалымкатын көрсөткөндө гана уюмдар менен жеке ишкерлерге эсеп ачууга;

4) салык төлөөчүнүн салыктык милдеттенмелерин аткаруу эсебине бюджетке акча каражаттарын которуу жөнүндө тапшырмасын биринчи кезекте аткарууга;

5) салык төлөөчүнүн эсебинен акча каражаттарды алуу боюнча операция жүргүзүлгөн күндө салыктын суммасын бюджетке жөнөтүүгө;

6) карыз алуучунун төлөнбөгөн карызын кечүү жана банктын карызды талап кылуу укугун токтотуу жөнүндө маалыматты тиешелүү суроо-талап алынгандан кийинки 30 календардык күндүн ичинде банктан берүүгө;

7) салык төлөөчү мойнуна алган салыктык карызын жоюу үчүн салык кызматынын органдары койгон салыктык төлөм талаптарын сөзсүз жана биринчи кезектеги тартипте аткарууга.

(КР 2009-жылдын 24-июлундагы № 245, 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2016-жылдын 12-августундагы № 167 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

127-берене. Салык кызматы органдарынын жарандык абал актыларын мамлекеттик каттоо жүргүзүүчү органдар менен биргелешкен аракети

Салык кызматынын органдары жарандык актыларын жазуу органы менен, жарандык абалдын актыларын мамлекеттик каттоого ыйгарым укуктар берилген жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы менен, Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары Кыргыз Республикасынын дипломатиялык өкүлчүлүгү жана консулдук мекемеси менен жарандык абалдын актыларын мамлекеттик каттоо: төрөлүү, өлүү, никеге туруу, никени бузуу, аты-жөнүн өзгөртүү жөнүндө маалымат алуу аркылуу өз ара кызматташат.

128-берене. Салык кызматы органдарынын чет өлкөлүк жарандарга жана жарандыгы жок адамдарга карата ыйгарым укуктар берилген органдар менен биргелешкен аракети

Салык кызматы органдары чет өлкөлүк жарандарга жана жарандыгы жок адамдарга карата ыйгарым укук берилген органдар менен төмөнкүлөр жөнүндө маалымат алуу аркылуу биргелешип аракеттенет:

1) чет өлкөлүк жарандардын же жарандыгы жок адамдардын Кыргыз Республикасына келишине, алардын Кыргыз Республикасында болушуна жана Кыргыз Республикасынан кетишине берилген уруксаттар жөнүндө;

2) эмгектенүү максатында Кыргыз Республикасына келишкен чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар жөнүндө.

129-берене. Салык кызматы органдарынын салык төлөөчүлөрдүн уюмдары менен биргелешкен аракети

Кыргыз Республикасында натыйжалуу салык саясатын түзүү жана ишке ашыруу, өз ара аракеттенүү деңгээлин жогорулатуу жана салык төлөөчүлөр менен мамлекеттин кызыкчылыктарынын балансына жетишүү максатында салык кызматынын органдары салык төлөөчүлөрдүн уюмдары, анын ичинде бизнес-ассоциациялар, кесиптик бирикмелер менен биргелешип аракеттенүүнү ишке ашырат.

130-берене. Салык кызматы органдарынын чет мамлекеттин дипломатиялык, консулдук жана башка өкүлчүлүгү же эл аралык уюм менен биргелешкен аракети

Салык кызматынын органдары чет мамлекеттин дипломатиялык, консулдук жана башка өкүлчүлүгү же эл аралык уюм менен биргелешкен аракетти бул субъекттер ушул Кодекстин жоболоруна ылайык ар кандай маалыматтарды берүү жана ар кандай иштерди аткаруу боюнча салык кызматынын органдарынын талабына карата иммунитеттен пайдалана тургандыгын эске алуу менен ишке ашырат.

131-берене. Салык кызматы органдарынын жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргелешкен аракети

1. Салык кызматынын органдары жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен өз ара аракеттенүүнү төмөнкүлөр аркылуу ишке ашырат:

1) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынан төмөнкүлөрдү алуу:

а) жергиликтүү салыктарды киргизүү боюнча чечимдерди;

б) экономикалык ишти жүргүзүүгө жана жеке турак үйлөрдү курууга юридикалык жактарга жана жеке адамдарга бөлүнгөн жер участоктору боюнча чечимдерди (токтомдорду);

в) мамлекеттик жана муниципалдык менчик жерлерди пайдаланууга түзүлгөн ижара келишимдери жөнүндө маалыматты;

г) калктуу конуштардын экономикалык-пландаштыруу зоналарынын өзгөчөлүктөрүнө жараша белгиленген калктуу конуштардын жерлерин пайдалануу үчүн жер салыгынын базалык ставкасын дифференциялоочу кабыл алынган коэффициенттердин өлчөмдөрү жөнүндө чечимдерди;

д) жер салыгы жана мүлккө салык боюнча бошотуулар жөнүндө чечимдерди;

е) салык постун белгилөө боюнча кайрылууларды;

ж) ушул Кодекстин XIII жана XIV бөлүмдөрүндө, ошондой эле 53 жана 54-главаларында каралган ченемдерди салык төлөөчү бузганда түзүлгөн протоколдорду;

2) ушул Кодексте каралган комиссиялардын иштерине биргелешип катышуу;

3) салык салуу максатында биргелешкен иш-чараларды жүргүзүү;

4) жергиликтүү бюджеттердин киреше бөлүгүн биргелешип прогноздоо.

2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары салык төлөөчүлөрдү эсепке алууда жана салыктарды чогултууда салык кызматынын органдарына көмөк көрсөтүшөт.

(КР 2010-жылдын 16-мартындагы № 51, 2013-жылдын 20-февралындагы № 25 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

132-берене. Салык кызматы органдарынын уюмдар менен жеке жактарга лицензияларды жана уруксаттарды берүүнү жүргүзүүчү органдар менен биргелешкен аракети

Салык кызматынын органдары лицензия жана уруксат алышкан субъекттер жөнүндө маалыматтарды, ошондой эле салык органдарынын суроо-талаптары боюнча башка маалыматтарды алуу аркылуу лицензияларды жана уруксаттарды берүүчү органдар менен өз ара аракеттенет.

133-берене. Ушул главанын жоболорун бузгандык үчүн жоопкерчилик

Ушул главанын талаптарын тиешелүү органдардын кызмат адамдарынын аткарбашы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартууга алып келет.

V БӨЛҮМ
 САЛЫКТЫК УКУК БУЗУУ ЖАНА АНЫ БУЗГАНДЫК ҮЧҮН ЖООПКЕРЧИЛИК

 

18-глава
 Салыктык укук бузуу үчүн жоопкерчилик жөнүндө жалпы жоболор

 

134-берене. Салыктык укук бузуулар түшүнүгү

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын бузуу же салыктык укук бузуу деп, администрациялык жана/же кылмыштык укук бузуу белгилерин камтыбаган салыктык укук мамилелеринин катышуучусунун күнөөсү менен жасалган укукка жат жосун (аракет же аракетсиздик) саналат.

2. Кылмыш же администрациялык укук бузуунун белгилерин камтыган, Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын бузгандык үчүн жоопкерчилик Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексинде же Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинде белгиленет.

135-берене. Салыктык укук бузуу жасагандык үчүн жоопкерчилик

1. Салыктык укук бузуу жасагандык үчүн жоопкерчилик салыктык укук бузуу жасалышына күнөөлүү салыктык укук мамилелеринин катышуучусуна сот же болбосо компетенттүү орган (кызмат адамы) тарабынан жаза чараларын колдонуудан көрүнгөн салыктык укук бузуу жасоонун укуктук кесепети болуп саналат.

2. Салыктык укук бузуу үчүн жоопкерчилик ушул Кодексте белгиленет.

3. Салыктык укук бузуу жасагандык үчүн жоопкерчиликти караган норманы ушул Кодексти кошпогондо, башка мыйзамдарга киргизүүгө тыюу салынат.

136-берене. Салыктык укук бузуу жасагандык үчүн жоопкерчиликке тартылууга тийиш болгон салыктык укук мамилелеринин катышуучулары

Ушул Кодексте каралган учурларда төмөнкүлөр салыктык укук бузуу үчүн жоопкерчилик тартат.

1) салык төлөөчү, анын кызмат адамдары жана/же мыйзамдуу өкүлдөрү (ата-энелер, багуусундагылар, камкорчу);

2) салык кызматынын органдары, алардын кызмат адамдары;

3) салыктык укук мамилелеринин башка катышуучусу.

137-берене. Салыктык укук бузуу үчүн жоопкерчиликке тартуунун жалпы принциптери

1. Ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган негиздерден жана тартиптен тышкары салыктык укук бузуу жасагандыгы үчүн эч ким жоопкерчиликке тартылышы мүмкүн эмес.

2. Эч ким бир эле салыктык укук бузуу жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке кайрадан тартылбайт.

3. Салыктык укук мамилелеринин катышуучусун салыктык укук бузуу жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартуу анын кызмат адамдарын тийиштүү негиздер болсо, Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинде, Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексинде каралган жоопкерчиликтен бошотпойт.

4. Салыктык укук бузуу жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартуу салык төлөөчүнү салыктык милдеттенмесин аткаруу, ошондой эле эсептелген туум-айыптын жана салык санкцияларынын суммасын төлөө милдеттенмесинен бошотпойт.

5. Салыктык укук мамилелеринин катышуучусу күнөөсү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте далилденмейинче салыктык укук бузууну жасоого күнөөлүү деп эсептелбейт.

6. Жоопкерчиликке тартылуучу салык төлөөчү жана анын кызмат адамы салыктык укук бузууну жасоодо өзүнүн күнөөлүү эместигин далилдөөгө милдеттүү эмес.

7. Салыктык укук бузуу фактысы жана аны жасалышына адамдын күнөөлүү экендигин күбөлөндүргөн жагдайды далилдөө милдети салык кызматынын органдарына жүктөлөт.

138-берене. Салыктык укук бузуу жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартуунун эскириши

1. Субъект эгерде салыктык укук бузууну жасаган күндөн тартып 6 жыл өтсө (эскирүү мөөнөтү) жана ага тиешелүү салык кызматы органынын чечими тапшырылбаса, салыктык укук бузууну жасагандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылбайт.

2. Салыктык отчетто көрсөтүлгөн салыктын суммасын азайтууга байланыштуу салыктык укук бузууларды жасоо учурунда эскирүү мөөнөтүн эсептөө салык кызматы органынын тиешелүү чечими тапшырылган күндөн тартып башталат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

139-берене. Салыктык укук бузуу жасагандык үчүн салык санкциясы

1. Салык санкциясы салыктык укук бузуу жасагандыгы үчүн жоопкерчилик чарасы болуп саналат.

2. Салык санкциясы ушул Кодексте каралган өлчөмдө акчалай жаза түрүндө белгиленет жана колдонулат.

3. Бир эле субъект эки же андан ашуун салыктык укук бузуу жасаса, ушул Кодексте каралган салык санкциялары ар бир укук бузуу үчүн өз-өзүнчө өндүрүлөт.

4. Салык санкциясын колдонуу жөнүндө чечим салык кызматы органы тарабынан кабыл алынат жана салык төлөөчүгө ушул Кодексте белгиленген тартипте тапшырылат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

140-берене. Салык санкциясын өндүрүүнүн эскириши

1. Салык кызматынын органдары салыктык укук бузуу үчүн жоопкерчиликке тартуу жөнүндө чечимди салык төлөөчүгө тапшырган күндөн кийинки күндөн тартып 6 жылдан кечиктирбестен салык санкциясын өндүрүү жөнүндө сотко доо менен кайрыла алат.

2. Салыктык укук бузуу болсо, бирок кылмыш ишин козгоодон же токтотуудан баш тартса, доо арызын берүү мөөнөтү кылмыш ишин козгоодон баш тартуу же токтотуу жөнүндө токтомду салык кызматы органдары алган күндөн тартып эсептелет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

19-глава
 Салыктык укук бузуулардын түрлөрү жана аларды жасагандык үчүн жоопкерчилик

 

141-берене. Салык органында салыктык жана/же эсепке алуу каттоосунан четтөө

Салык төлөөчү салыксыз жана/же салык органында эсепке алуу каттоосуз иш жүргүзгөндө мындай ишмердиктин бүткүл мезгили үчүн эсептелген жана/же эсептелүүгө тийиш болгон салыктардын суммасынын бир эсе өлчөмүндө, бирок 50 эсептик көрсөткүчтөрдөн кем эмес өлчөмдө салык санкциясы колдонулат.

142-берене. Салыктын суммаларын азайтуу

Эгерде салыктык отчеттуулукта көрсөтүлгөн салыктын суммасы салыктык отчетто көрсөтүлүүгө тийиш болгон салыктын суммасына салыштырмалуу азайтылса, салык төлөөчүгө:

1) текшерилүүчү календардык жылдан мурдагы жыл үчүн жалпы жылдык кирешеге карата салыктын суммасы 2 пайызга чейинки өлчөмдө азайтылса - салык санкциясы колдонулбайт;

2) текшерилүүчү календардык жылдан мурдагы жыл үчүн жалпы жылдык кирешеге карата салыктын суммасы 2ден 5 пайызга чейинки өлчөмдө азайтылса - салыкты азайтуу суммасынын 50 пайыз өлчөмүндө салыктык санкция колдонулат;

3) текшерилүүчү календардык жылдан мурдагы жыл үчүн жалпы жылдык кирешеге карата салыктын суммасы 5 пайыздан ашуун өлчөмдө азайтылса - салыкты азайтуу суммасынын 100 пайыз өлчөмүндө салыктык санкция колдонулат.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

143-берене. Салык агенти тарабынан салыктарды төлөө боюнча милдетти аткарбоо

Кармалуучу же төлөөгө тийиш болгон салыктын суммасын төлөбөй коюу же толук эмес төлөө учурунда салык агентине төлөнүүгө тийиш болгон салыктын төлөнбөгөн суммасынын 10 пайызы өлчөмүндө салык санкциясы жана/же аны төлөө үчүн белгиленген күндөн тартып ар бир толук же толук эмес ай үчүн кошумча төлөө колдонулат, бирок бул көрсөтүлгөн сумманын 50 пайызынан ашпашы керек.

144-берене. Банктын жоопкерчилиги

(КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

145-берене. Салык кызматы органдарынын кызмат адамдарынын жоопкерчилиги

1. Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарын бузууга күнөөлүү салык кызматы органынын кызмат адамы ушул Кодексте жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзам актыларында белгиленген тартипте жоопкерчилик тартат.

2. Укукка каршы аракеттерди жана/же аракетсиздикти жасаган салык кызматы органынын кызмат адамы, анын күнөөсү сот тартибинде белгиленгенден кийин салык кызмат органдарында кандайдыр бир кызмат ордун ээлөөгө укуксуз.

3. Салык кызматы органдарынын кызмат адамдарынын салык төлөөчүнүн укугун бузган укукка сыйбаган аракеттеринин жана/же аракетсиздигинин натыйжасында, ошондой эле ошол кызмат адамдарынын салык төлөөчүгө карата ушул Кодексте каралган милдеттерди талаптагыдай жүзөгө ашырбоосунун кесепетинен салык төлөөчүгө келтирилген зыяндар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте, кызмат адамдары жана салык кызматы органдары тарабынан орду толтурулууга жатат.

(КР 2012-жылдын 25-июлундагы № 125, 2017-жылдын 6-июнундагы № 98 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

VI БӨЛҮМ
 САЛЫК КЫЗМАТ ОРГАНДАРЫНЫН ЧЕЧИМДЕРИНЕ, АЛАРДЫН КЫЗМАТ АДАМДАРЫНЫН ИШ-АРАКЕТИНЕ ЖАНА/ЖЕ АРАКЕТСИЗДИГИНЕ ДАТТАНУУ

 

20-глава
 Салык кызмат органдарынын чечимдерине даттануунун тартиби

 

146-берене. Салык кызмат органдарынын чечимине салык төлөөчүнүн даттануусун кароочу органдар

Ушул бөлүмгө ылайык салык кызмат органдарынын чечимине салык төлөөчүлөрдүн даттанууларын кароо ыйгарым укуктуу салык органында жүргүзүлөт.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

147-берене. Салык төлөөчүнүн даттанууларын берүү тартиби жана мөөнөттөрү

1. Салык кызмат органдарынын чечимине салык төлөөчүнүн даттануусу салык төлөөчүгө мындай чечим тапшырылган күндөн кийинки күндөн тартып 30 календарлык күндүн ичинде ыйгарым укуктуу салык органына берилет.

2. Эгерде салык төлөөчү ушул берененин 1-бөлүгүндө белгиленген мөөнөт бүткөндөн кийин салык кызмат органдарынын чечимине даттануу берсе, бул даттануу каралбайт.

3. Даттануунун көчүрмөсү салык төлөөчү тарабынан чечимине даттанылган салык кызматынын органына жиберилет.

4. Ушул бөлүмдүн жоболорун бузуу менен берилген даттануу ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан анын себептерин көрсөтүү менен арыз ээсине кайтарылып берилет.

5. Салык төлөөчү, даттануусунун кайтарып берилишине шылтоо болгон себептер четтетилгенден кийин, даттанууну кайтарылган даттануу алынган күндөн кийинки 10 күндүн ичинде ыйгарым укуктуу салык органына кайра жиберүүгө укуктуу.

6. Салык милдеттенмесин азайтуу фактысы боюнча кылмыш иши козголсо, салык төлөөчүнүн даттануусу салык кызматынын органдарында каралууга тийиш эмес. Мындай учурда салык төлөөчү көрсөтүлгөн факт боюнча эксперт корутундусун алуу үчүн ыйгарым укуктуу органга кайрылууга укугу бар.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

148-берене. Салык төлөөчүнүн даттануусунун формасы жана мазмуну

1. Салык төлөөчү даттанууну жазуу жүзүндө берет.

2. Даттанууда төмөнкүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:

1) даттанууну берүү датасы;

2) даттануу берилген салык кызматынын органынын аталышы;

3) даттанууну берген адамдын аты-жөнү же болбосо толук аталышы, анын жашаган жери (турган жери);

4) салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номери;

5) чечимине даттануу берилген салыктык кызмат органынын аталышы;

6) даттануу берип жаткан салык төлөөчү өзүнүн талабын негиздеген жагдайлар жана бул жагдайларды тастыктоочу далилдер;

7) тиркелүүчү документтердин тизмеси;

8) даттанылуучу чечимдердин реквизиттери.

3. Даттанууда талаш-тартышты чечүү үчүн мааниси бар башка маалыматтар да көрсөтүлүшү мүмкүн.

4. Даттанууга салык төлөөчү кол коет.

5. Даттанууга төмөнкүлөр тиркелет:

1) салыктык контролдун натыйжалары боюнча материалдардын жана актынын көчүрмөлөрү;

2) ал боюнча чечимдин көчүрмөсү;

3) салык төлөөчү өзүнүн талаптарын негиздеген жагдайларды ырастоочу, салык төлөөчү жана башка органдар күбөлөндүргөн документтер;

4) ишке тиешеси бар башка документтер.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

149-берене. Салык төлөөчүнүн даттанууларын кароонун тартиби

1. Салык төлөөчүнүн даттануусуна мындай даттануу алынган күндөн кийинки күндөн тартып 30 календарлык күндөн кечиктирбеген мөөнөттө даттануунун маанисине карата чечим жиберилет.

Даттанууну кароо мөөнөтү ыйгарым укуктуу салык органына даттануу катталган күндөн кийинки күндөн тартып эсептелет жана салык төлөөчүгө чечим жооп жиберилген күндө бүтөт.

2. Эгерде даттанууну кароо мезгилинде салык төлөөчүдөн өз ара байланыштуу салыктар жана төлөмдөр боюнча баштапкы даттанууга толуктоо түшсө, негизги жана кошумча даттануулар боюнча кароо мөөнөтү толуктоо түшкөн күндөн кийинки күндөн тартып башталат.

Даттанууну кароо мөөнөтү эл аралык келишимдерге ылайык башка мамлекеттердин ыйгарым укуктуу органдарына, салык маселелери боюнча жоболорду колдонуунун тартибин түшүндүрүү үчүн тийиштүү органдарга суроо-талаптарды жиберүү, утурлама текшерүүлөрдү, кайра текшерүүлөрдү дайындоо учурларында токтотулуп турат.

Салык төлөөчүгө даттануу боюнча акыркы чечим ушул пунктта каралган жол-жоболорду аткаргандан кийин кабыл алына тургандыгы тууралуу аралык чечим жиберилет.

Ушул бөлүктө каралган мөөнөттөрдү узартуу жана токтотуп туруу күндөрүн кошуп алганда, даттанууну кароо мөөнөтү даттанууну берген күндөн кийинки күндөн тартып 90 күндөн ашпоого тийиш

3. Салык төлөөчүнүн даттануусу, эгерде ыйгарым укуктуу салык органы ушул берененин 1 жана 2-бөлүктөрүндө каралган мөөнөттө чечим жибербесе, канааттандырылды деп эсептелет.

4. Даттанууну кароонун жыйынтыктары боюнча ыйгарым укуктуу салык органы төмөндөгү чечимдердин бирин кабыл алат:

1) салык төлөөчүнүн даттануусун канааттандырат;

2) салык төлөөчүнүн даттануусун жарым-жартылай канааттандырат;

3) салык төлөөчүнүн даттануусун канааттандыруудан баш тартат.

Ушул бөлүктүн 1 жана 2-пункттарына ылайык ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан кабыл алынган чечим салык кызматы органынын мурдагы чечимин жокко чыгарат.

5. Ыйгарым укуктуу салык органы чечимди салык төлөөчүгө ушул Кодекстин 82-беренесинде каралган тартипте тапшырат, ошондой эле чечимине доо арызы берилген салык кызматы органына жиберет.

Ыйгарым укуктуу салык органынын чечиминин негизинде чечимине даттанылган салык кызматынын органы ушул берененин 4-бөлүгүнүн 1 жана 2-пункттарында каралган учурларда ушул Кодекстин 106-беренесинин 2-6-бөлүктөрүнө ылайык жаңы чечим чыгарууга милдеттүү.

6. Эгерде даттанууда мурда жиберилген даттанууларга мааниси боюнча байланыштуу ал боюнча чечимдер арыз ээсине бир нече ирет жөнөтүлгөн маселелерди камтыса жана даттанууда жаңы негиздер же жагдайлар келтирилбесе, ыйгарым укуктуу салык органы кезектеги даттануунун негизсиздиги жана көрсөтүлгөн даттануу, мурда жиберилген даттануулар бир эле органга жиберилген шартта бул маселе боюнча салык төлөөчү менен кат жазышууларды токтотуу жөнүндө чечим кабыл алууга укуктуу. Бул чечим жөнүндө салык төлөөчүгө жазуу жүзүндө кабарланат.

7. Берилген даттануу боюнча ыйгарым укуктуу салык органынын чечимине макул болбогон салык төлөөчү бул чечимге администрациялык иштер үчүн белгиленген өзгөчөлүктөрү менен жарандык сот өндүрүшүнүн жалпы эрежелери боюнча сот тартибинде даттанууга укуктуу.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2017-жылдын 20-февралында № 27 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

150-берене. Салык төлөөчүнүн даттануусу боюнча салык кызматы органынын чечиминин мазмуну

Даттанууну кароонун натыйжалары боюнча чечимде төмөнкүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:

1) чечим кабыл алынган күн жана жер;

2) даттанууну караган ыйгарым укуктуу салык органынын аталышы;

3) салык төлөөчүнүн фамилиясы жана аты же болбосо толук аталышы, арыз берүүчүнүн дареги;

4) салык төлөөчүнүн идентификациялык салык номери;

5) чечимге даттануу берилген салык кызматынын органынын аталышы;

6) даттанылуучу чечимдин реквизиттери жана кыскача мазмуну;

7) даттануунун мааниси;

8) чечимдин негизине коюлган себептердин жана фактылардын баяндалышы;

9) ушул Кодекстин нормаларына, мыйзамга же нормативдик укуктук актыларга шилтемелер;

10) кабыл алынган чечим;

11) чечимине даттанылган салык органына тиешелүү тапшырма.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

151-берене. Даттануу берүүнүн натыйжалары

1. Ушул Кодексте белгиленген тартипте ыйгарым укуктуу салык органына же сотко салык төлөөчүнүн даттанууну берүүсү даттанылган чечимдин аткарылышын токтотуп турат.

2. Чечимди аткаруу ыйгарым укуктуу салык органына даттануу берилген күндөн тартып даттанылган чечим салык төлөөчүгө тапшырылган күндөн кийинки 30 күн өткөнгө чейин токтотула турат.

Даттанылган чечимди аткаруу салык төлөөчүгө даттанууга чечим тапшырылганга чейин токтотула турат.

3. Салык төлөөчүнүн даттануусун толук же жарым-жартылай канааттандыруу учурунда салык кызматынын органынын чечимине даттанууга чечимдин негизинде тиешелүү өзгөртүү жана толуктоо киргизилет.

4. Салык төлөөчүнүн даттануусун канааттандыруу же жарым-жартылай канааттандыруу учурунда даттанууну кароонун бүткүл мезгили үчүн салык санкциялары жана туум-айыптар негиздүү эсептелген деп табылган суммага гана эсептелет.

5. Эгерде салык төлөөчүнүн даттануусу боюнча чечим кабыл алынгандан кийин ыйгарым укуктуу салык органы чечим чыгаруу учурунда эске алынбаган документтик маалыматтар алынса жана салык төлөөчүнүн салыктык милдеттенмеси өзгөртүүгө дуушар болсо, ыйгарым укуктуу салык органы бул чечимди өзгөртүүгө укуктуу.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

152-берене. Салык кызматы органдарынын кызмат адамдарынын иш-аракетине жана/же иш-аракетсиздигине даттануу тартиби

Салык кызматынын органдарынын кызмат адамынын иш-аракетине жана/же аракетсиздигине Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте даттанылат.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

ӨЗГӨЧӨ БӨЛҮК

 

153-берене. Ушул Кодекстин өзгөчө бөлүгүндө колдонулуучу терминдер жана аныктамалар

Ушул Кодекстин өзгөчө бөлүгүндө төмөнкүдөй терминдер жана аныктамалар колдонулат:

1) "Кайрымдуулук ишмердиги" - жарандарга жана юридикалык жактарга активдерди пайда көздөбөй берүү (акысыз негизде же жеңилдетилген шарттарда) же болбосо аларды сатууга кеткен чыгымдардан ашпаган акыга кызматтарды көрсөтүү жана жумуштарды аткаруу боюнча кайрымдуулук ишмердик жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган кайрымдуулук максаттарын ишке ашырууга багытталган жеке жана/же юридикалык жактардын ыктыярдуу иш-аракети.

2) "Кайрымдуулук уюму" - коммерциялык эмес уюм:

а) коммерциялык эмес уюмдар жана кайрымдуулук ишмердиги жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык түзүлгөн жана кайрымдуулук иш-аракетин жүзөгө ашыруучу;

б) акциздик товарларды өндүрүү жана/же сатуу боюнча иш-аракетти жүргүзүү менен алектенбеген;

в) саясий партияларды же шайлоо кампанияларын колдоого катышпаган.

3) "Кайтарылуучу камсыздандыруу сыйлыгы" - камсыздандыруучу тарабынан камсыздандырылуучу төлөгөн камсыздандыруу сыйлыгын келишимди мөөнөтүнөн мурда бузган учурда камсыздандырылуучунун дарегине толук көлөмүндө же айрым төлөө менен кайтарып берүү.

4) "Кирүү төгүмдөрү" - бул уюмдун уюштуруу документтеринде каралган өлчөмдө жана тартипте мүчөлүккө негизделген коммерциялык уюмга кирүүдө адамдар тарабынан берилүүчү активдер, мында берүүлөр өздүк наркынан төмөн баа боюнча же болбосо бул уюмга акысыз мүчөлүккө утурлап кызмат көрсөтүү менен шартталбайт.

5) "Өмүрдү узак мөөнөттүү камсыздандырууда сатып алуу суммасы" - камсыздандыруучу менен келишимди мөөнөтүнөн мурда бузган күндө камсыздандырылуучуга төлөнүүгө тийиш болгон төгүмдөрдүн резервдик бөлүгү. Сатып алуу суммасынын өлчөмү камсыздандыруучу тарабынан түзүлгөн атайын таблицалар боюнча жана камсыздандыруунун бүтүүчү мезгилинин узактыгына жана келишим түзүлгөн мөөнөткө жараша аныкталат.

6) "Грант" - Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына, мамлекеттик, саясий максатты көздөбөгөн коммерциялык эмес уюмдарга мамлекеттер, эл аралык, чет өлкөлүк жана ата мекендик уюмдар тарабынан акысыз берилүүчү активдер.

7) "Гуманитардык жардам" - калктын турмуш-тиричилик шарттарын жакшыртуу, ошондой эле аскердик, экологиялык жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана жоюу үчүн аларды андан ары керектөө жана/же акысыз бөлүштүрүү шарттарында азык-түлүк, техника, шайман, жабдуу, медициналык каражаттар жана медикаменттер, башка мүлк түрүндө Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына, мамлекеттик, коммерциялык эмес уюмдарга, ошондой эле муктаж адамдарга мамлекеттер, уюмдар тарабынан акысыз берилүүчү активдер.

8) "Дивиденд" - салык төлөөчүнүн төмөнкүлөрдү кошо алганда пайдасынын бөлүгү:

а) өзүнө таандык акциялардан киреше түрүндө ошол адам алган уюмду жоюудагы нарктын өсүшү;

б) пайдага салыкты төлөгөндөн кийин жеке ишкердин карамагында калган пайда;

в) капиталдагы адамдын үлүшүнө ылайык ар кандай төлөмдөр;

г) айыл чарбалык товардык-сервистик кооперативдердин мүчөлөрүнө кооперативдик төлөмдөр;

д) инвестициялык фонддогу пайга ылайык төлөмдөр.

9) "Документ менен тастыкталган сарптоолор" - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилүүчү, бүтүмдөрдүн өлчөмүн, бүтүмдөрдүн мүнөзүн аныктоого жана анын катышуучуларын идентификациялоого мүмкүндүк берүүчү документ түрүндө тастыкталган чыгымдар, тизме, форма жана реквизиттер.

10) "Лотереялык ишмердик" - топтук же массалык оюндарды уюштуруу боюнча субъекттин иш-аракети, анын жүрүшүндө лотереяны уюштуруучу лотереяга катышуучулардын - лотереялык билеттердин менчик ээлеринин ортосунда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык ишке ашырылуучу лотереянын байге фондунун утушун өткөрөт. Мында утуш лотереялык ишмердик субъектинин эркине жана иш-аракетине жараша болбойт.

11) "Коммерциялык эмес уюм" - төмөнкүдөй талаптарга жооп берүүчү уюм:

а) бул уюм коммерциялык эмес уюмдар жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында, ошондой эле Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдарында каралган уюштуруу-укуктук формада катталган;

б) бул уюм өз ишмердигинин негизги максаты катары пайда табууну көздөбөйт жана тапкан пайданы анын мүчөлөрүнүн, уюштуруучулардын жана кызмат адамдарынын ортосунда бөлүштүрбөйт.

12) "Маданият жана спорт уюмдары" - менчигинин түрүнө карабастан коммерциялык жана коммерциялык эмес уюмдар, алардын ишмердигинин негизги түрү маданий дөөлөттөрдү сактоо, түзүү, өнүктүрүү, жайылтуу жана өздөштүрүү, дене тарбия жана спорт тармагында маданий жыргалчылыктарды, ошондой эле кызматтарды көрсөтүү болуп саналат.

13) "Акы төлөө" - дүңүнөн жана акчалай түрдө толук көлөмдө же жарым-жартылай төлөнгөн же төлөнүүгө тийиш болгон беримдер үчүн керектөөчү же башка адам тарабынан берүүчүгө түз же кыйыр түрдө төлөнүүчү төлөмдөрдүн бардык түрлөрүн камтыйт.

14) "Пайдалуу кендер" - жер казынасында камтылган табигый минералдык түзүлмөлөр, көмүртек жана жер алдындагы суулар алардын химиялык курамы жана физикалык түзүлүшү материалдык өндүрүш жана керектөө чөйрөсүндө колдонууга мүмкүндүк берет.

15) "Товардын бузулушу" - товардын бардык же айрым касиеттеринин начарлашы, ушунун кесепетинен мындай товар беримдерден салык алуу максаты үчүн колдонулбай калышы мүмкүн.

16) (КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

17) "Пайдалуу кен байлыктарын иштетүү" - пайдалуу кен байлыктарын ачуу, даярдоо жана алуу боюнча кен иштеринин комплекси.

18) "Роялти" - төмөнкүлөр үчүн сыйлык катарында алынган ар кандай түрдөгү төлөмдөр:

а) компьютердик программаларды, кино-, теле-, видеофильмдерди же радио жана теле үчүн жазууларды кошо алганда ар кандай адабият, искусство же илимдин чыгармаларына автордук укукту пайдалануу же пайдалануу укугун берүү үчүн;

б) өнөр жайлык менчик объектине, соода маркасына, дизайнга же моделге, өнөр жайлык, коммерциялык же илимий тажрыйбаларга тиешелүү планга, жашыруун формулага же процесске же маалыматка (ноу-хау) укукту ырастоочу ар кандай патент.

Каржылык ижара (лизинг) келишими боюнча алынган сыйакылар роялтиге кирбейт.

Ушул Кодекстин XI бөлүмүнүн максатында "роялти" деп, кен байлыктарын пайдалануу үчүн салык төлөөчү тарабынан төлөнүүчү төлөм түшүнүлөт.

19) "Айыл чарба өндүрүшчүлөрү" - айыл чарба продукциясын, ошондой эле акциздик товарлардан тышкары өз өндүрүшүндөгү айыл чарба продукциясын кайра иштетүү продуктуларын өндүрүүчү уюмдар же жеке адамдар, мында бул продукцияны сатуудан түшкөн каражат календардык жылдын ичинде товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү сатуунун жалпы көлөмүнүн 75 пайызынан кем болбошу керек.

20) "Айыл чарба товардык-сервистик кооперативи" - мүчөлөрүнүн кеминде 75 пайызы айыл чарба өндүрүшчүлөрүнөн турган кирешесинин кеминде 75 пайызы календардык жылдын ичинде кооператив өндүргөн товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү сатуудан түшөт.

21) "Камсыздандыруу сыйлыгы (төгүмү)" - келишимде шартталган камсыздандыруу учуру келгенде камсыздандыруу суммасын төлөөгө (ордун толтурууга) алган милдеттенмелери үчүн камсыздандырылуучуга камсыздандыруучу тарабынан төлөнүүчү сумма, ал камсыздандыруучу тарабынан бир жолку төлөө (камсыздандыруу сыйлыгы) же ай сайын, квартал сайын ж.б.у.с. камсыздандыруу келишиминин колдонулуш мөөнөтүнүн ичинде бөлүп төлөө (камсыздандыруу төгүмү) аркылуу төлөнөт.

22) "Камсыздандыруу учуру" - мыйзам же келишим күчүнө киргенде камсыздандыруучу камсыздандыруу суммасын төлөөгө (ордун толтурууга) милдеттүү болгон окуя.

23) "Камсыздандыруу суммасы (ордун толтуруу)" - камсыздандырылуучу, үчүнчү жактар же алардын мүлкү тарабынан камсыздандыруу учуру келгенде камсыздандыруу уюму тарабынан төлөнүүчү камсыздандыруу суммасынын чегинде зыяндын ордун айрым же толугу менен толтуруу.

24) "Камсыздандыруучу" - камсыздандыруунун ушул түрүн ишке ашырууга Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык лицензиясы бар ата мекендик уюм, ал камсыздандыруу сыйлыгы (төгүмү) үчүн камсыздандырылуучу менен түзүлгөн камсыздандыруу келишимине (камсыздандыруу полиси) ылайык камсыздандыруу келишиминде аныкталган камсыздандыруу учуру келгенде камсыздандырылуучу же үчүнчү жак тарткан зыяндын ордун толтуруу милдетин алат.

25) "Камсыздандырылуучу" - өзүнүн же үчүнчү жактын (пайда табуучу) кызыкчылыгын камсыздоо максатында камсыздандыруучу менен келишим түзгөн жана камсыздандыруу келишиминде (камсыздандыруу полиси) аныкталган камсыздандыруу учуру келгенде зыяндын ордун толтуруу милдеттенмеси үчүн камсыздандыруучуга камсыздандыруу сыйлыгын (төгүмүн) төлөгөн, камсыздандыруу объектисине кызыкчылыгы бар жеке адам же уюм.

26) "Субсидия" - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши жана Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештери тарабынан салык төлөөчүнүн экономикалык ишмердигине байланыштуу белгилүү бир шарттарды мурда же келечекте аткаруунун ордуна аларга активдерди берүү түрүндө көрсөтүлүүчү жардам.

27) "Товарды жоготуу" - товарды жок кылуу жана/же жоготуудан улам болуучу окуя. Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларында белгиленген товарлардын табигый нормалардын чегинде келүүсү салык салынуучу субъект тарабынан товар жоготуу деп эсептелбейт.

28) "Финансылык ижара (лизинг)" - Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте түзүлгөн финансылык ижара (лизинг) келишиминин негизинде ишке ашырылуучу негизги каражаттарды өткөрүп берүү бөлүгүндөгү ижаралык мамилелердин өзгөчө түрү.

29) "Мүчөлүк акылар" - коммерциялык уюмдун уюштуруу документтеринде каралган өлчөмдө жана тартипте алардын мүчөлөрүнө берилүүчү активдер, мындай берүү товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү ошол уюмдун мүчөсүнө акысыз же болбосо өздүк наркынан төмөнкү баада утурлама берүү менен шартталбайт.

30) "Экономикалык (баланстык) запастар" - Кыргыз Республикасынын пайдалуу кендеринин запастарынын мамлекеттик балансында иштетүү үчүн экономикалык жактан максатка ылайыктуу катары эсепке алынган пайдалуу кендердин запастары.

31) (КР 2015-жылдын 10-мартындагы № 52 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

32) "Коомдук тамактануу субъекти" - коомдук тамактануу кызматтарын көрсөткөн уюм же жеке ишкер (ресторан, кафе, ашкана, тез татым, бар жана башка коомдук тамактануу пункттары).

33. "Кошо төлөө" - Бирдиктүү төлөөчү тутумунда иштеген саламаттыкты сактоо уюмдары тарабынан көрсөтүлүүчү алынган медициналык кызмат көрсөтүүлөр үчүн кошо каржылоо түрүндө калктан келип түшүүчү, жарандарды медициналык-санитардык жардам менен камсыз кылуу боюнча Мамлекеттик кепилдиктер программаларын каржылоо көлөмүнөн ашыкча каражаттар.

34) "Өнбөй турган карыз" - салык төлөөчүгө тийиштүү болгон, аны салык төлөөчү соттун чечими боюнча милдеттенмени токтотуунун, кудуретсиздиктин, карызкорду жоюп жиберүүнүн же өлүмүнүн натыйжасында, же Кыргыз Республикасынын жарандык Мыйзамдарында каралган доонун эскирүү мөөнөтү аяктаганынан толук ала албаган сумма.

35) "Шектүү милдеттенмелер" - салык төлөөчүнүн төлөөсү тийиш болгон соттун чечими боюнча милдеттенмени токтотуунун, кудуретсиздиктин, кредиторду жоюп жиберүүнүн же өлүмүнүн натыйжасында, же Кыргыз Республикасынын жарандык Мыйзамдарында каралган доонун эскирүү мөөнөтү аяктаганынан салык төлөөчү төлөбөгөн сумма.

36) "Лизингдик компания" - түшкөн акчанын 90 пайыздан кем эмесин каржылык ижара (лизинг) келишими боюнча негизги каражаттарды сатуудан алынган акчалар түзгөн ата мекендик уюм, чет өлкөлүк уюмдун филиалы жана/же өкүлчүлүгү.

37) "Турак-жайларды куруучу" - турак-жай курулмаларынын курулушун жүзөгө ашыруучу уюм жана/же жеке ишкер.

38) "Курорттук-ден соолукту чыңдоо чөйрөсүнүн субъекти" - тигил же бул тиричилик, транспорттук, оюн-зоок, ден соолукту чыңдоо жана дарылоо кызматтарын көрсөтүү менен эс алуучуларды кабыл алуу жана убактылуу жашоо үчүн жайгаштыруу боюнча кызмат көрсөтүүчү уюм же жеке ишкер. Санаториялык, санаториялык-курорттук мекемелер, оюн-зоок, спорт жана эс алуу үйлөрү жана базалары, профилакторийлер, мейман үйлөрү, пансионаттар, кемпингдер жана ушундай багыттагы башка мекемелер, ошондой эле ушундай максатта пайдаланылуучу жеке үйлөр жана алардын бөлүктөрү салык салуу максатында ушундай субъекттер деп таанылат.

39) "Аффинаждалган стандарттык куймалар" - кымбат баалуу металлдар рыногунун Лондон ассоциациясы тарабынан кабыл алынган Сапаттын эл аралык стандарттарына ылайык келген алтындан жана/же күмүштөн даярдалган жана маркировкаланган куймалар.

40) "Аффинаждалган өлчөнгөн куймалар'' - Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы эмиссиялаган (чыгарган) же кымбат баалуу металлдар рыногунун Лондон ассоциациясы тарабынан сертификацияланган аффинаж ишканасында салмагы 1000 грамм жана андан аз, алтын үчүн куйманын лигатурдук массасынын 99,95 - 99,99 пайыздан кем эмес химиялык таза негизги металл камтылган жана күмүш үчүн куйманын лигатурдук массасынын 99,90 пайызынан кем эмес болгон алтындан жана/же күмүштөн даярдалган жана маркировкаланган куймалар.

41) "Алтындан жана/же күмүштөн инвестициялык монеталар" - Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан эмиссияланган (чыгарылган) жана калктын акчалай салымдарын инвестициялоо жана жеке фондун түзүү үчүн арналган алтын жана/же күмүш монеталар.

42) "Нумизматикалык (коллекциялык) монеталар" - Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан маданий-агартуу максаттары үчүн арналып чектелген санда чыгарылуучу жана белгилүү бир тематикага ээ болгон монеталар.

43) "Маркировкаланган куймалар" - алардын касиеттерин, мүнөздөмөлөрүн жана идентификациялык маалыматтарын көрсөтүү менен аларды андан ары идентификациялоо максатында шарттуу белгилер, тамгалар, сандар, графикалык белгилер же жазуулар киргизилген куймалар.

44) Чакан ишкердиктин субъекти - жыл үчүн түшкөн акчасынын көлөмү КНС боюнча каттоо чегинин өлчөмүнөн ашпаган уюм же жеке ишкер.

Ушул пунктта белгиленген өлчөмдөн ашкан учурда салыктык отчеттуулукту берүү жана салыкты төлөө максаттары үчүн субъект календардык жылдын аягына чейин чакан ишкердиктин субъекти катары каралат.

45) Орто ишкердиктин субъекти - жыл үчүн түшкөн акчасынын көлөмү КНС боюнча каттоо чегинин өлчөмүнө тең же андан ашкан, бирок 30,0 миллион сомдон ашпаган сумманы түзгөн уюм же жеке ишкер.

Ушул пунктта белгиленген өлчөмдөн ашкан учурда, салыктык отчеттуулукту берүү жана салыкты төлөө максаттары үчүн субъект календардык жылдын аягына чейин орто ишкердиктин субъекти катары каралат.

46) Отчеттук мезгил - салык төлөөчү ушул Кодекстин талаптарына ылайык салыктык отчеттуулукту берүүгө милдеттүү болгон календардык жылдан, кварталдан жана айдан турган мезгил.

47) "Жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү экспорттоо" - ушул Кодекске ылайык жумуштардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн беримдеринин орду Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары жайгашкан учурда салык салынуучу субъект тарабынан жүзөгө ашырылган жумуштардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн беримдери;

48) "Товарларды экспорттоо" - сатылуучу товарларды Кыргыз Республикасынын аймагынан Бажы бирлигине мүчө-мамлекеттердин аймагына же Бажы бирлигинин бажы аймагынан сырткары ташып чыгуу;

49) "Накталай формада төлөө" - салык төлөөчүнүн кассасына накталай акча каражаттары менен төлөө;

50) "Накталай эмес формада төлөө" - салык төлөөчүнүн эсебине накталай акча каражаттарын төгүү жана/же акча каражаттарын чегерүү жолу менен төлөө, ошондой эле товар алмашуу (бартердик) операция өткөрүү жолу менен төлөөнү жүзөгө ашыруу.

51) "Преференциялык калктуу конуштар" - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу калктуу конуштар.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2011-жылдын 22-июлундагы № 123, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2012-жылдын 25-июлундагы № 123, 2012-жылдын 25-июлундагы № 138, 2012-жылдын 8-августундагы № 154, 2012-жылдын 9-августундагы № 158, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2015-жылдын 24-январындагы № 25, 2015-жылдын 10-мартындагы № 52, 2015-жылдын 8-апрелиндеги № 74, 2015-жылдын 15-апрелиндеги № 81, 2015-жылдын 15-майындагы № 96, 2015-жылдын 31-декабрындагы № 235, 2017-жылдын 29-июнундагы № 114 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

21-глава
 Салыктык эсепке алуу

 

154-берене. Салыктык эсепке алуунун эрежелери

1. Салыктык эсепке алуу - бухгалтердик эсеп жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана ушул Кодекске ылайык каралган тартипте топтоштурулган баштапкы документтердин маалыматтарынын негизинде салык боюнча салык базасын аныктоо үчүн маалыматтарды жалпылоо системасы.

2. Салыктык эсепке алуу отчеттук (салыктык) мезгилдин ичинде салык төлөөчү тарабынан ишке ашырылган чарбалык операцияларга салык салуу максаты үчүн эсепке алуунун тартиби жөнүндө толук жана туура маалымат түзүү, ошондой эле бюджетке салыкты туура эсептөөнү, толук жана өз учурунда эсептөө жана төлөөнү контролдоо үчүн ички жана тышкы пайдалануучуларды маалымат менен камсыздоо максатында ишке ашырылат.

3. Салыктык эсепке алуу системасы салыктык эсептин нормаларын жана эрежелерин ырааттуу колдонуу принцибине жараша салык төлөөчү тарабынан өз алдынча уюштурулат, башкача айтканда бир салыктык мезгилден экинчисине ырааттуу колдонулат. Салыктык эсепти жүргүзүү тартиби жетекчинин тийиштүү буйругу (тескемеси) менен бекитилүүчү салык максаттары үчүн эсепке алуу саясатында салык төлөөчү тарабынан белгиленет. Салык жана башка органдар салык төлөөчүлөр үчүн салыкты эсепке алуу документтеринин формаларын сунуш кылууга укуктуу.

4. Эсепке алуунун колдонулуучу методдору өзгөргөндө салык салуу максаттары үчүн эсепке алуу саясатына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө чечим календарлык жылдын башталышынан, ал эми Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдары өзгөрсө, Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына өзгөртүү күчүнө кирген күндөн кийин колдонулат.

155-берене. Салыктык эсепке алуу методу

1. Салык төлөөчү эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык бухгалтердик эсепте колдонулуучу методдор жана эрежелер боюнча салык салуу максатында активдердин наркын, милдеттенмелердин өлчөмүн, кирешелерди жана чыгашаларды аныктайт.

Эсепке алуунун башка методуна өтүү салык органына кабарлоо менен 1-январдан тартып салык төлөөчү тарабынан жүргүзүлөт.

2. Салык төлөөчү колдонуучу эсепке алуу методдору, кирешелерди, чыгашаларды жана салыктын суммасына таасир этүүчү башка элементтерди оңдоолор өзгөргөндө жогоруда көрсөтүлгөн элементтердин бири да көз жаздымда калбашы же эки жолу эсептелбеши үчүн оңдоолор киргизилген жылында эсепке алуу методуна өзгөртүү киргизилүүгө тийиш.

3. Чет өлкөлүк валютадагы операцияларды Кыргыз Республикасынын улуттук валютасына кайра эсептөө бухгалтердик эсептин эрежелерине ылайык ишке ашырылат.

4. Бардык салыктарга карата бартердик операциялар мындай операцияларды эсеп фактуралар менен милдеттүү жол-жоболоштуруу аркылуу колдонулуучу баа боюнча товарларды, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү сатуу деп таанылат.

156-берене. Эсепке алуу документтери жана салыктык эсепке алууну каттоо

1. Кирешени жана чегеримди аныктоо үчүн баштапкы салыктык документ деп бухгалтердик эсеп жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык таризделген кирешенин чоңдугун, ошондой эле эсеп-фактураны, кассалык жана товардык чекти, сатып алуу актысын жана регистрлерди кошо алганда чыгашанын чоңдугун жана мүнөзүн тастыктоочу документ түшүнүлөт.

Эгерде бухгалтердик эсептин регистрлеринде бухгалтердик эсеп жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана ушул главанын талаптарына ылайык салык базасын аныктоо үчүн маалыматтар жетишсиз болсо, салык төлөөчү бухгалтердик эсептин колдонулуучу регистрлерин кошумча реквизиттер менен өз алдынча толуктоого укуктуу. Муну менен салыктык эсептин регистрлерин түзөт же болбосо салыктык эсепке алуунун өз алдынча регистрлерин жүргүзөт.

2. Салыктык эсепке алуу маалыматтары кирешелер менен чыгышалардын суммаларын түзүү тартибин, учурдагы салыктык (отчеттук) мезгилге салык салуу максаттары үчүн эске алынуучу чыгымдардын үлүшүн, кийинки салыктык мезгилдерге сарпталууга тийиш болгон чыгымдардын (зыяндардын) калдыгынын суммасын аныктоо тартибин, түзүлүүчү резервдердин суммасын түзүү тартибин, ошондой эле бюджеттер менен эсептешүү тартибин чагылдырууга тийиш.

Бул салыктык эсепке алууну тастыктоо төмөнкүлөр болуп эсептелет:

1) баштапкы эсепке алуу документтери (бухгалтердин маалым-катын кошо алганда);

2) салыктык эсепке алуунун аналитикалык регистрлери;

3) салыктык базанын эcеп-кысабы.

3. Салыктык эсепке алуу анализделген регистрлери салыктык базаны эсептөөдө чагылдыруу үчүн эсепке алынган баштапкы документтерде, салыктык эсепке алуунун аналитикалык маалыматтарында камтылуучу маалыматтарды системалаштыруу жана топтоо үчүн арналган.

Салыктык эсепке алуу регистрлери кагазда, электрондук түрдө жана/же ар кандай башка булактарда атайын формалар түрүндө жүргүзүлөт.

Салыктык эсепке алуу регистрлеринин формасы жана аларда салыктык эсепке алуунун аналитикалык маалыматтарын, баштапкы эсептик документтердин маалыматтарын чагылдыруу тартиби салык төлөөчү тарабынан өз алдынча иштелип чыгат жана салык салуу максаты үчүн уюштуруунун эсептик саясатына тиркемелер менен белгиленет.

Мында салыктык эсептин маалыматтарынын аналитикалык эсеби салык төлөөчү тарабынан ал салыктык базаны түзүү тартибин ачып бергендей уюштурулууга тийиш.

4. Салыктык эсепке алуу үчүн документтер катары саналган салыктык базаны аныктоо үчүн салыктык эсептин аналитикалык регистрлеринин формалары милдеттүү түрдө төмөнкүдөй реквизиттер камтылууга тийиш:

1) регистрдин аталышы;

2) түзүү мезгили (датасы);

3) натуралай (эгерде мүмкүн болсо) жана акчалай операцияларды өлчөгүчтөр;

4) чарбалык операциялардын аталышы;

5) көрсөтүлгөн регистрлерди түзүүгө жооптуу адамдын койгон колу (койгон колду чечмелөө).

5. Салыктык эсеп регистрлериндеги чарбалык операцияларды чагылдыруунун тууралыгын аларды түзгөн жана кол койгон адам камсыз кылат.

Салыктык эсептин регистрлериндеги каталарды оңдоо датасын жана анын негизин көрсөтүү менен оңдоо киргизген жооптуу адам тарабынан негизделүүгө жана кол коюу аркылуу тастыкталууга тийиш.

157-берене. Чакан ишкердик субъекттердин салыктык эсепке алуунун жөнөкөйлөтүлгөн методу

1. КНС төлөөчү катары катталбаган жана жалпы салыктык режимди тандаган чакан ишкердик субъект салыкты эсептөөнү жана төлөөнү салыктык эсептин жөнөкөйлөтүлгөн методунун негизинде жүргүзүүгө укуктуу.

2. Эгерде ушул Кодексте башкача белгиленбесе, салыктын эсептин жөнөкөйлөтүлгөн методу жана аны колдонуунун тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

158-берене. Өзүнчө эсепке алуу жана аны жүргүзүү эрежеси

1. Ишмердиктин түрлөрүн жүргүзүүчү салык телөөчүлөр үчүн ушул Кодексте салык салуунун ар кандай шарттары каралганда, алар салык салуу объекттерин өзүнчө эсепке алууну жүргүзүүгө милдеттүү.

2. Өзүнчө эсепке алуу бухгалтердик эсептин маалыматтарынын негизинде салык төлөөчүлөр тарабынан жүргүзүлөт.

Ишмердиктин белгилүү бир түрүнө кирүүчү бардык кирешелер жана чыгашалар тиешелүү эсептик документтер менен ырасталууга тийиш.

3. Тигил же бул ишмердиктин түрүнө тигил же бул чыгымдарды киргизүү мүмкүн болбогондо, мындай чыгымдарды ишмердиктин конкреттүү түрүнө киргизүү ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан аныкталат.

159-берене. Финансылык лизинг

1. Финасылык ижарага (лизингге) берилген жана алынган негизги каражаттардын наркы финансылык ижара (лизинг) келишимин түзүү учурунда аныкталат.

2. Салык салуу максатында финансылык ижара (лизинг) ижарачы (лизинг алуучу) тарабынан негизги каражаттарды сатып алуу болуп саналат.

3. Ижарачы (лизинг алуучу) негизги каражаттардын менчик ээси, ал эми лизингдик төлөмдөр ижарачыга (лизинг алуучуга) берилген кредит боюнча төлөм катары каралат.

1591-берене. Жеңилдетилген салык салууга жаткан өнөр жайлык иштин преференциялык түрлөрү

1. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жеңилдетилген салык салууга жаткан өнөр жайлык иштин преференциялык түрлөрүнүн тизмегин 5 жылда бир жолудан кем эмес бекитет.

Жеңилдетилген салык салууга жаткан өнөр жайлык иштин преференциялык түрлөрүнүн тизмегин кайра бекитүү калктуу конушту өнүктүрүүгө берилген жеңилдиктердин натыйжалуулугун талдоонун негизинде жүзөгө ашырылат.

Мында тизмекке төмөнкүлөр киргизилет:

1) инновациялык технологияларга негизделген өнөр жайлык өндүрүштүн бардык түрлөрү;

2) жеңил жана тамак-аш өнөр жайлары;

3) энергетика;

4) айыл чарба продукциясын кайра иштетүү;

5) чогултуу өндүрүшү;

6) экспортко багытталган кандай болбосун өндүрүш.

Инвестициялык Макулдашуунун шарттарын аткарбоонун же берилүүчү жеңилдиктердин белгиленген мөөнөтүнүн аякташынын кесепетинен өнөр жайлык иштин преференциялык түрлөрүнүн тизмегинен ишканаларды чыгарып салуу тизмектен чыгаруу тууралуу чечим кабыл алынган жылдан кийинки жылдын башынан тартып жүзөгө ашырылат.

2. Жеңилдетилген салык салууга жаткан өнөр жайлык иштин преференциялык түрлөрүнүн тизмегине ишканаларды киргизүү жана андан чыгарып салуу тартиби ишканалардын өңүтүндө жылдар боюнча берилүүчү жеңилдиктерди дифференциациялоо менен жана продукцияны сатуудан алынган акчанын өлчөмүн жана төлөнгөн киреше салыгынын жалпы суммасын эске алуучу ченемди белгилөө менен, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

3. Конкреттүү калктуу конуштун аймагынын чектеринде преференциялык өнөр жай ишканаларына салыктар боюнча жеңилдиктерди берүү жөнүндө чечим жергиликтүү өз алдынча башкаруунун өкүлчүлүктүү органдарынын токтому менен бекитилген инвестициялык макулдашуунун негизинде кабыл алынат. Инвестициялык макулдашуулар инвестицияларды тартуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган тарабынан иштелип чыгат.

4. Салыктар боюнча преференциялык өнөр жай ишканаларына берилүүчү жеңилдиктер ушул ишканалардын аларга жеңилдиктер берилген калктуу конуштун чегинен тышкары жайгашкан филиалдарына жана өкүлчүлүктөрүнө жайылтылбайт.

(КР 2017-жылдын 29-июнундагы № 114 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

VII БӨЛҮМ
 КИРЕШЕ САЛЫГЫ

 

22-глава
 Жалпы жоболор

 

160-берене. Бул бөлүмдө колдонулуучу түшүнүктөр жана терминдер

Бул бөлүмдүн максаттары үчүн төмөнкүдөй түшүнүктөр жана терминдер колдонулат:

1) "Утуштар" - оюндарга, лотереяларга, утуштарга, конкурстарга, мелдештерге, олимпиадаларга, фестивалдарга жана башка ушундай иш-чараларга катышуудан салык төлөөчү ала турган натуралай жана акчалай төлөмдөрдүн, байгелердин жана башка кирешелердин ар кандай түрлөрү.

2) "Киреше" - активдердин көбөйүшү, акча наркына ээ болгон материалдык баалуулуктарды алуу жана/же материалдык пайда көрүү, ошондой эле салык төлөөчүнүн милдеттенмелерин азайтуу.

3) "Багуудагы адам" - салык төлөөчүнүн кирешесинин эсебинен жашаган, кирешеси жок анын жакын тууганы.

4) "Салык агенти" - жеке ишкер болуп эсептелбеген жеке адамга киреше төлөөчү уюм же жеке ишкер.

(КР 2012-жылдын 25-июлундагы № 123, 2015-жылдын 8-апрелиндеги № 74 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

161-берене. Кирешеге салык төлөөчү

1. Киреше салыгын төлөөчүлөр болуп төмөнкүлөр эсептелет:

1) Кыргыз Республикасынын жараны болуп эсептелген, киреше алган жеке адам;

2) Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналбаган, Кыргыз Республикасында жашап турууга укугу же кайрылман статусу бар, киреше алган жеке жак-резидент;

3) жеке жак Кыргыз Республикасындагы булактан кирише алган, Кыргыз Республикасынын жараны болуп эсептелбеген жеке жак - резидент эмес;

4) Кыргыз Республикасындагы булактан киреше төлөөчү салык агенти.

2. Жеке ишкер салык агенти болуп эсептелгенден башка учурда бул жеке ишкер киреше салыгын төлөөчү болуп эсептелбейт.

(КР 2016-жылдын 21-июлундагы № 129 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

162-берене. Салык салынуучу объект

Киреше салыгы салынуучу объекттер төмөнкүлөр болуп эсептелет:

1) киреше бере турган жеке ишкердикти кошпогондо, экономикалык ишмердикти жүргүзүү;

а) Кыргыз Республикасындагы булактан жана/же Кыргыз Республикасынын чегинен сырттагы булактан - Кыргыз Республикасынын жараны жана Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналбаган Кыргыз Республикасында жашап турууга укугу же кайрылман статусу бар жеке адам-резидент үчүн;

а1) Кыргыз Республикасындагы булактан - Кыргыз Республикасынын жараны болуп саналбаган жеке адам-резидент үчүн;

б) Кыргыз Республикасындагы булактан , Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жерлерде катталган ата мекендик уюмдардын филиалынын жана/же өкүлчүлүгүнүн кызматкери болуп эсептелген Кыргыз Республикасынын резидент эмес-жеке жагын кошпогондо - Кыргыз Республикасынын жеке адамы - резиденти эмеси үчүн;

2) ар кандай башка киреше алуу.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2016-жылдын 21-июлундагы № 129 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык) 

163-берене. Салык базасы

1. Киреше салыгы боюнча салык базасы - эгер бул беренеде башкача каралбаса, салык төлөөчү тарабынан салык мезгили үчүн алынган жылдык жыйынды кирешенин жана ушул бөлүмдө каралган чегеримдердин ортосундагы айырма катары эсептелген киреше.

2. Кыргыз Республикасынын Эмгек Кодекси менен жөнгө салынуучу мамилелер пайда болгондо, салык салына турган бир айдагы киреше ушул беренеге ылайык белгиленген минималдуу кирешенин эсептик көрсөткүчүнөн кем болушу мүмкүн эмес.

3. Кыргыз Республикасынын райондору жана шаарлары боюнча кийинки календардык жылга бир айдагы минималдуу эсептик киреше Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленүүчү тартипте мамлекеттик статистикалык органдын маалыматтарынын негизинде, кызматкерлердин өткөн жылдагы орточо эмгек акысынын 40 пайыз өлчөмүндө аныкталат.

Минималдуу эсептик кирешенин өлчөмү Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин тармактык комитети менен макулдашуу боюнча Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан үстүдөгү жылдын 1-октябрына чейин аныкталат. Минималдуу эсептик кирешенин өлчөмү учурдагы жылдын 1-ноябрынан кечиктирилбеген мөөнөттө расмий жарыялануусу тийиш.

Эгерде минималдуу эсептик кирешенин өлчөмү кийинки календардык жылга ушул Кодексте каралган тартипте белгиленбесе, өткөн жылдагы минималдуу эсептик кирешенин өлчөмү колдонулат.

4. Эмгек акыларын төмөнкүдөй формада алуучу кызматкерлер үчүн минималдуу эсептик киреше колдонулбайт:

1) бюджеттик каражаттардын эсебинен;

2) кызматтарды айкалыштыргандыгы боюнча;

3) кенже тейлөөчү персоналдын;

4) турак-жай менчик ээлеринин шериктештиктеринин, кондоминиумдардын, курулуш-турак-жай, гараждык айыл чарба товардык-сервистик жана бак-чарбак кооперативдеринин кызматкерлеринин;

5) I, II жана III топтогу майыптардын;

6) эркинен ажыратуу жайларында же поселениелерде жаза мөөнөтүн өтөө убагында иштеген адамдардын.

5. Салык салуу максатында кенже тейлөөчү кызматчылар деп, вахтерлор, үй жыйноочулар, короо жыйноочулар, санитарлар, лаборанттар, от жагуучулар, стажерлор, шакирттер, кароолчулар таанылат.

6. Толук эмес жумуш убактысы колдонулган учурда кызматкерлер үчүн минималдуу эсептик киреше жумуш берүүчү тарабынан төмөнкүлөрдүн иш жүзүндө иштеген мезгилине карата пропорционалдуу колдонулат:

1) жумушка жараксыздыгы жана төрөгөндүгү боюнча жөлөк пул алгандардын;

2) толук эмес иш күнүн иштегендердин;

3) өргүүдө, анын ичинде акы төлөнбөгөн өргүүдө жүргөндөрдүн;

4) кайрадан кабыл алынгандардын же бир ай толук эмес иштеп бошотулгандардын.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 8-августундагы № 154, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

164-берене. Салыктык мезгил

Киреше салыгы боюнча салыктык мезгил календардык жыл болуп эсептелет.

23-глава
 Жылдык жыйынды киреше жана башка кирешелер

 

165-берене. Жылдык жыйынды кирешенин курамы

1. Салык мезгилинин жылдык жалпы кирешесине ушул салыктык мезгилде салык төлөөчү акчалай, ошондой эле натуралай формада, жумуштар, кызматтар формасында алган бардык түрлөрү кирет, анын ичинде:

1) кызматкердин кирешелери, анын ичинен:

а) Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарында каралган эмгек акы, анын ичинде сыйакы, кепилдик, компенсациялык жана башка төлөмдөр;

б) кызматкер тарабынан эмгек компенсациясы катары алынган:

- товарлар;

- кызматкердин кызыкчылыгын көздөп аткарылган иштер;

- кызматкерге көрсөтүлгөн кызматтар;

в) кызматкер тарабынан үчүнчү жактардан алынган товарлардын, иштердин, кызматтардын наркын жумуш берүүчүнүн төлөп бериши;

г) уюмду башкарууга катышканы үчүн алган сыйакы жана компенсация түрүндөгү кирешелер;

д) өзүнүн кызматкерлеринин камсыздандыруу келишимдери боюнча жумуш берүүчү тарабынан төлөнүүчү камсыздандыруу сыйлыктарынын суммасы;

2) материалдык пайда түрүндө алынган кирешелер;

3) акысыз алынган активдердин наркы;

4) Кыргыз Республикасындагы төлөм булагынан салык салынбай турган кирешелер жана мурда салынган салыктардан тышкары пайыздык, анын ичинде камсыздандыруу келишимдери боюнча киреше;

5) дивиденддер;

6) жеке менчик укугунда таандык автомототранспорт каражатын сатып алган күндөн тартып бир жылга жетпеген мезгилдин ичинде кайра сатууда нарктын өсүшү;

7) кыймылсыз мүлккө болгон укуктарды мамлекеттик каттоонун бирдиктүү системасынын органынын маалыматтарына ылайык турак жай фондуна таандык жана ушул кыймылсыз мүлк сатып алынган күндөн тартып удаалаш келген эки жылга жетпеген мезгилде жеке менчик укугунда турган кыймылсыз мүлктү сатууда нарктын өсүшү;

8) мурастоону, белекке берүүнү кошкондо, сатып алуу наркын кемитүү менен баалуу кагаздарды сатуудан түшкөн киреше;

9) субсидия;

10) моралдык зыянды компенсациялоо түрүндө алынган кирешелер;

11) пенсиялар;

12) стипендиялар;

13) жөлөкпулдар;

14) утуштар түрүндө алынган кирешении бардык түрлөрү;

15) салык төлөөчүнүн милдеттенмелеринин токтотулушунан түшкөн кирешелер, алар төмөнкүлөрдүн эсебинен келип чыгат:

а) кредиторлордун аласасын кечирүүдөн;

б) Кыргыз Республикасынын Граждандык кодексинде белгиленген доонун эскирүү мөөнөтү аяктагандыгына байланыштуу милдеттенмелерди эсептен чыгаруудан;

в) салык төлөөчүүнүн милдеттенмесин, анын ичинде салыктык милдеттенмени үчүнчү жак аткаруудан;

16) камсыздандыруу келишимдери боюнча камсыздандыруу суммалары (ордун толтуруулар);

17) роялти;

18) камсыздандыруунун топтоочу түрлөрүнөн төлөнүүчү киреше (камсыздандыруу же кайра камсыздандыруу келишимдери боюнча пайыздык киреше).

2. Киреше алууга үмүт байлаткан, бирок иш жүзүндө алынбаган киреше киреше катары эсептелбейт жана жылдык жыйынды кирешенин курамына кошулбайт.

3. Жылдык жыйынды кирешенин курамына салык салынбай турган кирешелер кирбейт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

166-берене. Материалдык пайда түрүндө алынган киреше

1. Жылдык жыйынды кирешенин курамына материалдык пайданын төмөнкүдөй түрлөрүн алуудан түшкөн киреше кошулат:

1) пайызсыз заем же кредитти алуу, ошондой эле карыз түзүлгөн мезгилге карата КРУБдун пайызынын эсептик ставкасынан төмөн болгон пайызга зайым же кредит алуу;

2) товарды акысыз негизде берүү;

3) кызматкерге товар сатууда жумуш берүүчү тарабынан жеңилдик берүү.

2. Ссуда берүүдөн алынган киреше карыз түзүлгөн мезгилге карата КРУБдун эсептик ставкасына көбөйтүлгөн ссуданын суммасы материалдык пайда болуп эсептелет.

3. Зайым же кредит алуудан материалдык пайдадан алынган киреше болуп зайым же кредит алынган күнгө карата КРУБдун эсептик ставкасына зайымына же кредиттин суммасынын туунду менен зайым же кредит берген субъект тарабынан белгиленген пайыздын ставкасына зайымдын же кредиттин суммасынын туундусунун ортосундагы салык төлөөчү алган оң айырма эсептелет.

4. Товарды акысыз негизде берүүдө материалдык пайдадан алынган киреше берилген товардын эсептик наркы болуп эсептелет.

5. Жеңилдик берүүдө материалдык пайдадан алынган киреше товардын эсептик наркы менен сатуунун иш жүзүндөгү наркынын ортосундагы оң айырма болуп эсептелет.

6. Жумуш берүүчү тарабынан кызматкерге берилген материалдык пайдадан тышкары материалдык пайда формасында алынган киреше боюнча киреше салыгын эсептөөгө жана төлөөгө карата милдеттенмени салык төлөөчү өз алдынча мойнуна алат.

167-берене. Киреше салыгы салынбаган кирешелер

Төмөнкүлөр киреше салыгы салынбаган кирешелер болуп саналат:

1) Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык белгиленген жөлөкпулдар;

2) Кыргыз Республикасынын Президентинин резервдик фондунан, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Төрагасынын резервдик фондунан, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын фондунан жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн резервдик фондунан төлөөлөр;

3) мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча жөлөкпулдар жана компенсациялар;

4) Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык төлөнүүчү пенсиялар;

5) бюджеттин каражаттарынын эсебинен төлөнүүчү жөлөкпулдар жана компенсациялар;

6) Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарында белгиленген өлчөмдөрдө Кыргыз Республикасынын билим берүү мекемелеринин окуучуларына жана студенттерине төлөнүүчү стипендиялар;

7) ал жеткис күч жагдайлары менен байланышкан кайтарымсыз алынган суммалар;

8) аскер кызматчыларынын, улуттук коопсуздук органдарынын, укук коргоо органдарынын кызматчыларынын, мамлекеттик кызматчылардын кызматтык милдеттерин аткарууда өлүмү жана/же денесине жаракат алуулары менен байланышкан мамлекеттик бюджеттин каражаттарынан алынган компенсациялык төлөмдөрдүн жана жөлөкпулдардын суммалары;

9) каза болгон жумушчунун жакын туугандары же жакын тууганы өлгөнүнө байланыштуу жумушчунун жумуш берүүчүдөн кайтарымсыз алынган суммалар;

10) ден соолукка келтирилген зыяндын ордун толтуруу суммасы, ошондой эле кызматчы эмгектик милдеттерин аткарууда мертинген, каза болгон учурда Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык төлөнүүчү суммалар;

11) атайын кийимдин, атайын бут кийимдин, жеке коргонуу каражаттарынын, самындын, зыянсыздандыруучу каражаттардын наркы; эмгектин зыяндуу же коркунучтуу шарттарындагы иштерде иштеген кызматчыларга Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарында белгиленген ушундай иштердин жана ченемдердин тизмегине ылайык сүттүн жана башка дарылоо-профилактикалык тамак-аштын наркы;

12) Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык кызматчыларга милдеттүү медициналык текшерүүнүн жана дарылоо-алдын алуу тейлөөнүн наркы;

13) кызматчыга иш сапарына кеткен чыгашаларды, ошондой эле уюмду башкаруу органынын мүчөлөрү тарабынан өз милдеттерин аткарууда тарткан чыгашаларын компенсациялоо суммалары:

а) дайындалган жерге баруу жана кайра келүү боюнча - берилген документтерге жараша;

б) турак жайды жалдоо боюнча - берилген документтерге жараша;

в) суткалык - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен нормалардын чектеринде.

Ушул пункттун "а" жана "б" пунктчаларында көрсөтүлгөн документтер жок болгон учурда иш сапарынын чыгашалары боюнча ордун толтуруунун суммасы Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген нормалардын чектеринде салык салуудан бошотулууга тийиш;

14) өз кызматчыларын милдеттүү камсыздандыруу боюнча жумуш берүүчү тарабынан төлөнүүчү камсыздандыруу сыйакыларынын суммасы, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылуучу ушундай келишимдер боюнча төлөмдөр;

15) ушул Кодекстин 195-беренесинде каралган кызматчыны даярдоого жана кайра даярдоого багытталган жумуш берүүчүнүн чыгашалары;

16) эгерде ушул берене менен башкача каралбаса, Граждандык, Улуу Ата Мекендик согуштардын майыптарынын жана катышуучуларынын, мамлекеттер аралык макулдашуулар боюнча Афганистан жана башка мамлекеттердеги согуштарга катышкандардын, Улуу Ата Мекендик согуштун жылдарында ооруктагы кайратман эмгеги жана кынтыксыз аскердик кызматы үчүн СССРдин ордендери жана медалдары менен сыйланган адамдардын, Баткен окуяларынын катышуучуларынын, Чернобыль АЭСиндеги кырсыкты жоюуга катышкан адамдардын, Граждандык, Улуу Ата Мекендик согуштарда курман болгондордун жесирлеринин же жесилдеринин ишкердик иш-аракеттерден алынган кирешелеринен башка кирешелери;

17) жеке ишкерлерди кошпогондо, жеке адамдардын айыл чарба продукцияларын сатуудан алган кирешелери;

18) жумуш берүүчү тарабынан кызматчынын 14 жашка чейинки балдары (багуусундагылар) үчүн 10 эсептик көрсөткүчтөн көп эмес өлчөмдө берилүүчү жаңы жылдык белектер түрүндөгү кирешелер;

19) бюджеттик каражаттардын эсебинен олимпиада оюндарынын чемпиондоруна жана байге ээлерине, спорттун түрлөрү боюнча Кыргыз Республикасынын курама командаларынын мүчөлөрүнө төлөнүүчү стипендиялар, Олимпиада оюндарынын, дүйнөлүк, Азия чемпионаттарынын жана Азия оюндарынын чемпиондору жана байге ээлери болушкан курама командалардын мүчөлөрүнө бир жолу берилүүчү сыйакылар;

20) аскер кызматчыларынын, ички иштер маселелерин тейлеген ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, баңгизаттарды контролдоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын кызматкерлеринин, жазык-аткаруу тутумунун мекемелеринин жана органдарынын кызматкерлеринин азык-түлүк паегунун ордуна берилген акчалай үлүш жана компенсациялар түрүндөгү кирешелери;

21) ишке орноштуруу кызматы органдары уюштурган акы төлөнүүчү коомдук жумуштарда алектенген жарандардын эмгегине төлөнгөн акылар;

22) майыптарга, пенсионерлерге, жетим балдарга жана көп балалуу энелерге же аталарга кесиптик бирлик органдары тарабынан жүргүзүлгөн төлөмдөр түрүндө алынган киреше;

23) Кыргыз Республикасынын банктарындагы аманаттар боюнча пенсионерлер, майыптар, Граждандык, Улуу Ата Мекендик согуштардын катышуучулары, мамлекеттер аралык макулдашуулар боюнча Афганистан жана башка мамлекеттердеги согуштарга катышкан аскер кызматчылары, Улуу Ата Мекендик согуштун жылдарында ооруктагы кайратман эмгеги жана кынтыксыз аскердик кызматы үчүн СССРдин ордендери жана медалдары менен сыйланган адамдар, Баткен окуяларынын катышуучулары, Чернобыль АЭСиндеги кырсыкты жоюуга катышкан адамдар, I жана II топтогу майыптар алуучу пайыздар;

24) Кыргыз Республикасынын жеке жактары - резиденттери тарабынан ата мекендик уюмдарга катышуудан алынган, ошондой эле ушул Кодекстин 221-2-беренесине ылайык 0 пайыздык ставка боюнча пайдага салык салынуучу пайданын бөлүгү түрүндө Кыргыз Республикасынын резиденти эмес - жеке жагы тарабынан алынган дивиденддер;

25) үчүнчү тараптан алынган киреше:

а) майып тарабынан - майыптар үчүн техникалык каражаттар үчүн акы төлөө түрүндө;

б) майып тарабынан - майыптуулукту профилактикалоо жана реабилитациялоо үчүн, майыптар үчүн узатуучу-иттерди багуу суммасынын өлчөмүндө;

в) майып, пенсионер, жетим балдар, 4 же андан ашык жашы жетелек балдары бар көп балалуу үй-бүлөлөр тарабынан - жөлөкпулдар түрүндө алынган;

г) социалдык жактан корголбогон адам тарабынан - акысыз тамактануу түрүндө алынган;

26) кан тапшырганы үчүн, Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарында каралган донорлуктун башка түрлөрүнөн алынган суммалар;

27) Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык алынуучу алименттер;

28) жубайлардын же мурдагы жубайлардын ортосунда ажырашуунун кесепетинен улам менчикти өткөрүп берүүдөн алынган кандай болбосун киреше;

29) ишкердикти жүзөгө ашыруудан алынган мүлктү, жумуштарды, кызмат көрсөтүүлөрдү кошпогондо, жеке адам тарабынан мурастоо же белекке берүү тартибинде жакын туугандарынан алынган мүлктүн, жумуштардын, кызмат көрсөтүүлөрдүн наркы;

30) жеке адам тарабынан гуманитардык жардам түрүндө алынган мүлктүн наркы;

31) наркы 10 эсептик көрсөткүчтөн ашпаган утуштар түрүндө алынган кирешенин кандай болбосун түрлөрү;

32) салык төлөөчү тарабынан жеке максаттар үчүн пайдаланылган жана ишкердик ишти жүзөгө ашыруу максатында эмес сатылып алынган, кыймылдуу жана/же кыймылсыз мүлктү сатуудан алынган киреше, төмөнкү учурлардан тышкары:

а) сатып алган күндөн тартып бир жылдан кем эмес жеке менчик укугунда таандык болгон автомототранспорттук каражаттарды сатуудан алынган киреше;

б) кыймылсыз мүлккө болгон укуктарды мамлекеттик каттоонун бирдиктүү тутумунун органынын маалыматтарына ылайык турак жай фондуна таандык болгон жана ушул кыймылсыз мүлк сатып алынган күндөн тартып удаа келген 2 жылдан кем жеке менчик укугунда турган кыймылсыз мүлктү сатуудан алынган киреше;

33) катышуучунун кошкон үлүшүнүн же пайынын өлчөмүндө же үлүштүк баалуу кагаздардан кайтаруу суммасы;

34) (КР 2015-жылдын 8-июнундагы № 124 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

35) Кыргыз Республикасынын банктарына аманаттар боюнча пайыздар;

36) пайыздык киреше жана сатуу күнүнө карата листингдин эң жогорку жана эң жогоркудан кийинки категориялары боюнча фондулук биржанын листингиндеги баалуу кагаздардын наркынын өсүшүнөн кирешелер;

37) мамлекет, коммерциялык эмес уюмдар тарабынан социалдык реабилитациялоого же адаптациялоого, медициналык жардамга муктаж болгон, жашоо деңгээлинен төмөн кирешеси бар төмөнкү адамдарга акысыз берилүүчү активдер:

а) качкындарга;

б) катуу оорулууларга;

38) Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарына ылайык бийик тоолуу шарттарда жана жетүүгө кыйын алыскы зоналарда иштегени үчүн белгиленген үстөктөрдүн жана райондук коэффициенттердин өлчөмү;

39) эл аралык конкурстарга, фестивалдарга катышуудан байге түрүндө алынган суммалар;

40) эл аралык уюмдар (фонддор) ыйгарган сыйлыктар түрүндө алынган суммалар;

41) Кыргыз Республикасынын дипломатиялык кызматынын кызматчыларын, мамлекеттик кызматчыларды жана башка кызматкерлерди - Кыргыз Республикасынын чет өлкөлөрдөгү мекемелеринде, ошондой эле чет өлкөлөрдө жайгашкан Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын өкүлчүлүктөрүндө же эл аралык уюмдарда иштеген Кыргыз Республикасынын жарандарын акчалай күтүү;

42) диний уюмдардын кызматкерлеринин эмгек акы. сыйлык акылары, компенсациялары жана башка компенсациялоочу жана кызыктырууну мүнөздөгү төлөмдөрү түрүндөгү кирешелери;

43) жеке адамдардын диний каадаларды, ырым-жырымдарды, зыйнаттарды көрсөтүүдөн ажылык зыяратты уюштуруу жана өткөрүү боюнча кызмат көрсөтүүлөрдөн түшкөн кирешелери.

44) кайтарылуучу камсыздандыруу сыйлыктары жана төлөп берүүчү суммалар, ошондой эле ушул Кодекстин 165-беренесинин 1-бөлүгүнүн 18-пунктунда көрсөтүлгөн учурларды кошпогондо, ишкердик ишти жүзөгө ашырууга байланышпаган жеке жак менен түзүлгөн камсыздандыруу келишими боюнча камсыздандыруу учуру келгенде камсыздандыруу суммалары жана ордун толтуруу.

(КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2013-жылдын 30-июлундагы № 164, 2014-жылдын 15-мартындагы № 50, 2015-жылдын 8-июнундагы № 124, 2015-жылдын 31-июлундагы № 208, 2016-жылдын 7-июлундагы № 102, 2016-жылдын 18-ноябрындагы № 181 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

168-берене. Киреше келип чыккан дата

Ушул главанын максаттарында киреше келип чыккан дата төмөнкүлөр болуп эсептелет.

1) кирешени төлөө датасы, анын ичинде кирешени салык төлөөчүнүн банктагы эсебине же болбосо анын тапшырмасы боюнча үчүнчү жактардын эсебине которуу боюнча - кирешелер акчалай формада алынганда;

2) товарга болгон менчик укугунун өтүшүнүн датасы - кирешелер товарлар формасында алынганда;

3) бардык иштер аяктаган жана кызматтар көрсөтүлгөн дата - жумуштар, кызматтар формасында кирешелер алынганда;

4) салык төлөөчү тарабынан алынган зайымдар же кредиттер боюнча, ошондой эле алынган жана/же сатып алынган товарлар боюнча төлөмдөрдүн жана/же пайыздардын суммасы төлөнгөн датасы - материалдык пайда түрүндө киреше алынганда;

5) салык төлөөчүнүн милдеттенмеси токтогон учурда - милдеттенме токтогон датасы.

24-глава
 Салыктык базаны аныктоо үчүн жыйынды кирешеден чыгарып салуулар

 

169-берене. Жалпы жоболор

1. Салык төлөөчү ушул главада белгиленген чыгарып салууларга укуктуу.

2. Салык төлөөчү чыгарып салуу таандык болгон салык мезгилиндеги чыгарып салууларга укуктуу.

3. Салык төлөөчү төмөнкүдөй чыгарып салууларга укуктуу:

1) стандарттык чыгарып салууларга;

2) социалдык чыгарып салууларга;

3) мүлктөн чыгарып салууларга.

170-берене. Стандарттык чыгарып салуулар

Стандарттык чыгарып салуулар төмөнкүлөрдөн турат:

1) салыктык мезгилдин ар бир айы үчүн эсептик көрсөткүчтүн 6,5 өлчөмүндө - жеке чыгарып салуулардан;

2) салыктык мезгилдин ар бир айы үчүн ар бир багуудагы адамына эсептик көрсөткүчтүн бир өлчөмүндө - салык төлөөчүнүн багуусундагы адамына чыгарып салуулардан;

3) ушул Кодекске ылайык киреше салыгы салынбаган кирешелер боюнча мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча чегерүүлөрдү кошпогондо, мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча чегерүүлөрдү чыгарып салуулардан;

4) салык төлөөчүнүн салыктык базасынан 8 пайыздан ашык эмес - мамлекеттик эмес пенсиялык фондго чыгарып салуулардан.

(КР 2014-жылдын 18-январындагы № 13 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

171-берене. Социалдык чыгарып салуулар

1. Салык төлөөчү салык төлөөчүнүн жана анын багуусундагы жыйырма төрт жаштан ашпаган адамынын билим алуусуна социалдык чегерим каражатын алууга укуктуу.

2. Мектепке чейинки, мектептик, орто кесиптик жана жогорку билим алуу үчүн чыгарып салуулардын өлчөмү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын лицензиясы бар Кыргыз Республикасынын билим берүү уюмунун дарегине салык төлөөчү төлөгөн жана документ түрүндө тастыкталган төлөмдүн суммасына тең, бирок билим алууга чыгарып салууларды эске албастан салык төлөөчүнүн салыктык базасынын өлчөмүнүн он пайызынан ашпаган өлчөмдө белгиленет.

3. Ушул берененин 1-бөлүгүндө белгиленген социалдык чыгарып салууларга салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү арызынын жана төлөнгөн чыгымдарды ырастоочу документтеринин негизинде салыктык декларация берилген учурда укук берилет.

4. Эгер социалдык чыгарып салуулардын суммасы ушул берененин 2-бөлүгүндө каралган чектөөнүн суммасынан ашык болсо, анда мындай ашык сумма кийинки салыктык мезгилдерде чегерип салынууга тийиш эмес.

 

172-берене. Мүлктөй салыктык чыгарып салуулар

1. Салык төлөөчү ипотекалык кредит боюнча пайыздарды жоюуга салык төлөөчү тарабынан иш жүзүндө жиберилген каражаттардын суммасында мүлктөй салыктык чыгарып салууга укуктуу, бирок бир жылда 230000 сомдон ашык эмес.

Турак жай фондунун имараттарын жана жайларын ушул имараттарды жана жайларды күрөөгө коюу менен сатып алуу жана/же куруу үчүн алынган кредит ипотекалык кредит деп эсептелет.

2. Мүлктөй салыктык чыгарып салуу салык төлөөчүгө салык төлөөчүнүн жазуу жүзүндөгү арызынын жана кредитти жана анын пайыздарын жоюунун эсебине салык төлөөчүнүн акча каражаттарын төлөнгөн фактысын ырастаган документтеринин негизинде ал тарабынан салыктык декларация берилген учурда берилет.

3. Ушул беренеде каралган мүлктөй салык чегерими, эгерде салык төлөөчүгө турак үй, квартира куруу же алуу жумуш берүүчүнүн же башка субъекттин каражатынын эсебинен жүргүзүлсө, эгерде турак үйдү, квартираны, бөлмөнү же алардагы үлүштү сатуу-сатып алуу бүтүмү бирине-бири көзкаранды жеке жактардын ортосунда жасалса, колдонулбайт.

25-глава
 Киреше салыгынын ставкалары. Киреше салыгын эсептөө тартиби

 

173-берене. Киреше салыгынын ставкалары

Киреше салыгынын ставкасы 10 пайыз өлчөмүндө белгиленет.

 

174-берене. Киреше салыгын эсептөө

Киреше салыгын эсептөө киреше салыгынын ставкасына киреше салыгы боюнча салыктык базаны көбөйтүү жолу менен жүргүзүлөт.

 

175-берене. Киреше салыгын эсептөө тартиби, төлөөнүн мөөнөтү жана орду

1. Киреше салыгын төлөөчү бирдиктүү салыктык декларация берилген күнгө чейин акыркы эсептөөлөрдү жүргүзөт жана киреше салыгын төлөйт. Киреше салыгынын акыркы суммасы эсептелген салыктын суммасы менен салык агенти кармап калган салыктын суммасынын ортосундагы айырма катары аныкталат.

2. Киреше салыгы салык төлөөчүнүн салыктык жана/же катталган орду боюнча төлөнөт.

(КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

26-глава
 Салык агенттери тарабынан киреше салыгы боюнча салыктык милдеттенмелерди аткаруу

 

176-берене. Салык агентинин салыктык милдеттенмелери

1. Салык агенти болуп эсептелген субъект, эгер бул бөлүмдө башкача каралбаса, киреше салыгын эсептөөгө, кармоого жана бюджетке которууга милдеттүү.

2. Салык агенти төлөөчү киреше салыгын эсептөөдө салыктык база, эгер бул бөлүмдө башкача каралбаса, төлөнүүчү кирешенин суммасы менен стандарттык чыгарып салуулардын суммасынын ортосундагы айырма болуп эсептелет.

3. Киреше салыгы боюнча салыктык базанын өлчөмү минималдуу эсептик кирешенин суммасынан аз сумманы түзсө, киреше салыгы боюнча салыктык базанын өлчөмү минималдуу эсептик кирешеге тең деп кабыл алынат, андан салык агенти тарабынан киреше салыгы алынат.

Учурдагы ай үчүн салык милдеттенмелерин эсептешүүдө киреше салыгынын салык базасы жана минималдуу эсептик киреше суммасы учурдагы салык мезгилинин башынан баштап кызматкер иш жүзүндө иштеген айлар үчүн жогору өскөн натыйжа катары салык агенти тарабынан эсептелет.

4. Салык агенти тарабынан кармалуучу киреше салыгынын өлчөмүн эсептөөдө киреше салыгы алынбоочу киреше эсептелбейт.

5. Эгерде ушул бөлүктө башкача каралбаса, салык агентине стандарттык эсептен чыгаруу укугу эмгек келишими боюнча төлөөлөргө карата гана жана жеке жак менен салык агентинин ортосундагы эмгек мамилелери төлөмдөр жүргүзүлгөн айдын ичинде 15 күндөн кем эмес мезгилди камтыган учурда гана берилет.

Эгерде эмгек мамилелери 15 күндөн аз мезгилди камтыса, ошондой эле адам башка иш менен айкалыштырып иштесе, салык агенти ушул эмгек мамилелери боюнча төлөмдөрдөн эсептен чыгарууну мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча чегерүүлөрдүн суммасында гана жүзөгө ашырууга укуктуу.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

177-берене. Салык агентинин салыктык милдеттенмелерин аткаруу тартиби

1. Эгерде ушул беренеде башкача каралбаса, салык агенти тарабынан кармалуучу киреше салыгы кирешени төлөгөн айдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен бюджетке төлөөнүүгө жатат.

1-1. Чакан ишкердиктин субъекти же коммерциялык эмес уюм болуп саналган салык агенти тарабынан кармалуучу киреше салыгы киреше төлөнгөн отчеттук кварталдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен бюджетке төлөөнүүгө жатат.

2. Салык агенти тарабынан кармалуучу киреше салыгы салык агентинин салыктык каттоо орду боюнча төлөнөт, ал эми обочолонгон бөлүмчөлөр болгон учурда - обочолонгон бөлүмчөнүн каттоо орду боюнча.

Обочолонгон бөлүмчөнүн жайгашкан орду боюнча бюджетке төлөнүүгө тийиш салыктын суммасы ушул обочолонгон бөлүмчөнүн кызматкери тарабынан төлөнгөн кирешенин суммасына жараша аныкталат.

3. Кыргыз Республикасындагы киреше булагынын салыгы кирешени төлөөнүн формасы жана ордуна карабастан салык агенти тарабынан бюджетке эсептелет жана төлөнөт.

4. Эгер жеке ишкерге төлөмдөрдөн тышкары жеке адамга төлөнгөн кирешеден салык агенти салыкты кармабай же толук кармабай калса, анда бул аткарылбаган салыктык милдеттенме салык агенти тарабынан аткарылат.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2014-жылдын 18-январындагы № 13, 2015-жылдын 15-майындагы № 96 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

178-берене. Салык агентинин киреше салыгы боюнча отчетту берүүсү

1. Эгерде ушул беренеде башкача каралбаса, салык агенти кирешени төлөгөн айдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен киреше салыгы боюнча салык органына аны төлөгөн орду боюнча отчет берүүгө милдеттүү.

1-1. Салык агенти болуп саналган чакан, орто ишкердиктин субъекти же коммерциялык эмес уюм тарабынан киреше салыгы боюнча отчеттуулук отчеттук кварталдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен берилет.

2. Салык агенти салыктык жана/же каттоо эсебинин орду боюнча жеке жакка киреше төлөөнүн фактысы жана суммасы, анын ичинде материалдык формадагы пайда жөнүндө маалыматты салык кызматынын органдарына берүүгө милдеттүү:

1) Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарына ылайык түзүлгөн келишимдер боюнча иштеген адамдарга - жыл сайын кийинки жылдын 20-февралынан кийинки күнүнөн кечиктирбестен;

2) ушул бөлүктүн 1) пунктунда аталбаган башка бардык адамдарга квартал сайын кварталдан кийинки айдын 20сынан кийинки күндөн кечиктирбестен.

3. Жеке жакка киреше төлөөнүн фактысы жана суммасы жөнүндө маалыматтын формасы, анын ичинде материалдык пайда формасында берилгендери, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 18-майындагы № 55, 2015-жылдын 15-майындагы № 96 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

27-глава
 Жеке жактардын айрым категорияларына салык салуунун өзгөчөлүктөрү

 

179-берене. Чет мамлекеттин дипломатиялык өкүлчүлүгүнүн жана консулдук мекемесинин же эл аралык уюмдун өкүлчүлүгүнүн кызматкерине салык салуу

Төмөндөгүлөрдүн кирешелерине киреше салыгы салынбайт:

1) чет мамлекеттин дипломатиялык өкүлчүлүгүнүн жана консулдук мекемесинин башчыларынын, ошондой эле персоналынын, алар менен чогуу жашаган үй-бүлө мүчөлөрүнүн, эгерде алар Кыргыз Республикасынын жарандары болуп эсептелбесе, Кыргыз Республикасындагы ушул жеке жактардын дипломатиялык же консулдук кызматы менен байланышта болбогон киреше булагынан алынган кирешесинен тышкары;

2) чет мамлекеттин дипломатиялык өкүлчүлүгүнүн жана консулдук мекемесинин администрациялык-техникалык жана тейлөөчү персоналынын жана алар менен чогуу жашаган үй-бүлө мүчөлөрүнүн, эгерде алар Кыргыз Республикасынын жарандары болуп эсептелбесе, Кыргыз Республикасындагы ушул жеке жактардын ушул өкүлчүлүктөрдөгү дипломатиялык же консулдук кызматы менен байланышта болбогон киреше булагынан алынган кирешесинен тышкары;

3) Кыргыз Республикасы катышуучу болуп эсептелген, күчүнө кирген эл аралык келишимде каралган нормаларга ылайык эл аралык уюмда иштеген Кыргыз Республикасынын жараны болуп эсептелбеген жеке жактын кирешелеринен.

 

180-берене. Кыргыз Республикасынын жараны болуп эсептелбеген жеке жак - резидент тарабынан алынган киреше салыгын эсептөө жана төлөө

Кыргыз Республикасынын жараны болуп эсептелбеген жеке жакка - резидентке киреше төлөөдө салык агенти тарабынан киреше салыгы боюнча салыктык милдеттенмени эсептөө ушул бөлүмгө ылайык аныкталган стандарттык чыгарып салууну берүү менен жүргүзүлөт.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)        

 

181-берене. Кыргыз Республикасынын жараны болуп эсептелбеген жеке жак - резидент эмес тарабынан алынган киреше салыгын эсептөө жана төлөө

1. Кыргыз Республикасынын жараны болуп эсептелбеген жеке жакка - резидент эмеске төлөнүүчү Кыргыз Республикасындагы булактын кирешесинен киреше салыгы боюнча салыктык милдеттенмени эсептөө ушул бөлүмдө каралган чыгарып салууларды бербестен салык агенти тарабынан жүргүзүлөт.

2. Кыргыз Республикасындагы булактардан алынган кирешелерге киреше салыгын салуу, Кыргыз Республикасынын аймагынан тышкары жерлерде кирешени төлөп берүүнү кошкондо, киреше төлөп берилген жерге карабай жүзөгө ашырылат.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255 Мыйзамынын редакциясына ылайык)      

 

182-берене. Кош салык салууну четтетүү

1. Чет мамлекетте салык төлөөчү тарабынан төлөнгөн сумма Кыргыз Республикасы менен чет мамлекеттин ортосунда түзүлгөн мыйзамдарда белгиленген тартипте күчүнө кирген Кош салыктан качуу жөнүндө макулдашуу бар болгон жана мындай кирешенин суммасы ушул Макулдашуунун нормаларына ылайык чет мамлекетте салык салынууга тийиш болгон учурда Кыргыз Республикасындагы салык кирешеси боюнча салыктык милдеттенмени эсептөөдө эске алынат.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган эсепке алынуучу сумманын өлчөмү Кыргыз Республикасынын аймагында колдонулган бычымдар боюнча төлөнгөн салыктын суммасынан ашпоого тийиш.

3. Чет мамлекетте киреше салыгынын суммасын эсепке алуунун тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

(КР 2012-жылдын 18-майындагы № 55 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

VIII БӨЛҮМ
 ПАЙДАГА САЛЫК

28-глава
 Жалпы жоболор

 

183-берене. Бул бөлүмдө колдонулуучу түшүнүктөр жана терминдер

Бул бөлүмдө төмөнкүдөй түшүнүктөр жана терминдер колдонулат:

1) "Кен чыккан жерди геологиялык даярдоо" - издөөчү-баалоочу жана чалгындоо иштеринин комплекси, анын ичинде өнөр жай категориялары боюнча кен чыккан жердин запастарын эсептөө жана геологиялык-экономикалык баалоо жүргүзүү.

2) "Кен-капиталдык иштер" - кен чыккан жерди же анын бөлүгүн ачууну жана иштетүүгө даярдоону камсыздоочу кен-куруу иштеринин комплекси.

а) ачык иштетүүдө кен-капиталдык иштер өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

- ачуу (капиталдык чуңкурлар) жана разрездик (разрездик чуңкурларды же котловандарды) иштетүүлөрдү жүргүзүү жана жабдуу;

- карьерди пайдаланууга берүү учурунда пайдалуу кендин үстүңкү катмарын жана кен жайгашкан тоо тектерин алып салуу жана башка жерге чогултуп коюу;

- сууну азайтуучу скважиналарды бургулоо жана жабдуу боюнча иштер, жер астындагы дренаждарды куруу жана башка иштетүүлөр.

Кен-капиталдык иштердин процессинде карьердин төрттөн алты айга чейинки иштеген убактысында долбоордук өндүрүштүк кубаттуулукка жетүүгө кепилдик берген пайдалуу кендердин запастарын ачуу жана иштетүү үчүн даярдоо иштери жүргүзүлөт. Кен катмары алда канча тереңдикте жайгашкан учурда кен-капиталдык иштерге карьердин долбоордук өндүрүштүк кубаттуулугунун он беш пайызынан кем эмесине жетүү үчүн аткарууга зарыл болгон иштер кирет.

б) Жер астындагы иштетүүдө кен-капиталдык иштер өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

- узата казылган үңкүрлөрдү, штольняларды жана ага жанаша камераларды куруу жана жабдуу, үңкүрлөрдү тереңдетүү, үңкүрлөрдүн айланасындагы камераларды жана иштеп чыгууларды куруу жана жабдуу;

- негизги капиталдык иштеп чыгууларды (квершлагдарды, түртүп чыгаруучу жана желдетүүчү штректерди, жантаймаларды, бремсбергдерди, кен тазалагычтарды ж.б.) жүргүзүү жана жабдуу.

Жаңы кен казып алуучу ишкананы курууда кен казып алуу боюнча капиталдык иштердин көлөмү анын толук долбоордук өндүрүштүк кубаттуулугун же анын айрым кезегинин кубаттуулугунун (кен казуучу жаны ишкана этабы боюнча ишке берилгенде) камсыз кылуу менен алдын ала аныкталат.

3) "Кен-даярдоочу иштер" - шахталарда жана карьерлерде пайдалуу кендерди казууну, газодинамикалык көрүнүштөрдөн коргоону өз учурунда жүргүзүү боюнча кен-куруу иштеринин комплекси, анын ичинде көмүрдүн, тектердин жана газдардын, кен соккуларынын таштандыларын жана даярдалуучу запастарды чалгындоо. Кен-даярдоо иштеринин негизги мазмуну - кен казып алуу ишканасынын казылган участоктордун контурларын белгилеген даярдоо иштерин жүргүзүү.

4) "Кен казып алуучу ишкана" - пайдалуу кен чыккан жерди иштетүүчү ишкана.

5) "Карыздык баалуу кагаздар боюнча дисконт" - карыздык баалуу кагаздардын номиналдык наркы менен баштапкы жайгаштырылган наркынын (купонду эсепке албастан) же сатып алынган наркынын (купонду эсепке албастан) ортосундагы айырма.

6) "Карыздык баалуу кагаздар" - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү, КРУБ, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары чыгарган же кепилдик берген мамлекеттик ички жана жергиликтүү зайымдардын, башка кагаздардын баалуу түрлөрү.

7) "Катыштын үлүшү" - акционердик коомдордон жана пайдык инвестициялык фонддон тышкары, биргелешип түзүлгөн уюмда жеке жана юридикалык жактын мүлктөй катышуусунун үлүшү.

8) "Киреше" - активдердин (акчалай каражаттар, башка мүлк) агымы, өсүшү, катышуучулардын салымдарын кошпогондо же салык төлөөчүнүн өздүк капиталынын көбөйүшүнө алып келген милдеттенменин азайуусу.

9) "Карыздык баалуу кагаздар боюнча пайда" - вексель боюнча төлөм, дисконт же купон (дисконтту кошуп же баштапкы жайгаштыруу наркынан жана/же сатып алуу наркынан сыйакы);

10) "Карыздык баалуу кагаздар боюнча купон" (мындан ары - купон) - чыгаруунун шарттарына ылайык карыздык баалуу кагаздардын эмитент тарабынан номиналдык наркынан ашык төлөнүүчү (төлөнүүгө тийиш) сумма.

11) "кен казып алуучу жана/же кенди кайра иштетүүчү ишканалардын негизги каражаттары" - аталган ишканалардын техникалык долбоор жана/же техникалык-экономикалык негиздемеде каралган өндүрүлгөн жана/же сатып алынган мүлкү, анын ичинде:

а) жүргүзүлгөн жана жабдылган кен-капиталдык жана кен-даярдоо иштер (шахталык үңкүрлөр, штольнялар, квершлагдар, башкы түртүп чыгаруучу жана желдетүүчү штректер, жантаймалар жана бремсбергдер, борбордук жана участоктук суу агызуучу жер астындагы камералар, энергия менен камсыз кылуу жана желдетүү, карьерлердин технологиялык магистралдык автожолдору, капиталдык ачуу, ачуучу жана разрездик чуңкурлар жана башка капиталдык жана мүмкүнчүлүктү камсыз кылуучу кен казып алуучу даярдоочу иштеп чыгуулар, кен жабдуулары, технологиялык жабдуулар, жеңил автомобилдерин кошпогондо башка автотранспорт);

б) пайдалуу кендерди иштетүү жана минералдык сырьену кайра иштетүү үчүн кен-транспорттук машиналар, технологиялык жабдуулар, ошондой эле негизги жана жардамчы багыттагы башка жабдуулар;

в) негизги жана жардамчы багыттагы имараттар жана курулмалар;

г) транспорттук жолдор.

12) "Карыздык баалуу кагаздар боюнча сыйакылар" - карыздык баалуу кагаздарды баштапкы жайгаштыруунун наркы (купонду эсепке албастан) же сатып алуу наркы (купонду эсепке албастан) менен номиналдык наркынын ортосундагы айырма, аларды сатып алуу шарттары купонго акы төлөөнү карайт.

13) "Туунду баалуу кагаздар" - туунду баалуу кагаздардын маалыматтарынын базалык активдерине карата укуктарды ырастоочу баалуу кагаздар. Туунду баалуу кагаздарга төмөнкүлөр кирет: опциондор, своптор, форварддар, фьючерстер, депозитардык распискалар, варранттар жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык туунду баалуу кагаздар деп таанылган башка баалуу кагаздар. Базалык активдер болуп товарлардын стандартташтырылган партиялары, баалуу кагаздар, валюта жана финансылык шаймандар.

14) "Баалуу кагаздар" - акциялар, карыздык баалуу кагаздар, туунду баалу кагаздар жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык баалуу кагаздар деп таанылган мүлктөй укуктун башка объекттери.

15) (КР 2015-жылдын 15-майындагы № 96 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2015-жылдын 15-майындагы № 96 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

184-берене. Пайдага салык төлөөчү

1. Пайдага салык төлөөчү (мындан ары бул бөлүмдө - салык төлөөчү) болуп төмөнкүлөр эсептелет:

1) ата мекендик уюм;

2) Кыргыз Республикасындагы туруктуу мекеме аркылуу ишмердик жүргүзүүчү чет өлкөлүк уюм;

3) жеке ишкер;

4) Кыргыз Республикасындагы ушул уюмдун туруктуу мекемесине байланышпаган Кыргыз Республикасындагы булактан чет өлкөлүк уюмга киреше төлөөчү салык агенти.

2. Бул бөлүмдүн максаттары үчүн салык агенти болуп чет өлкөлүк уюмга киреше төлөөчү уюм же жеке ишкер эсептелет.

3. КРУБ, Депозиттерди коргоо боюнча агенттик, Депозиттерди коргоо фонду жана Кыргыз Республикасынын Социалдык фонду кирешеге салык төлөөчү болуп эсептелбейт.

(КР 2016-жылдын 21-июлундагы № 129 Мыйзамынын редакциясына ылайык) 

185-берене. Салык салуу объекти

Пайдага салык салуу объекти төмөндөгүлөрдөн киреше алып келген экономикалык ишмердикти жүргүзүү болуп эсептелет:

1) Кыргыз Республикасындагы булактан жана/же Кыргыз Республикасынын чегинен сырттагы булактан - ата мекендик уюм же жеке ишкер аркылуу;

2) Кыргыз Республикасындагы булактан - Кыргыз Республикасындагы туруктуу мекеме аркылуу өз ишин жүзөгө ашыруучу чет өлкөлүк уюм.

(КР 2016-жылдын 21-июлундагы № 129 Мыйзамынын редакциясына ылайык) 

186-берене. Салыктык база

1. Пайдага салык боюнча салыктык база ушул бөлүмдө каралган өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен бухгалтердик эсеп жөнүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген эрежелер боюнча эсептелген пайда болуп эсептелет,

2. Ушул бөлүмдүн максаттары үчүн пайда - салык төлөөчүнүн жылдын жыйынды кирешеси менен салык мезгили үчүн эсептелген ушул бөлүмгө ылайык чыгарып салынууга тийиш чыгымдардын ортосундагы оң айырма.

3. Кыргыз Республикасындагы туруктуу мекемеси менен байланышпаган Кыргыз Республикасындагы булактан киреше алган чет өлкөлүк уюмдар үчүн салыктык база чыгарып салуу жүргүзүлбөгөн киреше болуп эсептелет.

4. Пайдага салык боюнча салыктык база бухгалтердик эсеп жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык активдерди жана милдеттенмелерди баалоонун натыйжасында пайда болгон кирешелерге жана чыгымдарга көбөйбөйт жана азайбайт.

 

187-берене. Салыктык мезгил

1. Пайдага салык боюнча салыктык мезгил болуп календардык жыл эсептелет.

2. Эгер салык төлөөчү календардык жыл башталгандан кийин каттоодон өткөн болсо, анда ал үчүн биринчи салыктык мезгил болуп анын түзүлгөн күнүнөн тартып календардык жылдын аягына чейинки мезгил саналат.

Мында салык төлөөчүнү каттоо күнү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда мамлекеттик каттоодон өткөн күнү болуп эсептелет.

3. Эгер салык төлөөчү календардык жылдын аягына чейин жоюлган же өзгөртүп кайра түзүү жол-жоболорунан өткөн болсо, ал үчүн акыркы салыктык мезгил болуп жылдын башынан тартып жоюу, өзгөртүп кайра түзүү аяктаган күнүнө чейинки мезгил саналат.

4. Эгер салык төлөөчү календардык жылдан кийин каттоодон өтүп, ушул жылдын аякташына чейин жоюлган же өзгөртүп кайра түзүү жол-жоболорунан өткөн болсо, ал үчүн салыктык мезгил болуп түзүлгөн күндөн тартып жоюу, өзгөртүп кайра түзүү аяктаган күнүнө чейинки мезгил саналат.

29-глава
 Жылдык жыйынды киреше

 

188-берене. Жылдык жыйынды кирешенин курамы

1. Жылдык жыйынды кирешенин курамына бухгалтердик эсеп жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген эрежелерге ылайык аныкталган кирешелердин бардык түрлөрү кирет, анын ичинде:

1) салыктык амортизациялоо максаттарында салыктык топко киргизилген негизги каражаттарды сатуудан түшкөн кирешени кошпогондо, товарларды, жумуштарды, кызматтарды сатуудан түшкөн киреше;

2) негизги каражаттарды пайдалануудан чыгарылган демонтаждоодо же жоюуда алынган материалдардын же башка мүлктүн наркы түрүндө кирешелерди кошуп алганда амортизациялоого жатпаган активдерди сатуудан алынган кирешелер;

3) экономикалык ишмердикти чектөөгө же токтотууга макулдук үчүн алынган киреше;

4) акысыз алынган активдердин наркы;

5) курстук оң айырманын суммасынын курстук терс айырманын суммасынан өсүшү;

6) пайыздык киреше;

7) дивиденддер;

8) роялти;

9) уюмду башкарууга катышуудан алынган сыйакылар жана компенсациялар түрүндөгү кирешелер;

10) кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктү ижарага берүүдөн алынган киреше;

11) киреше салыгы боюнча бирдиктүү декларацияга киргизилген жеке ишкердиктин мүлкүн кошпогондо, ишкердик жүргүзүүдө пайдаланылбаган кыймылдуу жана кыймылсыз мүлктү сатууда наркынын өсүшүнөн алынган киреше;

12) сатуудан алынган киреше:

а) сатып алуунун наркын кемитүү менен акцияларды;

б) туунду баалуу кагаздарды;

в) сатуу күнүнө карата дисконттун жана/же сыйакынын амортизациясын эске алып, сатып алуунун наркын кемитүү менен купонду эсепке албастан карыздык баалуу кагаздарды;

г) сатып алуунун наркын кемитүү менен Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык баалуу кагаздар деп таанылган мүлктөй укуктун башка объекттерин;

д) анын алгачкы наркын алып салуу менен катышуу үлүшү;

13) субсидиялар;

14) салыктык мезгилдин аягына карата амортизациялык активдердин тобу боюнча салыктык эсептөөнүн терс суммалары;

15) инвентаризациялоонун натыйжасында аныкталган активдердин артыкбаш наркы;

16) төмөнкүлөрдүн натыйжасында келип чыккан салык төлөөчүнүн милдеттенмелерин токтотуудан алынган кирешелер;

а) кредитор тарабынан өзүнчө кабыл алынган мыйзам менен карыздарды эсептен чыгаруудан башка милдеттенмени эсептен чыгаруусунан;

б) (КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

в) (КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

г) салык төлөөчүнүн милдеттенмесин, анын ичинде салыктык милдеттенме үчүнчү жактын аткаруудан;

17) карызды талап кылуу укугунан баш тартуудан кирешелер;

18) камсыздандырылган негизги каражаттар боюнча камсыздандыруу суммасынын ордун толтурууну кошпогондо, камсыздандыруу келишимдери боюнча камсыздандыруу суммалары (ордун толтуруу);

19) шектүү милдеттенмелердин суммалары;

20) социалдык чөйрөнүн объекттерин пайдаланууда алынган чыгымдардан кирешелердин өсүшү.

2. Жылдык жыйынды кирешенин курамына салык салынбай турган кирешелер кирбейт.

(КР 2010-жылдын 29-январындагы № 22, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

189-берене. Салык салынбай турган кирешелер

1. Төмөнкүлөргө пайда салыгы салынбайт:

1) уставдык капиталга салым жана/же субъект катышуучусу болуп саналган уюмга субъектин салымынын башка түрлөрү жана/же пайдык салым катары алынган мүлктүн наркына;

2) уюмдун Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын чечими менен өзүнүн жеке өндүрүштүк базасын өнүктүрүү боюнча капиталдык салымдарга акысыз алган негизги каражаттардын жана акча каражаттардын наркы, ошондой эле төмөндө көрсөтүлгөн объекттерди (мындан ары бул бөлүмдө - акысыз алынган социалдык-маданий багыттагы объекттер) багытталышы боюнча пайдаланууну жана эксплуатациялоону жүзөгө ашырган, мамлекеттик катышуунун үлүшү 50%дан жогору чарбалык коомдордун жана/же Кыргыз Республикасынын же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын менчиги болуп саналган адистештирилген уюмдардын менчигине акысыз алынган объекттердин (гидроэлектр станциялардын, жылуулук электр станциялардын, гидротехникалык курулмалардын, суу алгыч курулмалардын, тоо кен-шахталык жабдуулардын, жарандык коргонуу объекттеринин, ошондой эле жер участокторун пайдалануу укугунун) наркы.

Ушул берененин 2-пунктунда көрсөтүлгөн адистештирилген уюмдардын тизмеги Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет;

21) объектти эксплуатациялоого кабыл алуу актысына ылайык, мындай уюмдун менчигинин формасына карабастан, көрсөтүлгөн объекттерди багытталышы боюнча пайдаланууну, эксплуатациялоону жана тейлөөнү жүзөгө ашыруучу социалдык-маданий, турак жай-коммуналдык-тиричилик багытындагы, жолдордун, суу менен камсыздоо жана канализация, электр тармактарынын жана эсептөө приборлорунун, подстанциялардын, от казандарынын жана жылуулук тармактарынын, газ тармактарынын жана газды эсептөө приборлорунун объекттеринен адистештирилген уюм тарабынан акысыз алынган негизги каражаттардын наркы.

3) коммерциялык эмес уюмдар тарабынан алынган:

а) мүчөлүк жана кирүү төгүмдөрү;

б) уставдык максаттарда пайдалануу шартында гуманитардык жардам жана гранттар;

в) уставдык максаттарда пайдалануу шартында акысыз алынган активдердин наркы;

г) көп квартиралуу үйлөрдү жана аларды тейлеген имарат, курулмаларды техникалык жактан тейлөөгө жумшалчу төлөм;

д) өздөрүнүн мүчөлөрүнө суу колдонулуучулар ассоциациясы тарабынан көрсөтүлүүчү уставдык иштин алкагында сугат сууларын берип туруу боюнча тейлөө кызматына жумшалчу төлөм;

е) диний каадаларды, ырым-жырымдарды, зыйнаттарды көрсөтүүдөн, ажылык зыяраттарды уюштуруу жана өткөрүү боюнча кызмат көрсөтүүлөрдөн, ошондой эле ыктыярдуу кайыр-садагалардан түшкөн кирешелери.

4) ата мекендик уюмдарга катышуудан салык төлөөчү алган дивиденддер;

5) өнөктөрдүн салымы катары жөнөкөй өнөктөштүк тарабынан алынган мүлктүн наркы;

6) ишенимдүү башкарууга ишенимдүү башкаруучу тарабынан алынган мүлктүн наркы;

7) өздүк акциялардын наркын алардын номиналдык наркынан өсүшү түрүндө алынган киреше;

8) өздүк акцияларды сатууда нарктын өсүшүнөн алынган киреше;

9) сатылуучу күнүнө карата листингдин эң жогорку жана эң жогоркудан кийинки категория боюнча фондулук биржасындагы листингинде жайгашкан баалуу кагаздардын наркынын өсүшүнөн түшкөн пайыздык кирешелер жана кирешелер.

10) негизги каражаттарды сатуудан финансылык ижаранын (лизингдин) келишими боюнча алынган киреше.

Көңүл буруңуздар! КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамына ылайык 10-пункт 2017-жылдын 1-январынан тартып күчүн жоготот

(КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2014-жылдын 15-мартындагы № 50, 2015-жылдын 24-июлундагы № 194, 2017-жылдын 12-июлундагы № 123 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

190-берене. Кирешени такташтыруу

1. Төмөнкүдөй учурларда товарлардан, жумуштардан, кызматтардан алынган киреше такташтырылууга тийиш:

1) товарлар толук же жарым жартылай кайтарылганда;

2) бүтүмдүн шарттары өзгөртүлгөндө.

Кирешени такташтыруу товарлар кайтарылган же бүтүмдүн шарттары өзгөртүлгөн салыктык мезгилдин жылдык жыйынды кирешесинин өлчөмүн өзгөртөт.

2. Амортизациялоого тийиш негизги каражаттарды сатуудан алынган киреше, ошондой эле ушул негизги каражаттардын камсыздандыруу келишимдери боюнча алынган камсыздандыруу төлөмдөрү товарларды сатуудан түшкөн кирешеге кошулбайт, ал эми ушул бөлүмгө ылайык топтун салыктык наркын аныктоодо эсепке алынат.

 

191-берене. Компенсациялануучу чыгарып салуулар

1. Эгерде мурда чыгарып салынган чыгымдар, жоготуулар же кайтарылбас карыздардын орду толтурулган болсо, анда алынган сумма кайтарым берилген ошол салыктык мезгилдин кирешеси болуп калат.

2. Эгерде резервге карата мурда ушул бөлүмгө ылайык чыгарып салуулар жүргүзүлсө, алар ушул бөлүмгө ылайык кыскартылат, мындай кыскартуу же кирешеге кошулат же Кыргыз Республикасынын бухгалтердик мыйзамдарына ылайык чыгымдарды кыскартат.

 

192-берене. Узак мөөнөттүү контракттар боюнча кирешелер жана чыгарып салуулар

1. Бул берененин максаттары үчүн узак мөөнөттүү контракт деп контракт боюнча каралган иш башталган салыктык мезгилдин ичинде бүтпөй калган өндүрүшкө, орнотууга же курууга контракт же коштоочу кызматтарды көрсөтүү түшүнүлөт, мында алдын ала баалоолорго карата контракт боюнча каралган иш башталган күндөн тартып 12 айдын ичинде бүткөрүлүүгө тийиш болгон контракттарды кошпогондо.

2. Салык төлөөчү тарабынан кирешелерди жана чыгымдарды аныктоо үчүн эсептөө ыкмасын колдонууда узак мөөнөттүү контракттарга тийиштүү кирешелер жана чыгарып салуулар контракттын пайыздык аткарылышынын негизинде салыктык жылдын ичинде эсепке алынат.

Контрактты аткаруу бөлүгүнүн чоңдугу салыктык жылдын аягына чейин тартылган чыгымдар менен бул контракт боюнча жыйындын чыгымдарын салыштыруу аркылуу аныкталат.

3. Салык төлөөчү тарабынан кирешелер менен чыгашаларды аныктоо үчүн эсептөөнүн жөнөкөй ыкмасы пайдаланылган учурда узак мөөнөттүү контракттарга тийиштүү кирешелер жана чыгарып салуулар салыктык жылдын ичинде иш жүзүндө аткарылган жана төлөнгөн иштер, кызматтар боюнча аныкталат.

30-глава
 Чыгарып салууга тийиш болгон чыгымдар

 

193-берене. Киреше алууга багытталган чыгымдарды чыгарып салуу

1. Эгерде бул Кодексте башкача каралбаса, салык төлөөчү ушул Кодекске ылайык киреше алууга байланыштуу документтик түрдө ырасталган чыгымдарды, ошондой эле курстук айырманын терс суммасын оң курстук айырманын суммасынан жана өнбөй турган карыздын суммасынан өсүшүн гана чыгарып салууларга алып барууга укуктуу.

2. Келерки мезгилдердин чыгымдары алар таандык салыктык мезгилде чыгарып салынууга тийиш.

3. Эгерде ошол эле сарптоолор бир нече чыгаша беренелеринде каралса, анда мындай чыгымдар кирешеден бир жолу гана чыгарып салынууга тийиш.

4. Салык төлөөчүлөрдүн айрым категориялары үчүн салык салууда эсепке алынуучу чыгымдарды же өзгөчө абалдарга байланыштуу тартылган чыгымдарды аныктоонун өзгөчөлүктөрү ушул бөлүмдүн жоболору менен белгиленет.

(КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 № 169 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

194-берене. Кызматтык иш сапарлар учурундагы жана өкүлчүлүк боюнча чыгымдардын суммасын чыгарып салуу

1. Кызматтык иш сапарында чыгарылып салынууга тийиш болгон чыгашаларга төмөндөгүлөр таандык:

1) иш сапарынын ордуна барууга жана кайра келүүгө, анын ичинде резервге коюлуучу акы төлөөгө кетүүчү иш жүзүндө жүргүзүлгөн чыгымдар;

2) жашоого, анын ичинде резервге коюлуучу чыгымдарга акы төлөөгө кеткен иш жүзүндөгү чыгымдар;

3) Кыргыз Республикасынын чегинде жана анын чегинен тышкары жерде Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген нормалардын чегинде иш сапарында болуу учурунда төлөнүүчү суткалык акылар.

2. Чыгарып салууга тийиш болгон өкүлчүлүктүү чыгымдарга салык төлөөчү тарабынан өз ара кызматташтыкты белгилөө же колдоо көрсөтүү максатында сүйлөшүүлөргө катышкандарды, ошондой эле акционерлердин жалпы чогулушун өткөрүү үчүн директорлордун кеңешинин жыйынына келген катышуучуларды кабыл алууга жана/же тейлөөгө багытталган киреше алууга байланыштуу тартылган чыгымдар киреше алууга байланыштуу тартылган чыгымдар таандык кылынат.

Өкүлчүлүктүү чыгымдарга аталган адамдарды транспорт менен камсыз кылуу жана мейманканалык тейлөө боюнча, уюмдун штатында турбаган котормочуларга акы төлөө боюнча чыгымдар таандык кылынат.

 

195-берене. Кадрларды даярдоого жана кайра даярдоого кеткен чыгымдарды чыгарып салуу

1. Салык төлөөчүнүн кадрларды даярдоого жана кайра даярдоого кеткен чыгашаларына салык төлөөчүнүн киреше алууга багытталган кадрларды даярдоого, квалификациясын жогорулатууга жана кайра даярдоого байланыштуу чыгашалары таандык кылынат.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн чыгашалар, эгерде:

1) даярдоо жана/же кайра даярдоо программасы даярдалып жаткан же кайра даярдалып жаткан адисти салык төлөөчүнүн ишинин алкагында квалификациясын жогорулатууга же алда канча натыйжалуу пайдаланууга көмөк көрсөтсө;

2) салык төлөөчүнүн штатында турган кызматкерлер даярдоодон жана/же кайра даярдоодон өтсө;

3) билим берүү боюнча кызматтар ата мекендик уюмдар тарабынан көрсөтүлсө, чыгашалар чыгарып салынууга тийиш.

3. Ушул беренеде квалификациясынын деңгээлине карата талаптын жогорулашына жана кесиптик милдеттерди чечүүнүн азыркы кездеги ыкмаларын өздөштүрүүнүн зарылдыгына байланыштуу адистердин теориялык жана практикалык билимин жаңыртуу деп таанылат. Кесиптик кайра даярдоо деп, толук жумушчу күнүндө иштеген, курагы 23 жаштан жогору болгон кызматкер тарабынан кесиптик иштин жаңы түрүн аткаруу үчүн зарыл болгон кошумча билим-тажрыйбаны, жөндөм-шыкты жана көндүмдөрдү алуу квалификациясын жогорулатуу деп таанылат.

 

196-берене. Пайыздык чыгашаларды чыгарып салуу

1. Эгерде карыздын суммасы экономикалык ишти жүзөгө ашыруу үчүн колдонулса, чегерилген же төлөгөн пайыздык чыгашалар ушул Кодекске ылайык, салык төлөөчү тарабынан колдонулган салыктык эсепке алуунун усулуна жараша ушул беренеде каралган чектөөлөрдү эске алуу менен чыгарылып салынуусу тийиш.

2. Амортизациялануучу негизги каражаттарды сатып алууга жана түзүүгө байланыштуу же аларды пайдаланууга киргизгенге чейин алардын наркын өзгөртүүгө таасир берүүчү чыгашалар менен байланышкан ушул Кодекске ылайык салык төлөөчү колдонгон салыктык эсепке алуунун усулуна жараша чегерилген же төлөнгөн пайыздык чыгашалар жылдык жыйынды кирешеден чыгарып салынууга жатпастан, алардын наркын көбөйтөт.

(КР 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

197-берене. Илимий-изилдөө, тажрыйба-конструктордук жана долбоордук-иликтөө иштерине кеткен чыгашалар боюнча чыгарып салуулар. Жер казынасынын жакырланышына жеңилдик

1. Салык төлөөчүнүн экономикалык ишине байланыштуу илимий-изилдөө, тажрыйба-конструктордук жана долбоордук-иликтөө иштерине кеткен чыгашалары чыгарып салынууга тийиш.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүндө каралган негизги каражаттарды сатып алууга жана/же өндүрүүгө байланыштуу чыгашаларды чыгарып салуу ушул Кодексте негизги каражаттарга карата белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

3. Кен чыккан жердеги иштетүү токтотулган запастарды кайталап өндүрүү үчүн атайын ишкананын фонду бул сумманы резервде кармоо менен тоо-кен ишканасынын салык салынуучу базасы 15%га азаят.

4. Аталган берененин 3-бөлүгүндө көрсөтүлгөн атайын фонддун каражаттары ишкана тарабынан беш жылдын ичинде кен казуу, геологиялык иштерге бөлүнгөн жер тилкесинин чегинде геологиялык чалгындоого реинвестиция кылынышы керек.

5. Ушул берененин 3-бөлүгүндө каралган, 5 жыл ичинде багытталышы боюнча пайдаланылбаган атайын фонддун каражаттарынын суммасы бюджетке төлөнүп берилет.

6. Тоо-геологиялык ишке бөлүнгөн жер тилкесинин чегинде ушул беренеде белгиленген тартипте атайын фонддун эсебинен алынган кендик, геологиялык тилкенин чегиндеги геологиялык чалгындоо жумушуна кеткен чыгымдар чыгарып салынууга тийиш эмес.

(КР 2012-жылдын 9-августундагы № 158, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

198-берене. Негизги каражаттардын, материалдык эмес активдердин жана товардык-материалдык запастардын наркы

1. Негизги каражаттардын баштапкы наркына төмөнкүлөр кошулат: аларды сатып алууга кеткен иш жүзүндөгү сарптоолор, анын ичинде өздүк пайдалануу үчүн негизги каражаттарды сатып алуу жана өндүрүү менен байланышкан пайыздык чыгымдар; аларды даярдоого, монтаждоого, орнотууга кеткен жана пайдалануу үчүн жарамдуу абалга жеткирүүгө кеткен чыгымдар; салык төлөөчү ушул Кодекске ылайык эсептен чыгарууга укуктуу болгон чыгымдардын курамында эсепке алынуучу салыктардын суммасын кошпогондо, бажы алымдары жана жыйымдар, эсепке алууга жаткан КНСти кошпогондо, салыктар, негизги каражаттарды ташууда аларды камсыздандыруу боюнча чыгымдар, алардын наркын көбөйтүүчү башка сарптоолор.

2. Негизги каражаттардын наркы тиешелүү объектилерди толуктап жабдуу, реконструкциялоо, кеңейтүү, модерндештирүү, техникалык кайра жабдуу, жарым-жартылай жоюу учурларында өзгөртүлөт.

3. Негизги каражаттар катышуучулар, уюштуруучулар тарабынан аталган каражаттардын баштапкы наркы менен уставдык фондго алардын салымы катары киргизилгенде ушул каражаттардын салык төлөөчүнүн бухгалтердик эсебинде ушул негизги каражаттар киргизилген күндөгү наркы болуп саналат, бирок ал рыноктук нарктан жогору болбойт.

Негизги каражаттар акысыз алынган учурда баштапкы нарк аталган каражаттарды кабыл алып өткөрүү актысынын маалыматтары менен аныкталат, бирок алардын баланстык наркынан төмөн болбойт.

4. Баланстык нарк нөлгө барабар деп төмөнкүдөй учурларда кабыл алынат:

1) социалдык-маданий багыттагы акысыз берилген объекттерди алууда;

2) коммерциялык эмес уюмдардын мүлктү төмөнкүдөй түрлөрдө алууда:

а) мүчөлүк жана кириш салымдар;

б) гуманитардык жардам жана грант;

в) акысыз негизде алынган активдер.

5. Материалдык эмес активдердин баштапкы наркына аларды сатып алууга жана/же түзүүгө кеткен чыгашалар, анын ичинде пайыздык чыгашалар жана аларды пайдаланууга жарактуу абалга жеткирүү боюнча чыгымдар киргизилет.

Уюштуруучулар тарабынан уюмдун уставдык фондуна аманаттардын эсебине киргизилген материалдык эмес активдердин наркы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарын сактоо менен тараптардын макулдашуусу боюнча аныкталат.

Башка уюмдардан жана жеке жактардан сатылып алынган материалдык эмес активдердин наркы сатып алуу боюнча иш жүзүндө кеткен чыгымдарга жана ушул активдерди даяр абалга келтирүү боюнча чыгымдарга негизделип аныкталат.

Уюмдун өзү тарабынан түзүлгөн материалдык эмес активдердин наркы аларды түзүүгө, даярдоого, анын ичинде товардык-материалдык запастарды сатып алуу боюнча чыгымдар, эмгек акыга кеткен чыгымдар, башка уюмдардын көрсөткөн кызматтарына кеткен чыгымдар, патенттерди, күбөлүктөрдү алууга байланыштуу алымдарды төлөө боюнча иш жүзүндөгү чыгымдардын суммасы катары аныкталат.

6. Негизги каражаттардын жана материалдык эмес активдердин наркы ушул Кодексте белгиленген тартипте жана шарттарда амортизациялык чегерүүлөрдү эсептөө аркылуу чыгарып салууга таандык кылынат.

7. Товардык-материалдык запастардын наркы аларды сатып алуунун баасына негизденип аныкталат, ага ортомчу уюмдарга төлөнгөн комиссиялык сый акылар, алып келүүдөгү бажы алымдары жана жыйымдар, эсепке алынууга тийиш болгон КНСти кошпогондо, салыктар ташып келүүгө кеткен жана башка товардык материалдык баалуулуктарды сатып алууга байланыштуу башка чыгымдар киргизилет.

8. Негизги каражаттардын, материалдык эмес активдердин жана товардык материалдык запастардын наркына эсепке алынууга жатпаган сатылып алынган материалдык ресурстар боюнча КНС киргизилет.

(КР 2009-жылдын 27-июлундагы № 255, 2012-жылдын 6-октябрындагы № 169, 2014-жылдын 18-июлундагы № 141 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

199-берене. Амортизациялануучу негизги каражаттар

1. Амортизациялык негизги каражаттар деп салык төлөөчүнүн негизги каражаттары, анын ичинде, эгерде ушул Кодексте башкача каралбаса, анын менчик укугунда турган, пайдаланууга киргизилген жана киреше алуу үчүн иш жүзүндө пайдаланылып жаткан материалдык эмес активдер табылат, алардын наркы 100 эседен ашуун эсептик көрсөткүчтү түзөт.

2. Жер жана жаратылышты пайдалануунун башка объектилери: суу, жер казынасы жана башка табигый ресурстар, ошондой эле товардык материалдык запастар, бүтпөгөн капиталдык курулуш объектилери, баалуу кагаздар, финансылык шаймандар, орнотулбаган жабдуулар, негизги каражаттар жана өндүрүштө жана/же товарларды сатууда, жумуштарды аткарууда жана кызматтарды көрсөтүүдө салык төлөөчү тарабынан пайдаланылбаган материалдык эмес активдер жана мүлк амортизацияланууга жатпайт, алардын наркы агымдагы салыктык жылда толугу менен даяр продукциянын, аткарылган жумуштардын жана көрсөтүлгөн кызматтардын наркына которулат.

3. Ушул бөлүмдүн максатында амортизациялануучу мүлктүн курамынан төмөндөгү:

1) келишимдер боюнча акысыз пайдаланууга берилген;

2) консервациялоого өткөрүлгөн;

3) 12 айдан ашык убактыкта реконструкциялоодо жана модерндештирүүдөн турган негизги каражаттар алып салынат.

 

200-берене. Негизги каражаттарды классификациялоо жана амортизациялык чегерүүлөрдүн өлчөмүн аныктоо

1. Амортизацияланууга тийиш болгон негизги каражаттар амортизциялоонун төмөндөгү нормалары менен алты топ боюнча классификацияланат:

1) 1-топ: жеңил автомобилдер, жолдордо пайдаланылуучу автотрактордук техника, атайын шаймандар, жабдуулар жана буюмдар; компьютерлер, телефондук аппараттар, перифериялык түзүлмөлөр жана маалыматтарды иштетүү боюнча жабдуулар - 30 пайыз;

2) 2-топ: автомобиль транспортунун кыймылдуу курамы: жүк ташуучу автомобилдер, автобустар, атайын автомобилдер жана авточиркегичтер. Курулуш жабдуулары. Өнөр жайдын бардык тармактары, эритүү өндүрүшү үчүн машиналар жана жабдуулар; устачылык-пресстөө жабдуулары; электрондук жана жөнөкөй жабдуулар; телекоммуникациялык жабдуулар; айыл чарба машиналары; офистик эмеректер; материалдык эмес активдер - 25 пайыз;

3) 3-топ: ушул бөлүктүн 1, 2, 4, 5 жана 6-бөлүктөрүндө саналып өтпөгөн, амортизацияланууга жаткан негизги каражаттар жана аларга теңештирилген чыгашалар - 20 пайыз;

4) 4-топ: темир жол, деңиз жана дарыя транспорт каражаттары, күч берүүчү орнотмолор жана шаймандар: жылуулук техника жабдуулары, турбиналык жабдуулар, электр кыймылдаткычтары жана дизелдик генераторлор, электр берүү жана байланыш түзүлмөлөрү, түтүк өткөргүчтөр - 10 пайыз;

5) 5-топ: имараттар, курулуштар, курулмалар - 10 пайыз;

6) 6-топ: салык төлөөчүнүн кен чыккан жерди геологиялык даярдоого кеткен чыгымдары, долбоордук жана инженердик-иликтөө иштери жана жер казынасын пайдалануу укугун алуу, ошондой эле кийин пайдалуу кендерди казып алуу максатында кендик-капиталдык жана кенди даярдоо иштерине кетүүчү чыгымдар, ошондой эле кен казып алуучу жана/же кенди кайра иштетүүчү ишканалардын пайдаланууга киргизилген жана иш жүзүндө жер казынасын пайдаланууда иштеп жаткан негизги каражаттары - 50 пайыз. Мында амортизациялоонун төмөндөтүлгөн нормасын пайдаланууга жол берилет. Кийинки салыктык мезгилдерде амортизациялоонун төмөндөтүлгөн нормаларын пайдаланган салык төлөөчүлөргө ушул төмөндөтүлгөн нормаларга өзгөртүү киргизүүгө жол берилбейт.

Кен иштерин даярдоо боюнча капиталдык чыгымдар салыктык мезгилдин ичинде тындырылган запастардын санынын салыктык мезгилдин алдындагы кен казыла турган участоктун баланстык запастарынын санына болгон катышы катары аныкталуучу амортизациялык норма боюнча амортизацияланат.

2. Эгерде ушул бөлүмдө башкача каралбаса, салык салуу максаттары үчүн амортизациялык чегерүүлөрдүн суммасы салык төлөөчүлөр тарабынан ушул беренеде белгиленген тартипте жыл сайын аныкталат. Амортизация ушул берененин 1-бөлүгүндө көрсөтүлгөн жылдын акырына топтун салыктык наркына карата амортизациялоонун нормасын колдонуу аркылуу ар бир топ боюнча өзүнчө чегерилет.

3. Имараттар, курулуштар жана курулмалар (мындан ары ушул беренеде - курулмалар) амортизациясы ар бир курулмага өзүнчө чегерилет. Курулма пайдаланууга берилген жана пайдаланыла баштаган датадан тартып 20 жыл өткөндөн кийин ар бир курулма жылына 20 пайыз норма боюнча тикелей колдонулган ыкма боюнча амортизацияланат.

4. Финансылык ижара (лизинг) келишиминин предмети болуп эсептелген негизги каражаттарды алган Эгерде ушул бөлүмдө башкача каралбаса, салык төлөөчү-лизинг алуучу амортизацияны ушул беренеде белгилеген тартипте чегерет.

5. Салыктык максаттарда амортизациялана турган негизги каражаттар ар бир топ боюнча топтун салыктык наркын аныктап турат.

Топтун жыл аягындагы салыктык наркы төмөндөгүдөй эсептелет:

1) өткөн жылдын акырына карата топтун салыктык наркы катары аныкталган өткөн жылы эсептелген амортизациялык чегерүүлөрдүн суммасына азайтылган топтун жыл башындагы салыктык наркы, плюс

2) ушул берененин 6-бөлүгүнө ылайык жыл ичинде топко кошулган негизги каражаттардын наркы, плюс

3) өткөн жылдагы топтун салыктык наркына кошулган негизги каражаттардын наркынын калган бөлүгү, минус

4) ушул берененин 7-бөлүгүнө ылайык аныкталган нарк боюнча жылдын ичинде өндүрүштөн чыгарылган негизги каражаттар, минус

5) өткөн жылы чыгарылган негизги каражаттардын наркынын калган бөлүгү.

6. Топтун салыктык наркына кошулуучу негизги каражаттардын наркы төмөндөгүдөй формула менен аныкталат:

Б * (А + 0,5) / 12, мында

А - негизги каражат иш жүзүндө киреше алуу үчүн пайдаланылган толук айлардын саны;