Система Orphus
RTF Print OpenData
Документ Реквизиты Ссылающиеся документы
Редакция:      кыргызча  |  на русском

КР 2016-жылдын 18-июлундагы № 121 Мыйзамына ылайык
КҮЧҮН ЖОГОТТУ

Описание: Описание: Описание: Описание: C:\Users\User\AppData\Local\Temp\CdbDocEditor\6bfdcd01-3d1b-4563-8ee0-f859268baaaf\document.files\image001.jpg

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

1998-жылдын 9-июлу № 90

Темир жол транспорту жөнүндө

(Кыргыз Республикасынын 2002-жылдын 25-июлундагы № 130, 2003-жылдын 24-июнундагы № 111, 2010-жылдын 2-мартындагы № 37, 2012-жылдын 10-октябрындагы №170 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

I бөлүм.
Жалпы жоболор

 

1-статья. Темир жол транспортунун Кыргыз Республикасынын экономикасындагы жана социалдык чөйрөсүндөгү максаты жана милдеттери

 

Темир жол транспорту Кыргыз Республикасынын транспорт тутумунун курамдык бөлүгү болуп саналат жана транспорттун башка түрлөрү менен өз ара аракеттенип, ички жана эл аралык темир жол катнаштарында калктын жүк ташууга жана кызмат көрсөтүүгө болгон керектөөлөрүн, экономиканын бардык тармактарынын ишин, мамлекеттин улуттук коопсуздугун, жүк ташуу рыногун жана ага байланышкан кызмат көрсөтүү иштерин калыптандырууга, ишкерчилик ишин натыйжалуу өнүктүрүүнү өз убагында жана сапаттуу камсыз кылууга чакырылган. Мамлекет темир жол транспортунун ишин, анын материалдык-техникалык базасынын өнүгүшүн жөнгө салууну жана контролдоону жүзөгө ашырат жана анын негизги керектөөлөрүн мамлекеттик муктаждыктардын курамында канааттандырат. Темир жол менен ташуулар табигый монополияга таандык, мунун өзү темир жол транспортунун өнүгүшүнүн жана иштешинин өзгөчө шарттарын аныктайт.

 

2-статья. Негизги түшүнүктөр

 

Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй негизги түшүнүктөр колдонулат:

темир жол транспорту - мамлекеттик башкарууну транспорт жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы жүзөгө ашырган жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн карамагында турган жалпы пайдалануудагы транспорттун түрүнүн бири, өзүнө кирген өндүрүштүк жана социалдык багыттагы ишканалары, мекемелери бар бирдиктүү өндүрүштүк-техникалык комплекс болот;

темир жол - өз курамына кирген ишканалар менен мекемелердин өндүрүштүк-чарбалык жана башка ишин жөнгө салуунун негизинде тейленүчүү региондогу экономиканын жана калктын жүк ташууларга болгон керектөөлөрүн борборлоштурулган башкарууда жана дүйнөлүк катнаштын башка темир жолдору жана Кыргыз Республикасынын транспортунун башка түрлөрү менен өз ара аракеттенип камсыз кылуучу, курамына кирген ишканалар менен мекемелерге карата алганда башкаруунун жогорку органынын милдетин жүзөгө ашыруучу темир жол транспортунун негизги мамлекеттик ишканасы;

темир жолдун уставы - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилүүчү, темир жолдун, юридикалык жана жеке жактардын, анын ичинде экспедитордук жана башка уюмдар менен алардын атынан аракеттенүүчүлөрдүн, темир жол транспортунун кызматтарынан пайдалануучулардын жана түздөн-түз аралаш катнашууга катышуучу транспорттун башка түрлөрүнүн ишканаларынын укуктарын, милдеттери менен жоопкерчилигин аныктоочу ченемдик укуктук акт;

транспорттук кызматтардын рыногу - жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн жана жол жүктөрүн ташууну, транспорт каражаттарын техникалык жактан тейлөөнү, оңдоону, ташууларга байланыштуу жумуштардын (кызматтардын) көмөкчү жана башка түрлөрүн жүзөгө ашыруунун чөйрөсү;

темир жол транспортунун өндүрүштүк-техникалык комплекси - кыймылдуу курамды жана контейнерлерди оңдоону жана учурга ылайыкташтырууну, запастык бөлүктөрдү, жабдуулар менен материалдарды өндүрүүнү жана жөнөтүүнү, ишканаларды жана мекемелерди байланыш каражаттары менен камсыз кылууну, темир жол транспорту жаатындагы жана социалдык чөйрөдөгү кадрларды даярдоо боюнча алардын технологиялык маалыматтарын жыйноону жана иштетүүнү жүзөгө ашыруучу темир жолдун, ишканалардын бирдиктүү тармагы;

кыймылдын коопсуздугун камсыз кылуу - темир жол транспортунун, мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, ишканалардын, мекемелердин жана жеке жактардын темир жол транспортунун үзгүлтүксүз иштешине жана ташуунун жүрүшүндө кырсыктуу кырдаалдардын пайда болушуна жол бербөөгө, ошондой эле мүмкүн болуучу кырсыктардын кесепеттерин төмөндөтүүгө багытталган иши;

бөлүнүп берилген тилкелер - жер тилкеси, жасалма курулмалар, линиялык жол жана башка имараттар, темир жол транспортунун байланыш түзүлүштөрү, темир жол станциялары, коргоочу токой тилкелери жана жол түзүлүштөрү ээлеген жерлер, ошондой эле мамлекет тарабынан келечекте темир жол транспортун өнүктүрүү үчүн бөлүнүп берилген же резервделген жерлер;

коргоо зоналары - темир жол транспортунун курулмаларынын, түзүлүштөрүнүн жана башка объекттеринин сакталышын, бекемдигин жана туруктуулугун камсыз кылуу үчүн зарыл болгон жер участоктору, ошондой эле шиленме (селге, жер көчкүгө, уроого, сууга жуулууга жана башкаларга байымсыз, кумдак) кыртыштуу, темир жол транспортунун жерлерине жакын жайгашкан жер участоктору;

ташуу процесси - жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн жана жол жүктөрүн ташууларды даярдоодо, жүзөгө ашырууда жана аяктоодо темир жол ишканалары жана башка кичи бөлүмдөрү тарабынан аткарылуучу өз ара байланыштуу уюштуруучулук жана технологиялык аракеттер менен операциялардын жыйындысы;

жалпы пайдалануудагы темир жолдор - поезддерди кабыл алуу жана жөнөтүү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн жана жол жүктөрүн кабыл алуу жана берүү, жүргүнчүлөрдү тейлөө, кыймылдуу курамды башка жолго которуу боюнча тиешелүү операцияларды аткаруу үчүн ачык болгон темир жол станциялары жайгашкан темир жол линиялары;

түздөн-түз аралаш жол катнашы - жол жүрүүнүн акырына чейин түзүлгөн бир транспорт документи (коштомо) боюнча транспорттун ар башка түрлөрү менен жүзөгө ашырылуучу ташуулар;

жүргүнчү - жол жүрүү документи бар жана поездде сапар тартып бара жаткан граждан (жеке жак);

жүк - темир жол тарабынан ташууга белгиленген тартипте кабыл алынган, анын өз убагында жеткирилиши жана сакталышы үчүн темир жол Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчилик тартуучу темир жол ташуусунун объекти (буюмдар, нерселер, пайдалуу кендер, минералдар ж.у.с.);

жол жүгү - жүргүнчүнүн жол жүрүү документинде көрсөтүлгөн баруучу станцияга чейин жол жүк вагонунда өзүнчө акы төлөп өзүнүн жеке тиричилик максаттары үчүн жүргүнчү тарабынан жөнөтүлгөн жеке буюмдар, башка материалдык баалуулуктар;

таңгакталган жол жүгү - жүргүнчүлөр жана почта-жол жүктөрү үчүн поезддеринде ташылуучу жүк, башка материалдык баалуулуктар;

коркунучтуу жүктөр - өздөрүнө тиешелүү касиеттеринин айынан белгилүү бир факторлор болгондо транспорт менен ташуунун жүрүшүндө, жүктөөчү-түшүрүүчү иштерди жүргүзүүдө жана сактоодо жарылуунун, өрттүн же темир жол транспортунун техникалык каражаттарынын, түзүлүштөрүнүн, курулмаларынын жана башка объекттеринин бузулушунун, ошондой эле адамдардын, айбанаттардын өлүмүнүн, денесине зыян келишинин, ууланышынын, күйүккө кириптер болушунун же оорушунун себеби болушу мүмкүн болгон, же курчап турган жаратылыш чөйрөсүнө зыян алып келиши мүмкүн болгон заттар, материалдар, буюмдар, өндүрүштүк жана башка иштин калдыктары;

атайын ташуулар - өзгөчө маанилүү мамлекеттик жана коргоо муктаждыктарын канааттандыруу үчүн атайын жүктөрдү транспорт менен ташууну камсыз кылуучу ташуулардын өзүнчө түрү;

эл аралык темир жол катнашы - Кыргыз Республикасынын жана Көз карандысыз Мамлекеттердин Шериктештигине катышкан мамлекеттер менен эл аралык катнашууну кошуп алганда, дүйнөлүк коомдоштуктун чет мамлекеттеринин ортосундагы жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн жана жол жүктөрүн ташуу;

жүк жөнөтүүчү - ал тарабынан же анын атынан, же ал жактан жүктү ташууга темир жол менен келишим түзүлгөн ар кандай жак, же жүк ал жактан, же анын атынан иш жүзүндө темир жолго ташууга өткөрүлүп берилген ар кандай жак;

жүк алуучу - жүктү алууга ыйгарым укук берилген жак;

темир жол курамы - темир жол кыймылына бир бүтүн нерсе катары катышкан атайын транспорттук каражаттар;

контейнер - транспорттук жабдуу (алып коюлма тор, коробка, цистерна же башка ыңгайлаштырылган көмөкчү нерселер);

темир жолдун линиялык кичи бөлүмдөрү - темир жолдун негизги ишин башкаруунун өндүрүштүк структурасынын звенолору (ылгоочу, жүктөрдүн жана жүргүнчүлөрдүн темир жол станциялары, локомотивдик жана вагондук деполор, ташуу процессин камсыз кылуучу башка кичи бөлүмдөрдү кошуп алганда, жолдун, белги берүүнүн жана байланыштын, суу менен жабдуунун жана энергия менен жабдуунун аралыктары.

 

3-статья. Темир жол транспорту жөнүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдары

 

Темир жол транспорту жөнүндөгү Кыргыз Республикасынын мыйзамдары Кыргыз Республикасынын Конституциясына негизденет жана темир жол транспортунун ишин жөнгө салуу менен анын кадимкидей иштешин камсыз кылуучу Кыргыз Республикасынын ушул Мыйзамынан, башка мыйзамдарынан жана башка ченемдик укуктук актыларынан турат.

 

4-статья. Ташуу укугу

 

1. Эгерде:

- жүк жөнөтүүчү ушул Мыйзамдын талаптарын, жүргүнчүлөрдү, жол жүгүн, таңгакталган жол жүгүн, жүктөрдү, почтаны жана темир жол тарифтеринин талаптарын сактаса;

- ташуу темир жол кызматтарын көрсөтүүгө керектөөлөрдүн көлөмүн канааттандыруучу демейдеги персоналдын жана демейдеги темир жол транспортунун каражатынын жардамы менен жүзөгө ашырылышы мүмкүн болсо;

- ташууга темир жол аларды болтурбай кое албоочу жана четтете албоочу жагдайлар (аскердик аракеттер, блокадалар, жугуштуу оорулар, табигый кырсыктар ж.у.с) тоскоолдук кылбаса;

- ташууга берилген нерселер ташууга жол берилбеген нерселердин тизмесине кирбесе же жүргүнчүлөрдү, жол жүгүн, таңгакталган жол жүгүн, жүктөрдү жана почтаны ташуу жөнүндө жободо камтылган белгилүү бир шарттарда гана ташууга жол берилсе темир жол жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн, жол жүктөрүн жана почтаны ташууну жүзөгө ашырууга милдеттүү.

2. Кардар кол жеткидей сапат жана баа боюнча ташууга укуктуу. Ташуу укугуна ага берилүүчү темир жол транспортунун каражаттары жана аларды пайдалануунун шарттары жөнүндө маалыматка болгон укук кирет.

3. Эгерде темир жол транспортунун тиешелүү уюмдарынын, ишканаларынын жана мекемелеринин тескөөсүндө андайлар жок болсо, темир жол аларды жүктөө, кайра жүктөө жана түшүрүү үчүн атайын шаймандар талап кылынган жүктөрдү кабыл алууга милдеттүү эмес.

4. Темир жол аларды ташуу токтоосуз жүзөгө ашырылышы мүмкүн болгон жүктөрдү гана кабыл алуга милдеттүү, ал эми убактылуу сактоонун шарттары Жүктөрдү ташуу жөнүндө эрежелер тарабынан аныкталат.

5. Эгерде ыйгарым укук берилген мамлекеттик орган тарабынан темир жол кызматтарын көрсөтүүнү токтотуу, айрым жүктөрдү кабыл албоо же аларды белгилүү бир шарттарда кабыл алуу, ошондой эле толук же жарым-жартылай токтото туруу жөнүндө чечим кабыл алынса, анда мындай чаралар жөнүндө токтоосуз коомчулукка жана темир жолго кабарланып, темир жол бул жөнүндө башка мамлекеттердин темир жолдоруна кабарлайт.

6. Жүк жөнөтүүчүлөр жүк алуучулар, жүктү жөнөтүүчүлөр жана алардын атынан аракеттенген экспедитордук жана башка ишканалар жана жүргүнчүлөр темир жолдор менен бирдей эле ташуулардын макулдашылган көлөмдөрү, эсептешүүлөрдүн өз убагында жасалышы, кыймылдын коопсуздугун, жүктөрдүн, темир жолдун кыймылдуу курамынын, контейнерлердин, алып коюучу ташуу шаймандарынын сакталышы, ошондой эле кыймылдуу курамды, контейнерлерди, башка мүлктү ижаралоо боюнча өздөрүнө алган милдеттенмелерди жана ушул Мыйзам тарабынан каралган башка жоболор менен жүк жөнөтүүчүлөрдүн, жүк алуучулардын, жүргүнчүлөрдүн жана темир жолдун ортосундагы келишимдерди камсыз кылууга тийиш.

7. Темир жолдун кызматтарынан пайдалануучу кардарлар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына каршы келбеген ташуу менен байланышкан жумуштарды жана кызматтарды аткаруу боюнча кошумча келишимдерди түзүшү мүмкүн.

8. Колдонуудагы жоболорго ылайык жүктөрдү ташуу мүмкүн болбогон учурда жүк жөнөтүүчү же жүктөрдү кабыл алуучу темир жол менен биргелешип жүктөрдү өзгөчө шарттарда ташуу жөнүндө келишип алышы мүмкүн.

(КР 2010-жылдын 2-мартындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

5-статья. Темир жол транспорту менен жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү

ташуу жаатындагы транспорттук саясат

 

1. Ташуу жаатындагы жалпы мамлекеттик саясат транспорттук курулуштун, курчап турган чөйрөнү коргоонун, энергияны сарамжал пайдалануунун жана коопсуздуктун планында алардын артыкчылыктарын эске алуу менен менчик жана мамлекеттик темир жол транспортунун шайкеш өнүгүшүн жокко чыгарбайт. Ал инфраструктураны, жабдууларды жана кыймылдуу курамды түзүү, тейлөө жана пайдалануу менен байланышкан рыноктук экономикалык коромжуларды, ошондой эле кардарлар жана үчүнчү жактар тартуучу акчалай жана натуралай түрдөгү социалдык коромжуларды эсепке алат.

2. Транспорттук саясат аларды пайдалануунун шарттарын жөнгө салуу, атап айтканда, аралаш ташууларды сарамжал өнүктүрүү жолу менен алардын өз ара кызматташтыгына жана кооперацияланышына көмөктөшүү менен транспорттун түрлөрүнүн ортосундагы адилет теңтайлашуунун негиздерин белгилейт.

3. Жалпы транспорттук саясаты жүзөгө ашыруу ишке тиешеси бар бардык тараптардын катышуусу менен борборлоштурулбаган, келишимдик пландаштыруунун негизинде мамлекет жана областтык органдар тарабынан биргелешип камсыз кылынат. Ал аймакты өнүктүрүүнүн улуттук жана жергиликтүү пландарын эске алуу менен транспортту өнүктүрүүнүн долбоорлорун иштеп чыгуу үчүн мүмкүнчүлүк берет.

4. Коомдук жүргүнчүлөрдү ташуучу темир жол транспортун пайдаланууну өнүктүрүү артыкчылыкка ээ.

5. Бул милдеттерди ишке ашыруу үчүн мамлекет менен анын аймактык органдарынын жана темир жол транспорту жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органынын ортосунда келишимдер түзүлүшү мүмкүн.

 

6-статья. Темир жол транспортундагы менчик жөнүндө

 

Линиялык кичи бөлүмдөрдү кошуп алганда темир жол мамлекеттин менчиги болуп саналат.

 

7-статья. Темир жол транспортунун мүлкү

 

1. Темир жол транспортунун ишканаларынын, мекемелеринин жана объекттеринин мүлкү мындай ишканалардын, уюмдардын жана мекемелердин толук чарбалык карамагында болот.

2. Темир жол транспортунун ишканаларын, мекемелерин башкаруу жана мүлкү менен объекттерин тескөө Кыргыз Республикасынын Граждандык кодекси, Кыргыз Республикасынын ушул Мыйзамы жана башка укуктук ченемдик актылары тарабынан белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

3. Ташуу процессин тике камсыз кылуучу жана жол кырсыктык-калыбына келтирүү жумуштарын жүзөгө ашыруучу темир жол, ошондой эле темир жол транспортунун объекттери жана башка мүлкү мамлекеттен ажыратылбоого жана менчиктештирилбөөгө тийиш.

Темир жол транспортунун башка объекттерин менчиктештирүү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылат.

 

II бөлүм.
Темир жол транспортунун жерлери жана коргоо зоналары

 

8-статья. Темир жол транспортунун жерлери

 

1. Темир жол транспортунун жерлери аларга жүктөлгөн атайын милдеттерди жүзөгө ашыруу үчүн темир жол ишканаларынын жана мекемелеринин пайдалануусуна акысыз жана туруктуу (мөөнөтсүз) берилүүчү мамлекеттик маанидеги жерлер болуп саналат. Темир жол транспортунун жерлерине темир жолдор жана станциялар (бөлүп берүү тилкесин кошуп алганда) үчүн, ошондой эле коргоо жана бекемдөө бак-дарактары, курулуштар, имараттар, курулмалар жана өнүгүүнүн келечегин эске алуу менен темир жолду пайдалануу жана кайра конструкциялоо үчүн зарыл болгон башка объекттер үчүн бөлүнүп берилген жерлер кирет. Убактылуу мүнөздөгү максаттар үчүн темир жол транспортунун ишканаларына жана мекемелерине жерлер ижарага алуу шарттарында берилиши мүмкүн.

2. Темир жол транспортунун бөлүп берүү тилкесинин чегиндеги жерлерин коргоонун жана пайдалануунун тартиби Кыргыз Республикасынын жер мыйзамдарына жана башка укуктук ченемдик актыларына ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

Жер участокторунун өлчөмү (бөлүп берүү тилкесин кошуп алганда) темир жол курулмаларынын жана станцияларынын белгиленген тартипте бекитилген долбоорлоо-сметалык документтери менен өнүгүүнүн башкы чиймелерине ылайык, ал эми участокторду бөлүп берүү Кыргыз Республикасынын жер мыйзамдарына ылайык аларды өздөштүрүүнүн кезегин эске алуу менен жүзөгө ашырылат.

3. Темир жол транспортунун жерлери аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы жана өз алдынча башкаруу органдары тарабынан белгиленүүчү шаар куруу жана экологиялык талаптарга, ошондой эле санитардык жана башка ченемдерге ылайык келүүгө тийиш.

(КР 2010-жылдын 2-мартындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

9-статья. Темир жол транспортунун коргоо зоналары

 

Мамлекеттик маанидеги жерлерде жана жер көчкүлөрүнө, уроолорго, селдерге жана башка коркунучтуу таасирлерге байымсыз жерлерде жайгашкан калктын коопсуздугун жана темир жол транспортунун темир жолдору менен башка объекттеринин (анын ичинде транспорттун өнөр жай объекттери жана башка түрлөрү тарабынан) коопсуздугун камсыз кылуу максатында коргоо зоналары белгиленет.

Коргоо зоналарын белгилөөнүн тартиби, алардын өлчөмдөрү жана ал максаттар үчүн бөлүнүп берилген жерлерди пайдалануунун режими Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

 

III бөлүм.
Темир жол транспортундагы башкаруу тутуму, темир жол транспортунун ишканаларын түзүү жана алардын ишин токтотуу

 

10-статья. Темир жол транспортундагы башкаруу

 

1. Темир жол транспортундагы ташуу процессин башкаруу борборлоштурулуп жүргүзүлөт жана Транспорт жаатындагы мамлекеттик органынын бирден-бир компетенциясына кирет.

Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бийлик органдары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, коомдук жана башка уюмдары менен жеке жактары, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларды албаганда, темир жол транспортунун ташуу процессине байланыштуу ишине кийлигишүүгө укуксуз.

Темир жол транспортунун, анын ичинде, өзүнүн курамына кирген жана юридикалык жак болуп саналган, аларга карата темир жол ташуу процессин уюштуруу жана камсыз кылуу жаатындагы башкаруунун милдетин аткарган темир жол транспортунун башка ишканалары менен мекемелеринин чарбалык ишин жөнгө салуу өз компетенциясына ылайык транспорт жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы тарабынан жүзөгө ашырылат.

2. Транспорт жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органынын компетенциясы, темир жолдун, анын ичинде, анын курамына кирген темир жол транспортунун башка ишканаларынын жана мекемелеринин милдеттери, ыйгарым укуктары жана жоопкерчилиги Кыргыз Республикасынын ушул Мыйзамы, башка мыйзамдары жана башка укуктук ченемдик актылары тарабынан аныкталат.

3. Темир жол транспортунун ишканаларынын жана мекемелеринин ишин контролдоону транспорт жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы менен катар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык мындай контролдоо милдеттери жүктөлгөн аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдары да жүзөгө ашырат.

(КР 2003-жылдын 24-июнундагы № 111, 2010-жылдын 2-мартындагы № 37 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

11-статья. Темир жол транспортунун ишкаларын түзүү, кайра

уюштуруу, жоюу

 

Темир жол транспортунун ишканаларын түзүү, кайра уюштуруу жана жоюу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

 

IV бөлүм.
Темир жол транспортунун экономика жана финансы жаатындагы ишинин негиздери

 

12-статья. Темир жол транспортунда жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү,

таңгакталган жол жүктөрүн, жол жүктөрүн жана почтаны

ташууну уюштуруунун негиздери

 

1. Жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн, жол жүктөрүн жана почтаны ички катнашуудагы темир жол транспорту менен ташуу, Темир жолдордо жүргүнчүлөрдү, жол жүгүн жана таңгакталган жол жүгүн ташуунун эрежелери жана Кыргыз темир жолу менен жүктөрдү ташуунун эрежелери Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен тартипте жана шарттарда жүзөгө ашырылат.

2. Темир жол транспорту менен жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн, жол жүктөрүн эл аралык катнашууда ташуу Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдеринин негизинде жүзөгө ашырылат.

3. Ташуулардын сапатынын (жеткирүүнүн мөөнөтү, жүктөрдүн, таңгакталган жол жүгүнүн, жол жүгүнүн жана почтанын сакталышы) жана темир жол жана аларды ташуу жана тейлөө менен байланыштуу башка ишканалар үчүн милдеттүү болгон жүргүнчүлөрдү, жүк жөнөтүүчүлөрдү жана жүктү алуучуларды, таңгакталган жол жүктөрүн жана жол жүктөрүн тейлөөнүн көрсөткүчтөрү Темир жол менен жүргүнчүлөрдү, жол жүктөрүн жана таңгакталган жол жүктөрүн ташуунун эрежелеринде жана Кыргыз темир жолу тарабынан жүктөрдү ташунун эрежелеринде каралган тартипте белгиленет.

(КР 2010-жылдын 2-мартындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

13-статья. Кыргыз темир жолу менен жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү,

таңгакталган жол жүктөрүн, жол жүктөрүн жана почтаны

ташуунун тарифтери

 

1. Кыргыз темир жолу менен жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүгүн, жол жүгүн жана почтаны ташуунун тарифтери Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу тартипте мамлекеттин бюджеттик, баалык жана тарифтик саясатынын негизинде белгиленет.

Эл аралык катнашуудагы ташуунун тарифтери Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдерине ылайык белгиленет.

2. Жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүгүн, жол жүгүн жана почтаны ташуу менен байланышкан кошумча жумуштар жана кызматтар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык темир жол аныктоочу баалар боюнча жүк жөнөтүүчүлөр, жүк алуучулар жана жүргүнчүлөр тарабынан төлөнөт.

 

14-статья. Темир жол транспортунун финансы-экономикалык ишинин

негиздери

 

1. Темир жол транспортунун ишканалары менен мекемелери финансылык-экономикалык ишин мамлекеттик жөнгө салуунун жана рынок мамилелеринин принциптеринде жүзөгө ашырат.

2. Темир жол менен темир жол транспортунун кыймылдуу курамды оңдоо жана запастык бөлүктөрдү өндүрүү боюнча ишканаларынын, ташуу процессин уюштуруу жана камсыз кылуу менен байланышкан темир жол транспортунун башка ишканаларынын жана мекемелеринин ортосундагы экономикалык өз ара мамилелер (ташуулардан түшкөн кирешелерди бөлүштүрүүнү, техникалык каражаттарды ташууда жүктөрдүн сакталбагандыгына жана бузулгандыгына байланыштуу эсептешүүлөрдү кошуп алганда) транспорт жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы тарабынан аныкталган тартиптеги бирдиктүү технологиялык ишке, ошондой эле анын негизинде ишканалар менен мекемелердин ортосунда түзүлгөн келишимдерге негизденүү менен жөнгө салынат.

3. Магистралдык темир жол линияларын мобилизациялык арналыштагы объекттерди куруу жана кайра конструкциялоо, темир жол кыймылдуу курамын сатып алуу мамлекеттик муктаждыктарга кирет, ал эми каржылоо белгиленген тартипте республикалык бюджеттин эсебинен "Товарларды, жумуштарды жана кызмат көрсөтүүлөрдү мамлекеттик сатып алуулар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык темир жолдун менчик каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылат.

Региондун калкын тейлөө боюнча темир жол транспортунун линияларын, бекеттерин, жөө адамдар өтчү көпүрөлөрүн, тоннелдерин, жүргүнчүлөр платформаларын жана башка объекттерин куруу жана кайра конструкциялоо (анын ичинде электрлештирүү) жергиликтүү аткаруу бийлик органдарынын каражаттарынын, жергиликтүү бюджеттердин каражаттарынын, темир жолдун каражаттарынын, ошондой эле ишке тиешеси бар уюмдардын жана жеке жактардын ыктыярдуу мүчөлүк акыларынын эсебинен жүзөгө ашырылышы мүмкүн.

4. Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жана башка ченемдик укуктук актылары тарабынан темир жол транспортунда жол жүрүүгө жеңилдик белгиленген граждандарды кошпогондо, темир жол транспортунда жол жүрүү билеттери жүргүнчүлөргө толук наркка сатылат.

Граждандардын айрым категорияларына темир жол транспорту менен жол жүрүүнү төлөө боюнча жеңилдиктер берүүдө жеңилдиктерди компенсациялоо республикалык бюджеттин же болбосо жергиликтүү бюджеттин каражаттарынын эсебинен Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тарабынан аныкталган тартипте жүзөгө ашырылат. Жол жүрүү билеттерин сатуунун тартиби Темир жол менен жүргүнчүлөрдү, жол жүгүн, таңгакталган жол жүгүн ташуунун тартиби тарабынан аныкталат.

5. Жүктү, таңгакталган жол жүгүн, жол жүгүн жөнөтүүчүлөрдүн жана алуучулардын темир жол транспортунун ишканалары менен ташуу, жүк операциялары жана кыймылдуу курамды колдонгондук үчүн эсептешүүлөрү, ошондой эле айыптарды жана туумдарды төлөө Кыргыз Республикасынын мыйзамдары, Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдери жана алардын негизинде түзүлгөн келишимдер тарабынан аныкталуучу тартипте жүзөгө ашырылат.

Темир жол транспортунун ишканалары өздөрүнө ташуу үчүн өткөрүлүп берилген жүктөрдү тиешелүү акыны жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тарабынан аныкталуучу тартиптеги ташуу боюнча башка акыларды камсыз кылуу үчүн кармап турууга укуктуу.

 

V бөлүм.
Темир жол транспортунун кыймылынын коопсуздугу, жүктөрдү, жана объектилерди коргоо, өзгөчө шарттарда ишти уюштуруу

 

15-статья. Кыймылдын коопсуздугун камсыз кылууну, транспорттук

жана башка техникалык каражаттарды пайдаланууну

уюштуруу

 

1. Темир жол транспортунун ишканалары жол жүрүүнүн, жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн жана жол жүктөрүн ташуунун, поезддердин жана темир жол транспортунун башка каражаттарынын коопсуздугун, анын ичинде, кыймылдуу курамды башка жолдорго которуу, жүк ташуу процесси менен байланышкан транспорттук жана башка техникалык каражаттарды пайдаланууну, ошондой эле темир жолчулардын эмгегин коргоону жана курчап турган жаратылыш чөйрөсүн сактоону камсыз кылат.

2. Темир жол транспортунда жүк ташуу менен байланышкан транспорттук жана башка техникалык каражаттардын кыймылынын жана пайдаланылышынын коопсуздугун камсыз кылууну уюштурууга:

- жүк ташуу процесси менен байланышкан транспорттук жана башка техникалык каражаттардын кыймылынын жана пайдаланылышынын коопсуздугунун жаатындагы укуктук жөнгө салуу;

- жүк ташуу процесси менен байланышкан транспорттук жана техникалык каражаттардын кыймылынын жана пайдаланылышынын коопсуздугун бузуулардын алдын алуу боюнча иш жүзүндөгү чаралардын негизинде мамлекеттик техникалык жана социалдык саясатты иштеп чыгуу жана аны жүзөгө ашыруу;

- жүк ташуу процесси менен байланыштуу транспорттук жана башка техникалык каражаттардын кыймылынын, пайдаланылышынын коопсуздугунун жаатындагы укуктук мамилелерди жөнгө салуучу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана башка ченемдик укуктук актыларынын талаптарынын аткарылышын контролдоону жүзөгө ашыруу кирет.

3. Темир жол транспорту менен жүк ташуу процессине байланыштуу транспорттук жана башка техникалык каражаттардын кыймылынын коопсуздугун камсыз кылууну уюштурууну Транспорт жаатындагы мамлекеттик органы жүзөгө ашырат.

4. Темир жол транспортундагы транспорттук жана башка техникалык каражаттардын кыймылынын жана пайдаланылышынын коопсуздугун камсыз кылуу жаатындагы мамлекеттик саясат Кыргыз Республикасынын ушул Мыйзамына жана башка ченемдик укуктук актыларына ылайык жүзөгө ашырылат.

5. Темир жол транспортунда поезддердин кыймылынын коопсуздугунун камсыз кылууну контролдоону жүзөгө ашыруучу атайын кызмат, ошондой эле темир жолдогу кырсыктардын кесепеттерин жокко чыгаруучу кырсыктык-калыбына келтирүүчү кичи бөлүм иштейт. Жүрүү коопсуздугунун бузулушун кызматтык текшерүүнүн, классификациялоонун жана эсепке алуунун тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

(КР 2003-жылдын 24-июнундагы № 111, 2010-жылдын 2-мартындагы № 37 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

16-статья. Кыймылдын коопсуздугу боюнча негизги жоболор

 

1. Темир жол станцияларынын бекеттеринин жана темир жолдун жүк ташуу процесси менен байланыштуу башка кичи бөлүмдөрүнүн аймактары, жүргүнчүлүк платформалары менен аларда поезддердин кыймылы жүзөгө ашырылган жана кыймылдуу курамды башка жолдорго которуу жана жүк жүктөө-жүк түшүрүү иштери жүргүзүлүүчү темир жол линиялары коркунучтуулугу жогорку зоналар болуп саналат жана зарыл болгондо тосмо менен тосулат.

Көрсөтүлгөн зоналарда кызматтык зарылдык жокто тышкары адамдардын болушуна тыюу салынат. Коркунучтуулугу жогорку зоналарда граждандардын болушунун жана объекттердин жайгаштырылышынын, аларда жумуштарды жасоонун, темир жол аркылуу транспорт менен жана жөө өтүүнүн эрежелери Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

2. Кыймылдуу, анын ичинде, адистештирилген курам жана контейнерлер темир жолдордун түзүлүшүнүн үстүңкү элементтери жана темир жол транспортуна жөнөтүлүүчү башка техникалык каражаттар менен механизмдер, ошондой эле жүргүнчүлөргө көрсөтүлүүчү кызматтар тиешелүү актылар тарабынан белгиленген кыймылдын коопсуздугунун, эмгекти коргоонун жана экологиялык коопсуздуктун талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

Темир жол транспортунда ылайыктуулугун ырастоо боюнча иш жүргүзүү техникалык жөнгө салуу жөнүндө мыйзамдарга ылайык жүзөгө ашырылат.

3. Алардын аймагында коркунучтуу жүктөрдү өндүрүү, сактоо, жүктөө, транспорт менен ташуу жана түшүрүү жүзөгө ашырылган объекттер жалпы пайдалануудагы темир жолдордон жана курулмалардан алардын ишинин коопсуздугун камсыз кылуучу аралыкка алыстатылууга тийиш. Көрсөтүлгөн объекттерден жалпы пайдалануудагы темир жолдорго жана курулмаларга, жалпы пайдалануудагы темир жолдорду түтүк өткөргүчтөр кесип өткөн жерлерге, байланыш, электр берүү зымдарына жана башка курулмаларга чейинки эң жакын аралык, ошондой эле мындай объекттерди темир жолдор менен кесилишкен жана жакындаган жерлерде куруунун жана күтүүнүн ченемдери аткаруу бийлигинин тиешелүү мамлекеттик органдарынын транспорт жаатындагы Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары тарабынан белгиленет.

Жалпы пайдалануудагы темир жолдорду кесип өткөн же аларга тике жакын турган белгиленген ченемдерди сактоо үчүн, ошондой эле көрсөтүлгөн курулмаларды пайдалануунун коопсуздугу үчүн жоопкерчиликти алардын ээлери тартат.

Көрсөтүлгөн курулмалардын ээлери темир жолдун администрациясына тиешелүү чараларды көрүү үчүн кыймылдын коопсуздугуна коркунуч келтирген кырсыктуу кырдаалдар пайда болушу жөнүндө өз убагында маалымдоого милдеттүү.

4. Темир жол менен ташылуучу коркунучтуу жана атайын жүктөрдүн ээлери, мындай жүктөрдү жөнөтүүчүлөр жана алуучулар алардын ташылышынын, жүктөлүшүнүн жана түшүрүлүшүнүн коопсуздугуна кепилдик берүүгө, мындай жүктөрдү ташууда алар пайда болгон учурда кырсыктуу кырдаалдарды жана кырсыктардын кесепеттерин жоюу үчүн зарыл болгон каражаттар менен ыкчам кичи бөлүмдөр болууга тийиш.

Темир жол коркунучтуу жана атайын жүктөрдү транспорт менен ташуунун коопсуздугун камсыз кылууга жана колдо болгон калыбына келтирүү каражаттарынын тактикалык-техникалык чегинде ал жүктөрдү ташууда, алар пайда болгон учурда, кырсыктардын кесепеттерин жоюуга катышууга милдеттүү.

5. Темир жолду техникалык пайдалануу боюнча негизги жоболор жана темир жол транспортунун кызматкерлеринин аракеттеринин тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

6. Темир жолдорду автомобиль жолдору кесип өткөн жерлер (темир жол өткөөлдөрү) темир жолду пайдалануунун техникалык эрежелери, курулуш ченемдери жана эрежелери тарабынан аныкталат.

Темир жол өткөөлдөрүн пайдалануунун тартиби, аларды ачуу жана жабуу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

7. Ташуу процессине байланыштуу кыймылдын коопсуздугу менен транспорттук жана башка техникалык каражаттарды пайдалануунун эрежелерин бузгандык үчүн күнөөлүү жактар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган жоопкерчиликти тартат.

(КР 2010-жылдын 2-мартындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

17-статья. Темир жол транспортунда жүктөрдү жана объекттерди

күзөтүү

 

1. Жүрүп бара жаткан жолдо жана темир жол станцияларында жүктөрдү сактоо, темир жол транспортунун объекттерин күзөтүү, ошондой эле өрткө каршы алдын алуу иштерин жүргүзүү, темир жол транспортундагы өрт көзөмөлү жана өрттөрдү жоюу аскерлештирилген күзөттүн кичи бөлүмдөрү тарабынан жүзөгө ашырылат.

Көрсөтүлгөн кичи бөлүмдөр күзөтүүгө жана коштоп жүрүүгө тийиш болгон жүктөрдүн тизмеси Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

Мындай жүктөрдү күзөтүүнүн жана коштоп жүрүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленет.

2. Темир жол транспортунун кыйла маанилүү объекттерин жана атайын жүктөрдү күзөтүү ички аскерлердин кичи бөлүмдөрү жана ыйгарым укук берилген башка кичи бөлүмдөр тарабынан жүзөгө ашырылат. Мындай объекттердин жана жүктөрдүн тизмеси Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан бекитилет.

3. Айрым жүктөрдү күзөтүү жана коштоп жүрүү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте жүк жөнөтүүчүлөр жана жүк алуучулар тарабынан жүзөгө ашырылат.

4. Темир жол транспортунда коомдук тартипти сактоо жана кылмыштуулукка каршы күрөшүү транспорттогу ички иштер органдары жана аймактык кичи бөлүмдөр тарабынан темир жол транспортунун аскерлештирилген күзөтүнүн кичи бөлүмдөрү, ишканалары жана мекемелери менен өз ара аракеттенип камсыз кылынат.

(КР 2010-жылдын 2-мартындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

18-статья. Өзгөчө жагдайларда темир жол транспортунун ишин

уюштуруу

 

1. Темир жол транспортунун ишканалары жана мекемелери темир жол транспортунун ишин бузууну пайда кылган кыйроолордун, кырсыктардын, табигый кырсыктардын (басып калуулар, суу басуулар, өрттөр ж.б.) кесепеттерин четтетүү боюнча токтоосуз чараларды көрөт. Мындай чараларды жүзөгө ашыруу үчүн аларда материалдык жана техникалык каражаттардын кору болууга тийиш, алардын тизмеси транспорт жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы тарабынан аныкталат.

2. Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлик органдары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары темир жол транспортунун ишканалары менен мекемелерине адамдардын өмүрүнө жана ден соолугуна, кыймылдын коопсуздугуна жана жүктөрдүн сакталышына коркунуч келтирген кыйроолорду, кырсыктарды, табигый кырсыктарды жоюуда, ошондой эле татаал криминогендик жагдайдын шарттарында жардам көрсөтөт. Кыйроолорду, кырсыктарды, табигый кырсыктарды жоюуда жардам берүү менен байланыштуу аткаруу бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын чыгымдарын компенсациялоонун тартиби Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат.

3. Ички иштер органдары жана Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин ички аскерлери Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларда темир жол транспортунда укук тартибин камсыз кылат. Зарыл учурларда транспорттогу ички иштер органдары криминогендик жагдай татаал болгон темир жол участокторунда темир жол транспортунун эмгегинин мүнөзү жолдо жүрүү болгон кызматкерлеринин (алар кызматтык милдеттерин аткарып жүргөндө) жеке коопсуздугун камсыз кылуу боюнча чараларды көрөт.

4. Транспорт жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы, темир жол, темир жол транспортунун башка ишканалары жана мекемелери Кыргыз Республикасынын чукул жагдайларда алдын ала эскертүүнүн жана аракеттенүүнүн мамлекеттик тутумуна кирет.

5. Эгерде чукул мүнөздө болгон арга жеткис күчтөрдүн аракетинин, аскердик аракеттердин, блокаданын, жугуштуу оорулардын жана башка жагдайлардын натыйжасында темир жол транспортунун ишканаларын аларды жиберилген жерине жеткирүүгө же тиешелүү алуучуга берүүгө мүмкүнчүлүктөн ажыратуучу жүктү, таңгакталган жол жүгүн жана жол жүгүн андан ары ташууга тоскоолдуктар келип чыкса, ага тете, эгерде көрсөтүлгөн себептер боюнча жүктөрдү, таңгакталган жол жүгүн жана жол жүгүн сактоонун четки мөөнөттөрү бүтүп калса, көрсөтүлгөн ишканалар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жүктөрдүн, таңгакталган жол жүгүнүн жана жол жүгүнүн жөнөтүүчүсүнүн же алуучусунун тапшыруусу боюнча, ошондой эле көрсөтүлгөн тапшырууну белгиленген мөөнөттө албай калган учурда, жүктөрдү, таңгакталган жол жүгүн жана жол жүгүн жөнөтүүчүгө кайтарып берүү мүмкүн болбогондо, сатып өткөрүүгө же аларды жөнөтүүчүгө кайтарып берүүгө укуктуу. Мында жүктөрдү, таңгакталган жол жүгүн жана жол жүгүн өткөрүп берүүдөн (сатып өткөрүүдөн) темир жол транспортунун ишканасы алган сумма, ал ишканага тиешелүү сумманы алып салгандан кийин, ташуу документинде көрсөтүлгөн алуучуга жана калган бардык учурларда жиберүүчүгө которулат.

6. Талап кылынбаган жана документсиз жүктөрдү, таңгакталган жол жүгүн жана жол жүгүн юридикалык жана жеке жактарга өткөрүп берүү Кыргыз темир жолу тарабынан ташуунун эрежелерине жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларына ылайык жүргүзүлөт.

 

VI бөлүм.
Темир жол транспортунун кызматкерлеринин эмгектик мамилелери жана тартиби

 

19-статья. Темир жол транспортунун кызматкерлеринин эмгектик

мамилелери жана социалдык кепилдиктери

 

1. Темир жол транспортунун кызматкерлеринин эмгектик мамилелери, анын ичинде, кепилдиктери жана компенсациялары ушул Мыйзам, Кыргыз Республикасынын эмгек жөнүндө мыйзамдары, ошондой эле Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдери тарабынан жөнгө салынат.

2. Темир жол транспортунун кызматкерлеринин иши поезддердин кыймылы менен тике байланыштуу айрым категорияларынын жумуш убактысынын режиминин жана эс алуусунун, эмгегинин шарттарынын өзгөчөлүктөрү Транспорт жаатындагы мамлекеттик органы тарабынан белгиленет.

3. Поезддердин кыймылына тике байланыштуу кызматтарга кабыл алынуучу кызматкерлер кызматтык милдеттерин аткаруу үчүн зарыл болгон тиешелүү даярдыгы жана ден соолугу болууга, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу тартипте кесиптик тандоодон өтүүгө тийиш. Көрсөтүлгөн кызматкерлер, ошондой эле эмгектин зыяндуу жана жагымсыз таасирине дуушар болгон адамдар белгиленген тартипте милдеттүү түрдөгү медициналык күбөлөндүрүүдөн жана кароодон өтөт.

4. Ташуу процессин уюштуруу жана камсыз кылуу менен байланыштуу темир жол транспортунун ишканаларынын жана мекемелеринин кызматкерлери, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларды албаганда, мамлекеттик бийлик органдарынын чечими боюнча башка ишти аткарууга тартылышы мүмкүн эмес.

5. Темир жол транспортунун ишканаларынын жана мекемелеринин кызматкерлери Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталуучу шарттарда Кыргыз темир жолунун чегинде темир жол транспорту менен акысыз жүрүү укугунан жыл сайын пайдаланат. Эмгектик дене жабырына, кесиптик оорулардын айынан башка ишке которулган, же болбосо эмгектик дене жабырына, кесиптик ооруга же кызматкерлердин күнөөсү боюнча келип чыккан ден соолуктун башка бузулушуна байланыштуу майыптык боюнча пенсияга чыккан темир жол транспортунун ишканаларынын жана мекемелеринин кызматкерлерине темир жол транспорту менен акысыз жүрүү укугу жана көрсөтүлгөн ишканалар менен мекемелердин каражаттарынын эсебинен темир жол транспортунун кызматкерлери үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жана башка ченемдик укуктук актылары тарабынан белгиленген башка жеңилдиктер сакталып калат.

6. Кыргыз темир жолунун аскерлештирилген жана өрткө каршы күрөшүү кичи бөлүмдөрүнүн кызматкерлери кызматтык милдеттерин аткарууда Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тарабынан каралган укуктук жана социалдык жактан коргоонун кепилдиктерине ээ болот.

Темир жол транспортунун аскерлештирилген жана өрткө каршы күрөшүү кичи бөлүмдөрүнүн кызматкерлеринин жеке коопсуздугун камсыз кылуунун, укуктук жана социалдык жактан коргоонун кепилдиктеринин, ишканаларынын жана мекемелеринин эмгегинин мүнөзү жолдо жүрүү болгон кызматкерлерине алар башка мамлекеттердин аймактарында жүргөн мезгилдеги кызматтык милдеттерин аткарууда берилүүчү кепилдиктер менен компенсациялардын маселелери Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жана Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдери тарабынан аныкталат.

(КР 2003-жылдын 24-июнундагы № 111, 2010-жылдын 2-мартындагы № 37 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

20-статья. Темир жол транспортундагы тартип

 

1. Темир жол транспортунун кызматкерлеринин тартиби Кыргыз Республикасынын эмгек жөнүндө мыйзамдары жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекитүүчү Кыргыз Республикасынын темир жол транспортунун кызматкерлеринин тартиби жөнүндө жобо тарабынан жөнгө салынат.

2. Темир жолдо жамааттык, эмгектик жана саясий талаштарды чечүүнүн каражаты катары жумушту токтотууга (иш таштоого) жол берилбейт. Ишти токтотуунун көрсөтүлгөн учурлары эмгек тартибин одоно бузуу болуп саналат жана тартиптик жаза-чарасын көрүүгө алып келет.

(КР 2010-жылдын 2-мартындагы № 37 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

VII бөлүм.
Тышкы экономикалык иш, темир жол транспортунун ишканаларынын транспорттун башка түрлөрү,
 темир жол транспортунун объекттеринин менчик ээлери болуп саналган
юридикалык жана жеке жактар менен өз ара мамилелери

 

21-статья. Темир жол транспортунун тышкы экономикалык иши

 

Эл аралык темир жолдогу жана түздөн-түз аралаш эл аралык катнаштагы жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн, жол жүктөрүн жана почтаны ташууларды, эл аралык транспорт байланыштарын жана тышкы экономикалык ишти өнүктүрүүнү уюштуруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына, башка ченемдик укуктук актыларына, Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдерине ылайык транспорт жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы тарабынан жүзөгө ашырылат.

 

22-статья. Темир жол транспортунун ишканаларынын транспорттун

башка түрлөрү, темир жол транспортунун объекттеринин

ээлери болуп саналган юридикалык жана жеке жактар

менен өз ара мамилелери

 

1. Темир жол транспорту жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүгүн жана жол жүгүн ташууларды аралаш катнашууну жүзөгө ашырууда транспорттун аба, автомобиль жана башка түрлөрү менен өз ара аракеттенет.

2. Түздөн-түз аралаш катнашууда жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн жана жол жүктөрүн ташуулар темир жол транспортунда колдонулуучу эрежелерге ылайык жүзөгө ашырылат.

3. Түздөн-түз аралаш катнашууда жүк ташуулар Темир жолдордун уставынын, түздөн-түз аралаш катнашууда жүктөрдү ташуунун эрежелерине, ошондой эле транспорттун тиешелүү түрүндөгү ташууларды жөнгө салуучу уставдардын, кодекстердин, эрежелердин жана тарифтердин негизинде жүргүзүлөт.

4. Түздөн-түз аралаш эл аралык катнашууда жүктөрдү ташуулар Кыргыз Республикасынын тиешелүү эл аралык келишимдеринин негизинде жүргүзүлөт.

5. Темир жол транспорт ишканаларынын темир жол транспортунун объекттеринин менчик ээлери болуп саналган юридикалык жана жеке жактары менен укуктук мамилелери, ошондой эле кошулма темир жолдорду пайдалануунун жана жалпы пайдалануудагы темир жолдордо өзүнө тиешелүү болгон кыймылдуу курамды жүгүртүүнүн тартиби менен шарттары Кыргыз Республикасынын ушул Мыйзамы, Темир жол уставы, башка укуктук ченемдик актылары жана алардын негизинде түзүлгөн келишимдер тарабынан аныкталат.

6. Темир жол транспортунун ээлери болуп саналган, жалпы пайдалануудагы темир жолдорго чыгуу менен жүктөрдү жана жүргүнчүлөрдү ташуу үчүн жаңы темир жол линияларын куруучу, ошондой эле кыймылдуу курамды долбоорлоочу жана өндүрүүчү жеке жана юридикалык жактар көрсөтүлгөн линиялар менен кыймылдуу курамды долбоорлоону жана курууну транспорт жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы менен макулдашуу боюнча жүзөгө ашырат.

Темир жол транспортунун ишканаларынын менчигинде жалпы пайдалануудагы темир жолдорго чыккан темир жол линиялары бар көрсөтүлгөн юридикалык жана жеке жактар менен укуктук мамилелери Кыргыз Республикасынын ушул Мыйзамы, башка мыйзам жана бөлөк ченемдик укуктук актылары, ошондой эле алардын негизинде түзүлгөн келишимдер тарабынан аныкталат.

 

VIII бөлүм.
Темир жол транспортундагы жоопкерчилик

 

23-статья. Темир жол транспорт ишканаларынын жоопкерчилиги

 

1. Темир жол ишканалары жол жүрүүгө жана жүктү, таңгакталган жол жүгүн, жол жүгүн жана почтаны ташууга акы төлөгөн жана жүрүү документтерин туура жол-жоболоштурган жүргүнчүлөр менен жүк жөнөтүүчүлөргө, Кыргыз Республикасынын ушул Мыйзамы, ташуулардын эрежелери жана шарттары, ошондой эле эл аралык келишимдери тарабынан каралган учурларды албаганда, жүргүнчү менен жүк жөнөтүүчүнү ташуудан баш тартууга укуксуз.

2. Ташуу процессин жүзөгө ашыруучу темир жол транспортунун ишканалары темир жол транспортунун кызматтарынан пайдалануучу жүргүнчүлөрдүн же башка жактардын өмүрүнө жана ден соолугуна келтирилген зыян үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тарабынан белгиленген тартипте жоопкерчилик тартат.

3. Жергиликтүү катнашууда темир жол транспортунун ишканаларынын жүргүнчүлөрдү ташуу жана жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн, жол жүктөрүн жана почтаны ташуу боюнча милдеттенмелерин аткарбагандык, тиешелүү түрдө аткарбагандык же өз убагында аткарбагандык үчүн жоопкерчилиги Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тарабынан, ал эми эл аралык катнашууда - Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдерине ылайык аныкталат.

Темир жол транспортунун ишканаларын ташуулар боюнча милдеттенмелерин аткарбагандык, тиешелүү түрдө аткарбагандык, өз убагында аткарбагандык үчүн жоопкерчиликтен бошотуунун негиздери Кыргыз Республикасынын Граждандык кодекси, Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдары жана эл аралык келишимдери тарабынан аныкталат.

Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык темир жол транспортунун ишканалары өздөрүнүн күнөөсү боюнча курчап турган жаратылыш чөйрөсүнө келтирилген зыян үчүн жана темир жол транспортунун жерлерин тиешелүү түрдө күтпөгөндүк үчүн жоопкерчилик тартат.

 

24-статья. Жүктөрдү, таңгакталган жол жүктөрүн жана жол жүктөрүн

жөнөтүүчүлөрдүн жана алуучулардын, башка уюмдар менен

жүргүнчүлөрдүн темир жол транспорт ишканаларынын

алдындагы жоопкерчилиги

 

1. Темир жол транспортунун кызматтарынын пайдаланууда жана анын ишканалары менен объекттеринде болууда жүктөрдүн, таңгакталган жол жүктөрүн жана жол жүктөрүн жөнөтүүчүлөр жана алуучулар, ошондой эле жүргүнчүлөр Кыргыз Республикасынын ушул Мыйзамынын, Граждандык кодексинин, темир жол транспортунда колдонуудагы Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларынын талаптарын сактоого милдеттүү.

2. Жүк ташуулар жаатында жөнөтүүчүлөр жана алуучулар болуп саналган юридикалык жактар Кыргыз Республикасынын мыйзамдары тарабынан белгиленген өлчөмдөрдө айып түрүндө жоопкерчилик тартат.

Эл аралык катнашууда жүктөрдү, таңгакталган жол жүгүн жана жол жүгүн ташуу менен байланышкан милдеттенмелерди аткарбагандык же тиешелүү түрдө аткарбагандык үчүн жөнөтүүчүлөрдүн, алуучулардын жана жүргүнчүлөрдүн жоопкерчилиги Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдерине ылайык аныкталат.

Жөнөтүүчүлөрдү, алуучуларды жана жүргүнчүлөрдү жүктөрдү, таңгакталган жол жүгүн жана жол жүгүн ташуудан келип чыгуучу милдеттенмелерди аткарбагандык же тиешелүү түрдө аткарбагандык үчүн жоопкерчиликтен бошотууга негиздер Кыргыз Республикасынын мыйзамдары, Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдери жана алардын негизинде түзүлүүчү келишимдер тарабынан аныкталат.

3. Кызмат адамдары жана граждандар темир жол транспортунун каражаттарын пайдалануунун эрежелерин, темир жол транспортунда кыймылдын тартибин жана коопсуздугун сактоо эрежелерин, өрт коопсуздугунун эрежелерин, санитардык-гигиеналык жана санитардык-жугуштуу ооруларга каршы эрежелерди бузгандык, транспорт каражаттарынын түзүлүштөрүн жана алардын ички жабдууларын бузгандык үчүн, эгерде ал бузуу өзүнүн мүнөзү боюнча кылмыш-жаза жоопкерчилигине алып келбесе, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык администрациялык жоопкерчиликке тартылат.

4. Транспорттук коммуникацияларды атайын бөгөттөөнүн жана анын тоскоолдуксуз жана коопсуз иштешине доо келтирген башка мыйзамсыз аракеттердин натыйжасында темир жол транспортуна келтирилген зыяндын орду, эгерде алардын аракеттеринин (аракетсиздигинин) натыйжасында темир жол коммуникацияларын атайылап бөгөттөөнүн жана башка мыйзамсыз аракеттердин алдын алуу жана аларды болтурбоо үчүн зарыл чаралар көрүлбөсө, темир жол транспортунун ишканалары менен мекемелерине күнөөлүү жеке жана юридикалык жактар, ошондой эле аткаруу бийлигинин мамлекеттик органдары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте толтурулат.

 

25-статья. Дооматтарды коюунун жана кароонун тартиби

 

1. Жүргүнчүлөрдү ташуу, жүктөрдү, таңгакталган жол жүгүн жана жол жүгүн сактоо жана ташуу боюнча милдеттенмелерин аткарбаганда тиешелүү түрдө же өз убагында аткарбаганда жүргүнчүлөр, жөнөтүүчүлөр жана алуучулар темир жол транспортунун тиешелүү ишканаларына Кыргыз Республикасынын мыйзамдары, ошондой эле Кыргыз Республикасынын эл аралык келишимдери тарабынан белгиленген тартипте жана мөөнөттө дооматтарды коюуга укуктуу.

 

IX бөлүм.
Темир жол транспортун уюштуруунун жана анын ишинин башка маселелери

 

26-статья. Темир жол транспортундагы эсептик-отчеттук убактысы

 

Ташууларга тике катышуучу темир жол транспортунун ишканаларындагы жана мекемелериндеги ташуу процессин үзгүлтүксүз борборлоштуруп башкарууну камсыз кылуу максатында, алардын Көз каранды эмес Мамлекеттердин Шериктештигинин, Литванын, Латвиянын жана Эстониянын аймагында турган ордуна карабастан, бирдиктүү эсептик-отчеттук убакыт - Москва убактысы белгиленет.

 

27-статья. Темир жол транспортунда пайдаланылуучу карым-катнаштын

тили

 

Темир жол транспортунда, станцияларында, бекеттеринде, поезддерде жана жүргүнчүлөрдү, жүктү, таңгакталган жол жүктөрүн жана жол жүктөрүн жөнөтүүчүлөрдү тейлөөнүн башка жерлеринде мамлекеттик жана расмий тил тили колдонулат.

(КР 2002-жылдын 25-июлундагы № 130 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

28-статья. Темир жол транспортунун кызматкерлеринин, жүктөрдүн,

таңгакталган жол жүгүнүн жана жол жүгүнүн айрым

категорияларын камсыздандыруу

 

1. Эмгегинин мүнөзү жолдо жүрүү болгон, өзгөчө кырдаал киргизилген райондорго же криминогендик жагдайы татаал райондорго иш сапарына жиберилген, поезддерде контролдоочу-инспекциялык милдеттерди аткарган темир жол транспортунун кызматкерлери, аскерлештирилген күзөт кичи бөлүмүнүн кызматкерлери өздөрү кызматтык милдеттерин аткарган мезгилге кырсык учурларына милдеттүү жеке камсыздандырылууга тийиш.

2. Темир жол транспортунда Кыргыз Республикасынын камсыздандыруу жөнүндө мыйзамдарына ылайык милдеттүү жеке камсыздандыруу менен катар жүргүнчүлөрдү ыктыярдуу жеке камсыздандыруу, ошондой эле жүктөрдү, жүктү, таңгакталган жол жүгүн жана жол жүгүн ыктыярдуу камсыздандыруу жүргүзүлүшү мүмкүн.

 

29-статья. Темир жол транспортун мобилизациялык даярдоо

 

1. Темир жол транспортун мобилизациялык даярдоо мамлекеттин коопсуздугун башкаруу боюнча эң маанилүү мамлекеттик маселе болуп саналат жана тынчтык мезгилинде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн, Кыргыз Республикасынын башка аскерлеринин жана аскердик түзүлүштөрүнүн керектөөлөрүн, өлкөнүн экономикасы менен калкынын ташууларга болгон кийинкиге калтырылгыс муктаждыктарын канааттандыруу үчүн алдын ала даярдоо максатында жүзөгө ашырылат.

2. Темир жол транспортун мобилизациялык даярдоо боюнча иш-чараларды каржылоо Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

3. Темир жол транспортунда мобилизациялык даярдыкка жана граждандык коргонууга жетекчилик кылуу транспорт жаатындагы аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы тарабынан жүзөгө ашырылат.

4. Темир жол транспортунун ишканалары менен мекемелеринде мобилизациялык даярдыктын жана граждандык коргонуунун тиешелүү абалы үчүн жоопкерчиликти алардын жетекчилери тартат.

 

30-статья. Темир жол транспортундагы иштин айрым түрлөрүн лицензиялоо

(КР 2012-жылдын 10-октябрындагы № 170 Мыйзамына ылайык күчүн жоготту)

 

31-статья. Эл аралык келишимдер

 

Эгерде темир жол транспорту жаатындагы Кыргыз Республикасынын эл аралык келишими тарабынан ушул Мыйзамда каралгандардан башка эрежелер белгиленсе, анда эл аралык келишимдин эрежелери колдонулат.

 

Х бөлүм.
Корутунду жоболор

 

32-статья. Ушул Мыйзамдын күчүнө кириши

 

Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

 

Кыргыз Республикасынын

         Президенти

 

А.Акаев