Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Реквизиты Ссылающиеся документы
Редакция:      кыргызча  |  на русском
Бишкек шаары
2009-жылдын 24-июлу № 248

                     КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

                   Коомдук саламаттык сактоо жонундо

	2009-жылдын 25-июнунда              Кыргыз Республикасынын Жогорку
                                        		      Кењеши тарабынан кабыл алынган

     1-глава.   Жалпы жоболор
     2-глава.   Жеке жана юридикалык жактардын коомдук саламаттык
                сактоо жагындагы укуктары жана милдеттери
     3-глава.   Коомдук саламаттык сактоо жагындагы мамлекеттик көзөмөл
     4-глава.   Калктын ден соолугун чыњдоо
     5-глава.   Коомдук саламаттык сактоо жагындагы мыйзамдарды
                бузгандык үчүн жоопкерчилик
     6-глава.   Корутунду жоболор


     Ушул Мыйзам   коомдук   саламаттык   сактоо  кызматтарынын  жетки-
ликтүүлүгүн  жогорулатуу  аркылуу  калктын  ден   соолугун   жакшыртуу,
бүтүндөй  алганда  коомдун  ден соолугун коргоо жана чыњдоо маселелерин
илгерилетүүгө багытталган.

                                1-глава
                             Жалпы жоболор

     1-берене. Коомдук саламаттыкты сактоо жөнүндө Кыргыз
               Республикасынын мыйзамдары

     Коомдук саламаттыкты сактоо жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзам-
дары  Кыргыз  Республикасынын Конституциясына негизделет жана ушул Мый-
замдан,  Кыргыз Республикасынын  башка  ченемдик  укуктук  актыларынан,
ошондой  эле белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерден
турат.
     Эгерде белгиленген  тартипте  күчүнө кирген эл аралык келишимдерде
ушул Мыйзамда каралгандан башкача эрежелер белгиленсе,  эл аралык кели-
шимдердин эрежелери колдонулат.

     2-берене. Ушул Мыйзамда колдонулуучу негизги түшүнүктөр жана
               аныктамалар

     Мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл - калктын ден соо-
лугун сактоо жана чыњдоо максатында калктын санитардык-эпидемиологиялык
бейгамчылыгын камсыз кылуу жагында Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарын
бузуулардын алдын алуу, айкындоо, аларга бөгөт коюу боюнча иш-аракет.
     Адамдын ден соолугу - тышкы чөйрө менен толук  тењ  салмактуулугун
жана  ооруга байланышкан кандайдыр бир байкаларлык өзгөрүүлөрдүн жокту-
гун мүнөздөгөн жандуу система катарындагы адам  организминин  ал-абалы.
Бүткүл  дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун аныктамасы боюнча ден соолук
- бул оорунун же дене-күчтүк дефекттердин болбогондугунун ал-абалы гана
эмес,  дене-күчтүк,  руханий  жана социалдык толук бейгамчылык ал-абалы
болуп саналат.
     Коомдук ден  соолук  - калктын же анын географиялык,  социалдык же
башка белгилер боюнча белгилүү бир топторунун  жана  жамааттарынын  ден
соолугу,  ал демографиялык көрсөткүчтөр, дене-күчтүк өнүгүүнүн, оорунун
жана майыптуулуктун мүнөздөмөсү менен бааланат.
     Коомдук саламаттык  сактоо  -  бардык  кызыкдар болгон тараптардын
уюмдашкан күч-аракеттери,  калкка, мамлекеттик жана жеке менчик уюмдар-
га, жамааттарга жана жеке жактарга маалымат берүү аркылуу коомдук сала-
маттыкты сактоого,  оорулардын алдын алууга,  адамдын өмүрүн  узартууга
жана ден соолугун чыњдоого багытталган иш-чаралардын системасы.
     Чектөө иш-чаралары - чарбалык же башка иш-аракеттин өзгөчө режимин
караган,  жугуштуу оорулардын, жапырт уулануулардын жана чукул кырдаал-
дардын жайылып кетүүсүнүн алдын алууга, ошондой эле калктын, транспорт-
тук каражаттардын жүрүүсүн,  жүктөрдүн,  товарлардын жана жаныбарлардын
ташылуусун чектөөгө багытталган администрациялык,  медициналык-санитар-
дык, ветеринардык иш-чаралар.
     Калктын ден соолугун коргоо - калктын учурдагы жана келечек  муун-
дарынын ден соолугун сактоого жана чыњдоого багытталган саясий,  эконо-
микалык,  укуктук, социалдык, маданий, илимий, экологиялык, медициналык
мүнөздөгү чаралардын жыйындысы.
     Ден соолукка таасир этүүнү баалоо - калктын ден соолугунун  абалы-
нын,  саламаттык  сактоону  өнүктүрүүнүн  жана бүтүндөй алганда социал-
дык-экономикалык өнүгүүнүн көз карашынан алгандагы белгилүү бир саясат-
ты же программаны жүргүзүүнүн же болбосо конкреттүү кызматтардын же ме-
кемелердин иш-аракетинин тикелей жана кыйыр  натыйжаларына  комплекстүү
баа берүү.
     Ооруларды профилактикалоо - оорунун пайда болуу жана  тарап  кетүү
коркунучун алдын алууга же төмөндөтүүгө же болбосо анын агымын токтоту-
уга, рецидив жана өтүшүп кетүүнү болтурбоого багытталган иш-чаралар.
     Профилактикалык иш-чаралар - жашоо чөйрөсүнүн факторлорунун калкка
тийгизген зыяндуу кесепеттерин жоюуга же азайтууга,  жугуштуу  оорулар-
дын, жапырт уулануулардын, өзгөчө кырдаалдардын пайда болуусунун, жайы-
лып кетишинин алдын алууга же аларды жоюуга багытталган  уюштуруучулук,
администрациялык,  инженердик-техникалык, медициналык-санитардык, вете-
ринардык жана башка чаралар.
     Психикалык ден соолук - индивидди чөйрөгө адаптациялоого мүмкүндүк
берүүчү орнотуктардын,  сапаттардын  жана  функциялык жарамдуулуктардын
жыйындысы.
     Санитардык-эпидемиологиялык кырдаал - белгилүү  бир  аймакта  бел-
гилүү   бир   убакта  калктын  ооруп  калуусунун  дењгээли  жана  жашоо
чөйрөсүнүн ал-абалы.
     Социалдык мобилизация  -  коомдун  бардык негизги секторлору жалпы
максатка жетишүү үчүн чогуу аракеттенген пландаштырылган процесс.
     Ден соолукту  чыњдоо - адамдарга жана жамааттарга ден соолукка со-
циалдык,  экономикалык, экологиялык факторлордун, жашоо чөйрөсүнүн жана
жашоо  мүнөзүнүн  таасирин  сезүүгө мүмкүндүк берүүчү жана ден соолукту
жакшыртуу максатында аларга контролдукту күчөтүүчү процесс.
     Ушул Мыйзамда колдонулуучу башка терминдердин мазмуну ушул Мыйзам-
дын өзүнчө беренелеринде аныкталат.

     3-берене. Ушул Мыйзамдын негизги милдеттери

     Ушул Мыйзамдын негизги милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат:
     - калктын ден соолугун сактоо;
     - Кыргыз Республикасында жарандардын сергек жашоо  мүнөзүн  калып-
тандыруу;
     - жугуштуу жана жугуштуу эмес оорулардын алдын алуу.

     4-берене. Коомдук саламаттык сактоо тармагындагы мамлекеттик
               саясаттын негизги принциптери

     Кыргыз Республикасынын  коомдук саламаттык сактоо жагындагы мамле-
кеттик саясаттын негизги принциптери болуп төмөнкүлөр эсептелет;
     - саламаттык  сактоонун профилактикалык багыттангандыгы жана калк-
тын сергек жашоо мүнөзүнө карата табитин калыптандыруу;
     - медициналык  тейлөө кызматтарынын жеткиликтүүлүгүнүн жана тењди-
гинин негизинде адамдардын саламаттыгын сактоо жана чыњдоо  үчүн  шарт-
тарды түзүү;
     - бүтүндөй калктын жашоосунун сапатын жана  психосоматикалык  бей-
гамдык абалынын дењгээлин жогорулатуучу фактор катарында психикалык жа-
на дене-күчтүк ден соолукту чыњдоо;
     - саламаттыкты  сактоо  жана чыњдоо жагында калктын керектөөлөрүнө
ылайык коомдук саламаттыкты сактоону өнүктүрүү, коомдук саламаттык сак-
тоо уюмдарынын иштөөсү үчүн бирдей шарттарды түзүү;
     - жарандарды  оорулардын  алдын  алуу,  саламаттыкты  сактоо  жана
чыњдоо  маселелери боюнча объективдүү жана туура маалымат менен камсыз-
доо;
     - Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укук-
туу мамлекеттик органы тарабынан коомдук саламаттыкты сактоо  жагындагы
мамлекеттик башкаруу органдарынын иш-аракеттерин координациялоо;
     - калктын активдүү катышуусу менен калктын ден соолугун сактоо жа-
на чыњдоо маселелерин чечүүдө коомдук жана башка уюмдардын кызматташты-
гы жана өз ара аракеттешүүсү;
     - мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу ор-
гандарынын,  юридикалык жана  жеке  жактардын  калктын  ден  соолугунун
ал-абалы жана коомдук саламаттык сактоо жагында көрсөтүлүүчү кызматтар-
дын сапаты үчүн жоопкерчилиги;
     - жарандардын өзүнүн жана башка адамдардын ден соолугун сактоо жа-
на чыњдоо үчүн болгон жоопкерчилиги;
     - калктын ден соолугун сактоодо жана чыњдоодо юридикалык жана жеке
жактардын экономикалык кызыкдардыгы;
     - профилактикалык иш-чаралардын илимий негиздүүлүгү.
     Коомдук саламаттык сактоо кызматынын структурасы,  башкаруу  прин-
циптери  жана  финансылануусу  Кыргыз  Республикасынын Өкмөтү тарабынан
аныкталат.

     5-берене. Коомдук саламаттык сактоонун адистерин даярдоо

     Коомдук саламаттык сактоо адистерин даярдоо орто, жогорку жана жо-
горку окуу жайынан кийинки кесиптик билим берүүнүн бекитилген мамлекет-
тик билим берүү стандарттарына ылайык Кыргыз Республикасынын саламаттык
сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан мамлекет-
тик заказ тартибинде билим берүү уюмдары тарабынан ишке ашырылат.
     Коомдук саламаттык сактоонун адистерин даярдоонун сапатын башкаруу
саламаттык сактоонун керектөөлөрүн жана  эл  аралык  тажрыйбаны  эсепке
алуу  менен  Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым
укуктуу мамлекеттик органы тарабынан жүргүзүлөт.

                                2-глава
                Жеке жана юридикалык жактардын коомдук
                 саламаттык сактоо жагындагы укуктары
                            жана милдеттери

     6-берене. Жеке жактардын коомдук саламаттык сактоо жагында
               укуктары жана милдеттери

     Жарандар төмөнкүлөргө укуктуу:
     - факторлору   адамга   зыяндуу   таасир  этпеген  жагымдуу  жашоо
чөйрөсүнө;
     - санитардык-эпидемиологиялык  жагдай,  жашоо чөйрөсүнүн ал-абалы,
продукциялардын жана көрсөтүлүүчү кызматтардын сапаты жана  коопсуздугу
жөнүндө маалыматты алууга;
     - калктын саламаттыгын сактоо жагында  техникалык  регламенттердин
талаптарын аткарууга коомдук контроль жүргүзүүгө;
     - мамлекеттик органдарга, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органда-
рына жана коомдук саламаттык сактоо уюмдарына калктын ден соолугун сак-
тоону жана чыњдоону камсыз кылуу жөнүндө сунуштарды киргизүүгө;
     - башка жарандар, жеке жана юридикалык жактар тарабынан санитардык
мыйзамдарды бузуунун натыйжасында ден соолугуна же мүлкүнө  келтирилген
зыянды,  ошондой эле профилактикалык иш-чараларды аткарууда келтирилген
зыянды толук көлөмүндө төлөтүп алууга;
     - объекттердин канааттандырбаган ал-абалынын, продукциялардын жана
кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатынын маселелери  боюнча  коомдук  саламаттык
сактоо кызматынын уюмдарына арыздар (даттануулар) менен кайрылууга.
     Жарандар төмөнкүлөргө милдеттүү:
     - ушул  Мыйзамдын  талаптарын,  ошондой эле аны ишке ашыруу боюнча
ченемдик укуктук актыларды аткарууга;
     - өздөрүнүн  ден  соолугу,  ошондой эле өз балдарынын ден соолугу,
аларга гигиеналык тарбия берүү жана окутуу жөнүндө кам көрүүгө;
     - башка  жарандардын  ден  соолукту  сактоого  жана жагымдуу жашоо
чөйрөсүнө болгон укуктарын бузууга алып келүүчү иш-аракеттерди жасабоо-
го.

     7-берене. Юридикалык жактардын коомдук саламаттык сактоо жагындагы
               укуктары жана милдеттери

     Юридикалык жактар төмөнкүлөргө укуктуу:
     - санитардык-эпидемиологиялык  жагдай,  жашоо  чөйрөсүнүн ал-абалы
жөнүндө жана коомдук саламаттык сактоо маселелерин жөнгө салуучу колдо-
нуудагы актылар тууралу маалымат алууга;
     - калктын санитардык-эпидемиологиялык бейгамдыгын камсыздоо боюнча
сунуш киргизүүгө;
     - башка жарандар, жеке жана юридикалык жактар тарабынан санитардык
мыйзамдарды  бузуунун натыйжасында ден соолугуна же мүлкүнө келтирилген
зыянды,  ошондой эле профилактикалык иш-чараларды аткарууда келтирилген
зыянды толук көлөмүндө төлөтүп алууга.
     Юридикалык жактар төмөнкүлөргө милдеттүү:
     - ушул  Мыйзамдын  талаптарын,  ошондой эле аны ишке ашыруу боюнча
ченемдик укуктук актыларды аткарууга;
     - аткарылуучу жумуштардын,  продукциялардын жана көрсөтүлүүчү кыз-
маттардын  адамдын  ден  соолугу  үчүн  коопсуздугун  камсыздоого  жана
өндүрүштүк контроль жүргүзүүгө;
     - продукциялардын жањы түрлөрүнүн жана аларды жасоонун технология-
сынын  адамдын саламаттыгына коопсуздугу жөнүндө Кыргыз Республикасынын
мыйзамдарында белгиленген тартипте негиздеме берүүгө;
     - авариялык жагдайлар,  өндүрүштүн токтошу, технологиялык процесс-
тердин калктын саламаттыгына коркунуч келтирүүчү бузулушу жөнүндө калк-
ка,  жергиликтүү  өз  алдынча башкаруу органдарына,  коомдук саламаттык
сактоо органдарына жана уюмдарына өз учурунда маалымат берүүгө;
     - иш-аракеттери азык-түлүк продуктыларын жана ичилүүчү сууну чыга-
руу,  сактоо,  ташуу жана сатуу, балдарды тарбиялоо жана окутуу, калкты
коммуналык  жана турмуш-тиричилик жактан камсыз кылуу менен байланышкан
кызматкерлердин медициналык кароодон өтүшүн жана аларды гигиеналык оку-
тууну камсыз кылууга.

                                3-глава
                       Коомдук саламаттык сактоо
                     жагындагы мамлекеттик көзөмөл

     8-берене. Өнөр жай жана турмуш-тиричилик багытындагы продукциянын
               жана аны жасоо технологиясынын коопсуздугу

     Өнөр жайлык жана тиричилик багытындагы продукциялар  аларды  жасап
чыгарууда, ташууда, сактоодо, колдонууда жана утилдештирүүдө адамга жа-
на анын жашоо чөйрөсүнө терс  таасир  көрсөтпөөгө  тийиш.  Колдонуудагы
техникалык  регламенттерге,  Кыргыз Республикасынын жана башка ченемдик
укуктук актыларына ылайык адамдын ден соолугуна коопсуз экендигин  тас-
тыктаган  документтер болгондо гана өнөр жайлык жана тиричилик багытын-
дагы продукцияны калкка сатууга жол берилет.

     9-берене. Тамак-аш азыктарынын жана калктын тамактануусунун
               коопсуздугу

     Кыргыз Республикасынын аймагында тамак-аш азыктарын,  тамак-аш ко-
шумчаларын,  азык-түлүк чийки заттарын жана алар менен байланыштагы ма-
териалдарды жана буюмдарды жасоо,  сактоо, ташуу, сатуу жана алып келүү
адамдын ден соолугуна терс таасир көрсөтпөөгө тийиш жана Кыргыз Респуб-
ликасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте бекитилген техникалык рег-
ламенттердин талаптарына туура келиши керек.
     Менчигинин түрүнө  карабастан жеке жана юридикалык жактардын коом-
дук тамактануу уюмдары адамдардын ден соолугуна коопсуз  болууга  тийиш
жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте бекитил-
ген техникалык регламенттердин жана башка ченемдик  укуктук  актылардын
талаптарына туура келиши керек.

     10-берене. Ичилүүчү суунун жана суу объекттеринин коопсуздугу

     Ичилүүчү суу коопсуз болууга жана Кыргыз Республикасынын мыйзамда-
рында белгиленген тартипте бекитилген техникалык регламенттердин талап-
тарына туура келиши керек.
     Суу объекттери эпидемиологиялык, радиациялык жана физикалык-химия-
лык жагынан коопсуз болууга тийиш жана Кыргыз Республикасынын мыйзамда-
рында белгиленген тартипте бекитилген техникалык  регламенттердин  жана
башка ченемдик укуктук актылардын талаптарына туура келиши керек.

     11-берене. Адамдын ден соолугуна коркунуч келтире турган заттарга
                жана факторлорго карата талаптар

     Адамдын ден соолугуна коркунуч келтире турган физикалык, химиялык,
биологиялык заттарды жана иондоштуруучу нурландыруунун булактарын жасо-
ого,  ташууга,  сатып алууга,  сактоого, сатууга жана колдонууга Кыргыз
Республикасынын мыйзамдарына ылайык жол берилет.

     12-берене. Аба чөйрөсүнүн коопсуздугу

     Өндүрүштүк жайларда  жана өнөр жай аянттарында,  турак жайлык жана
коомдук имараттарда, адам туруктуу же убактылуу болуучу жерлерде жумуш-
чу  зонасынын аба чөйрөсү адамга зыяндуу таасир көрсөтпөөгө жана Кыргыз
Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте бекитилген  техника-
лык  регламенттердин жана башка ченемдик укуктук актылардын талаптарына
туура келиши керек.
     Калк жайгашкан  жерлердеги  атмосфералык абанын,  адам туруктуу же
убактылуу болуучу жерлердеги абанын булганышын болтурбоо  жана  азайтуу
боюнча  чараларды жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары,  жеке жана
юридикалык жактар өздөрүнө Кыргыз Республикасынын  мыйзамдарына  ылайык
берилген ыйгарым укуктарга жараша ишке ашырат.

     13-берене. Жер кыртыштын коопсуздугу, калдыктарды чогултуу жана
                утилдештирүү

     Калктуу конуштардагы жер кыртышы, өнөр жай аянттары жана айыл чар-
ба  жерлери  адамдын  ден соолугуна жана айлана-чөйрөгө жагымсыз таасир
тийгизбөөгө тийиш жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген
тартипте  бекитилген  техникалык  регламенттердин  жана  башка ченемдик
укуктук актылардын талаптарына туура келиши керек.
     Калктуу конуштардын аймактарын,  курортторду жана рекреациялык зо-
наларды карап-күтүү,  өндүрүш калдыктарын чогултуу, ташуу, утилдештирүү
жана  керектөө  Кыргыз  Республикасынын тиешелүү мыйзамдары менен жөнгө
салынат.

     14-берене. Өндүрүштүк, коомдук, турак жайлык орун-жайларды,
                имараттарды, курулмаларды, жабдууларды жана транспортту
                пайдалануунун коопсуздугу

     Өндүрүштүк, коомдук,  турак жайлык орун-жайларды, имараттарды, ку-
рулмаларды,  жабдууларды жана транспортту пайдаланууда Кыргыз Республи-
касынын мыйзамдарында белгиленген тартипте бекитилген техникалык регла-
менттердин  жана  башка ченемдик укуктук актылардын талаптарына ылайык,
адам үчүн коопсуз эмгектик,  турмуш-тиричиликтик жана эс алуу  шарттары
камсыз кылынышы керек.

     15-берене. Эмгек шарттарынын коопсуздугу

     Өндүрүштүк жайлардын санитардык-техникалык жана гигиеналык ал-аба-
лы, жумуш орундарын жабдуу, эмгек процессин уюштуруу адамдын ден соолу-
гуна зыяндуу таасир көрсөтпөөгө тийиш жана Кыргыз Республикасынын сала-
маттык сактоо жагындагы ыйгарым  укуктуу  мамлекеттик  органы  бекиткен
нормативдерге туура келиши керек.
     Иондоштуруучу нурландыруунун, физикалык, химиялык жана биологиялык
факторлордун  булактары менен иштөөдө эмгектин коопсуз шарттарын камсыз
кылуу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык менчигинин түрүнө жана
ведомстволук   таандыктыгына   карабастан  уюмдардагы  жумуш  берүүчүгө
жүктөлөт.

     16-берене. Билим берүү уюмдарындагы шарттардын коопсуздугу

     Уюмдашуу-укуктук формаларына карабастан мектепке чейинки жана баш-
ка билим берүүчү уюмдар балдардын болуусунун,  аларды окутуунун коопсуз
шарттарын,  ошондой эле алардын тамактануусун уюштурууну Кыргыз Респуб-
ликасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик орга-
ны бекиткен ченемдерге жана эрежелерге ылайык камсыз кылууга тийиш.
     Балдардын болуусунун,  аларды  окутуунун  коопсуз  шарттарын  жана
алардын тамактануусун уюштурууну камсыз кылуу үчүн жоопкерчилик  Кыргыз
Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик
органына жүктөлөт.

     17-берене. Милдеттүү медициналык кароолор

     Жугуштуу жана кесиптик оорулардын келип чыгышынын жана жайылышынын
алдын алуу максатында иши тамак-аш азыктарын жана ичилүүчү сууну жасоо,
сактоо, ташуу жана сатуу, балдарды тарбиялоо жана окутуу, калкты комму-
налдык  жана  турмуш-тиричилик  жактан тейлөө менен байланышкан,  эмгек
шарттары ден соолукка зыяндуу иштерде иштеген кызматкерлер жумушка  ор-
ношордо  алдын ала жана андан кийин мезгил-мезгили менен Кыргыз Респуб-
ликасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик орга-
ны бекиткен тартипке ылайык профилактикалык медициналык кароодон өтүүгө
милдеттүү.
     Милдеттүү медициналык  кароодон өтүүгө жаткан кесиптердин тизмеги,
текшерүүнүн көлөмү  жана  милдеттүү  медициналык  кароодон  өткөрүүнүн,
эсепке алуунун,  отчеттуулукту жүргүзүүнүн тартиби Кыргыз Республикасы-
нын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы  та-
рабынан белгиленет.
     Кызматкерлерди өз убагында медициналык кароодон өткөрүү жана алар-
дын  иштөөсүнө  уруксат  берүү  үчүн  жоопкерчилик  жумуш  берүүчүлөргө
жүктөлөт.
     Балдарды, өспүрүмдөрдү жана эресеге жеткен адамдарды профилактика-
лык медициналык кароодон үзгүлтүксүз өткөрүп туруу Кыргыз Республикасы-
нын  саламаттык  сактоо тармагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы
бекиткен тартипте жүргүзүлөт.

     18-берене. Эпидемияга каршы иш-чараларды уюштуруу

     Жугуштуу оорулардын келип чыгышынын алдын алуу жана анын жайылышы-
на жол бербөө төмөнкү каражаттар аркылуу камсыз кылынат:
     - Кыргыз Республикасынын аймагын жугуштуу оорулардын киришинен жа-
на жайылышынан санитардык коргоо боюнча иш-чаралар;
     - Кыргыз Республикасынын аймагында жугуштуу оорулардын  таралышына
эпидемиологиялык  көзөмөлдү жана эпидемиологиялык жагдайдын татаалданы-
шына таасир кылуу системасынын ишин Кыргыз  Республикасынын  саламаттык
сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын ченемдик укуктук
актыларына ылайык жүзөгө ашыруу;
     - жугуштуу оору менен ооругандарга карата көрүлүүчү чаралар;
     - эмдөөлөрдүн Улуттук календары боюнча  милдеттүү  профилактикалык
эмдөөлөрдү жана эпидемиологиялык кырдаалдын божомолдонгон начарлашында-
гы эпидемиологиялык көрсөткүчтөр боюнча эмдөөлөрдү жүргүзүү;
     - жугуштуу оорулардын профилактикасы боюнча мамлекеттик же регион-
дук максаттуу программаларды жана илимий,  илимий-техникалык программа-
ларды иштеп чыгуу жана ишке ашыруу;
     - малдан жугуучу ооруларга каршы күрөшүүнүн профилактикалык  чара-
ларын  жана бирдиктүү көзөмөлдү жүргүзүүдө саламаттык сактоо жана вете-
ринардык кызматтардын биргелешип аракеттенүүсү;
     - жугуштуу  оорулардын алдын алууга жарандарды социалдык мобилиза-
циялоо.

     19-берене. Жугуштуу оорулардын киришинен жана жайылышынан
                аймактарды санитардык коргоо

     Аймакты санитардык  коргоо  калктын ден соолугу үчүн коркунуч кел-
тирүүчү жугуштуу оорулардын киришинин жана жайылышынын алдын алууга ба-
гытталган жана Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйга-
рым укуктуу мамлекеттик органы бекиткен ченемдер менен эрежелерге  жана
Эл аралык медициналык-санитардык эрежелерге ылайык жүзөгө ашырылат.
     Кыргыз Республикасынын аймагын санитардык коргоо  боюнча  иш-чара-
ларды жүргүзүүнү талап кылуучу жугуштуу (өзгөчө коркунучтуу) оорулардын
тизмеги Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

     20-берене. Жугуштуу оору менен ооругандарга карата чаралар

     Жугуштуу оорулардын жана массалык  уулануулардын  бардык  учурлары
Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мам-
лекеттик органы белгилеген тартипке ылайык алар айкындалган жер боюнча,
менчигинин  түрүнө  карабастан саламаттык сактоо уюмдары тарабынан мил-
деттүү түрдө катталууга,  мамлекеттик эсепке алынууга жана алар  боюнча
отчеттуулук жүргүзүлүүгө тийиш.
     Эпидемиологиялык териштирүү жүргүзүлүүчү жугуштуу оорулардын  тиз-
меги,  териштирүү жүргүзүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын саламаттык
сактоо тармагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан белги-
ленет.
     Жугуштуу оору менен ооругандар,  мындай оору менен ооруйт деп  шек
саналган адамдар жана алар менен байланышта болгон адамдар, ошондой эле
жугуштуу ооруларды козгогучтарды алып жүрүүчү болуп эсептелген  адамдар
эгерде  алар айлана-чөйрөдөгүлөр үчүн өзгөчө коркунуч келтирсе,  Кыргыз
Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипке ылайык мажбурлап оо-
руканага жаткырылууга жана (же) өзүнчө бөлүнүүгө жатат.

     21-берене. Чектөө иш-чаралары (карантин)

     Чектөө иш-чаралары  (карантин)  Кыргыз  Республикасынын саламаттык
сактоо жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органынын сунушунун  неги-
зинде  Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жана жергиликтүү мамлекеттик адми-
нистрациялар тарабынан киргизилет (жокко чыгарылыт).
     Жугуштуу оорулардын  пайда  болуу  жана жайылуу коркунучу болгондо
чектөө иш-чараларын (карантинди) киргизүүнүн жана аны жүзөгө  ашыруунун
тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

     22-берене. Жугуштуу эмес оорулардын жана жаракаттардын алдын алуу

     Калк арасында  жугуштуу  эмес  оорулардын жана жаракаттардын алдын
алуу төмөнкү каражаттар аркылуу камсыз кылынат:
     - калк арасында жугуштуу эмес оорулар менен ооругандыктын, жаракат
алуунун ал-абалына аларды азайтуу боюнча сунуштамаларды иштеп чыгуу ме-
нен мониторинг жана анализ жүргүзүү;
     - калктын ден соолугун сактоо жана чыњдоо боюнча координацияланган
көп сектордуу иш-чараларды жүргүзүү;
     - жугуштуу эмес оорулардын,  күтүлбөгөн кырсыктардын жана жаракат-
тардын  алдын  алуу  боюнча мамлекеттик,  улуттук,  максаттуу жана башк
программаларды иштеп чыгуу жана ишке ашыруу.

                                4-глава
                      Калктын ден соолугун чыњдоо

     23-берене. Сергек жашоо ыњгайы

     Сергек жашоо  ыњгайы - адамдын ден соолукту сактоого жана чыњдоого
багытталган жүрүм-турум көндүмдөрүнүн жыйындысы.
     Адамдардын, жергиликтүү жамааттардын оњчулуктуу, жашоо ыњгайын ду-
рус жагына  өзгөртүүгө багытталган умтулууларын калыптандыруу жана кол-
доого алуу, ден соолукту сактоого, чыњдоого жана тобокелдик факторлору-
нун таасирин азайтууга көмөк берүүчү жагымдуу чөйрөнү түзүү төмөнкүлөр-
дү камтыйт:
     - сергек жашоо ыњгайын сактоонун жүйөлөрүн, шарттарын түзүүнү, ти-
йиштүү билгичтиктерди жана көндүмдөрдү иштеп чыгууну,  дене тарбия жана
спортту өнүктүрүүнү;
     - ден  соолукту  чыњдоо  жана  сергек  жашоо ыњгайынын көндүмдөрүн
өнүктүрүү боюнча программаларды билим берүү системасына киргизүүнү;
     - калктын  ден соолугун чыњдоо боюнча программаларды ишке ашырууга
катышууну;
     - психикалык  ден  соолукту чыњдоону жана психикалык ден соолукка,
психикалык жактан оорулууларга карата коомдун мамилесин түздөөнү.
     Сергек жашоо  ыњгайын  киргизүү  жана  ден  соолукту чыњдоо боюнча
иш-чаралар менчигинин түрүнө жана  ведомстволук  таандыгына  карабастан
жеке жана юридикалык жактар тарабынан ишке ашырылат, коомдук саламаттык
сактоо кызматы тарабынан координацияланат.

     24-берене. Социалдык мобилизациялоо жана маалыматтык камсыз кылуу

     Калктын ден соолугун сактоо жана чыњдоо маселелери боюнча  социал-
дык  мобилизациялоо Кыргыз Республикасынын калкынын арасында сергек жа-
шоо ыњгайынын маселелери боюнча маалыматтуулукту көбөйтүү  жана  билим-
дерди берүү жана жугуштуу,  жугуштуу эмес оорулардын тобокелдик фактор-
лорун кыскартуу максаттарында жүргүзүлөт.

     25-берене. Калктын ден соолугун сактоого жана чыњдоого
                жергиликтүү жамааттардын, коомдук уюмдардын катышуусу

     Жергиликтүү жамааттар, коомдук саламаттык сактоо жагындагы ассоци-
ациялар,  медициналык,  ветеринардык,  фармацевтик, кесиптик бирликтер,
экологиялык  жана башка коомдук бирикмелер өздөрүнүн уставдарына ылайык
калктын ден соолугун сактоонун, чыњдоонун жана коопсуз жашоо чөйрөсүнүн
маселелерин чечүүгө катыша алат.

     26-берене. Жалпыга маалымдоо каражаттары менен биргелешип
                аракеттенүү

     Телерадиокомпаниялар, басма сөз каражаттары  ден  соолукту  сактоо
жана  чыњдоо проблемаларын келишимдердин негизинде чагылдырат жана Кыр-
гыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык социалдык  программаларды,  ро-
ликтерди  жана  ар кандай материалдарды жайгаштыруу үчүн эфирдик убакыт
берет.

                                5-глава
                  Коомдук саламаттык сактоо жагындагы
                мыйзамдарды бузгандык үчүн жоопкерчилик

     27-берене. Коомдук саламаттык сактоо жагындагы мыйзамдарды
                бузгандык үчүн жоопкерчилик

     Коомдук саламаттык  сактоо  жагындагы  мыйзамдарды  бузган адамдар
Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.

                                6-глава
                           Корутунду жоболор

     28-берене. Коомдук саламаттык сактоо тармагындагы эл аралык
                кызматташтык

     Кыргыз Республикасынын башка мамлекеттер менен коомдук  саламаттык
сактоо  жагындагы  кызматташтыгы  Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарында
белгиленген тартипте эл аралык келишимдердин, макулдашуулардын негизин-
де жүзөгө ашырылат.
     Эл аралык кызматташтыктын алкагында Кыргыз  Республикасынын  сала-
маттык  сактоо  жагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы түзгөн ма-
кулдашуулар жалпы кабыл алынган принциптерге,  эл аралык укуктун ченем-
дерине, ушул Мыйзамдын жоболоруна жана Кыргыз Республикасынын башка че-
немдик укуктук актыларына ылайык жарандардын ден соолугун сактоого жана
чыњдоого, коопсуз айлана-чөйрөгө болгон укуктарын чектөөгө тийиш эмес.

     29-берене. Корутунду жоболор

     Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып үч айдан кийин күчүнө
кирет.
     Ушул Мыйзам  күчүнө  кирген күндөн тартып төмөнкүлөр күчүн жоготту
деп табылат:
     "Калктын санитардык-эпидемиологиялык  бейпилдиги  жөнүндө"  Кыргыз
Республикасынын Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењешинин  Жар-
чысы, 2001-ж., N 6, 195-ст.);
     "Калктын санитардык-эпидемиологиялык  бейпилдиги  жөнүндө"  Кыргыз
Республикасынын  Мыйзамына  толуктоо жана өзгөртүүлөр киргизүү тууралу"
Кыргыз Республикасынын Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку  Кењеши-
нин Жарчысы, 2003-ж., N 10, 461-ст.);
     "Калктын санитардык-эпидемиологиялык  бейпилдиги  жөнүндө"  Кыргыз
Республикасынын Мыйзамына өзгөртүү киргизүү тууралу" Кыргыз Республика-
сынын Мыйзамы ("Эркин-Тоо" гезити, 2009-жылдын 28-апрели., № 29-30).

     Кыргыз Республикасынын Президенти                 К.Бакиев