Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Реквизиты Ссылающиеся документы
Редакция:      кыргызча  |  на русском

Описание: Описание: Описание: Описание: C:\Users\User\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\a4247512-9e5b-4441-a203-b7088d5b5d20\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

2009-жылдын 11-марты № 78

Нан унун байытуу жөнүндө

(КР 2015-жылдын 12-мартындагы № 54, 2016-жылдын 6-июлундагы № 99
Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык
)

Ушул Мыйзам Кыргыз Республикасынын калкын витаминдик-минералдык же минералдык кошумчалар менен байытылган (фортификацияланган) зыянсыз ун менен камсыз кылуунун укуктук негиздерин аныктайт.

1-глава
Жалпы жоболор

 

1-берене. Ушул Мыйзамда пайдаланылган негизги түшүнүктөр

Ушул Мыйзамда төмөндөгүдөй негизги түшүнүктөр пайдаланылат:

ундун зыянсыздыгы - белгиленген жарактуулук мөөнөтү ичинде пайдаланууда жана/же сактоодо калктын өмүрү, саламаттыгы үчүн анын зыянсыздыгын камсыз кылуучу ундун касиети;

витаминдик-минералдык же минералдык кошумчалар (премикс) - адамдын ден соолугун сактоого жана организмдеги алардын жетишсиздигинен улам пайда болгон оорулардын алдын алууга көмөк берүүчү витаминдерди, минералдуу заттарды камтыган азыктар;

темир жетишсиздик абал - адамдын организмине тамак-аш азыктары менен кошо темирдин жетишсиз берилишине байланышкан же аны сиңирүүнүн бузулушунан, темирдин азайуусунан улам пайда болгон организмдин патологиялык абалы;

байытылган ундун сапаты - байытылган унду мүнөздөөчү физико-химикалык жана органолептикалык көрсөтмөлөрдүн жыйындысы;

микронутриенттер - организмдин муктаждыгына керектелүүчү алмаштырылгыс азык заттар (витаминдер, минералдуу заттар жана микроэлементтер);

байытылган (фортификацияланган) нан уну - тамак-аштын баалуулугун арттыруу максатында, ошондой зле темир жетишсиздигинен пайда болгон оорулардын алдын алуу үчүн ундун өзүндө башынан эле болбогон же өндүрүү жана сактоо процессинде жоготулган бир же бир нече ингредиенттер (витаминдер минералдар, белоктор, амино- же май кислоталары) жана башка заттар кошулган ун;

жарактуулук мөөнөтү - тамак-аш азыгы көрсөтмө боюнча пайдалануу үчүн жарактуу деп эсептелинген убакыт мезгили;

витамин-минералдык премикстин стандарты - унду байытуу максатында ага кошулуучу витаминдер менен микроэлементтердин көп компоненттүү аралашмасынын белгиленген саны;

байытылган ундун стандарты - бир кг унга мг витаминдер менен микроэлементтердин санын белгилөөчү жол-жоболоштурулган ченемдик документ;

фортификациялоо - тамак-аш азыктарын иштеп чыгып даяр кылуу технологиялык процессинин натыйжасында пайда болгон жоготууларды толуктап, аларды табигый өлчөмүнө жеткириш үчүн, ошондой эле тамак-аш азыгында жок микронутриенттерди табигый өлчөмүнөн жогору деңгээлге көтөрүү үчүн микронутриенттерди кошуу процесси.

2-берене. Нан унун байытуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдары

Нан унун байытуу жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясына негизделет жана ушул Мыйзамдан, Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларынан, ошондой эле белгиленген тартипте мыйзамдуу күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдерден жана макулдашуулардан турат.

3-берене. Ушул Мыйзамдын милдеттери

Ушул Мыйзам нан унун байытуу маселелериндеги мамилелерди жөнгө салууга, адамдын организминде темирдин жана башка микроэлементтердин, витаминдердин жетишсиздиги менен байланышкан оорулардын жана абалдардын алдын алууга шарттарды түзүүгө, Кыргыз Республикасынын жарандарынын ден соолугун жана интеллектуалдык потенциалын сактоого багытталган.

2-глава
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын унду байытуу жана темир жетишсиздигинен болгон абалдын алдын алуу жаатындагы ыйгарым укуктары

 

4-берене. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн ыйгарым укуктары

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү нан унун байытуу жана темир жетишсиздигинен болгон абалдын алдын алуу жаатында төмөндөгүлөрдү жүзөгө ашырат:

- унду байытуу жана темир жетишсиздигинен болгон абалдын алдын алуу жаатында бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгууну жана жүргүзүүнү;

- жарандарда темир жетишсиздигинен болгон оорулардын жана абалдын алдын алуу жаатында, аларды минералдык-витаминдер же минералдык кошумчалар менен байытылган (фортификацияланган) зыянсыз ун менен камсыз кылуу боюнча максаттуу улуттук программаларды кабыл алууну жана каржылоону;

- байытылган унду өндүрүү, сактоо, сатуу жана зыянсыз кылуу жаатындагы мамлекеттик ченемдештирүүнү камсыз кылууну;

- байытылган унду өндүрүүнү, алып келүүнү жана сатууну контролдоону;

- мамлекеттик резервдеги жана фонддордогу дандан өндүрүлүүчү жогорку жана биринчи сорттордогу нан унун милдеттүү түрдө байытууну камсыз кылууну;

- байытылган унду өндүрүү менен алектенген юридикалык жана жеке жактарды экономикалык жактан дем берүү (чарбакер субъекттерге Кыргыз Республикасынын салык жана бажы мыйзамдарында каралган жеңилдиктерди берүү) боюнча чараларды көрүүнү;

- байытылган унга коюлган милдеттүү талаптардын аткарылышын мамлекеттик көзөмөлдөөнү камсыз кылууну;

- тамак-аш азыктарында витаминдердин жана микроэлементтердин жетишсиздигинен келип чыккан оорулардын коркунучу жана натыйжасы тууралу, фортификацияланган унду жана андан жасалган тамак-аш азыктарын пайдалануунун зарылдыгы жөнүндө калктын маалыматтуулугун жогорулатуу боюнча иш-чараларды жүргүзүүнү камсыз кылууну;

- байытылган ун өндүрүшүн өнүктүрүүгө инвестицияларды тартуу, ундун зыянсыздыгын контролдоону камсыз кылуу үчүн материалдык база түзүү максатында эл аралык кызматташууну.

(КР 2015-жылдын 12-мартындагы № 54 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

5-берене. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ыйгарым укуктары

Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар өз ыйгарым укуктарынын алкактарында, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары берилген мамлекеттик ыйгарым укуктарга ылайык калкты сапаттуу жана зыянсыз байытылган ун менен камсыз кылуу максатында:

- унду байытуу жана темир жетишсиздигинен болгон абалдын алдын алуу боюнча жергиликтүү программаларды иштеп чыгышат жана ишке ашырышат;

- жергиликтүү бюджеттин долбоорун иштеп чыккан учурда унду байытуу, темир жетишсиздигинен болгон абалдын алдын алуу боюнча иш чараларды жүргүзүүгө байланышкан чыгымдарга каражаттарды караштырууга укуктуу;

- байытылган ундун, биринчи иретте, билим берүү, саламаттыкты сактоо, социалдык жана өнүгүү, юстиция, коргоо жана башка бюджеттик мекемелерде милдеттүү пайдаланышын контролдоону ишке ашырышат;

- (КР 2016-жылдын 6-июлундагы № 99 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

- Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген талаптарга ылайык витаминдүү-минералдык, же минералдык кошулмалар менен байытылган нан унунун сакталышынын жана сатып өткөрүлүшүнүн шартында өндүрүштүк көзөмөлдөөнү камсыз кылышат.

(КР 2016-жылдын 6-июлундагы № 99 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

6-берене. Байытылган ундун коопсуздугуна жана сапатына мамлекеттик контроль

Нан унун байытуунун коопсуздугу боюнча техникалык регламенттердин талаптарын сактоо үчүн мамлекеттик контроль жүзөгө ашырылат. Байытылган унга жана аны сактоо, жөнөтүү жана сатуу процессине карата мамлекеттик контроль байытылган унга айлануу баскычында жүзөгө ашырылат. Байытылган ундун өндүрүштүк объекттерине жана өндүрүү процесстерине карата мамлекеттик контроль мезгилдүү пландык жана пландан сырткары текшерүүлөрдү жүргүзүү жолу менен өндүрүш объекттерин эксплуатациялоо процессинде жүзөгө ашырылат.

Унду байытуу эрежелеринин сакталышын, байытылган унду жеткирүүнү жана сатууну контролдоо боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктар мыйзамдын же келишимдин негизинде жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына өткөрүлүп берилиши мүмкүн.

Унду байытуу эрежелеринин сакталышын, байытылган унду жеткирүүнү жана сатууну контролдоо боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктар жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына өткөрүлүп берилген учурда, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы унду байытуу эрежелеринин сакталышына, байытылган унду жеткирүүгө жана сатууга контроль жүргүзүүгө укуктуу. Унду байытуу эрежелеринин сакталышына, байытылган унду жеткирүүнү жана сатып өткөрүүнү контролдоо боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктарды жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына өткөрүп берүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат.

(КР 2015-жылдын 12-мартындагы № 54 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

3-глава
Байытылган нан унунун зыянсыздыгын камсыз кылуу жаатындагы мамлекеттик жөнгө салуу

 

7-берене. Байытылган ундун зыянсыздыгын камсыз кылуу

Кыргыз Республикасында өндүрүлгөн, алып келинген жана сатылган байытылган ундун талап кылынган зыянсыздыгын мамлекеттик ченемдештирүү техникалык регламенттерде белгиленет, ал эми техникалык регламент күчүнө киргенге чейин ченемдик укуктук актыларда жана стандарттарда белгиленет.

Техникалык регламенттер күчүнө киргенге чейин, Кыргыз Республикасында пайдалануудагы унга карата болгон талаптар, адамдардын ден соолугунун жана өмүрүнүн зыянсыздыгын камсыз кылуучу жана ун азыгын пайдалануучуларга туура эмес маалымат берүүчү аракеттердин алдын алуу жаатында колдонулат.

8-берене. Байытылган ундун зыянсыздыгын камсыз кылуу жаатындагы юридикалык жана жеке жактардын милдеттери

Байытылган унду чыгаруу, ташып келүү, сактоо жана сатуу жаатындагы ишти жүзөгө ашыруучу юридикалык жана жеке жактар, керектөөчүлөрдүн алдында ун азыгынын зыянсыздыгынын жана сапатынын кепилдигин алууга, техникалык регламенттер күчүнө киргенге чейин техникалык регламенттин же ченемдик укуктук актылардын жана стандарттардын талаптарына ылайык байытылган унду чыгаруу, сактоо, ташуу жана сатуу процессин сактоону камсыз кылууга милдеттүү. Даярдоочулар же берүүчүлөр байытылган ундун техникалык регламенттер күчүнө киргенге чейин техникалык регламенттин же ченемдик укуктук актылардын жана стандарттардын талаптарына ылайык келишин белгиленген тартипте сертификациялоону же декларациялоону жүргүзөт.

4-глава
Нан унун байытуу

 

9-берене. Нан унун байытуу жаатындагы негизги принциптер

Нан унун байытуу жаатындагы негизги принциптер:

- калкты байытылган ун менен камсыз кылуу мамлекеттик артыкчылыктуу милдеттердин бири экендигин таануу;

- унду байытуу элементтеринин курамын, ун чыгаруу, сактоо, ташуу, сатып өткөрүү жана пайдалануу процесстеринин (усулдарынын) ченемдештирүү эрежелеринин бирдейлиги;

- байытылган унду жүгүртүү процессинде санитардык нормаларды жана эрежелерди милдеттүү түрдө сактоо;

- унду байытуунун жана керектөөнүн мониторингинин бирдей формалары менен усулдарын пайдалануу;

- байытылган унду текшерүүдөн өткөрүүнүн бирдей усулдарын колдонуу болуп саналат.

10-берене. Унду байытууга коюлуучу талаптар

Ун тартуучу мекемелер унду байытуу үчүн Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо тармагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан колдонууга уруксат берилген витаминдик-минералдык же минералдык кошумчаларды пайдаланууга тийиш.

Байытылган унду өндүрүү үчүн колдонулуучу жабдуулар, материалдар жана чийки азыктар Кыргыз Республикасынын техникалык регламенттеринин талаптарына ылайык болууга тийиш.

Жогорку жана биринчи сорттордогу нан уну милдеттүү түрдө байытылууга тийиш.

Жогорку жана биринчи сорттордогу импорттолуучу ун техникалык регламентке ылайык байытылат.

Кыргыз Республикасынын аймагына байытылган ун алып келүү тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

(Бешинчи бөлүк КР 2015-жылдын 12-мартындагы № 54 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

(КР 2015-жылдын 12-мартындагы № 54 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

11-берене. Байытылган унду упаковкалоого жана маркировкалоого коюлуучу талаптар

Байытылган ундун упаковкасы анда ченемдик документтерде каралган сандагы витаминдик-минералдык же минералдуу кошумчалардын жетиштүү санда сакталышын камсыз кылууга жана Кыргыз Республикасынын саламаттыкты сактоо тармагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы уруксат берген материалдан жасалууга тийиш.

Байытылган ундун маркировкасынын реквизиттери ар бир упаковкага мамлекеттик жана расмий тилдерде жазылат жана төмөндөгүдөй маалыматтарды камтыйт.

- продукттун аталышы;

- сорту;

- аталышы, даярдоочунун жайгашкан жери (юридикалык дареги, чыгарган өлкө);

- даярдоочунун товардык белгиси (эгер бар болсо);

- массасы, неттосу;

- азыктык баалуулугу;

- даярдалган күнү жана упаковкалоо нөөмөтүнүн номуру;

- сактоонун шарты;

- сактоо мөөнөтү;

- жарактуулугун бекемдөө жөнүндө идентификация жана маалымдоо жүргүзүлө турган документтин аталышы;

- чоң шрифт менен жазылган "байытылган", "обогащенная" деген сөздөр;

- кошулган кошулмалардын аталыштары көрсөтүлүү менен жалпы кабыл алынган логотип түшүрүлөт;

Зарыл болгон учурда упаковкада товардык белгиси пайдаланышы мүмкүн.

12-берене. Байытылган унду сактоо, ташуу, сатып өткөрүү учурунда анын сапатын жана коопсуздугун камсыз кылуунун талаптары

Байытылган ун анын сапатын жана коопсуздугун камсыз кылуучу шарттарда сакталууга, ташылууга жана сатып өткөрүлүүгө тийиш.

Байытылган унду санитардык эрежелерге жана ченемдерге жооп берген атайын жабдылган имараттарда, курулмаларда (кампаларда) сактоого жол берилет.

Эгерде байытылган унду сактоо, ташуу жана сатуу учурунда кетирилген кемчиликтер анын тиешелүү сапатынын бузулушуна, ингредиенттерининин санынын азайышына алып келсе, ушул жаатта иш жүргүзгөн ишкерлер жана юридикалык жактар, ундун сатылышын токтотууга, унду экспертизага жиберүүгө жана анын корутундусунун негизинде байытылган унду жок кылууга милдеттүү.

Кыргыз Республикасынын аймагында:

- жарактуу сертификаты жок;

- ташуу, сактоо жана сатуу үчүн тиешелүү шарттары жок;

- сактоо мөөнөтү өтүп кеткен;

- маркировкасы жок;

- жасалмаланган продукциялардагы байытылган унду чыгарууга, ташып келүүгө жана сатууга жол берилбейт.

5-глава
Корутунду жоболор

 

13-берене. Ушул Мыйзамды бузгандык үчүн жоопкерчилик

Ушул Мыйзамды бузгандыгы үчүн күнөөлүү болгон жактар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке тартылышат.

14-берене. Ушул Мыйзамдын күчүнө кириши

Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып үч ай өткөндөн кийин күчүнө кирет.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү үч айлык мөөнөттө:

- өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин;

- республиканын бардык ун тартуучу ишканаларында унду байытууну этап-этабы боюнча камсыз кылуу сунуштарын карап чыксын жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине киргизсин.

 

Кыргыз Республикасынын

           Президенти

 

К. Бакиев